Definitief rapport kwalitatieve evaluatie GAVS 2025.pdf
Tekst van het document
“Ik heb verschillende adviezen gekregen over ventilatie: hou je deur open, hou je deur dicht. Ik vind het nuttig om informatie te krijgen, maar niet als het inconsistent is”. “Drie keer heb ik contact gehad met de woningcorporatie en ingehuurde bedrijven. Elke keer werd er iets anders verteld en deden ze een andere ingreep”.
De gemeente Amsterdam stelt voor een periode van 2,5 jaar een incidentele subsidie van in totaal € 3,3 miljoen beschikbaar. Hiermee kunnen corporaties investeren in de verbetering van de uitvoering van de schimmelaanpak (Raadsinformatiebrief, 28 oktober 2025) 9
DSP-groep
De gezamenlijke vocht- en schimmelaanpak in Amsterdam
21
Snellere opvolging, maar ook meer zichtbare verbetering nodig op andere vlakken Meldingen van vocht- en schimmelproblemen worden sneller opgepakt sinds de komst van de aanpak (Tweede monitor GAVS, 2025). Bewoners noemen vooral dat de inspecteur na de eerste melding relatief snel langskomt. Hoewel de snelheid een vooruitgang is, leidt het niet vanzelf tot een betere ervaring. Bewoners zien nog steeds ruimte voor verbetering in de onderbouwing en uitleg van diagnoses, nazorg en de aanpak van structurele oorzaken van de schimmelproblemen. Een veelgenoemd verbeterpunt is de nazorg. Het grootste deel van de bewoners is na de inspectie niet nagebeld, terwijl de behoefte hiernaar groot is. Bewoners zouden het waarderen als er nog een contactmoment is om te bespreken of de problemen zijn opgelost. De termijn van drie maanden is lang, en in sommige gevallen zijn de problemen in die periode ook weer teruggekomen. Zolang dit niet verbetert, zullen bewoners ondanks de organisatorische vooruitgang binnen de aanpak geen structurele verbetering ervaren. “Inspecties volgen snel, maar daarna verdwijnt de aandacht. Ze nemen je melding op, maar daarna hoor je niets. Ik wacht al een jaar. Ik voel me niet serieus genomen”. “Er was geen contact meer na de inspectie.
Nadat de schimmelwerende verf werd aangebracht, begon de schimmel na enige tijd weer terug te komen, vooral op de plekken waar de schimmel oorspronkelijk aanwezig was”. “Zoveel interesse hebben ze niet. Ik ben nooit nagebeld”.
4.7
Perspectief van professionals
Professionals zien de gezamenlijke aanpak van vocht- en schimmelproblematiek als een betekenisvolle eerste stap, maar benadrukken dat deze zich nog in een ontwikkelfase bevindt. Zij ervaren dat er in korte tijd vooruitgang is geboekt in samenwerking, standaardisatie en professionalisering. Tegelijkertijd geven professionals aan dat hun handelingsruimte wordt begrensd door uitvoeringsdruk, capaciteitsproblemen en onduidelijkheid over rollen en verantwoordelijkheden. De evaluatie wordt daarom door hen als ‘te vroeg’ beschouwd: de aanpak vraagt om tijd, bestuurlijke ruimte en een sterkere koppeling tussen kwantitatieve monitoring, kwalitatieve duiding en het bewonersperspectief om duurzaam effect te kunnen realiseren. Een groeiende aanpak binnen beperkte kaders Professionals van de gemeente en woningcorporaties herkennen de geschetste patronen en benadrukken tegelijk dat hun invloed beperkt is door systeemfactoren, zoals de woningcrisis, energiearmoede en klimaatverandering. Ongeacht deze systeemgrenzen is er in korte tijd en met beperkte middelen een goede start gemaakt met de aanpak, vinden de woningcorporaties. Ze zien duidelijke vooruitgang in samenwerking, standaardisatie, registratie, kennisdeling en professionalisering (bv. de schimmelcoaches).
Daarnaast constateren andere professionals betrokken vanuit de gemeente dat de houding van woningcorporaties langzaamaan verandert. Ze noemen dat de kennis van opzichters wordt vergroot op oorzaken en meer ruimte komt voor het bewonersperspectief. Ook ligt de focus meer op gezamenlijkheid, het is een probleem dat samen moet worden aangepakt en opgelost moet worden. Desondanks kosten aanpassingen tijd en vragen deze om bestuurlijke ruimte en realistische verwachtingen.
DSP-groep
De gezamenlijke vocht- en schimmelaanpak in Amsterdam
22
Betrokkenen vanuit de gemeente en woningcorporaties ervaren tegelijkertijd een kloof tussen politieke ambities en uitvoeringsrealiteit. Ze delen dat slogans als “schimmelvrij in 2030” hen niet. Zulke uitspraken scheppen maatschappelijke verwachtingen die niet haalbaar zijn binnen de bestaande middelen, organisatie en tijd. Ook dit zorgt voor extra druk. Druk, capaciteit en rollen Woningcorporaties ervaren dat veel van de uitvoeringslast bij hen terechtkomt, terwijl sommige kampen met onderbezetting (in principe worden alle meldingen door de gemeente of corporatie opgepakt), beperkte data-infrastructuur en implementatie van nieuwe systemen, waardoor met name de nazorg en interne monitoring achterblijven. Daarnaast benoemen woningcorporaties dat zij zich soms als de boeman voelen: ze doen hun best om complexe technische en organisatorische problemen op te lossen, en spannen zich in voor de bewoner via empathisch contact. Ze ervaren dat hun inzet onvoldoende gezien of gewaardeerd wordt. Hoewel woningcorporaties de samenwerking onderling en met de gemeente waarderen, ervaren ze het niet altijd als gelijkwaardig. Ze noemen dat ze regelmatig worden aangesproken alsof afspraken niet worden nagekomen, terwijl complexiteit van de uitvoering onderbelicht blijft.
Ook huurderorganisaties zijn tevreden met de samenwerking en zien vooruitgang met de aanpak, maar ervaren het ook niet altijd als gelijkwaardig, omdat de gemeente en woningcorporaties betaalde inzet hebben, en zij vrijwilligers zijn. De gemeente Amsterdam is formeel onderdeel en samenwerkingspartner binnen de aanpak, maar in de praktijk treedt deze ook op als toezichthouder en deels handhavende partij. De gemeente heeft op die manier verschillende afdelingen met verschillende rollen. Dit leidt soms tot spanning, vooral omdat de gemeente bij klachten niet altijd eerst afstemming zoekt met de corporatie in plaats van over te gaan tot een dwangsom. Woningcorporaties voelen zich hierdoor tegenover de gemeente geplaatst, terwijl ze binnen de aanpak gezamenlijk optrekken. De gezamenlijke monitor helpt om trends te zien, hoewel professionals waarschuwen voor te snelle conclusies of simplificaties. De aanpak bevindt zich in een ontwikkelfase waarin leren centraal staat, en veel professionals vinden de evaluatie eigenlijk nog “te vroeg” om echt recht te doen aan de ingezette veranderingen. Meer ruimte voor kwalitatieve duiding en bewonersperspectief Professionals pleiten voor een sterkere inbedding van het bewonersperspectief in de aanpak. In de bestaande monitor ontbreekt het nog aan context en beleving.
Zij zien meerwaarde in een structurele kwalitatieve component waarin je de bewoners bevraagt, mits hier ook een zorgvuldige terugkoppeling op volgt. Dit kan bijdragen aan een beter verwachtingsmanagement en meer wederzijds begrip.
DSP-groep
De gezamenlijke vocht- en schimmelaanpak in Amsterdam
23
5. Bijlagen Bijlage 1: Bibliografie •
BNNVARA. (2025, februari). Schimmel en vocht zorgt in één op de vier huurwoningen voor problemen. Geraadpleegd via https://www.bnnvara.nl/kassa/artikelen/schimmel-en-vochtzorgt-in-een-op-de-vier-huurwoningen-voor-problemen
•
Bond van Amsterdamse Huurders. (z.d.). Tag: Schimmel. Geraadpleegd via https://bondamsterdamsehuurders.nl/tag/schimmel/
•
GGD Gezondheid in beeld. (2024). Gezondheidsmonitor-VO-2024: Leefomgeving. GGD Gezondheid in beeld. https://ggdgezondheidinbeeld.nl/mosaic/gezondheidsmonitor-vo-
•
2024/leefomgeving Eerste monitor/evaluatie gezamenlijke schimmel- en vochtaanpak 2023-2024. (z.d.).
•
Het Parool. (2023, 27 november). Amsterdam intensiveert aanpak van schimmel in huurhuizen. Geraadpleegd via https://www.parool.nl/amsterdam/amsterdam-intensiveertaanpak-van-schimmel-in-huurhuizen~bceeb1ef/
•
•
Het Parool. (2025, juni). Problemen met Amsterdamse schimmelwoningen ook in nieuwe aanpak amper opgelost. Geraadpleegd via https://www.parool.nl/amsterdam/problemenmet-amsterdamse-schimmelwoningen-ook-in-nieuwe-aanpak-amper-opgelost~bed779d7/ Huurdersvereniging Arcade. (z.d.). Schimmelaanpak Amsterdam. Geraadpleegd via https://hvarcade.nl/schimmelaanpak-amsterdam/
•
NH Nieuws. (2025, februari). Schimmelaanpak komt moeizaam van de grond: helft van de gevallen blijkt nog te complex. Geraadpleegd via https://www.nhnieuws.nl/nieuws/349328/
•
Nieuw-West in Verzet. (z.d.). Bewoners Knijtijzerpanden vs. Rochdale. Geraadpleegd via https://nieuwwestinverzet.org/bewoners-knijtijzerpanden-vs-rochdale/
•
Publieksversie van de ventilatieaanpak. (z.d.).
• •
Raadsinformatiebrief juni 2025 tweede monitor. (2026, 4 juni). Raadsinformatiebrief november 2023 aankondiging gezamenlijke schimmel- en
•
vochtaanpak. (2023, 5 april). Raadsinformatiebrief oktober 2024 eerste evaluatie. (2024, 14 oktober).
•
Red Amsterdam Noord. (z.d.). Wonen. Geraadpleegd via https://www.redamsterdamnoord.nl/wonen
•
SHY. (z.d.). Huurders tegen schimmel. Geraadpleegd via https://huurderstegenschimmel.nl/
• • •
Stichting !WOON. (z.d.). Bijdrage aan tweede monitor. Stroomschema wat de corporaties hanteren in de aanpak. (z.d.). Tweede monitor/evaluatie gezamenlijke schimmel- en vochtaanpak 2024-2025. (z.d.).
Bijlage 2: Omschrijving van de aanpak De aanpak is enerzijds gericht op het voorkomen van vocht- en schimmel en anderzijds het snel en zorgvuldig oplossen van gemelde bestaande problemen. Het projectplan bestaat uit zes onderdelen (Eerste monitor door Cauberg Huygen, 2024): 1. Opleiding: alle betrokken medewerkers van de corporaties en een aantal betrokkenen vanuit de gemeente en !WOON hebben een training gekregen om hun
DSP-groep
De gezamenlijke vocht- en schimmelaanpak in Amsterdam
24
kennis op het gebied van vocht en schimmel, hoe oorzaken te herkennen en op te lossen en hoe daarover te communiceren naar huurders te verbeteren. Denk hierbij aan medewerkers van het klantcontactcentrum (hierna: KCC), werkvoorbereiders, reparatieopzichters, et cetera. 2. Intake: wanneer een melding binnenkomt, wordt aan de hand van een stroomschema de omvang en de urgentie van het probleem beoordeeld. De melding wordt geregistreerd door de corporatie. Na melden van vocht en schimmel volgt een goede doorverwijzing en een snelle opvolging. Het gezamenlijk streven is om na een melding binnen twee weken een vakman langs te sturen voor inspectie van de woning, de installaties en het gebruik van de woning. Deze planning is afhankelijk van druk, capaciteit en beschikbaarheid. Een inspectie vindt alleen niet plaats als het vooraf (tijdens de intake) overduidelijk is dat dit niet nodig is. Het streven is om na een melding binnen twee weken opvolging in te plannen. 3. Uitvoering: Bij de eerste inspectie wordt getracht de oorzaak van de schimmel te herleiden aan de hand van een stroomschema. 4. Nazorg: Drie maanden nadat de maatregelen zijn uitgevoerd, neemt de corporatie contact op met de betreffende bewoner om de genomen maatregelen de evalueren. Dit gebeurt telefonisch of via online formulier, dit verschilt per corporatie.
Als de schimmelproblemen nog niet zijn verholpen wordt nader onderzoek gedaan naar de (rest) problemen en wordt daar een passende oplossing voor gezocht. 5. Communicatie: In lijn met de verschillende fases zijn verschillende communicatiemiddelen ontwikkeld voor interne communicatie en communicatie met bewoners. 6. Monitor: om van de aanpak te leren en die te verbeteren monitort de projectgroep het verloop van de meldingen, de opvolging en het resultaat van de genomen maatregelen De kern van de aanpak is uiteen te zetten in zeven stappen (Raadsinformatiebrief 2023): 1. Registratie vocht en schimmel: Elke corporatie registreert de melding, de inspectie en genomen maatregelen. De manier van registreren kan per corporatie verschillen vanwege de verschillende systemen die gebruikt worden. Het projectteam haalt deze informatie op om de problemen beter in beeld te brengen, te vergelijken en van elkaar te kunnen leren. Het projectteam bestaat uit de corporaties, de AFWC, !WOON, GGD en de gemeente Amsterdam. Inmiddels zijn ook huurdersorganisaties FAH (met daarin ook SHY) en Arcade aangesloten. 2. Snelle doorverwijzing en opvolging: Na melden van vocht en schimmel volgt een goede doorverwijzing en een snelle opvolging. Het gezamenlijk streven is om na een melding binnen twee weken een vakman langs te sturen voor inspectie van de woning, de installaties en het gebruik van de woning.
Deze planning is afhankelijk van druk, capaciteit en beschikbaarheid. Een inspectie vindt alleen niet plaats als het vooraf (tijdens de intake) overduidelijk is dat dit niet nodig is. 3. Oorzaken beter achterhalen: Vocht- en schimmelproblemen kunnen een installatietechnische en/of bouwtechnische oorzaak hebben en/of de woning wordt niet goed gebruikt. Een combinatie van oorzaken is ook mogelijk en dat maakt het
DSP-groep
De gezamenlijke vocht- en schimmelaanpak in Amsterdam
25
een ingewikkeld en lastig te bestrijden probleem. Als maatwerk voor deze aanpak zijn praktische handelingschema’s gemaakt die dienen als richtlijn, om de oorzaak/ oorzaken beter te achterhalen en gepaste maatregelen toe te passen. Hiermee worden de woningen consistent, zorgvuldig en grondig gecontroleerd. 4. Oplossen van vocht en schimmelproblemen: Relatief eenvoudige bouwkundige en/of installatietechnische oorzaken worden door, of namens de corporatie direct opgelost. Wettelijk is er een termijn van zes weken geregeld. Daarnaast zijn er oorzaken die niet éénvoudig te verhelpen zijn, de corporaties bespreken met de huurder de mogelijkheden en bieden hulp bij het beheersbaar houden. 5. Nazorg: De corporaties zorgen voor goede nazorg. Corporaties vragen drie maanden na de genomen maatregel aan de bewoner of eventuele gebreken aan de woning naar wens zijn verholpen, of de situatie nu beter is en of alle informatie duidelijk is. Indien nodig, komt er nog een keer iemand van, of namens, de corporatie langs. 6. Monitoren: Door te monitoren kan het projectteam de problematiek beter in beeld brengen waarbij de leden van elkaar leren en ze gezamenlijk ontdekken welke oplossingen bijdragen en effectief zijn. 7. Evaluatie: Het projectteam evalueert de meerjarige schimmelaanpak om de effectiviteit ervan te beoordelen en indien nodig te verbeteren.
Hierbij meet ze de voortgang van het realiseren van de doelstellingen, waaronder het voorkomen en oplossen van vocht en schimmelproblemen, de ontwikkeling van een efficiënte werkmethode, de tevredenheid van huurders over de aanpak en dat huurders zich gehoord en geholpen voelen.
Bijlage 3: Gespreksleidraden Gespreksleidraad diepte-interviews met melders Toelichting In november 2023 is de gemeente Amsterdam in samenwerking met de woningcorporaties, de Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties (AFWC), stichting !WOON, GGD Amsterdam, de Federatie Amsterdamse Huurderskoepels (FAH), Arcade gestart met de gezamenlijke vocht- en schimmelaanpak. Met deze aanpak is een werkwijze ontwikkeld die erop is gericht om de vocht- en schimmelproblemen in Amsterdamse woningen op te lossen. Dit bereiken de woningcorporaties door woningen op orde te brengen, schoon te maken waar nodig en bewoners goed te informeren over hoe zij schimmelproblemen kunnen voorkomen. De gemeente Amsterdam heeft DSP-groep gevraagd deze aanpak te evalueren. Doel van deze evaluatie is om meer inzicht te krijgen in de ervaringen van professionals én bewoners die te maken hebben met de Amsterdamse Vocht- en Schimmelaanpak, en mogelijk inzichten op te doen om de aanpak te verbeteren. Het doel van dit gesprek is om inzicht te krijgen in de ervaringen van bewoners met de aanpak, waarbij de thema’s communicatie en informatievoorziening, het meldproces, opvolging, nazorg, tevredenheid en toekomstige verbeteringen centraal staan.
DSP-groep
De gezamenlijke vocht- en schimmelaanpak in Amsterdam
26
Informed-consent: Gaat u akkoord met deelname aan het onderzoek en het verwerken van uw gegevens? Alle informatie die tijdens de interviews wordt gedeeld, wordt vertrouwelijk behandeld. De gespreksverslagen worden veilig opgeslagen en zijn alleen toegankelijk voor het onderzoeksteam. In het eindrapport wordt de informatie anoniem verwerkt, zonder dat namen of persoonlijke gegevens herkenbaar of herleidbaar zijn. Respondenten hebben het recht hun gegevens in te zien of te laten verwijderen. Na afloop van het onderzoek worden de persoonsgegevens vernietigd.
Datum interview: Interviewer:
Vragen 6. Inleiding •
Zou je iets kunnen vertellen over je huidige woonsituatie?
•
Wanneer en hoe ben je in aanraking gekomen met vocht- of schimmelproblemen in je woning?
•
Wat dacht je toen? INT. Check of er sprake is van schaamte of andere gevoelens die meespelen in het vervolgproces.
7. Kennis over vocht- en schimmelproblematiek •
Heeft je woningcorporatie of de gemeente je uitgelegd hoe je je woning het beste kunt gebruiken om schimmel te voorkomen? INT. Gesloten vraag, doorvragen. o
•
Hoe ben je daarover geïnformeerd?
Wat vond je van deze informatie? Wat heb je gedaan toen je merkte dat er sprake was van vocht- of schimmel? o
In hoeverre was het duidelijk wat je kon doen?
o
Op welke manier ben je daarover geïnformeerd door je woningcorporatie/de gemeente? INT. Denk aan informerende campagnes van de gemeente etc.
o •
Hoe duidelijk vond je de informatie?
Heb je suggesties voor verbetering van het informeren?
8. Melding •
Hoe wist je dat je een melding over vocht- en schimmelproblemen kon maken? INT. Via internet, privésfeer, corporatie of andere campagnes.
•
Kan je het meldproces voor ons beschrijven, wanneer en hoe heb je een melding gedaan van de problemen?
•
o
Hoe ging dat?
o
Wat ging er goed?
o
Wat kon er beter?
Wat gebeurde er nadat je de melding had gedaan? o
Hoe verliep het contact met de woningcorporatie nadat je de melding had gedaan?
•
In hoeverre wist je wat je van de woningcorporatie kon verwachten?
•
Hoe heb je het verloop van die eerste stappen ervaren?
•
o
Hoe voelde je je toen?
o
Wat vond je prettig?
o
Wat minder?
Heb je suggesties voor verbetering van het meldingsproces?
DSP-groep
De gezamenlijke vocht- en schimmelaanpak in Amsterdam
27
9. Inspectie en diagnose •
Wat weet je nog van het bezoek of de inspectie die is uitgevoerd? o
•
Hoe werd er met je gecommuniceerd over de oorzaak van het probleem? o
•
En wat gebeurde er toen? Wat vond je daarvan? INT. Doorvragen over het gevoel van verwijt.
In hoeverre was duidelijk wat er nog ging gebeuren? o
Hoe kwam dat?
•
Wat ging er goed in het proces van de inspectie?
•
Wat kon er beter aan het proces van de inspectie?
•
Hoe voelde je je bij de diagnose die werd gesteld? o
•
Waar kwam dat door?
Heb je suggesties voor verbetering van het inspectieproces?
10. Oplossing en maatregelen •
Welke verwachtingen had jij voorafgaand aan het proces? o
Waar kwamen die verwachtingen vandaan?
o
In hoeverre werd er met de oplossing/maatregel aan jouw verwachtingen voldaan?
•
Welke acties zijn er genomen nadat het probleem was vastgesteld?
•
Hoe heb jij die aanpak ervaren?
•
In hoeverre heeft het iets veranderd aan jouw woonsituatie? INT. Bijv. Is de bewoner verhuisd nav de problemen?
•
In hoeverre waren de problemen van invloed op uw woonbeleving? INT. Doorvragen op het gevoel.
•
Hoe lang duurde het voordat er een oplossing kwam?
•
Met wie heb jij tijdens het proces allemaal contact gehad? o
Waar ging dat contact over?
o
Hoe heb je dat contact ervaren?
•
In hoeverre ben je tevreden met het resultaat? Waar komt dat door?
•
Wat doe je als je vindt dat je niet goed genoeg bent geholpen?
•
Heb je suggesties voor verbetering van dit onderdeel?
o
Waar zoek je dan hulp?
11. Nazorg •
Wat is er na afloop van de werkzaamheden nog met je gedeeld of besproken?
•
Heeft de woningcorporatie na afhandeling van de problemen contact met u opgenomen? (nazorg in de vorm van controles, telefonisch contact, etc.) o
Hoe heb je de nazorg ervaren?
•
Hoe kijk je terug op dat contactmoment?
•
Wat viel je op in de periode na de afhandeling?
•
o
Wat ging er goed?
o
Wat kon er beter?
Heb je suggesties voor verbetering van het nazorgproces?
12. Persoonlijke ervaring en overkoepelende verbeterpunten •
Als je terugkijkt op het hele proces van melding tot afhandeling, wat vond je prettig aan hoe het is gegaan?
•
Waar liep je tegenaan of wat had je anders gewild?
DSP-groep
De gezamenlijke vocht- en schimmelaanpak in Amsterdam
28
•
Hoe heeft deze ervaring je beeld van de corporatie of gemeente beïnvloed? INT. Doorvragen op vertrouwen.
•
Wat kan een woningbouwcorporatie verbeteren? o
Qua meldproces?
o
Qua informatieverstrekking?
o
Qua (persoonlijke) begeleiding?
o
Nog op andere vlakken?
•
Wat kan de gemeente verbeteren?
•
In hoeverre is er ruimte geweest om je eigen ervaringen of wensen te delen?
•
Is er iets dat de gemeente of woningcorporatie anders had kunnen doen waardoor je je meer gehoord zou hebben gevoeld? o
Zo ja, wat dan?
o
Zo nee, wat maakte dat je je al voldoende gehoord voelde?
13. Afsluiting •
Is er iets dat we nog niet hebben besproken en dat je wel belangrijk vindt om te delen?
•
INT. Noteer gegevens voor incentive
Gespreksleidraad woningcorporaties + AFWC Duur: 2 uur Doel: Inzicht in uitvoeringspraktijk, bewonerscontact, organisatorische knelpunten en samenwerking 1. Introductie •
Voorstelrondje; kun je kort vertellen wat jouw rol is binnen de aanpak?
•
Op welke manier ben je betrokken bij de aanpak? Bijvoorbeeld bij meldingen of afhandeling van vocht- en schimmelklachten?
2. Ervaring met (uitvoering van) de aanpak INT. Denk aan volgende onderdelen: •
Wat valt je op in hoe de gezamenlijke aanpak tot nu toe verloopt?
•
Wat is er sinds de start van de aanpak veranderd in de uitvoering? o
Waar merk je vooruitgang in de aanpak?
o
Waar blijft het ingewikkeld?
•
Hoe werken de richtlijnen of stroomschema’s in jouw praktijk?
•
Wat gaat volgens jou goed? Welke werkwijzen zijn het meest effectief? (best practices)
•
Welke onderdelen van de aanpak kunnen worden verbeterd, wat zijn knelpunten? En wat is je grootste zorg?
•
Welke preventiemaatregelen worden op dit moment ingezet, en hoe kunnen die effectiever worden uitgevoerd?
3. Contact met bewoners •
Hoe verloopt de communicatie met bewoners?
•
Hoe ervaren bewoners volgens jou de aanpak? Waar baseer je dat beeld op?
•
Hoe reageren bewoners op de werkwijze of communicatie?
•
Wat merken jullie zelf van de mentaliteitsverandering over het probleem?
•
In welke situaties merk je dat bewoners afhaken of ontevreden zijn?
•
Wat hoor je terug in gesprekken of reacties na een melding?
DSP-groep
De gezamenlijke vocht- en schimmelaanpak in Amsterdam
29
•
In welke situaties is het contact met bewoners lastig?
•
Wat hebben jullie nodig om de communicatie met bewoners te verbeteren?
•
In welke situaties is het contact met bewoners juist goed?
•
Hoe is de nazorg georganiseerd?
4. Capaciteit en eigen organisatie INT. Denk aan volgende onderdelen: •
Hoe ervaar je de capaciteit op jouw afdeling of binnen jouw organisatie?
•
Wat vraagt deze aanpak van jou in het dagelijks werk?
•
Op welke momenten ontstaat er druk, vertraging of onduidelijkheid? o
Hoe wordt er hiermee omgegaan?
•
Over welke momenten ben je tevreden? Waar komt dat door?
•
Hoe hebben jullie organisaties de opleidingsmogelijkheden ervaren?
5. Samenwerking met andere partijen •
Hoe ziet de samenwerking er op dit moment uit, en hoe verloopt dat? INT. Denk aan de volgende organisaties: o
!WOON
o
Gemeente Amsterdam
o
Corporaties onderling
o
AFWC
•
Welke afspraken of afstemmingen lopen goed?
•
Wat werkt minder goed? Hoe komt dat?
•
In welke situaties mis je een goede samenwerking? o
Wat mis je precies?
o
Waar ligt dat aan?
6. Monitoring en terugkoppeling •
Hoe ervaren jullie het proces van de monitoring? o
Wat werkt?
o
Wat kan er beter?
•
In hoeverre krijg je terug wat de effecten van de aanpak zijn?
•
Wat zie je gebeuren bij herhaalproblemen of klachten die blijven terugkomen?
•
Op welke manier leer je als corporatie zelf van eerdere meldingen of casussen?
7. Knelpunten en verbeterpunten •
Zijn er nog andere knelpunten die niet eerder ter sprake zijn gekomen?
•
Welke mogelijkheden zie je om de aanpak verder te verbeteren? o
•
Waarom gebeurt dat nu nog niet?
Wat heb je zelf nodig om je werk beter te kunnen doen?
8. Afronding •
DSP-groep
Welke inzichten of aanbevelingen zou jij mee willen geven aan dit onderzoek?
De gezamenlijke vocht- en schimmelaanpak in Amsterdam
30
DSP-groep
De gezamenlijke vocht- en schimmelaanpak in Amsterdam
31
Gespreksleidraad belangenbehartigers (huurdersorganisaties) Duur: 2 uur Doel: inzicht in signalen vanuit bewoners, barrières bij melden en ervaring met samenwerking 1. Introductie •
Op welke manier ben je betrokken bij de aanpak?
•
Op welke manier kom jij in aanraking met bewoners die vocht- of schimmelproblemen ervaren?
•
Wat valt je op aan de aard van de signalen die jullie ontvangen?
•
Zijn er groepen bewoners die vaker bij jullie aankloppen dan anderen? Welke dan?
2. Meldproces en ondersteuning •
Hoe ervaren bewoners volgens jou het proces van het melden van vocht- en schimmelproblemen?
•
In hoeverre weten bewoners wat ze kunnen doen of verwachten?
•
Wat is jouw indruk van de bejegening en opvolging richting bewoners?
•
Wat kan volgens jullie beter aan het proces van melden en ondersteunen?
3. Barrières bij melden •
Er zijn ook mensen die geen melding willen of durven doen, wat horen jullie van deze doelgroep?
•
Welke drempels zie jij bij specifieke groepen bewoners? Zijn er bijvoorbeeld groepen die onvoldoende bereikt worden door de aanpak?
•
In hoeverre speelt taal, vertrouwen of bureaucratie daarin een rol?
•
Wat helpt volgens jou om de aanpak inclusiever te maken?
5. Samenwerking en signalering •
Op welke manier ben je zelf betrokken bij de aanpak?
•
Hoe verloopt de samenwerking met woningcorporaties en/of de gemeente?
•
In hoeverre kun je signalen kwijt bij de juiste partij? o
•
En wordt daar iets mee gedaan?
Wat zou beter kunnen in de afstemming of terugkoppeling?
6. Rol en impact van jullie organisatie •
Wat is jullie rol binnen deze aanpak, formeel of informeel?
•
Wat heb je kunnen bijdragen?
•
Waar loop je tegen grenzen aan?
•
Hoe zie jij je rol in een toekomstige, verbeterde aanpak? Wat hebben jullie nodig om die rol in de toekomst te pakken?
7. Afronding •
Welke inzichten of aanbevelingen zou jij mee willen geven aan dit onderzoek?
•
Wat heeft volgens jullie de meeste prioriteit als het gaat om h et verbeteren van de vocht en schimmelaanpak?
DSP-groep
De gezamenlijke vocht- en schimmelaanpak in Amsterdam
32
Gespreksleidraad medewerkers vanuit gemeente Amsterdam en GGD en !WOON Duur: 2 uur Doel: inzicht in beleidsregie, leerproces, samenwerking en knelpunten in sturing
1. Rol en betrokkenheid •
Kun je kort vertellen wat jouw functie is en hoe dit thema (vocht en schimmel) raakt aan jouw werkzaamheden?
•
Hoe goed ben je op de hoogte van de huidige aanpak van de gemeente rond vocht en schimmel?
•
Hoe speelt vocht en schimmelproblematiek een rol in jullie huidige werkzaamheden?
•
Wat maakt dit onderwerp voor jou relevant of juist lastig om op te pakken?
2. Beleidsvorming en regie •
Hoe kijk je naar de manier waarop deze aanpak is vormgegeven? o
•
Van wat je hebt gezien of van wat je al weet?
Wat vind je belangrijk in de regie op dit onderwerp? (wie moet wat doen, hoe wordt dat aangestuurd)
•
Waar merk jij dat het nu nog onduidelijk of lastig is?
•
Welke rol zien jullie voor jezelf in deze vocht en schimmelaanpak?
3. Informatie, monitoring en sturing •
Zijn jullie bekend met de monitor en hoe maken jullie er gebruik van?
•
Waar hebben jullie behoefte aan als het gaat om kennis en informatie over vocht en schimmelproblemen?
•
Wat zijn volgens jou waardevolle inzichten die eruit voortkomen?
•
Waar zie je gebrek aan data of informatie?
4. Bewonersperspectief en rechtvaardigheid •
In hoeverre zie jij dat bewoners serieus genomen worden binnen de aanpak?
•
Wat vinden jullie belangrijk om bewoners goed te betrekken of serieus te nemen? o
•
Hoe zouden bewoners volgens jullie beter gehoord of betrokken kunnen worden?
Hoe kijk je naar de verdeling van verantwoordelijkheid tussen bewoners en verhuurders en gemeente?
•
Wat zou de rol van de centrale stad moeten zijn ten opzichte van de stadsdelen en de partners, volgens jullie?
5. Interne en externe samenwerking •
Hoe verloopt de samenwerking tussen gemeente, corporaties en huurdersorganisaties? Welke vorm van samenwerking zou helpen om dit probleem beter aan te pakken?
•
In welke situaties loopt die samenwerking goed? o
wanneer schuurt het?
o
waar liggen nog kansen?
•
Wat vraagt deze aanpak van ambtelijke en bestuurlijke samenwerking?
•
Wat zou jullie bijdrage kunnen zijn in deze aanpak?
6. Leren en verbeteren •
Wat is er volgens jou geleerd sinds de start van deze aanpak?
•
Welke onderdelen van de aanpak verdienen verdieping of herziening?
DSP-groep
De gezamenlijke vocht- en schimmelaanpak in Amsterdam
33
•
Wat hebben jullie nodig om dit thema structureel goed op te pakken?
7. Vooruitblik •
Wat zie jij als belangrijke volgende stap in deze aanpak?
•
Wat moet behouden blijven?
•
Wat zou morgen veranderd moeten worden?
•
Zien jullie een rol voor jezelf in deze aanpak?
8. Afronding •
Welke inzichten of aanbevelingen zou jij mee willen geven aan dit onderzoek?
Gespreksleidraad niet-melders ‘Pop-up’ Toelichting In november 2023 is de gemeente Amsterdam in samenwerking met de woningcorporaties, de Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties (AFWC), stichting !WOON, GGD Amsterdam, de Federatie Amsterdamse Huurderskoepels (FAH), Arcade gestart met de gezamenlijke vocht- en schimmelaanpak. Met deze aanpak is een werkwijze ontwikkeld die erop is gericht om de vocht- en schimmelproblemen in Amsterdamse woningen op te lossen. Dit bereiken de woningcorporaties door woningen op orde te brengen, schoon te maken waar nodig en bewoners goed te informeren over hoe zij schimmelproblemen kunnen voorkomen. De gemeente Amsterdam heeft DSP-groep gevraagd deze aanpak te evalueren. Doel van deze evaluatie is om meer inzicht te krijgen in de ervaringen van professionals én bewoners die te maken hebben met de Amsterdamse Vocht- en Schimmelaanpak, en mogelijk inzichten op te doen om de aanpak te verbeteren. Het doel van dit gesprek is om te begrijpen waarom bewoners met klachten geen melding maken en wat hun ervaringen en drempels zijn en of bewoners zonder klachten de aanpak en meldingsroute kennen. Informed-consent: Gaat u akkoord met deelname aan het onderzoek en het verwerken van uw gegevens? Alle informatie die tijdens de interviews wordt gedeeld, wordt vertrouwelijk behandeld.
De gespreksverslagen worden veilig opgeslagen en zijn alleen toegankelijk voor het onderzoeksteam. In het eindrapport wordt de informatie anoniem verwerkt, zonder dat namen of persoonlijke gegevens herkenbaar of herleidbaar zijn. Respondenten hebben het recht hun gegevens in te zien of te laten verwijderen. Na afloop van het onderzoek worden de persoonsgegevens vernietigd.
Datum interview: Interviewer: 14. Introductie
•
Heeft respondent een sociale huurwoning bij één van de zes woningcorporaties in Amsterdam en geen melding gemaakt van schimmel/vocht? INT. Zo nee, dan voldoet hij/zij/hen niet aan de steekproefkaders en gaan we niet in gesprek. Heeft respondent wel een melding gemaakt in de afgelopen twee jaar? Evt. uitnodigen voor diepte-interview.
• •
Duur: ± 10 minuten Alles wat u vertelt blijft anoniem
DSP-groep
De gezamenlijke vocht- en schimmelaanpak in Amsterdam
34
Vragen 15. Woonsituatie en klachten
• • •
Heeft u last van vocht of schimmel in uw woning? INT. Laat foto’s en voorbeelden zien. Zo ja, sinds wanneer? Op welke plekken in huis? Zo nee: INT. Bij mensen die geen vocht of schimmel hebben: vraag hen zich in te beelden dat ze dat wel hebben; wat zouden ze dan doen/wat weten ze over hun mogelijkheden etc.
16. Bekendheid met meldmogelijkheid
• •
Wat doet u meestal als u merkt dat er iets mis is in uw woning? Bent u door de gemeente, uw woningcorporatie of door iemand anders voorgelicht over wat u kunt doen om vocht- en schimmelproblemen te voorkomen?
•
Wat vindt u van de bestaande informatie over vocht- en schimmelproblematiek? o Is deze informatie volledig?
•
Heeft u wel eens geprobeerd iets aan de vocht of schimmel te doen?
•
Indien u geen schimmel heeft: Doet u iets om vocht- en schimmelproblematiek te voorkomen? Zo ja,
o o
Is deze informatie duidelijk? Hoe bent u omgegaan met het probleem toen u het merkte?
wat?
•
Heeft u contact opgenomen met je verhuurder of iemand anders? Vertel eens?
17. Drempels en overwegingen
• •
Wat speelt voor u mee in de beslissing om vocht- en schimmelproblematiek wel of niet te melden?
•
Hoe denkt u dat er zou worden gereageerd als u wel een melding zou doen?
Wat is voor u de belangrijkste reden om geen officiële melding bij uw woningcorporatie te doen? o Waar komt dat beeld vandaan?
o
In hoeverre heeft u er vertrouwen in dat een melding iets oplevert? Waarom?
18. Ervaringen met en vertrouwen in instanties
• •
Wat zijn uw ervaringen met instanties zoals de corporatie of de gemeente? Wat zijn uw ervaringen met het melden van problemen bij instanties zoals een woningcorporatie of gemeente? INT. Breder dan schimmel, wat melden mensen bij de gemeente?
•
Welk gevoel roept het bij je op als je denkt aan contact opnemen met je woningcorporatie over schimmel/vocht?
19. Behoeften en wensen om wel te melden
• •
Wat zou voor u een reden zijn om wél actie te ondernemen? Wat zou het makkelijker maken om hulp te vragen of een melding te doen?
o •
Wat is daarbij belangrijk?
Welke informatie of hulp mist u nu?
20. Afronding •
Zijn er nog zaken die u zou willen meegeven in het kader van dit onderzoek?
DSP-groep
De gezamenlijke vocht- en schimmelaanpak in Amsterdam
35
DSP-GROEP BV Van Diemenstraat 410 1013 CR Amsterdam +31 (0)20 625 75 37 dsp@dsp-groep.nl KvK 33176766 IBAN: NL28 INGB 0004 6225 36 Btw-nummer: NL006785438B01 www.dsp-groep.nl Als onafhankelijk bureau ondersteunen wij ministeries, provincies en gemeenten en maatschappelijke organisaties met toegankelijke en toepasbare onderzoeksresultaten en adviezen. Wij moedigen onze medewerkers aan om te doen waar zij goed in zijn en zich hierin te blijven ontwikkelen. Waar mogelijk werken wij samen met vaste freelancers en organisaties met aanvullende expertise en kwaliteiten. Om nieuwe perspectieven en positieve energie te bieden, leggen wij verbinding tussen de verschillende thema’s waarop wij werken en bewegen wij ons voortdurend tussen verschillende werelden. Goed beleid is inclusief en neemt verschillende soorten kennis mee. Onze kracht ligt in onze gedrevenheid, betrokkenheid en een frisse, onafhankelijke blik. Wat we doen DSP-groep zorgt voor gedegen kennis, nieuwe perspectieven en positieve energie in complexe maatschappelijke opgaven. Wij ontwikkelen advies en beleid vanuit en voor de mensen om wie het gaat. Advies en beleid waar onze opdrachtgevers graag mee verder gaan. Advies en beleid dat werkt. Meer weten Neem vrijblijvend contact met ons op voor meer informatie of om een afspraak te maken. Bezoek onze website www.dsp-groep.nl voor onze projecten.