DEF Raadsinformatiebrief uitwerking steunpakket energiekosten.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Bijlage

Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 15 december 2022 Sport & bewegen, maatschappelijke voorzieningen, kunst en cultuur, zorg en welzijn. Sofyan Mbarki (coördinerend wethouder steunpakket energiekosten) Directie Sport & Bos Bijlage 1) Ondersteuning vanuit het Rijk en gemeente per sector nader toegelicht. Uitwerking gemeentelijk steunpakket energiekosten 2022

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college u over de uitwerking van het aangekondigde gemeentelijk steunpakket energiekosten. In de brief van 4 oktober jl. hebben we u op de hoogte gesteld van een steunpakket van € 20 miljoen voor de stad waar u bij de vaststelling van de begroting 2023 mee heeft ingestemd. Drie miljoen is gereserveerd voor de sport, € 3 miljoen voor kunst en cultuur en €3 miljoen voor overige maatschappelijke organisaties waaronder welzijn. Voor kleine ondernemers is een bedrag van € 10 miljoen beschikbaar in het steunpakket. Toegankelijkheid maatschappelijke organisaties onder druk Maatschappelijke instellingen zijn van cruciaal belang voor de stad. Amsterdammers maken dagelijks gebruik van een rijk aanbod aan maatschappelijke voorzieningen. Het diverse aanbod aan kunst-en cultuurinstellingen, sportverenigingen, of (jeugd)zorg- en welzijnsinstellingen zoals buurthuizen maakt onze stad een leefbare stad. We koesteren het MKB wat op buurtniveau vaak zo’n belangrijke rol speelt; niet alleen economisch maar ook sociaal. Het gaat hier om het sociaal weefsel van de stad wat in sterke bijdraagt aan het welzijn en welbevinden van Amsterdammers. In dat licht kijkt het college met grote zorg naar de sterk oplopende kosten waar maatschappelijke organisaties mee kampen door de hoge inflatie en de gestegen energieprijzen.

Het doel is de toegankelijkheid van de maatschappelijke voorzieningen voor alle Amsterdammers zoveel als mogelijk in stand te houden. Het risico is dat maatschappelijke organisaties noodgedwongen de hogere kosten moeten doorberekenen in de tarieven en contributies waardoor de toegankelijkheid van deze voorzieningen voor lagere (midden)inkomens in gevaar komt. We willen voorkomen dat maatschappelijke organisaties door de hoge energiekosten omvallen of dat hun aanbod voor Amsterdammers met een laag inkomen onbetaalbaar wordt. Urgentie om nú te ondersteunen vooruitlopend op aangekondigde Rijksregelingen We kunnen als gemeente geen garantie bieden dat er maatschappelijke organisaties (mede) als gevolg van de hoge energiekosten alsnog omvallen. Gemeenten kunnen de gevolgen van de

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 15 december 2022 Pagina 2 van 7

energiecrisis namelijk niet zelf oplossen. Daarom heeft het college in de raadsbrief van 4 oktober jl. over het steunpakket energiekosten ook aangegeven dat een gemeentelijke regeling in beeld komt daar waar de Rijksregelingen niet toereikend zijn. Het Rijk heeft inmiddels een aantal steunmaatregelen aangekondigd, gericht op het gedeeltelijk compenseren van de hoge energiekosten. Deze regelingen zijn voor het eind van het tweede kwartaal 2023 aangekondigd maar nog niet vastgesteld. Niet alle Amsterdamse organisaties kunnen echter wachten op het moment dat de rijksregelingen ingaan. Sommige organisaties hebben door een sterke verhoging van de energielasten – soms een verdrievoudiging – inmiddels geen middelen meer om hun lasten te dragen en dreigen per direct om te vallen. Het college heeft daarom de subsidieregeling ‘Noodsteun energiekosten Amsterdamse maatschappelijke voorzieningen 2022’ vastgesteld. Het doel van deze regeling is om door middel van het verstrekken van een eenmalige subsidie te voorkomen dat maatschappelijke voorzieningen die in financiële nood verkeren als gevolg van de hogere energiekosten in 2022 hun activiteiten geheel of gedeeltelijk moeten beëindigen. Door de opbouw werkt de subsidieregeling noodsteun energiekosten Amsterdamse maatschappelijke voorzieningen 2022 als een voorschot op toekomstige steun van het Rijk.

Voor 2023 is een vervolg op deze regeling in voorbereiding. Hierin worden ook ondersteunende maatregelen voor organisaties op het gebied van dierenwelzijn meegenomen. Deze hebben aangegeven nu nog geen acute nood te ervaren. De verwachting is wel dat zij in 2023 in de knel komen. Uitwerking ‘Subsidieregeling noodsteun energiekosten Amsterdamse maatschappelijke voorzieningen 2022’. In de raadsinformatiebrief van 4 oktober jongstleden hebben wij de criteria en voorwaarden geformuleerd voor de subsidieregeling. Bij het formuleren van de regeling heeft het college nog een aantal keuzes gemaakt.  Verduurzaming is van groot belang om de oplopende energiekosten op een structurele manier tegen te gaan. In de communicatie met potentiële aanvragers zal het belang van het nemen van energiebesparende maatregelen en het aanvragen van later beschikbare (rijks)regelingen wel sterk worden benadrukt. We zullen aanvragers ook proactief vragen de intentie uit te spreken om in overleg met de gemeente tot duurzaamheidsmaatregelen te komen. Voor de subsidieregeling 2022 worden aan de aanvragers echter geen aanvullende eisen voor het treffen van energiebesparende maatregelen gesteld, omdat de noodsteun met terugwerkende kracht wordt verleend en energiebesparende maatregelen een langere termijn vragen.

Voor de subsidieregeling voor 2023 zullen wel energiebesparende maatregelen als voorwaarde worden gesteld.  Om te voorkomen dat sterke, goed georganiseerde aanvragers direct beslag leggen op de beschikbare middelen is besloten aanvragen niet te behandelen op volgorde van binnenkomst, maar aan het eind van de tranche de binnengekomen aanvragen te beschikken, en indien nodig naar rato te verdelen.  Er is geen maximaal aan te vragen subsidiebedrag opgenomen, noch is er gekozen voor het subsidiëren van een percentage van de energiekosten, omdat de regeling alleen kan

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief



Datum 15 december 2022 Pagina 3 van 7

worden aangevraagd in een directe noodsituatie en een aanvrager in financiële nood niet geholpen is met slechts een deel van het benodigde bedrag. Er is voor 2022 een subsidieplafond aangegeven van : o €1 miljoen voor maatschappelijke voorzieningen op het gebied van kunst en cultuur, o €1 miljoen voor sport en bewegen o €1 miljoen voor (jeugd)zorg en welzijn

De subsidieregeling wordt de komende week gepubliceerd op de website van de gemeente Amsterdam.1 In de toelichting op de regeling is een rekenvoorbeeld opgenomen waarmee aanvragers kunnen uitrekenen voor hoeveel subsidie ze in aanmerking komen. Vooruitblik 2023 In de subsidieregeling staat de begripsomschrijving van deze instellingen nader gespecificeerd. Op dit moment is niet de volledige €3 miljoen per sector ingezet omdat de verwachting is dat in de loop van 2023 het aantal organisaties in nood gaat toenemen. Nog niet alle organisaties hebben op dit moment een nieuw energiecontract maar velen krijgen hier komend jaar wel mee te maken. Door de eis van aantoonbare financiële nood om te kunnen aanvragen zullen organisaties eerst eigen vermogen inzetten bij hogere kosten door een nieuw energiecontract, daarop interen, uiteindelijk een kritische grens bereiken en alsnog steun moeten aanvragen. We verwachten om deze reden dat het aantal aanvragen in 2022 nog beperkt zal zijn maar zal toenemen in 2023. De €2 miljoen per sector die nu niet wordt ingezet en de financiële ruimte die mogelijk overblijft in het huidige subsidieplafond zullen worden meegenomen in de ondersteunende maatregelen die voor 2023 wordt voorbereid.

Als het subsidieplafond ontoereikend is om alle aanvragen die voor subsidie in aanmerking komen te honoreren, worden alle te verlenen subsidies verlaagd met een gelijk percentage (naar rato). Tot slot Het college hoopt dat we met dit pakket aan maatregelen de diversiteit in het Amsterdamse sport, cultuur en (jeugd)zorg en welzijnsaanbod aanbod overeind kunnen houden en in gezamenlijkheid ervoor kunnen zorgen dat alle Amsterdammers ook de komende jaren bij een breed aanbod van sterke, vitale maatschappelijke organisaties terecht kunnen. Maatschappelijke organisaties zijn cruciaal voor onze stad. Met het steunpakket van € 20 miljoen doen we het maximale om in deze financieel moeilijke tijden het sociaal weefsel van onze stad zoveel als mogelijk in stand te houden. We blijven het Rijk aandringen op ruimhartige steun want de urgentie is groot. Zoals gezegd treffen we nu de voorbereidingen voor de subsidieregeling 2023. We monitoren de situatie nauwlettend en zullen u naar verwachting in het eerste kwartaal 2023 informeren over de uitwerking van de volgende subsidieregeling. In de bijlage gaan we in nader detail in op de ondersteuning die we bieden voor de verschillende sectoren. 1

https://www.amsterdam.nl/subsidies/.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 15 december 2022 Pagina 4 van 7

Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam,

Sofyan Mbarki Wethouder Sport & Bewegen

Touria Meliani Wethouder Kunst & cultuur

Bijlage 1)

Ondersteuning vanuit het Rijk en gemeente per sector nader toegelicht

1. Sport en bewegen Het maatschappelijk belang van de sport is groot en daarmee ook het in stand houden van de toegankelijkheid. Met de Tegemoetkoming Energiekosten Regeling (TEK) wordt de energieintensieve MKB tijdelijk ondersteunt door 50% van de meerkosten aan energie tot een maximum van €160.000 te compenseren. De TEK is ook van toepassing op ondernemingen en verenigingen in de sportsector. Een heel klein deel van de sportaanbieders komt mogelijk ook in aanmerking voor het prijsplafond voor huishoudens.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 15 december 2022 Pagina 5 van 7

Voor sportaanbieders die ondanks de TEK en het prijsplafond toch in de problemen komt stelt het Rijk €6 miljoen beschikbaar voor een noodregeling voor amateursportverenigingen als aanvulling op de regeling Tegemoetkoming Energiekosten (TEK) en €207 miljoen voor openbare zwembaden. Voor de zwembaden is de steun daarbij maximaal 70% van de meerkosten en kent het een lineaire afbouw naar maximaal 30% van de meerkosten over het vierde kwartaal van 2023. De bedoeling van deze afbouw is verduurzaming te stimuleren. De steun aan zwembaden is belangrijk want dat is een energie-intensieve sector die hard wordt geraakt door de sterke stijging van de energieprijzen. Gemeenten en provincies krijgen vanaf het voorjaar van 2023 structureel € 300 miljoen om publieke en maatschappelijke voorzieningen te compenseren voor hoge kosten. Ook de voorwaarden voor deze regeling moet nog worden uitgewerkt en zal naar verwachting in het tweede kwartaal 2023 met terugwerkende kracht in werking treden. De verschillende rijksregelingen zijn een goede stap en tegelijkertijd maken we ons zorgen of dit wel voldoende zal zijn voor de sportaanbieders. Onduidelijk is in hoeverre de aangekondigde € 300 miljoen voor publieke en maatschappelijke voorzieningen het gat kan dekken tussen de prijsplafondregeling en de TEK.

Veel sportaanbieders bevinden zich in deze gap: ze verbruiken te veel voor het prijsplafond en te weinig voor de TEK die bedoeld is voor de energie-intensieve MKB. De wethouder Sport heeft hierover – samen met de G5 collega’s – een gesprek gehad met de minister en haar gewezen op de noodsituatie die er voor de gehele sportinfrastructuur ontstaat. Dit heeft echter niet geleid tot bijstelling van de bedragen die het rijk heeft vrijmaakt voor ondersteuning van de sportsector. Het beeld is dat veel sportclubs – als de energieprijzen niet substantieel dalen - vanuit hun reserve de lastenverzwaring enige tijd kunnen opbrengen maar na verloop van tijd de contributie drastisch moeten verhogen om omvallen te voorkomen, tenzij er steun wordt geboden. Sterke verhoging van contributies zal ertoe leiden dat alleen financieel draagkrachtigen zich straks nog het lidmaatschap van een sportvereniging kunnen permitteren. In voorbereiding op de gemeentelijke noodsteunregeling voor 2023 onderzoeken we hoe we de schade voor sportclubs en deelnemers maximaal kunnen beperken. De beperkte rijkssteun betekent dat we de middelen voor de ondersteuning van sport gericht moeten inzetten. We hebben met €3 miljoen niet de financiële ruimte om – aanvullend op de rijksregelingen - voor alle sportclubs de stijging van energielasten voor 100% te compenseren.

We zullen ons daarom zoveel mogelijk richten op het voorkomen van faillissementen en het moeten beëindigen van activiteiten. Beperken stijging van entree- en verenigingstarieven zwembaden om zwembaden toegankelijk te houden Het maatschappelijk belang van zwembaden in een waterrijke stad als Amsterdam is groot. Tegelijkertijd staat de exploitatie van zwembaden vanwege het hoge energieverbruik. De entree- en verenigingstarieven voor het Marnixbad, het Brediusbad, het Sloterparkbad, zwembad Bijlmer, Sportfondsenbad Oost, het De Mirandabad, het Zuiderbad, het Flevoparkbad, Sportplaza Mercator (alleen de verenigingstarieven) en het Noorderparkbad worden jaarlijks per 1 januari geïndexeerd op basis van de consumentenprijsindex (CPI) van september van het jaar

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 15 december 2022 Pagina 6 van 7

voorafgaande. De CPI is de afgelopen periode veel harder gestegen dan gemiddeld en is voor september 14,5%. Om de betaalbaarheid van zwembaden te behouden hebben we de tariefsverhoging voor de zwembaden beperkt. We verhogen de tarieven niet met de volledige CPI van 14,5% maar met 7% door €0,4 miljoen uit het steunpakket energiekosten in te zetten bovenop de compensatie waar het Rijk mee komt. Een deel van onze gemeentelijke zwembaden en sportaccommodaties worden geëxploiteerd door profit-organisaties. Als deze organisaties het financieel niet meer redden, kunnen we bij exploitanten die een accommodatie van de gemeente huren de huurbetalingen opschorten totdat de bijdragen vanuit de rijksregeling zijn uitbetaald. Voor de door Optisport geëxploiteerde accommodaties, het Sloterparkbad en het Bijlmersportcentrum, heeft het college besloten de huurbetalingen tijdelijk op te schorten om zo de liquiditeitspositie te verbeteren. Op die wijze kunnen de zwembaden openblijven en kunnen we de – voor kinderen - zo belangrijke zwemlessen garanderen. Verduurzaming sportareaal Naast de hierboven genoemde - op directe financiële nood gerichte- maatregelen zet het college breed in op structurele energiebesparing in de gehele sportsector. Al in 2018 is het uitvoeringsprogramma Sport & Duurzaamheid van start gegaan.

De duurzaamheidsdoelstellingen van Amsterdam zijn uitgewerkt naar projecten binnen de portefeuille van Sport en het Amsterdamse Bos op de thema’s: aardgasvrij in 2030, klimaatneutraal in 2030, klimaatadaptief en volledig circulair in 2050. U ontvangt in het eerste kwartaal 2023 een update over de aanpak verduurzaming van ons sportareaal. 2. Kunst en Cultuur Kunst en cultuur leveren een cruciale bijdrage aan de leefbaarheid en aantrekkelijkheid van Amsterdam. Veel culturele instellingen, kunstenaars en makers zijn na beëindiging van de coronamaatregelen voortvarend begonnen aan de herstelfase. Een fase die enige tijd zal duren omdat de reserves veelal zijn geminimaliseerd, de arbeidsmarkt ontwricht is en in sommige disciplines het publiek nog maar mondjesmaat terugkeert. Ondertussen leiden nieuwe crises tot hoge inflatie en sterk stijgende energieprijzen en dus tot nieuwe problemen en uitdagingen. Een inventarisatie in opdracht van de Taskforce culturele en creatieve sector naar de lastenstijging bij culturele instellingen laat zien dat de energielasten in 20220 ten opzichte van 2019 zijn toegenomen met 139% en dat de toename in 2023 wordt geraamd op 216%. Dit leidt in sommige gevallen tot acute financiële problemen. De verwachting is dat in 2023 een nog groter aantal instellingen in zwaar zullen geraken.

Voor culturele instellingen heeft het Rijk maatregelen aangekondigd om tegemoet te komen aan de hogere kosten door inflatie en vooral de stijgende energierekening. Vanaf voorjaar 2023 wordt een structureel bedrag van ongeveer € 400 miljoen extra uitgetrokken voor scholen en door het Rijk gesubsidieerde culturele instellingen. Een bedrag van € 300 miljoen gaat zoals hierboven gememoreerd naar gemeenten voor alle maatschappelijke voorzieningen tezamen. Die bedragen worden toegekend om de prijsstijgingen van 2022 te compenseren, maar de financiële verwerking

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 15 december 2022 Pagina 7 van 7

ervan is pas in 2023. Omdat deze middelen nog niet concreet vertaald zijn door Rijk, gemeenten en provincies leeft er ook veel onzekerheid in de sector. Culturele instellingen die nu in financiële problemen zijn door sterk gestegen energiekosten, willen we daarom op korte termijn helpen, als voorschot op waar het Rijk mee komt. Evenals bij de eerder verleende noodsteun in het kader van de coronacrisis is de regeling gericht op gesubsidieerde en niet-gesubsidieerde culturele instellingen. 3. Zorg en welzijn Voor (jeugd)zorg en welzijns aanbieders zijn (vooralsnog) geen extra rijksmaatregelen getroffen om de fors gestegen energielasten in 2022 te compenseren. Vooralsnog hebben we geen signalen ontvangen dat partners die vanuit de Wmo (inclusief welzijn vanuit de sociale basis) of Jeugdwet een relatie hebben met de gemeente, in financiële nood verkeren. Via het gemeentefonds heeft het Rijk wel aanvullend gecompenseerd voor nominale ontwikkelingen (loon- en prijsstijgingen) vanaf 2023. Deze middelen worden betrokken bij de subsidieverlening en/of inkoop van (jeugd)zorg en welzijnsactiviteiten voor 2023.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl