def Raadsinformatiebrief - Terugblik Uitgebreide Zomeraanpak Schoon Afvalvrij (004)

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 17 september 2025 Afval en Reiniging Hester van Buren bestuurszaken.stadswerken@amsterdam.nl Terugblik Zomeraanpak Schoon

Bijlage: 1

Geachte leden van de gemeenteraad, Ieder jaar is het weer een uitdaging om de stad in de drukke zomermaanden schoon te houden. Naast de reguliere toestroom aan bezoekers zijn er in de zomerperiode meerdere grote evenementen die zorgen voor nog meer drukte, en daarmee Afvalinzameling en Stadsreiniging voor extra uitdagingen stellen. We organiseren daarom aanvullende maatregelen om de stad op orde te kunnen houden. In deze brief blikken we terug op de zomeraanpak. Verder informeren we u over de ontwikkelingen en acties om de stad in de komende tijd schoner te krijgen. In het kader van Amsterdam schoon en afvalvrij is de uitgebreide zomeraanpak voorbereid.1 Allerlei maatregelen zijn in combinatie ingezet om de jaarlijkse zomerdrukte te regelen. Dit heeft daadwerkelijk verschil gemaakt. Waar in eerdere jaren de parken na warme weekenden te kampen hadden met grote hoeveelheden afval, hebben we deze zomer dankzij de extra maatregelen en aangepaste inzet een veel netter beeld gezien. Met betrekking tot de grote evenementen Pride, Amsterdam 750 en Sail ontvingen we veel positieve reacties over de soepel verlopende organisatie, vuilbeheersing en het snel opruimen naderhand. Door extra inzet, voorwerken en routeaanpassingen hebben de wegwerkzaamheden niet tot problemen geleid bij het afvoeren van het afval.

De opgedane kennis en resultaten van de zomeraanpak gebruiken we, samen met de beleving en suggesties van bewoners en ondernemers, om onze inzet en aanpak te verbeteren in de stad. Hierbij de maatregelen van de zomeraanpak uitgelicht. Gebieden met inzameling van losse zakken: Opengescheurde huisvalzakken zorgen voor veel zwerfafval. Bedrijfsafval mag daarom sinds 1 juli niet meer in vuilniszakken aangeboden worden. Het huisvuil wordt in een aantal delen van de stad (met name centrum) nog wel met zakken ingezameld. Plaatsing van ondergrondse bakken is in de smalle straten en vanwege kwetsbare kademuren niet overal mogelijk. Ondanks belemmeringen willen we af van de losse zakken, liefst zo snel mogelijk. Er ligt een sluitend plan met ondergrondse containers waar dat kan, brengpunten op het water en afval op afspraak (zie bijlage). Totdat het definitieve netwerk van de inzamelvoorziening gereed is, plaatsen we tijdelijk bovengrondse 1

Maatregelen uitgebreide zomeraanpak na te lezen in de halfjaarrapportage schoon en afvalvrij, 1 e halfjaar 2025, p 24

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Pagina 2 van 4

containers in een dekkend systeem om daarmee zakkeninzameling ook nu al te kunnen beëindigen. We communiceren hierover naar betrokken bewoners en ondernemers ter informatie, begrip en draagvlak. In gebieden waar zakkeninzameling nog van toepassing is, is het ‘treintje’ weer ingevoerd. Een advies van het burgerberaad waarbij de afvalinzamelwagen aansluitend wordt gevolgd door de veegploegen. Dit verliep bij de start wat moeizaam. De snelheid van de afvalwagen met vervolgens de bewerkelijke handelingen van de veegploegen maakten het lastig om dicht bij elkaar te blijven. Het was even zoeken naar de juiste werkwijze en planning. Er is inmiddels meer grip op de afstemming tussen inzamelwagens en veegploegen. Het treintje wordt ook na de zomer voortgezet. Zomeraanpak in parken, recreatiegebieden en op de stadsstranden: Terugblikkend waren recreatieplekken door de zomeraanpak grotendeels in control zonder specifieke incidenten. Dit is niet alleen de constatering van onze uitvoeringsteams, maar ook van bewoners zijn er geen bijzondere signalen of meldingen binnengekomen. De combinatie statiegelden restafvalkliko’s zorgde ervoor dat recreanten het afval gescheiden konden aanbieden en de omgeving schoner bleef. Dit werkte op de meeste locaties redelijk tot goed, al werden de statiegeldkliko’s soms toch nog voor ander afval gebruikt.

Vanuit deze ervaringen zijn we samen met Statiegeld NL gestart met het ontwerpen en testen van een effectieve donatie oplossing. We plaatsten afvalpiramides waarvan de vulgraad en de geschiktheid van de locaties werden gemonitord. De inzet van activatieteams werkt erg goed. Hun uitleg aan recreanten wordt positief ontvangen, en met kleine opruimacties zorgen ze ervoor dat de omgeving schoon wordt en blijft. Activatieteams dragen door de juiste communicatie bij aan een prettig alternatief van handhaving. Vooralsnog blijkt deze inzet effectief om het juiste gedrag te bevorderen. Verwijderen afvalbakken: Voor de introductie van het statiegeld was de strategie: veel prullenbakken plaatsen om zwerfafval te voorkomen. Nu lijkt een omgekeerde strategie passender. Op de Nieuwendijk en in de Damstraat werden als proef afvalbakken weggehaald. Deze aanpak kennen we uit andere steden vanuit het idee dat daarmee minder brandhaarden met kans op zwerfvuil ontstaan. De eerste indrukken lijken positief met minder vuil en een verhoogde schoonbeleving. Vanuit de zomeraanpak waren ook het Noorderpark en het Martin Luther Kingpark in deze proef meegenomen. In het Noorderpark moesten we in de beginfase nog wat aan de inrichting aanpassen, maar actuele schouwrondes tonen nu positieve resultaten.

Naast deze proeven ontvangen wij van bewoners, winkelstraatmanagers en individuele ondernemers steeds vaker het verzoek om bakken te verwijderen als oplossing tegen een vuile straat. Onze teamleiders gaan met deze Amsterdammers in gesprek en bekijken op locatie naar een mogelijk verbeterde inrichting om te komen tot minder zwerfvuil; bijvoorbeeld door bakken te verwijderen voor de etalage van een winkel, of wanneer in de buurt ondergrondse bakken staan. Iedere locatie is anders, met verscheiden gebruik en andere behoeften. In afstemming met de buurt en gebiedsmakelaar van het stadsdeel, voeren we in maatwerk uit. Vervolgens monitoren we samen met de bewoners of de aangepaste inrichting werkt of dat er nog iets moet worden veranderd Beheerkosten die worden bespaard op verwijderde bakken, kunnen mogelijk ten gunste komen aan alternatieve inzet. Extra schoonmaak; Taskforce stadsdeel Zuidoost: Op 27 juni heeft in stadsdeel Zuidoost een extra grote schoonmaakactie plaatsgevonden. Het was nodig vanwege een aantal hardnekkige probleemlocaties. Om na deze actie de verbetering te kunnen behouden, wordt de inzet geëvalueerd en op onderdelen voortgezet. De opgedane kennis wordt gebruikt in de andere stadsdelen. De acties geven aan dat het probleem van volle afvalbakken

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Pagina 3 van 4

en zwerfvuil door het statiegeld verzamelen problematisch blijft. De teamleiders doen er alles aan om de ploegen optimaal in te zetten. We nemen de suggesties van bewoners daarbij uiterst serieus. Bijvoorbeeld de vraag om te kiezen voor een alternatief van de Puccini-afvalbakken wordt onderzocht. We zijn met de kennis van de uitvoering, op zoek naar een beter in deze tijd en situatie passende bak. We willen dit op korte termijn realiseren. Communicatie Zomeraanpak: Via communicatiemiddelen zoals stickers, posters en banieren wijzen we de bezoekers erop dat zij hun afval in de afvalbak gooien. Borden met posters staan bij de entrees van de parken, de lantaarnpaalbanieren staan in directe omgeving van drukke locaties, en met green graffiti geven we aan afval mee te nemen naar de volgende bak of naar huis als de afvalbak vol is. De activatieteams hebben een aanzienlijke rol in de communicatie. Teams van studenten en scholieren vragen recreanten om hun afval op te ruimen en delen daarbij ook papieren zakken uit. Over de 25-meter regel waarbij horecabedrijven verplicht zijn om zwerfafval binnen die afstand op te ruimen wanneer dit afkomstig is uit hun eigen onderneming, wordt actief naar ondernemers gecommuniceerd via de BIZ’en.

Nieuwe inleverpunten statiegeld: Statiegeld NL opent steeds meer winkels om de inzameldoelstelling te bereiken, de supermarkten te ontlasten en het inlevergemak van statiegeldverpakkingen voor de consumenten te vergroten. Er zijn de afgelopen zomerperiode nieuwe bulkinleverpunten voor statiegeldverpakkingen geopend. Bij de retourshop aan de Vijzelgracht wordt veel ingeleverd (naar schatting 80% door verzamelaars, en 20% door consumenten). Aan de Nieuwezijds Voorburgwal werd op 6 augustus nog een retourshop geopend. Een pand aan de Transformatorweg is in voorbereiding. Verder zijn er mobiele inleverpunten op markten bijgekomen. De inzamelaar Droppie aan het Limburg van Stirumplein geeft sinds augustus cash uit via een QR-code bon. Statiegeld NL is nu in gesprek om op verschillende sportlocaties inlevermachines te plaatsen. Gesprekken over verdere inzet in de bijdrage van Statiegeld NL worden gevoerd. Daarnaast blijven we als gemeente actief zoeken naar oplossingen voor de gevolgen van de statiegeld problematiek onder andere door te leren van G4 ervaringen. Samen Schoonmaken op 19 en 20 September: Op vrijdag 19 en zaterdag 20 september staat de stad in het teken van samen schoonmaken. Er zijn diverse initiatieven waar bedrijven, scholen, Amsterdammers en de gemeente gezamenlijk aan mee doen.

World Cleanup Day en de Amsterdam Cleanup Day zijn al langer lopende initiatieven, dit jaar is daar ook CleansDay bijgekomen. CleansDay is een initiatief van de Amsterdammer en ondernemer Victor Knaap, die een algemene oproep heeft gedaan om je eigen stoep schoon te vegen. De gemeente werkt hier graag aan mee en de organisatie van inzet, logistiek en communicatie is in volle gang. Onze mensen werken met alle groepen samen om deze twee dagen slim te organiseren. De gemeente heeft 750 grijpers en ringen per stadsdeel beschikbaar gesteld. Bewoners en initiatiefgroepen kunnen deze behouden.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Pagina 4 van 4

Afsluitend: De zomeraanpak was succesvol, structureel vervolg is nu hard nodig. Dit zijn enkele ontwikkelingen vanuit de zomeraanpak. We realiseren ons dat er buiten de zomeraanpak die is gericht op speciale onderdelen en veelal incidentele maatregelen, nog veel werk te doen is. Met name het probleem van de aan statiegeld gerelateerde problematiek, kapotte afvalbakken, bijplaatsingen en zwerfvuil. We werken aan structurele maatregelen zoals aanpassing van de afvalbakken en meer inleverpunten van statiegeld. Ook onderzoeken we de mogelijkheid om in alle stadsdelen aanbiedtijden voor bedrijfsafval in te voeren zodat bedrijfsafvalcontainers niet de hele nacht buiten blijven staan. Maar het is vooral nodig om op korte termijn te zorgen voor minder opengebroken afvalbakken op straat. Daarom starten we met een Prullenbakkenoffensief. De komende zes maanden gaan uitvoeringsteams met hun kennis van de afvalproblematiek de wijken in om voor de meest problematische plekken te komen tot een maatwerk oplossing, en deze in korte tijd dan ook te realiseren. Dat kan zijn het weghalen van afvalbakken, vervangen door een ander soort bak, of in samenspraak met ondernemers juist het plaatsen van een extra afvalbak. We starten in stadsdeel Centrum. Op basis van de ervaringen in het komende half jaar bepalen we het vervolg.

In de halfjaarrapportage Schoon en Afvalvrij wordt u in het najaar uitgebreid geïnformeerd over de cijfers en veranderingen die zijn ingevoerd. Wij zien de ervaringen van deze zomer als voorbeeld en inspiratie om succesvol door te pakken.

In de verwachting u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Hester van Buren Wethouder Afval en Reiniging

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl