DEF Najaarsbrief aan Cie MOW en RO Prog Bereikbaarheid ZBE en IJB.pdf

Bezoekadres Amstel 1 1011 PN Amsterdam Postbus 202 1000 AE Amsterdam Telefoon 14 020 amsterdam.nl

Retouradres: Postbus 202, 1000 AE Amsterdam

Gemeente Amsterdam Commissie MOW en Commissie RO Postbus 202 1000 AE AMSTERDAM

09 januari 2023 V&OR/UIT/2023009320 Behandeld door Stephan Steltman, Programmamanager Kopie aan Stadsdeelcommissie Oost Datum Kenmerk

Onderwerp

Stand van zaken Programma Bereikbaarheid Zeeburgereiland en IJburg

Geachte leden van de commissies MOW en RO, Met deze brief informeren wij u over de stand van zaken van het mobiliteitsprogramma voor Zeeburgereiland en IJburg. Zeeburgereiland en IJburg groeien naar ruim 32.000 woningen in 2043. Om de geplande groei mogelijk te maken, houden we de bereikbaarheid met hoogwaardig openbaar vervoer, fiets en auto nu en in de toekomst op peil. Dit organiseren we vanuit het programma Bereikbaarheid Zeeburgereiland en IJburg met het bijbehorende maatregelenpakket uit het Mobiliteitsplan Zeeburgereiland en IJburg (mei 2018). Bij vaststelling van dat plan hebben wij toegezegd u jaarlijks over de voortgang op de hoogte te brengen. In het najaar van 2021 hebben we het maatregelenpakket herijkt, op basis van onderzoek naar verkeersontwikkelingen en metingen van het feitelijke verkeer op de eilanden. Deze herijking is onderdeel van de zgn. Programma Update 2021. Daarbij hebben we ook de financiële ramingen van alle maatregelen en projecten actueel gemaakt, in het zgn. Financieel Perspectief. Daarin doen we aannames voor de dekking van de maatregelen, maar daarmee is de daadwerkelijke dekking niet geregeld. Dat gebeurt niet op voorhand en niet in één keer. De daadwerkelijke financiële dekking maakt onderdeel uit van de bestuurlijke besluiten over de individuele projecten. Het programma heeft een adaptieve aanpak.

We plannen de mobiliteitsmaatregelen in wisselwerking met de gebiedsontwikkeling. In toenemende mate speelt de beperking van beschikbare financiële middelen bij de opgaven van alle zes mobiliteitsplannen (Noord, Havenstad, Zuidoostflank, Zuidflank, West en Zeeburgereiland/IJburg). Uit de gemeentelijke dekkingsbronnen is langjarig op grond van de mobiliteitsplannen een bijdrage van € 30 – 50 mln per jaar nodig. Gezien de beperkte beschikbare middelen zal het gemeentebestuur – in het kader van de Voorjaarsnota 2023/begroting 2024 en verder – keuzes moeten maken. Via bijvoorbeeld de Ontwikkelstrategie 2035 zoekt de gemeente naar

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 09-01-2023 Pagina 2 van 7

mogelijkheden om te faseren, te bezuinigen, of om maatregelen uit te stellen of zelfs helemaal te schrappen. In deze brief lopen we niet vooruit op prioriteringen en/of keuzes in het bereikbaarheidsprogramma voor Zeeburgereiland en IJburg. Dat zal een afweging worden tussen beschikbare financiële middelen enerzijds en de achterliggende doelstelling van het mobiliteitsprogramma anderzijds: het mogelijk maken van de gebiedsontwikkeling en de grootschalige woningbouwplannen op deze oostelijke archipel. Hierover verantwoorden we ons in de eerstvolgende integrale Programma Update en het daarbij behorende Financieel Perspectief. Dat is in het najaar van 2023. Het mobiliteitsprogramma voor Zeeburgereiland en IJburg omvat maatregelen voor het OV, de fiets, smart mobility en gedrag, en de doorstroming (of ontvlechting) van het autoverkeer. Duurzame mobiliteit en leefbare eilanden hebben de prioriteit. De volgende onderwerpen komen in deze brief aan de orde: 1. 2. 3. 4.

Korte termijn fiets- en gedragsmaatregelen Tijdelijke pontverbinding Sluisbuurt-Sporenburg Verlenging IJtram naar Centrum- en Strandeiland Ruimtelijk kader Zeeburgereiland, Cruciale Mijl/IJburglaan, Definitieve Tramstalling en Verbinding Zeeburgereiland 5. HOV Buslijnen Amsterdam Bijlmer Arena en Weesp 6. P+R Zeeburg 7. Schellingwouderknoop: onderdoorgang, fiets op-afritten en bushalte 8. Monitoring light 9. Programmarisico’s 10. Overzicht bestuurlijke besluitvorming We sluiten de brief af met een blik op het vervolg van de monitoring, de rapportages en bestuurlijke besluitvorming.

Gemeente Amsterdam

Datum 09-01-2023 Pagina 3 van 7

1.

Korte termijn fiets- en gedragsmaatregelen



Kleinere fietsmaatregelen (F5A, F5B, F5c, F5D en F7A) Er is behoefte aan extra fietsparkeerplekken bij twee haltes van de IJtram (Zuiderzeeweg, huidige eindhalte IJtram op Haveneiland) en bij bushalte Peter Martsensstraat op Centrumeiland. Deze worden in het eerste kwartaal van 2023 geplaatst (F7A). Daarnaast bereiden we op vier locaties op IJburg een betere en veiligere doorstroming voor fietsers voor: in het Diemerpark – de fietsroute tussen Haveneiland en de Nesciobrug (F5D) en de aansluiting bij Rieteiland Oost (F5A) – en op de IJburglaan ter hoogte van de Dagguerestraat (F5B en F5C). Deze maatregelen zijn gericht op de veiligheid en comfort van de fietsers en het versterken van de OV-keten.



Pilot deelfietsen Haveneiland (G6) Eén van de vijf experimenten met deelfietsen in de stad vindt plaats op IJburg en Zeeburgereiland. Bij zes tramhaltes worden in totaal circa 60 deelfietsen en in de woonstraten circa 12 deelbakfietsen aangeboden. Deze pilot loopt in ieder geval tot en met augustus 2023.



Pilot e-bike proberen voor sociale huurders (G4a) IJburg 2 ligt aan de rand van stadsdeel Oost op zo’n tien km fietsafstand van de binnenstad. De ebike is bij uitstek een vervoermiddel voor het overbruggen van deze middellange afstanden. Vooruitlopend op de realisatie van Strandeiland is in een nieuw complex met sociale huurwoningen op Centrumeiland een pilot e-bike proberen gestart. Twintig huurders kunnen twee maanden gratis en begeleid een e-bike proberen. Daarna kunnen ze de e-bike overnemen. Met de geleerde lessen uit de pilot zetten we een e-bike stimuleringsmaatregel voor Strandeiland op. De pilot is eind 2022 afgerond, een evaluatie van de pilot gebeurd in 2023.

2.

Tijdelijke pontverbinding Sluisbuurt – Sporenburg (F11)

Gemeente Amsterdam

Datum 09-01-2023 Pagina 4 van 7

De gemeenteraad heeft in november 2021 ingestemd met de aanleg en exploitatie van de voorkeursvariant voor de tijdelijke pontverbinding tussen Zeeburgereiland (Sluisbuurt) en het Oostelijk Havengebied (Sporenburg), voor zeven jaar. De pont is op 9 januari 2023 in de vaart genomen. De Tijdelijke Pont vaart tussen 7:00 en 19:00 uur van maandag t/m vrijdag, 3x per uur in beide richtingen. De pont is alleen bedoeld voor voetgangers en fietsers en draagt met name bij aan de (fiets)bereikbaarheid van het zich ontwikkelende Zeeburgereiland. We gaan het gebruik van de tijdelijke pont en de verkeersveiligheid op Sporenburg monitoren. Rond 2026/2027 nemen we op basis van de monitoringcijfers en actuele prognoses van de fietsmobiliteit op Zeeburgereiland en IJburg een besluit over een mogelijk definitieve pontverbinding. Dat besluit vereist nieuwe integrale afwegingen, nieuwe (inspraak)procedures en nieuwe afspraken met Rijkswaterstaat. 3.

Verlenging IJtram naar Centrum- en Strandeiland (O1)

De gemeenteraad heeft op 10 november ingestemd met het uitvoerings- en budgetbesluit voor het verlengen van de IJtram van het huidige eindpunt op Haveneiland naar het tijdelijke nieuwe eindpunt op Strandeiland (Muidenbuurt). Dit is de eerste fase van de verlenging van de IJtram naar Strandeiland. Volgens de huidige planning rijdt de verlengde IJtram vanaf december 2025 door naar Strandeiland. Rond 2028 is een nieuw bestuurlijk besluit voorzien over het verder verlengen van de IJtraminfrastructuur naar het definitieve eindpunt op Strandeiland in de Pampusbuurt (tweede fase). De tweede fase van de IJtram-verlenging zal dan rond 2034/2035 gereed zijn voor exploitatie. In de afgelopen jaren hebben gemeente, Vervoerregio Amsterdam en GVB ook gewerkt aan het verbeteren van de betrouwbaarheid van de IJtram. Om het aantal storingen te verminderen is een nieuw wisselbesturingssysteem aangelegd. Ook rijdt de IJtram nu met gekoppelde tramstellen. Hierdoor is de capaciteit toegenomen. Zowel in de eerste fase van de verlenging naar Strandeiland (vanaf 2025) als in de tweede fase (vanaf 2034/2035) rijdt de IJtram gekoppeld en is er ruimte voor verdere groei door het geleidelijk opschalen van het aantal ritten tot maximaal 15 keer per uur. 4.

Ruimtelijk Kader Zeeburgereiland, Cruciale Mijl/IJburglaan (A3), Definitieve Tramstalling (O7) en Verbinding Zeeburgereiland (O4)

Bestuursopdracht Ruimtelijk Kader Zeeburgereiland In november 2021 is uw commissie per brief1 geïnformeerd over de Bestuursopdracht voor het Zeeburgereiland. Deze speciale opdracht is bedoeld om richting te geven aan zowel de bereikbaarheidsopgaven als de ruimtelijke inrichtingsopgaven voor Zeeburgereiland. We hebben verschillende scenario’s onderzocht, oplopend naar investeringsomvang. 



1

Het eerste deel van de opdracht is het opstellen van een Ruimtelijk Kader voor Zeeburgereiland, waarin de ruimtelijke ordening van het eiland wordt beschreven inclusief infrastructuur en toekomstige stedelijke functies. Het tweede deel van de opdracht omvat de infrastructurele projecten Cruciale Mijl/IJburglaan, Definitieve Tramstalling (voor zowel de toekomstige IJtramvloot vanwege de verlenging van de IJtram naar Strandeiland als een eventuele tweede tramverbinding) en Verbinding Zeeburgereiland (fiets- en HOV-verbinding tussen Zeeburgereiland enAmsterdam Oost. ).

Voordracht commissie MLW 25 november 2021

Gemeente Amsterdam

Datum 09-01-2023 Pagina 5 van 7

Beide onderdelen hangen met elkaar samen. Het proces van de bestuursopdracht is nu in afronding. Volgens huidige planning geeft het College in het voorjaar van 2023 het concept-Ruimtelijk Kader en de concept Nota’s van Uitgangspunten van de drie infrastructurele projecten vrij voor inspraak. Aanvraag rijksbijdrage inframaatregelen In september 2022 heeft de gemeente onder coördinatie van de Metropoolregio Amsterdam (MRA) een aanvraag ingediend bij de ministeries van BZK en IenW voor een rijksbijdrage aan twee sleutelprojecten in het mobiliteitsprogramma: de Cruciale Mijl/IJburglaan en Definitieve Tramstalling. Het Rijk verdeelt in de zgn. derde tranche Woningbouwversnelling € 6 miljard over 17 gebieden in Nederland voor de bereikbaarheid van nieuwe woongebieden. De aanvragen zijn in het BO MIRT op 11 november besproken. Het Rijk heeft een bijdrage voor de Cruciale Mijl en Definitieve Tramstalling toegezegd van in totaal € 78,5 mln (ex BTW). Deze bijdrage maakt onderdeel uit van het financieel overzicht in het eindverslag van de bestuursopdracht c.q. de concept NvU’s van de onderliggende projecten. U ontvangt hierover een Raadsinformatiebrief in Q2/2023. Na de inspraakreacties ronden we het Ruimtelijk Kader en de NvU’s af en leggen deze aan uw Raad voor besluitvorming voor – naar verwachting is dat aan het einde van 2023. 5.

HOV Buslijnen Amsterdam Bijlmer Arena (O5) en Weesp (O6) Het College heeft voor de HOV buslijnen tussen Strandeiland en Amsterdam Bijlmer Arena respectievelijk Weesp eind 2021 twee voorkeursbesluiten genomen over de routes. Beide Voorkeursbesluiten worden nu uitgewerkt naar een Definitiebesluit (eind 2022) en een Uitvoeringsbesluit (voorjaar 2023). Volgens huidige planning rijdt de HOV bus naar Amsterdam Bijlmer Arena vanaf eind 2024 en de HOV bus naar Weesp vanaf eind 2025. Voor beide HOV buslijnen heeft het Rijk een financiële bijdrage (samen € 8,5 miljoen ex BTW) ter beschikking gesteld. 6. P+R Zeeburg (A11) Voor de Baaibuurt-West stellen we een projectnota op met als doel om per 2025/2026 te starten met bouwrijp maken ten behoeve van woningbouw. De gebiedsontwikkeling van Baaibuurt-West betekent dat uiterlijk eind 2024 de huidige tijdelijke P+R Zeeburg I (met 200 plekken voor auto’s en 20 voor touringcars) komt te vervallen. Een mogelijk definitief parkeergebouw of mobiliteitshub op de Bedrijvenstrook Zeeburgereiland is om financiële redenen onzeker en in ieder geval niet gereed in 2025 als alternatief voor de P+R Zeeburg I. De gebiedsontwikkeling van de Baaibuurt-West kan niet wachten op de uitgestelde planvorming, investering en uitvoering van een nieuw parkeergebouw/mobiliteitshub. We zoeken nu verder uit hoe om te gaan met het tijdelijk vervangen van P+R Zeeburg I. 7.

Schellingwouderknoop: onderdoorgang, fiets op-afritten en bushalte (F3, F4 en O8) Het project Schellingwouderknoop bestaat uit drie bereikbaarheidsmaatregelen op de Zuiderzeeweg op en rond de aanbrug van de Schellingwouderbrug. Op dit moment onderzoeken we de verschillende maatregelen opnieuw en maken we nieuwe ramingen. In het voorjaar 2023 wordt hierover een bestuurlijk besluit genomen. Onderdeel van het besluit is om in ieder geval een tijdelijke bushalte (Buslijn 37) voor te bereiden die we in gebruik kunnen nemen vóór de opening van de nieuwbouw van hogeschool Inholland in de Sluisbuurt in 2024. 8. Monitoring light Het programma houdt jaarlijks bij hoe de bereikbaarheid en mobiliteit veranderen. In 2021 is een uitgebreide monitor uitgevoerd voor de Programma Update 2021. In 2022 hebben we dit ‘light’

Gemeente Amsterdam

Datum 09-01-2023 Pagina 6 van 7

gedaan. In deze light monitoring hebben we de aantallen fietsers, OV reizigers en auto-intensiteiten op verschillende plekken gemeten. Het aantal fietsers over de Amsterdamsebrug en de Nesciobrug groeit weer sterk na een stagnatie als gevolg van Corona. Het aantal dagelijkse reizigers in het OV is na de sterke Corona-dip weer op 80% van het niveau van voor Corona. Er wordt daarbij vaker buiten de spits gereisd waardoor het drukste spitsuur nog slechts half zo druk is als voor Corona. De stijgende trend van het aantal auto’s van, naar en door Zeeburgereiland en IJburg is, na de corona-dip, op veel plekken weer voortgezet. De renovatie van de Piet Heintunnel zorgt er ook voor dat het drukker is op wegen in de omgeving van de tunnel. Door een mobiliteitsaanpak bij de renovatie zijn automobilisten gewezen op andere reismogelijkheden, bijvoorbeeld door buiten de spits te reizen of van andere vervoersmiddelen gebruik te maken. Daardoor zijn de effecten op de doorstroming relatief beperkt gebleven. Tot slot is, vooruitlopend op de tijdelijke veerpont, een nulmeting naar veiligheid en fietsaantallen op Sporenburg uitgevoerd. Daaruit kwamen geen opvallende veiligheidsrisico’s naar voren. 9.

Programmarisico’s

Regeling Risicovolle Projecten Het mobiliteitsprogramma valt onder de Regeling Risicovolle Projecten. De uitvoering van de grote projecten zal een aanzienlijk financieel beslag op de gemeentelijke financiën leggen. Dit betreft zowel de investeringsaanvragen als de structurele meerkosten (exploitatie, handhaving, beheer en onderhoud). Ook wordt er een aanzienlijk beroep gedaan op de Vervoerregio, terwijl de beschikbare middelen ook daar onder druk staan. In het financieel perspectief zijn de geraamde kosten en mogelijke dekkingsbronnen van alle maatregelen opgenomen. Dit overzicht wordt één per twee jaar geactualiseerd. Behalve de Verlenging IJtram zijn de grotere maatregelen nog in de planstudiefase (PBI 2).

Risico’s In het kader van programmasturing vindt periodiek actualisatie plaats van de projectrisico’s die het programmadoel in gevaar kunnen brengen, dat wil zeggen dat de bereikbaarheid van Zeeburgereiland en IJburg niet op tijd op orde zou zijn. Het is een kerntaak van het programma om die risico’s steeds in samenhang te beschouwen en de maatregelen daarop aan te passen, zodanig dat de gebiedsontwikkeling en woningbouwplannen niet in gevaar komen. In de afgelopen periode is een aantal eerder benoemde risico’s vervallen of is de kans van optreden significant afgenomen:  Afstemming met Rijkswaterstaat, het ministerie van I&W en de projecten heeft een structureel karakter gekregen;  De omvang van de definitieve IJtramstalling is inmiddels voldoende scherp;  De aanbesteding van de bruggen 2060 en 2080 op IJburg geeft voldoende zekerheid over het tijdig beschikbaar zijn van de route voor de verlenging van de IJtram;  Een locatie voor de tijdelijke oplaadvoorziening voor elektrische bussen op Strandeiland is in de planvoorbereiding opgenomen. De belangrijkste actuele risico’s op programmaniveau zijn nu:  De financiële grenzen van gemeente en Vervoerregio kunnen verdere fasering, uitstel of afstel van maatregelen meer en meer afdwingen, ook voor Zeeburgereiland en IJburg.

De toegezegde lumpsumbijdrage door het Rijk voor de projecten Cruciale Mijl en Definitieve Tramstalling (ca 25% van de investering) kan dan alsnog ontoereikend zijn om de volledige investering te realiseren.

Gemeente Amsterdam

Datum 09-01-2023 Pagina 7 van 7

 



Ramingen voor nog uit te voeren projecten kunnen stijgen ten gevolge van de hoge inflatie waardoor het totaal benodigd budget voor de uit te voeren projecten verder kan toenemen. De door Amsterdam vastgestelde voorkeursvarianten voor de busverbindingen naar Zuidoost en Weesp kunnen uiteindelijk onvoldoende draagvlak hebben voor een definitieve tracékeuze in Diemen, Zuidoost en/of Weesp. Er kan onvoldoende draagvlak zijn voor het opheffen van de huidige tijdelijke P+R-terreinen in de twee Baaibuurten waardoor de beoogde gebiedsontwikkelingen in deze twee buurten mogelijk niet bijtijds kunnen starten.

10.

Overzicht bestuurlijke besluitvorming

We werken nu aan onderstaande rapportages c.q. besluitvorming:        

Q2/2023: Eindverslag bestuursopdracht Q2/2023: Raadsinformatiebrief over de uitkomsten van de bestuursopdracht Q2/2023: Concept Ruimtelijk Kader Zeeburgereiland gereed voor inspraak Q2/2023: Concept Voorkeursbesluit/NvU Verbinding Zeeburgereiland gereed voor inspraak Q2/2023: Concept Voorkeursbesluit/NvU Cruciale Mijl/IJburglaan gereed voor inspraak Q2/2023: Concept Voorkeursbesluit/NvU Definitieve Tramstalling gereed voor inspraak Voorjaarsnota 23: Integrale afweging mobiliteitsinvesteringen groeiende stad gemeentebreed Q4/2023: Raadsbesluiten over het Ruimtelijk Kader en de NvU’s van de Cruciale Mijl/IJburglaan, Definitieve Tramstalling en Verbinding Zeeburgereiland

Hopend u voor nu voldoende te hebben geïnformeerd, Met vriendelijke groet,

Melanie van der Horst Wethouder Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit

Reinier van Dantzig Wethouder Ruimtelijke Ordening