DEF_Bestuurlijke_reactie_op_initiatiefvoorstel_bruine_kroegen.pdf
Tekst van het document
Raadsinformatiebrief
Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door
Onderwerp
De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 30 mei 2023 Economische Zaken Sofyan Mbarki Anette van Dijk, Monumenten en Archeologie; i.o.m. Economische Zaken en Cultuur (bestuurszaken.etc@amsterdam.nl) Bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel ‘Bescherm de Amsterdamse Kroeg’ van het lid Heinhuis.
Geachte leden van de gemeenteraad, Op 9 februari 2023 heeft raadslid Heinhuis (PvdA) een initiatiefvoorstel ingediend getiteld Bescherm de bruine kroeg. Hierin wordt het college onder meer verzocht om bruine kroegen in Amsterdam te inventariseren en om bruine kroegen als gemeentelijk monument aan te wijzen. Het initiatiefvoorstel doet het college een viertal deelvoorstellen: 1. Inventariseer in ieder stadsdeel welke bruine kroegen van (cultuur)historische, sociale en/of monumentale waarde zijn; 2. Wijs bruine kroegen aan als gemeentelijk monument; 3. Betrek bruine kroegen bij het actieplan gericht op het beschermen en bevorderen van authentiek Amsterdams ondernemerschap; 4. Zet in op publiek-private samenwerking en/of richt een investeringsfonds op. Het college waardeert het werk dat de indiener heeft verzet om dit voorstel te schrijven en haar betrokkenheid bij dit onderwerp. Het college deelt de mening van de indieners dat de ‘Amsterdamse Kroeg’ een groot goed is voor onze stad. Het initiatiefvoorstel sluit aan bij de inspanningen van het college om ontmoetingsplekken in de stad te behouden en de beschermen voor Amsterdammers. De bruine kroeg is voor veel Amsterdammers een plek om te ontmoeten, geliefdes te leren kennen of met vrienden af te spreken.
Hoewel het college de gedachte achter de voorstellen steunt, ziet zij op dit moment niet voldoende aanknopingspunten om het initiatief in deze vorm over te nemen. Het college adviseert de indiener een gewijzigd initiatiefvoorstel voor te leggen. Per onderdeel van het voorstel treft u hier onder een reactie van het college aan. 1. Inventariseer in ieder stadsdeel welke bruine kroegen van (cultuur)historische, sociale en/of monumentale waarde zijn Het lid Heinhuis stelt voor om in ieder stadsdeel te inventariseren welke bruine kroegen van (cultuur)historische, sociale en/of monumentale waarde zijn. Alvorens te kunnen starten met een dergelijke inventarisatie, zullen er eerst criteria moeten worden opgesteld, op grond waarvan getoetst kan worden of een horecagelegenheid voldoet aan het predikaat ’bruine kroeg’. Op dit moment ontbreekt dat en daarmee is het begrip bruine kroeg diffuus en subjectief. De indiener geeft dit zelf ook aan. Het college gaat wel graag in gesprek met KHN, andere brancheorganisaties, en de initiatiefnemers van de jaarlijkse Dag van de Bruine Kroeg over de
Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief
30 mei 2023 Pagina 2 van 4
manier waarop de bruine kroeg behouden kan worden. Dit geeft meer duidelijkheid over de knelpunten en de oplossingsrichtingen. Er zou bijvoorbeeld kunnen worden gedacht aan een keurmerk, waar kroegen die voldoen aan een aantal overeengekomen criteria kunnen worden aangedragen door Amsterdammers èn ondernemers. In het toewijzen van een dergelijk keurmerk kan worden gedacht aan de criteria die NRC-journalist Thijs Niemantsverdriet noemt in een gerelateerd nieuwsartikel op 16 februari 2023, zoals een bijzondere kastelein (al dan niet met wit overhemd) als ziel van de bruine kroeg, hardgekookte eieren op de toog of het type interieur. Maar ook immateriële criteria, zoals een bijzonder Amsterdams verhaal, cultuurhistorische waarde, het zijn van een veilige haven voor een specifieke groep of het hebben van een onmisbare buurtfunctie. Het college kan in gesprekken met betrokken partijen peilen of zij iets zien in het oprichten van een keurmerk met bovenstaande voorbeelden als mogelijke criteria. Daarnaast is een goede mogelijkheid om aansluiting te zoeken bij het het vieringsjaar Amsterdam 750. Tijdens dit jaar zou aan Amsterdammers gevraagd kunnen worden om hun favoriete bruine kroeg te nomineren of adopteren. Op die manier komt een spontaan overzicht tot stand van bruine kroegen.
De gedachte is dat niet zozeer ingrijpen van de overheid van bovenaf, maar juist het omarmen van de bruine kroeg vanuit de Amsterdammers een sympathiekere en meer haalbare mogelijke aanpak is. En zoals in het initiatiefvoorstel al staat omschreven, is een bruine kroeg vooral een fenomeen dat sterk samenhangt met haar stamgasten en als plek voor de buurt. In de aanloop daarvoor zal tijdens de Open Monumentendagen op 9 en 10 september een “bruine kroegentocht” georganiseerd worden om dit bijzondere fenomeen onder de aandacht et brengen. 2. Wijs bruine kroegen aan als gemeentelijk monument Het college erkent het belang voor het behoud van de Amsterdamse bruine kroeg, maar ziet het aanwijzen van bruine kroegen als gemeentelijk monument daarvoor niet als haalbare oplossing. Met het aanwijzen van gemeentelijke monumenten wordt immers alleen het exterieur van het pand en de vaste interieuronderdelen beschermd. De sfeer, het publiek, en andere immateriele zaken die het cafe tot een bruine kroeg maken, worden met het aanwijzen tot monument niet beschermd. Daarnaast betekent de status van monument dat er een vergunning moet worden aangevraagd mochten er bouwkundige zaken wijzigen. Dit zou tot gevolg hebben dat de eigenaren van het cafe én van de verdiepingen daarboven ook belast worden met de beperkingen die een monumentaanwijzing met zich meebrengen.
De vraag is of daarmee de eigenaren van de bruine kroeg geholpen zijn. Overigens heeft een grove scan uitgewezen dat een groot aantal bruine kroegen al de monumentenstatus hebben. Het college stelt in plaats daarvan voor om te onderzoeken of de Unesco-status voor immaterieel erfgoed1 een begaanbare weg is die bijdraagt aan het onder de aandacht brengen van de bruine kroeg en daarmee behoud en bescherming. De Unesco-status biedt minder juridische bescherming, maar daarmee ook minder belemmeringen. Deze status bevestigd wel het doel om de bruine kroeg als immaterieel ergoed te beschermen, het verhogen van het bewustzijn en het algemeen belang van dit erfgoed. 1
https://www.immaterieelerfgoed.nl/immaterieelerfgoed#%7B%22type%22%3A%22list%22%2C%22a nykeyword%22%3A%5B%5D%2C%22facets%22%3A%7B%7D%7D
Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl
Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief
30 mei 2023 Pagina 3 van 4
In het voorstel wordt tevens gevraagd om te onderzoeken of het mogelijk is om, in afwachting van juridische bescherming voor interieurs vanuit het Rijk, op gemeentelijk niveau al een bescherming te ontwikkelen voor bijzondere interieurs in Amsterdamse gebouwen. Zoals onder punt 2 is aangegeven vallen alle aard- en nagelvast onderdelen van het interieur onder de bescherming van een gemeentelijk monument. Voor bescherming van zaken die niet vastzitten aan het pand, zogenaamde roerende zaken, zou mogelijk beleid kunnen worden opgesteld via de gemeentelijke erfgoedverordening voor gemeentelijke monumenten. Of en hoe dit eventuele beleid effectief gemaakt kan worden vraagt om nader onderzoek, ambtelijke capaciteit en daarbijgaande middelen. Gezien het bovenstaande adviseert het college de initiatiefnemers om op dit punt een gewijzigd voorstel met dekking in te dienen. 3. Betrek bruine kroegen bij het actieplan gericht op het beschermen en bevorderen van authentiek Amsterdams ondernemerschap In het kader van de visie Bezoekerseconomie 2035 wordt uitvoering gegeven aan de motie van de leden Bentoumya, IJmker, Van Renssen, Schmit en Namane inzake behoud Amsterdamse ambachtelijke bedrijven. Het college zal aan de Basisregelset regels toevoegen die behoud van ambachtelijke bedrijven beogen.
Vervolgens kan bij de uitrol van de Basisregelset naar het Omgevingsplan worden beoordeeld welke ambachtelijke bedrijven in welke gebieden behouden dienen te blijven. Omdat het hier gaat om het kunnen blijven uitoefenen van een specifiek ambacht of bedrijfstak, kan dit in het toekomstige omgevingsplan geregeld worden. Voor het beschermen van bruine kroegen kan dit niet. Immers kan een bruine kroeg na verkoop door een nieuwe eigenaar weer als bruine kroeg verder worden geëxploiteerd. In hoeverre deze dan ook werkelijk “bruin” blijft, is niet in het omgevingsplan te verankeren. Gezien het bovenstaande adviseert het college de raad het voorstel van raadslid Heinhuis op dit punt niet over te nemen. 4. Zet in op publiek-private samenwerking en/of richt een investeringsfonds op Bij de afweging of een publiek-private samenwerking dient te worden aangegaan of dat een investeringsfonds dient te worden opgericht, hanteert de gemeente Amsterdam de Nota Beleidskader Verbonden Partijen uit 2021. Centraal bij de vraag bij het overgaan tot het oprichten van of participeren in een dergelijke verbonden partij is of er een gemeentelijk publiek belang is dat rechtvaardigt dat de gemeente risicodragend hierin participeert. Dit is naar de mening van het college hier niet het geval.
Wanneer er redenen of overwegingen zijn tot instandhouding van de bruine kroeg kan dit worden opgepakt door een particulier initiatief. De wet Markt en Overheid verbiedt het de gemeente om economische activiteiten te ontplooien, zoals het verhuren van commercieel vastgoed tegen niet marktconforme prijzen, omdat die marktverstorend werken. Echter, wanneer er een particulier initiatief vanuit Amsterdammers of de branche ontstaat ten behoeve van het behoud van de Amsterdamse bruine kroeg, zal het college onderzoeken op welke wijze dit kan worden ondersteund. Daarnaast werkt het college samen met Stadsherstel, die als vastgoeddeelneming de expertise heeft op het gebied van het behoud van monumentaal vastgoed. Het college
Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl
Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief
30 mei 2023 Pagina 4 van 4
ontraadt derhalve participatie van de gemeente in een samenwerkingsverband, zoals bedoeld in de Nota Beleidskader Verbonden Partijen. Het college erkent het belang en de insteek van het voorstel en waardeert het doel dat de indiener met het initiatiefvoorstel beoogt te bereiken. Op grond van het voorgaande verzoekt het college het raadslid Heinhuis een gewijzigd initiatiefvoorstel in te dienen, waarin bruine kroegen niet worden aangewezen als gemeentelijke monumenten, maar waarin het college de mogelijkheden onderzoekt tot een Unesco-status van immaterieel erfgoed voor bruine kroegen. Deze en de overige suggesties die wij hierboven doen kennen desalniettemin een ingewikkeld traject. Tot slot kan het college samen met betrokken partijen zoeken naar een manier om het belang van de Amsterdamse bruine kroeg onder de aandacht te brengen. Hierbij zal het college betrekken of de branche iets ziet in het ontwikkelen van een keurmerk voor bruine kroegen.
Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,
Sofyan Mbarki Wethouder Economische Zaken
Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl