DC conceptverslag 08.02.2024 (aangepast)

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Raadscommissieverslag, 08-02-2024

Vergadering Vergaderdatum Verslag vast te stellen op:

Openbare vergadering van de Raadscommissie Duurzaamheid en Circulaire economie Donderdag 8 februari 2024 van 09.00 uur tot 12.45 uur in de Willem Kraanzaal Donderdag 14 maart 2024 Voorzitter: het lid Runderkamp Wethouders: Van Buren, Groot Wassink Commissiegriffier: D. Struijk Commissieondersteuner: N. Bakkali Verslaglegging: M. Kuiper (Notuleerservice Nederland) Aanwezige commissieleden: Bakker (Partij voor de Dieren), Bilgin (Forum voor Democratie), Haijen (SP), Havelaar (CDA), Heinhuis (PvdA), Hendriks (Volt), Hofland (D66), Kreuger (JA21), Krom (PvdD), Lust (D66), Nadif (GroenLinks), Noordzij (PvdA), Nijssen (VVD), Van Pijpen (GroenLinks), Veldhuyzen (BIJ1) Afwezige commissieleden: Garmy (Volt), Norbruis (D66) Overige aanwezigen: mw. Geelhoed, J. Jansen op de Haar, H. Bueno de Mesquita, F. te Riet, W. Terra, L. Verhaar

ALGEMEEN DEEL 1. a. Opening De VOORZITTER opent de vergadering om 09.00 uur en heet iedereen welkom. Hij stelt vast dat er een quorum is. b. Mededelingen De VOORZITTER doet de volgende mededelingen.  Er zijn afmeldingen ontvangen van de leden Norbruis en Garmy. Het lid Garmy wordt vervangen door het lid Hendriks.  De gemeenteraad is per brief geïnformeerd over de afwezigheid van wethouder Pels. Vandaag wordt het college vertegenwoordigd door de wethouders Groot Wassink en Van Buren. Wethouder Van Buren is hier voor agendapunt 3, inzake de portefeuille Afval en Reiniging. Wethouder Groot Wassink is er voor de overige agendapunten die gaan over de portefeuilles Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire Economie. Namens de commissie wenst hij wethouder Pels veel sterkte en een voorspoedig herstel. Wethouder VAN BUREN doet de volgende mededelingen.  Dit jaar is veel extra aandacht besteed aan het inzamelen van kerstbomen, en met een goed resultaat. Het aantal meldingen over overlast door kerstbomen is ten opzichte van vorig jaar gedaald met 60%, onder andere door de toename van het aantal inleverpunten en de verbeterde samenwerking binnen de directie. De tot compost verwerkte kerstbomen

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 08-02-2023

worden gebruikt voor plantsoenen en bermen in de stad. Het lid KREUGER weerspreekt dat de kerstbomen alleen tot compost verwerkt worden. Ze gaan ook de biomassacentrale in. Wethouder VAN BUREN antwoordt dat de stammen van de bomen inderdaad naar de biomassacentrale gaan. Het is in ieder geval goed dat hergebruik plaatsvindt.  De aanmeldingstermijn voor het Burgerberaad is gesloten. 10.000 Amsterdammers hebben een uitnodiging ontvangen en 623 Amsterdammers hebben zich aangemeld. Er is gestreefd naar een goede afspiegeling van de bevolking, gelet op leeftijd, gender, stadsdeel, woningtype, opleiding etc. Er zijn 150 deelnemers geselecteerd om mee te doen. De eerste bijeenkomst staat gepland voor 4 maart.  Enige tijd geleden is een raadsinformatiebrief toegezegd over maatregelen tegen het misbruik van inzamelvoorzieningen door bedrijven, en bedrijfsmatige grofdumping. Er is vertraging opgetreden door de toetsing van verschillende maatregelen die het college in dit kader wil invoeren. De brief zal worden aangeleverd voor de commissie van april. Daarin zal meer informatie komen te staan over de aanpak van grof afval.  In het kader van de submiddelen lijkt het erop dat 12 miljoen euro naar Amsterdam komt. Dat wordt bij de voorjaarsnota verder besproken, maar een deel van die middelen wil het college al eerder uitgeven om snel aan de slag te kunnen gaan met de schonere stad.

Dit wordt komende week in het college besproken, waarna de commissie zo spoedig mogelijk wordt geïnformeerd. Het lid HAVELAAR merkt op dat de subgelden inderdaad nieuw zijn. De brief zou al eerder hebben moeten komen. Hij vraagt of de besteding om een collegebevoegdheid gaat waarover de raad alleen geïnformeerd hoeft te worden. Of raakt dit het budgetrecht van de raad? Wethouder VAN BUREN antwoordt dat dit een technische vraag is. Er komt een voorstel dat voorgelegd wordt aan de commissie. Het wordt eerst in het college besproken omdat dat snel middelen in wil zetten. Het gaat ook maar om een klein gedeelte van die 12 miljoen euro. De rest komt in de voorjaarsnota waarover de raad beslist. Het lid HAVELAAR vraagt of het dan een raadinformatiebrief wordt, of een raadsvoordracht waarbij de raad iets kan zeggen over de besteding van het geld. Hijzelf kiest voor dat laatste. Wethouder VAN BUREN zegt toe dat zij dit na zal gaan. Zij komt er op terug. c. Vaststellen agenda De VOORZITTER kreeg van het lid Nijssen het verzoek om het artikel in Het Parool over de oorzaak van de stroomstoring in Amsterdam te bespreken. Na overleg leek het beter om het te behandelen in de commissie AZ. De bespreking vindt in die commissie plaats op 15 februari a.s. De leden Kreuger en Heinhuis hebben verzocht om naar aanleiding van de artikelen in de NRC en AT5 het onderwerp ‘stadswarmte’ te agenderen.

Dit komt aan de orde als agendapunt 7. Met inachtneming van het voornoemde wordt de agenda conform vastgesteld. d. Conceptverslag van de openbare vergadering van de raadscommissie DC d.d. 7 december 2023

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 08-02-2023

Het verslag wordt conform vastgesteld. e. Termijnagenda, per portefeuille Er worden geen opmerkingen gemaakt. f. TKN-lijst De VOORZITTER maakt melding van het volgende verzoek tot agendering. De motivatie heeft in de dagmail van gisteren gestaan.  TKN-8 op verzoek van het lid Havelaar Het lid BAKKER bedankt het college voor TKN-2 over honingbijen in de stad, en de strijd tussen inheemse en andere wilde bijen. Het was een heldere brief. g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies Er zijn geen stukken ingekomen van stadsdeelcommissies. INHOUDELIJK DEEL 2. a. Opening inhoudelijk gedeelte De VOORZITTER opent het inhoudelijk gedeelte van de vergadering. b. Inspreekmoment publiek De VOORZITTER meldt dat de bijdrage van de laatste inspreker zal worden gefilmd door de aanwezige camera. Bij agendapunt 3 Mevrouw GEELHOED spreekt in op persoonlijke titel. Zij is sinds 2020 straatmanager van de Reguliersdwarsstraat. Sinds die tijd heeft zij te maken met de hotspot Reguliersdwarsstraat 117, die zich bevindt in het gedeelte tussen de Vijzelstraat en het Rembrandtplein. Het gaat om een grote verzamelplek waar het huisvuil van bewoners wordt neergelegd vanuit de Schapensteeg, de Korte Reguliersdwarsstraat en de Reguliersdwarsstraat. Zij probeert de afvalexcessen op die plek onder controle te krijgen met hulp van iedereen die betrokken is bij de straat.

Maar de hele week ligt er op die plek afval. Dat ligt niet aan de inzet van mensen, maar aan andere factoren. Die zijn bekend, maar worden niet opgelost. Huisvuil neemt niet alles mee. Men laat zakken, karton e.d. liggen. Zij zag er een doos van een airfryer. Als het niet wordt opgehaald, verdwijnt het niet vanzelf. Er moeten dan eerst meldingen binnenkomen. Dat duurt drie dagen. Al die tijd ligt de doos er, of anders zwerft ze door de straat. Er liggen afvalzakken die er op andere dagen worden neergelegd dan die waarop Huisvuil ze komt ophalen, of soms de avond daarvoor, waardoor ratten en meeuwen vrij buffet hebben. Volgens het bestuur van de BIZ Dwarsstraat is er maar één oplossing, namelijk een ondergrondse container. Maar ondanks dat in het uitvoeringsprogramma Afval en Grondstoffen 2020-2025 staat dat er op plekken waar dat mogelijk is ondergrondse afvalcontainers worden geplaatst in 2024, komt er geen enkele medewerking. Men zegt dat

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 08-02-2023

er geen plek is voor ondergrondse containers. Daarmee is zij het niet eens. Op de Halvemaansteegbrug is in het verleden ruimte overgelaten voor een ondergrondse container. En lukt het niet op punt A, dan misschien wel op punt B. Maar het lijkt erop dat het uitvoeringsprogramma niet leidend is en niet wordt uitgevoerd. Het is goed zich te realiseren dat er in de stad veel mensen zijn die zich bezighouden met afval. Bijvoorbeeld haar collega-straatmanagers, Centrum XL, de Vereniging Amsterdam City, bewoners, buurtconciërges, gebiedsmakelaars, gebiedsregisseurs, de afdeling 14020, en dan de dienst Afval en Reiniging zelf. En dat levert dan toch nog niet een schone stad op. Het is zeer arbeidsintensief, wat veel vraagt van de ambtenaren en andere mensen. Het is zaak actie te ondernemen en niet te blijven hangen in pilots die jaren duren. Er moet geïnvesteerd worden in een ondergrondse container, zodat deze plek schoon wordt en het ongedierte verminderd wordt. Het lid HAVELAAR dankt de inspreekster voor haar jarenlange inzet. Hij vraagt wat in de tussentijd gedaan kan worden, tot de ondergrondse vuilcontainer geplaatst wordt. Mevrouw GEELHOED antwoordt dat in die tussentijd Huisvuil alles mee zou moeten nemen. Er zou dagelijks een ronde moeten worden gereden. Het lid VAN PIJPEN dankt de inspreekster voor haar inzet. Niet alles zou dus worden meegenomen.

Waarom gebeurt dat niet? Mevrouw GEELHOED antwoordt dat niemand geïnformeerd is dat karton sinds januari 2023 niet meer opgehaald wordt. Het karton blijft nu dus liggen. Daarnaast ligt er onder het huisvuil soms bedrijfsafval. Als Huisvuil alles opruimt, blijven die gele zakken liggen. Dan is Bedrijfsafval al geweest. Het lid NOORDZIJ dankt de inspreekster voor haar inzet. Hij vraagt of het aangedragen punt ook bij andere straatmanagers leeft. Mevrouw GEELHOED bevestigt dat. Jaren geleden werden onderzoeken gedaan voor ondergrondse containers, toen de rode lopen op het Damrak werd aangelegd. Zij was bij die onderzoeken betrokken. Alle papieren liggen ervoor klaar. Het is een kwestie van investeren. Punt 2b, FIXbrigade J. JANSEN OP DE HAAR spreekt namens Jungle Amsterdam/FIXbrigade. De FIXbrigade is te duur; andere partijen kunnen hetzelfde doen voor minder geld. Dat is een hardnekkig gerucht dat door de gemeente Amsterdam de wereld in is geholpen en waartegen zij nu al twee maanden lang aan het vechten is. Zij hoopt het nu voor eens en altijd uit de wereld te helpen. Afgelopen maandag bracht zij bij de aftrap van de crowdfundingsactie in De Waag in beeld wat de FIXbrigade voor apparatuur, gereedschap en materialen gebruikt, en ook wat nodig is aan gereedschap en materiaal voor de nieuwe Energiebespaarservice die binnenkort van start gaat.

Zij had vijf volle tafels nodig voor alle apparatuur en gereedschap van de FIXbrigade. De materialen konden sowieso niet op die tafel, dus daarvoor heeft zij het magazijn gefotografeerd. Voor het werk van de Energiebespaarservice had zij maar een halve tafel nodig, voor materialen en gereedschap samen. Dat illustreert voldoende het verschil met andere partijen. De FIXbrigade doet heel veel meer, en dat gebeurt door vaklui die weten waarmee zij bezig zijn en hoe zij ingewikkelde apparatuur en meetinstrumenten moeten gebruiken en interpreteren. En dan zijn er nog andere aspecten van de FIXbrigade, zoals het werken met mensen op afstand van de arbeidsmarkt, de zestig stagiairs van mbo en praktijkscholen die jaarlijks worden begeleid, de armoedebestrijding -ook door de koppeling met andere projecten van de Jungle- het feit dat de FIXbrigade achter de voordeur komt bij mensen bij wie dat meestal niet lukt, het vertrouwen dat de FIXbrigade heeft opgebouwd onder Amsterdamse minima, en het feit dat de FIXbrigade veel met vluchtelingen en

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 08-02-2023

statushouders werkt. De Energiebespaarservice en de FIXbrigade zijn twee totaal verschillende methodes van werken en aanpak. Ze zijn niet te vergelijken. Daarom past de FIXbrigade niet in de tender. Niet omdat de FIXbrigade te duur is, of omdat andere partijen hetzelfde kunnen. Daarom staat er ook niets in de weg om het project van de FIXbrigade alsnog op een andere manier te financieren. Omdat haar organisatie op zoveel andere beleidsterreinen werkzaam is, heeft het college de kans om vanuit andere beleidskaders te financieren. Dat kan bijvoorbeeld vanuit re-integratiegelden, mbo-agenda, armoedebestrijding, of vluchtelingen. Als uit al die potten iets wordt bijgelegd, kan de FIXbrigade gewoon doorgaan. Dat gaat echter niet lukken op de manier die de wethouder heeft voorgesteld, waarbij het leertraject uit de FIXbrigade gehaald zou worden, om die dan onder te brengen bij een gemeentelijke dienst. Als je dat doet, zaag je een poot van de tafel af en valt de rest van de tafel om. En die ene poot functioneert zonder de rest ook niet. De FIXbrigade is een succes door het geheel. Alle onderdelen werken samen en versterken elkaar. Koppel je ze los, dan blijft er niets over. Het is een succes omdat het wordt uitgevoerd door Jungle Amsterdam, een lokale organisatie die het vertrouwen van de bewoners geniet. Dat kan je niet door een gemeentelijke dienst laten uitvoeren.

Inmiddels is er in Amsterdam vijf jaar in de ontwikkeling van de FIXbrigade geïnvesteerd. Vijf jaar van arbeid, het wegwerken van kinderziektes, het winnen van het vertrouwen van bewoners, het opbouwen van netwerken met opleidingen, hulporganisaties in de buurt, vluchtelingenprojecten etc. Er is vijf jaar lang gemeenschapsgeld in geïnvesteerd. Als je dat kapotmaakt, is dat een enorme kapitaalvernietiging. De FIXbrigade werkt; dat zien de bewoners van Amsterdam en de gemeenten in de rest van het land. Dat ziet Den Haag en het koningshuis. Dat zien TNO, de media, en zelfs mensen in Berlijn. Nu nog de gemeente Amsterdam. Het lid HEINHUIS merkt op dat de aanbestedingen vandaag op de agenda staan. Die is voor de FIXbrigade niet gelukt, tot verrassing van vele mensen. Zij vraagt waarom die aanbesteding lastig was om goed in te vullen. J. JANSEN OP DE HAAR antwoordt dat een bewonersinitiatief, of een particuliere stichting, niet gewend is om aanbestedingen in te vullen. Zij heeft geprobeerd te vertellen wat de FIXbrigade doet en daar een prijs aan gehangen. Achteraf begreep zij dat dit niet de bedoeling is. Je moet gewoon een zo laag mogelijke prijs invullen. Als haar gevraagd wordt een deur tochtvrij te maken, kijkt zij eerst naar de scharnieren, het hang- en sluitwerk, de kozijnen, en de deur zelf.

Je gaat dan allerlei herstelwerkzaamheden uitvoeren om de deur helemaal sluitend te maken. Dan pas kan je die tochtstrip aanbrengen. Dat kost meer dan als je gewoon een rubbertje plakt op het vuile kozijn. Verder heeft de FIXbrigade ook een leertraject. Zij gaat een huis binnen met een hele ploeg, met een fixer, een leermeester, een assistent-leermeester, soms een betaalde leerling. En dan zitten er nog een paar vrijwillige leerlingen bij. De inzet van zo’n ploeg leidt tot een andere uurprijs. De VOORZITTER meldt dat er een technisch probleem is. Hij schorst de vergadering van 09.20-09.26 uur Het lid KROM vraagt nog wat meer te vertellen over het TNO-rapport, waarin Jungle Amsterdam/FIXbrigade vergeleken wordt met de andere isolatiepartijen. J. JANSEN OP DE HAAR antwoordt dat zij een samenvatting bij zich heeft die verspreid kan worden. Er werden voor het TNO-rapport drie partijen onderzocht, namelijk Energiebox/Energiebank uit Arnhem, de Energiebox uit Utrecht en de FIXbrigade uit Amsterdam. Die partijen zijn onderzocht op de brede welvaartthema’s, dus niet alleen op de CO2-reductie. Op alle punten scoorde de FIXbrigade het hoogste en Energiebox het laagst. Het verbaasde dan ook dat men zei dat Energiebox het net zo goed deed als de FIXbrigade. Het lid HAVELAAR constateert dat de aanbesteding een gelopen traject is. De

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 08-02-2023

inspreekster is een crowdfunding begonnen. Hij vraagt naar het toekomstperspectief en de rol van de gemeente daarbij. J. JANSEN OP DE HAAR antwoordt dat de crowdfunding begonnen is omdat de deuren bij de gemeente overal dichtsloegen. Het project moet doorgaan. Tot eind maart is de FIXbrigade volgeboekt en er staan ook nog mensen op de wachtlijst. Er zijn ook mensen in dienst die betaald moeten worden. Naast de crowdfunding wordt ook nog gezocht naar fondsen. Zij hoopt echter nog steeds dat ook de gemeente Amsterdam een steentje wil bijdragen. Het lid HAVELAAR betwijfelt of de communicatie van de gemeente Amsterdam optimaal was. Hoe ziet de inspreekster de communicatie van de gemeente over de uitkomst van de aanbesteding? J. JANSEN OP DE HAAR vond die niet erg prettig. Zij heeft niets van de gemeente gehoord. Zij werd niet gebeld door de wethouder of door de Dienst Wonen. Wel heeft zijzelf geprobeerd om contact te leggen, maar dat lukte niet. De directeur van FIXbrigade Nederland -dat is een andere stichting- is wel gebeld door wethouder Pels. Dat gebeurde direct nadat bekend werd wie de aanbesteding gewonnen had. Wethouder Pels zei in dat gesprek dat Jungle Amsterdam het niet geworden was. Dat was raar, want de directeur van FIXbrigade Nederland is niet de directeur van Jungle Amsterdam/FIXbrigade Amsterdam.

Van de raadsbrief werd vervolgens ten onrechte beweerd dat daarover met haar overleg had plaatsgevonden. Zij zou nooit akkoord zijn gegaan met wat er stond over hoe duur de FIXbrigade is, iets waarvan zij tot op vandaag de problemen ondervindt. Zij moet overal uitleggen waarom de FIXbrigade zo duur is, terwijl de wethouder heel goed weet dat dat niet zo is. Het lid HAIJEN hoorde de inspreekster zeggen dat zij een leerwerktrajectbedrijf onder de hoede van de gemeente niet zo zag zitten. Maar uitgaande van samenwerking met de gemeente, ziet zij die optie dan nog wel zitten? J. JANSEN OP DE HAAR ziet die optie zeker zitten. Eerder opperde zij al de mogelijkheid om het salaris van een aantal van haar leermeesters onder te brengen bij een Amsterdamse dienst. Maar het leertraject is onderdeel van de FIXbrigade. Zonder dat blijft er niets over. Het werkt, afgaande op ervaringen van mbo- en praktijkscholen, ook met de moeilijke doelgroep van stagiairs waarmee de FIXbrigade werkt. Men gaat op een andere manier met die stagiairs om, met veel meer aandacht. Het voelt voor hen als een soort familie, niet zozeer als een commercieel bedrijf. Samenwerken is uitstekend, maar het project mag niet kapotgemaakt worden door een successtukje eruit te halen om dat onder te brengen bij een eigen dienst.

Het lid NADIF vraagt of gekeken is naar tussenvormen, met mogelijke financiering vanuit verschillende afdelingen. Heeft de FIXbrigade er baat bij als vanuit de politiek wordt gevraagd naar dat soort tussenvormen te kijken? J. JANSEN OP DE HAAR zag dat in het begin als de juiste oplossing, want de FIXbrigade is niet alleen energietransitie. Het werk raakt aan heel veel beleidsterreinen. Zij is al drie jaar bezig om dit binnen Amsterdam tot stand te brengen. Met de toenmalige duurzaamheidsambtenaar is geprobeerd om van verschillende afdelingen van de gemeente ambtenaren bij elkaar te krijgen om zo een ploegje samen te stellen en dan te kijken hoe de financiering geregeld kan worden. Helaas hebben de gesprekken daarover tot niets geleid. Dat was ook het moment dat zij zich realiseerde dat het niet ging lukken met de gemeente Amsterdam, en Europa in beeld kwam. Met de Europese subsidie ging het toen heel snel. Het lijkt haar logisch dat je een dergelijk project uit meerdere potten moet financieren. Het lid VELDHUYZEN stelt zich voor dat je de FIXbrigade zou kunnen onderbrengen bij de sociale basis. Hoe denkt de inspreekster daarover? Of zou misschien

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 08-02-2023

een fusie met Energiebox mogelijk zijn? Zijn er nog andere opties? J. JANSEN OP DE HAAR kan zich voorstellen dat de FIXbrigade ondergebracht wordt bij de sociale basis. Zij heeft eerder subsidie voor de FIXbrigade aangevraagd uit de sociale basis, maar dat bleek niet mogelijk vanwege het beperkte budget. Veel van wat de FIXbrigade doet, hoort bij de sociale basis. Het is primair een project om armoede te bestrijden. Een fusie met Energiebox lijkt haar minder voor de hand liggen, gezien de geringe hoeveelheid materiaal dat die organisatie nodig heeft om de Energiebespaarservice uit te voeren: een schaar, een priem, een schroevendraaier en een klein metalen handzaagje. Om dat soort gereedschap te gebruiken heb je geen vaklui nodig. De FIXbrigade heeft wel vaklui in dienst, en allerlei elektrische- en handgereedschappen. Er is een infraroodcamera en luchtkwaliteitsmeetapparatuur. Dit is echt vakwerk, en Energiebox heeft niet de mensen die inzetbaar zijn. En dat wil Energiebox ook niet, want men heeft op deze manier ingetekend op die tender. Het lid HOFLAND vraagt op welk moment de gesprekken met de gemeente spaak liepen. J. JANSEN OP DE HAAR antwoordt dat alle ambtenaren van verschillende afdelingen die aan tafel zaten het een mooi project vonden. Zij wilden het, want het voorzag in een behoefte in Amsterdam.

Maar het komt wel vaker voor: als iedereen zoiets omarmt, voelt niemand zich verantwoordelijk. Er moet dan één partij zijn die het project onder haar hoede neemt en het voortouw neemt. Die partij moet dan van de andere afdelingen financiering zoeken voor alle onderdelen van het project. Dat is dus niet gebeurd. Als een project van iedereen is, is het van niemand. Het lid HOFLAND begreep goed waarom de voorgestelde fusie niet voor de hand ligt. Maar de FIXbrigade moet nu afscheid nemen van mensen. Dan moet er toch gezocht worden naar plekken waar die nog goed werk kunnen doen? Is er helemaal geen contact met Energiebox? J. JANSEN OP DE HAAR antwoordt dat haar mensen geen goed werk kunnen doen bij Energiebox. Wel zijn mensen bij de onderhoudsafdeling van KLM geplaatst. Daar kunnen ze iets met hun capaciteiten en verder leren. H. BUENO DE MESQUITA spreekt ook namens de FIXbrigade. Hij is vrijwilliger bij Jungle Amsterdam en ondersteunt de FIXbrigade. Ruim 1550 mensen hebben de petitie ‘Laat de FIXbrigade doorgaan’ ondertekend. De FIXbrigade Amsterdam is een veel geprezen leerwerktraject. De fixers richten zich op het bestrijden van energiearmoede, het verbeteren van het comfort en de gezondheid van de woningen. Ze staan voor kwaliteit, nazorg en betrokkenheid bij de bewoners. Maar kwaliteit kost ook tijd. De FIXbrigade wordt dit jaar niet meer door de gemeente gefinancierd.

Daardoor staan binnenkort twintig ervaren fixers op straat. De FIXbrigade moet doorgaan. In het collegeakkoord en de motie staat dat de FIXbrigade opgeschaald moet worden. Er moet directe hulp geboden kunnen worden aan Amsterdammers die nu in de kou en armoede zitten door opgebouwde netwerken met de bewoners en organisaties in kwetsbare gebieden. De bewoners zijn zeer tevreden over het werk van de FIXbrigade. Stadsdelen hebben Jungle Amsterdam gevraagd om door te gaan met de FIXbrigade, werk- en ervaringsplekken te bieden voor moeilijk plaatsbare werknemers en stagiairs. Daarbij moet rekening gehouden worden met de mooie resultaten van de FIXbrigade in het TNO-onderzoek, de effecten van fixers en energiecoaches, innovaties en witgoedregelingen. Voorbeelden daarvan zijn een gemiddelde besparing van 552 euro per woning per jaar. Ook geeft de FIXbrigade voldoende tijd voor de bewoners. Die hebben door het werk van de FIXbrigade minder last van luchtwegen, klachten enz. Verwezen kan worden naar de samenvatting van het onderzoeksrapport, of de infographic die hij heeft opgestuurd.

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 08-02-2023

De FIXbrigade Nederland en veel andere gemeenten zijn afhankelijk van de kennis en expertise van de FIXbrigade Amsterdam. Hij roept de gemeente Amsterdam op om per direct budget ter beschikking te stellen voor het voortbestaan van de FIXbrigade, zodat haar opgebouwde kennis en ervaring behouden blijven. Men kan dan doorgaan met het bestrijden van energiearmoede. Er zijn verschillende kansrijke opties voor het financieren van de FIXbrigade, zoals financiering als werkgelegenheidstraject, startbanen statushouders, duurzaamheidssubsidie van een stadsdeel, fonds Return on Investment, maar ook een opdracht binnen de bestaande tender. Dat laatste is mogelijk. De gemeente Amsterdam heeft de FIXbrigade bij een eerdere energiebesparingsservice een aparte opdracht gegeven. Ten slotte is de Jungle deze week een crowdfunding gestart. Hij nodig iedereen uit om samen de opties te bespreken. Het lid HEINHUIS vraagt waar de grootste zorg van de inspreker zit, mocht de FIXbrigade niet kunnen doorgaan met het werk. H. BUENO DE MESQUITA antwoordt dat hij elke woensdagmorgen in de Voedselbank staat om mensen te helpen. In een uur kan hij acht tot tien mensen helpen. De mensen blijven in de kou zitten. Hijzelf is niet van praten maar van doen. Zo is de FIXbrigade ook. Een tweede zorg is dat de mensen op straat komen te staan. Hij wil niet praten, maar actie ondernemen. Bij agendapunt 5 F.

TE RIET spreekt namens de Federatie Huurders Commerciële Sector. Zij komt hier een korte aanvulling geven op het raadsadres. De Federatie verzoekt de gemeente de voorwaarden voor isolatiesubsidie op drie punten aan te scherpen. Ten eerste moet er geen extra huurverhoging komen bij isolatiesubsidie voor VvE’s. Ten tweede moeten huurders aantoonbaar betrokken en geïnformeerd worden, vanaf de start en gedurende het project. Ten derde moet er controle zijn op vaststelling van de energielabels bij oplevering en bij aanvang, zeker als ze gedateerd zijn op eind december 2020. Er staat een uitgebreide toelichting in het raadsadres, waarom huurverhoging in VvE’s waarvan grote commerciële verhuurders deel uitmaken eigenlijk neerkomt op het financieren van het groot onderhoud dat ze zelf hadden moeten betalen. Het is logisch dat ze dat doen, maar het is tegelijkertijd onbegrijpelijk dat ze de waarde van hun bezit kunnen vergroten terwijl de huurders er een extra huurverhoging voor krijgen. Bij VvE’s met commerciële verhuurders staan de huurders meestal buitenspel. Ze krijgen geen informatie vanuit de VvE, worden niet betrokken bij dit soort projecten. De Overlegwet geeft daar wel enige mogelijkheden toe, maar commerciële verhuurders weten dat uitstekend af te blokken.

Het enige punt waarop huurders iets kunnen inbrengen, is dat ze ‘ja’ of ‘nee’ kunnen zeggen tegen een pakket dat ze voorgelegd krijgen met huurverhoging. Ze hebben nauwelijks invloed op de inhoud van dat pakket. Een voorbeeld is Nellestein met 15 woonblokken en 1550 appartementen. Daar zitten twee grote commerciële verhuurders: United Capital Partners en Patricia, die net 300 miljoen euro heeft opgehaald om in Europa betaalbare huurhuizen te realiseren en niet weet hoe dat geld in Nederland te investeren. De meeste VvE’s in Nellestein hebben niet voldoende geld gespaard om te kunnen verduurzamen, zelfs niet om het onderhoud te kunnen betalen. Voor hen zijn de subsidies en de leningen voor verduurzaming de redding om te kunnen overleven. Voor de huurders betekent het een huurverhoging, terwijl ze al jaren geen wooncomfort hebben. Ze krijgen geen huurverlaging, maar juist al jarenlang de maximale huurverhogingen. Daarom zijn de huren bij dat soort verhuurders aanzienlijk hoger dan in soortgelijke situaties bij corporaties. Deze verhuurders hebben geen afspraken gemaakt over teruggave van de verhuurderheffing aan de huurders, of over het investeren van dat geld in de gebouwen. Het lid NADIF hoort van de inspreekster dat ze pas bij het proces wordt betrokken als er alleen nog ‘ja’ of ‘nee’ gezegd kan worden. Zij vraagt een nadere toelichting. De

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 08-02-2023

investering in deze gebouwen is inderdaad ook waardevermeerdering. Zij vraagt of er aan bewoners wordt uitgelegd wat de mogelijkheden zijn om de huur te laten controleren, dus te laten kijken of de huren rechtmatig zijn. F. TE RIET antwoordt dat er al in 2012 onderhandeld werd over verduurzaming, nog voor deze eigenaar het overnam. Ook nu zijn er voorstellen gedaan. Er zijn onderzoeken overgelegd waarmee zichtbaar wordt wat het betekent als je huurders niet meeneemt in het traject. Die zijn dan veel ontevredener met het resultaat. Dit heeft er echter niet toe geleid dat de Federatie vanaf de start of gedurende het traject up-to-date informatie kreeg. Zelfs niet met de informatie vanuit de VvE. Deze verhuurder communiceert namelijk niets over wat er in de VvE gebeurt. Wel is gezegd dat de huurders de huurverhoging kunnen laten toetsen bij de Woonbond. Men stelde 25 euro huurverhoging voor, omdat de huurders er dan ook nog wat aan over zouden houden. Dat heeft de Federatie afgewezen. Het tegenvoorstel van de Federatie was om via dezelfde systematiek die Aedes en de corporaties gebruiken, dus met labelstappen en gerelateerd aan de grootte van de woningen, de huurverhoging door te voeren. Dit tegenvoorstel is overgenomen. Deze verhuurder heeft echter gebruikgemaakt van de overgang van het oude naar het nieuwe systeem.

Tot grote verbazing van de Federatie kregen eind 2020 alle woningen label D, zodat de grootste sprong gemaakt zou kunnen worden naar label B. Er werd op het toekennen van label D aan die woningen geen controle uitgeoefend. Het lid BAKKER vond wat deze verhuurders doen schandalig klinken. Zij zal haar zorgen hierover overbrengen aan het college, met het verzoek in actie te komen. Het lijkt alsof huurders worden belazerd met de fictieve labelsprongen, met als doel extra huurverhogingen op te kunnen leggen aan huurders. Kan de inspreekster dat nader uitleggen? Hoe kon dit zo gebeuren? Wat moet er gebeuren om dit te verhelpen? F. TE RIET antwoordt dat Nellestein verschillende soorten woningen heeft. Ze verschillen qua type, grootte, ligging en aantal verdiepingen. Dat maakt het al heel lastig om al die woningen te bekijken, en te beoordelen wat het label moet zijn. Bij de eerste invoering van het energielabel is dat gebeurd onder Festeda. Toen waren er woningen met label E en D. Het waren lagere labels. Ook waren er woningen die ingesloten lagen, haast zonder buitenmuur. Die hadden label C. Sommige hadden misschien label B. Dat stond toen vast. Tijdens de overgang naar de nieuwe systematiek hoefde dit niet door een deskundige gecontroleerd te worden. In het nieuwe systeem moet dat wel; daarvoor bestaan uitgebreide voorschriften.

Er was dus een moment waarop iedereen het zelf online in kon vullen. Tot grote verrassing bij de Federatie was alles in een keer label D geworden, nadat afgesproken was dat de huurverhoging op basis van labelsprong zou gaan. Bij de leningen voor het warmtefonds werd ook als eis gesteld dat er een bepaalde labelsprong gemaakt moest worden. Het is voor de verhuurder dus noodzakelijk, als zij de lening willen krijgen, om dat dat soort sprongen aan te kunnen tonen. Er is nog wel onderzoek gedaan naar de vraag of de nu te nemen maatregelen er inderdaad toe kunnen leiden dat alle woningen label B krijgen. Dat is naar verwachting wel het geval. Label A kan niet gehaald worden, want daarvoor is veel meer nodig. Label B is dus wel mogelijk. De Federatie heeft de mogelijkheid om naar de huurcommissie te gaan om het te laten toetsen. Daaruit zal waarschijnlijk blijken dat het label B moet zijn. De Federatie ziet goed dat er voor de verhuurder een dilemma bestaat. De plannen en de manier waarop die uitgevoerd worden zijn voor de VvE’s belangrijk om de gebouwen in stand te houden en zelf niet failliet te gaan. Bij agendapunt 7 W. TERRA spreekt op persoonlijke titel. Zij onderscheidt hierbij huurders in Zuidoost, van Rochdale, en huurders van Ymere in Noord. Maar in principe geldt haar verhaal voor alle huishoudens die gebruikmaken van stadswarmte.

Zij vraagt het stadsbestuur bij te dragen om het verschil tussen wat huurders in

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 08-02-2023

Zuidoost betalen aan maandelijkse vaste kosten, en de vaste kosten van huurders van Ymere in Noord, gelijk te trekken. In 2024 betalen huurders van Rochdale 33 euro per maand, terwijl huurders van Ymere 66 euro kwijt zijn. In 2022 betaalden Rochdalehuurders 27 euro en huurders van Ymere 43 euro. In 2023 was het 33 euro per maand bij Rochdale en 58 euro bij Ymere. De hoeveel geld die mensen met weinig geld te besteden hebben is hetzelfde. De gevallen zijn ook hetzelfde. Ze komen allemaal uit de pilot stadswarmte. Zij vindt het zelf onterecht dat huurders in Noord die even weinig geld hebben als huurders in Zuidoost, meer moeten betalen. Het gaat om 500 euro gemiddeld voor die twee jaar. Zij vraagt ervoor te zorgen dat de huurders in Noord, die verplicht meedoen aan stadswarmte, de 500 euro gecompenseerd krijgen. Dat kan heel makkelijk, dankzij de nieuwe regeling 436 in de Awb. Zij vraagt er verder voor te zorgen dat Vattenfall 50% korting geeft. De huurders gebruiken namelijk geen gas. Op die manier dragen zij bij aan het milieu en niet aan de oorlogskas in Rusland. Gisteren heeft zij dit alles met de ACM besproken. De beleidsmedewerker in kwestie vond het allemaal heel goede voorstellen en wenste haar veel succes. Het lid KREUGER kondigt aan dat zijn fractie met een voorstel zal komen voor compensatie. L.

VERHAAR spreekt in namens de Huurdersvereniging Van der Pekbuurt over hetzelfde onderwerp. Tot voor kort woonde zijzelf in de Van der Pekbuurt, waar men deze week begint aan een grootschalige renovatie. Haar voormalige woning is als eerste aan de beurt. Inmiddels is zij verhuisd naar een woning met stadswarmte. Sinds 2018 is de Van der Pekbuurt door een samenwerking van de gemeente, Ymere en Vattenfall gedwongen om over te gaan op het stadswarmtenet. Vanaf dit jaar worden er gefaseerd 1140 sociale huurwoningen overgezet. De boodschap is: je accepteert een contract met Vattenfall en je woning wordt opgeknapt, of je blijft zitten in dezelfde armzalige woningen, waar deurposten uit de muur vallen, ratten over het bed lopen en schimmel wierig teelt. De huurders bevinden zich niet in een luxepositie. Het contact houdt in dat de huurders verplichte afnemers worden van Vattenfall. In tegenstelling tot een huiseigenaar, kunnen de huurders het contract niet opzeggen. Ze moeten namelijk een huurwoning achterlaten met een aansluiting. De vastrechtkosten stijgen ieder jaar, en de huurder betalen die verplicht. Ze bedragen dit jaar 800 euro. Volgend jaar wordt het misschien 1000 euro. Het bedrijf zegt dat zij in de toekomst haar kosten een-op-een mag doorberekenen aan de klanten via een zogenaamd kosten-plusmodel. Ymere zal de huurders daarvoor niet eindeloos blijven compenseren.

Helaas is stadswarmte van Vattenfall niet zo milieuvriendelijk als men zegt. Er bestaan bovendien goede en al onderzochte technieken die de planeet wél in zijn waarde laten. Zij vraagt de gemeenteraad op een andere manier te gaan denken. Het is mogelijk slechte ideeën los te laten. Voorkomen moet worden dat straks nog een hele sociale huurwijk aan het infuus van Vattenfall komt te liggen. De armste Amsterdammers betalen nu de rekening voor een fout die niet door hen is gemaakt. De Stopera ligt op vijftien minuten fietsen van de Van der Pekbuurt, maar die heeft al jaren geen bestuurder of andere verantwoordelijke gezien. Zij vraagt het college te stimuleren om naar de Van der Pekbuurt te komen, want de uitnodigingen die de Huurdersvereniging doet worden afgeslagen. Graag praat zij verder over een oplossing, zodat verdere uitbuiting van Amsterdammers stopt. Het lid HEINHUIS merkt op dat Ymere gekozen heeft voor stadswarmte in de Van der Pekbuurt. Daarover gaat de gemeente niet. Zij vraagt hoe het contact van de Huurdersvereniging met Ymere over deze zaak verlopen is. Waarom koos Ymere voor stadswarmte? L. VERHAAR antwoordt dat er een soort citydeal was, een samenwerking tussen Ymere, de gemeente en Vattenfall. Het is al jaren geleden beklonken dat er stadswarmte zou komen naar de Van der Pekbuurt. Daarna heeft Ymere besloten te gaan renoveren,

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 08-02-2023

waarbij men per cluster zou kijken wat een goede alternatieve warmtebron was. Maar zodra die gesprekken over renovatie gingen lopen, bleek dat de keuze is gevallen op stadswarmte van Vattenfall. Het lid HEINHUIS merkt op dat destijds verschillende opties mogelijk waren. De eigenaar van de panden besluit voor welke optie gekozen wordt. In dit geval koos een grote meerderheid voor stadswarmte. Daarom koos Ymere voor die optie, terwijl er destijds ook alternatieven mogelijk waren. Zij vroeg zich af hoe de huurders daarbij betrokken werden. Hoe loopt het contact nu? L. VERHAAR antwoordt dat er nog steeds een actieve bewonersgroep bestaat. In 2017-2018 werden gesprekken gevoerd over de komst van de stadswarmte. De Huurdersvereniging is toen met wethouder Van Doorninck komen praten. Gevraagd werd of de stadswarmte al beklonken was. Of was er nog een mogelijkheid tot iets anders? Er kwam een onderzoek van EnergyCo om verschillende verwarmingstechnieken te onderzoeken. Uiteindelijk koos men echter, tot grote onvrede van de bewoners, voor stadswarmte. Bij het nemen van de beslissing ging men voorbij aan de wensen van de bewoners. Of de beslissing alleen door Ymere is genomen, of door Ymere en de gemeente gezamenlijk, weet zij niet zeker. Het lid KREUGER vraagt welk alternatief de bewoners wilden. L.

VERHAAR antwoordt dat veel bewoners voorstander zijn van lagetemperatuurverwarming, bijvoorbeeld door warmte vanuit het IJ te winnen. Uit het onderzoek kwam naar voren dat dit goed zou kunnen en bovendien milieuvriendelijker zou zijn dan stadswarmte. Daarbij komt dat de centrale van Vattenfall een heel eind van de Van der Pekbuurt ligt. Er gaat dus ook warmte verloren tijdens het transport. Natuurlijk willende bewoners ook niet uitgeleverd worden aan de grillen van Vattenfall. De bewoners kunnen er nu niet vanaf. Voor sociale huurders is een extra rekening van 200 euro per jaar moeilijk te verteren. Maar het kan ook 500 of 1000 euro zijn. Het lid NADIF vraagt of er vanuit Ymere of Vattenfall aandacht is geweest voor deze financiële consequenties, en voor deze constructie. L. VERHAAR antwoordt dat zij met Ymere gesproken heeft omdat zij betrokken was bij de renovatie van haar woning. Eerder was beloofd dat het niet duurder zou worden dan voorheen. Toen men die afspraak niet na bleek te komen, heeft zij hen daarop aangesproken. In vergaderingen heeft zij gevraagd om huurders dan in ieder geval in hun huurperiode één keer gratis te laten af- en aansluiten. Dat wilde men echter absoluut niet. Evenmin wilde men compenseren. Daarin beweegt Ymere nu pas, nu er publiciteit is gekomen.

Het lid VELDHUYZEN vraagt wat meer te vertellen over de uitnodiging aan bestuurders om langs te komen in de Van der Pekbuurt. L. VERHAAR antwoordt dat een huurdersvereniging vaak uitnodigingen heeft verstuurd. Ook werden mondeling ambtenaren uitgenodigd. Er kwam echter niemand. c. Actualiteiten Er zijn geen actualiteiten ingebracht. d. Rondvraag Het lid NADIF las een interview met de gedeputeerde van Noord-Holland, mevrouw Kocken, over de windmolens van de Noorder IJplas. De gedeputeerde gaf aan

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 08-02-2023

dat de gemeente zelf toestemming kan geven voor ten minste één windmolen. Dat zou kunnen in combinatie met zon. Zij vraagt of het college daarvan op de hoogte is en in gesprek wil gaan met de energiecoöperatie en de bewoners om te kijken of dit verder onderzocht kan worden. Wethouder GROOT WASSINK is bereid dit verder te onderzoeken, maar eigenlijk is hij voornemens om het project Noorder IJplas conform de eerdere plannen te realiseren. In die zin vindt hij dat de provincie op oneigenlijke gronden is opgetreden. Naar zijn vaste overtuiging zal dit bij de rechter ook geen stand houden. Het lid NADIF is het daarmee geheel eens. Het lijkt haar goed om beide paden te onderzoeken, zodat de gemeente nog wat achter de hand heeft. Het lid VAN PIJPEN is blij dat het ophalen van kerstbomen dit jaar succesvol verliep. Zij zag wel een ophaalpunt midden op de stoep, waarmee de toegankelijkheid ernstig in het gedrang kwam. Dit komt vaker zo voor. Zij vraagt dit volgend jaar te voorkomen. Wethouder VAN BUREN vindt dat een goed punt. Er zal bekeken worden waar ophaalplekken in de weg staan. Het lid KREUGER zag een interview met wethouder Groot Wassink op AT5. Die had iets getwitterd, maar hij kan dat niet zien omdat hij door de wethouder geblokkeerd is op X. Natuurlijk is dat diens goed recht, maar toch is hij benieuwd waarom dat gebeurd is.

Wethouder GROOT WASSINK antwoordt dat hij op die vraag geen antwoord kan geven. Hij gebruikt het platform X tegenwoordig nog maar zelden. Het lijkt hem inderdaad zijn goed recht. Het lid KREUGER vraagt argumenten te geven. Wethouder GROOT WASSINK kan zich die niet goed herinneren. Het kan per ongeluk gebeurd zijn. De VOORZITTER schorst de vergadering van 10.11-10.22 uur. BESPREEKPUNTEN Afval en Reiniging 3. Kennisnemen van de raadsinformatiebrief over een schonere en afvalvrije stad (november 2023) (VN2024-027415) De VOORZITTER licht toe dat dit punt is geagendeerd op verzoek van de leden Havelaar en Lust, omdat er behoefte is aan een gesprek over de wijze waarop Amsterdam schoon en afvalvrij gehouden kan worden, en over de geboekte voortgang en resultaten in het afgelopen halfjaar. Het lid HAVELAAR maakt complimenten voor het ophalen van de kerstbomen dit jaar. Het ging inderdaad beter dan in andere jaren. Hij constateert uit het grafiekje dat er veel meer meldingen en klachten zijn geweest dan het jaar ervoor. Deels kwam dat door zwerfafval in verband met de statiegeldproblematiek, maar dat zal niet de hele verklaring zijn. Hij vraagt wat het verschil is tussen een klacht en een melding. Het hebben van een goed overzicht is lastig, en dus is het goed dat er een openbare monitor komt waarin raadsleden en burgers kunnen zien hoe het gaat in hun straat.

Hij vraagt of die monitor ten minste op buurtniveau gemaakt kan worden.

12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 08-02-2023

Het lid NOORDZIJ deelt de behoefte van het lid Havelaar om de informatie op buurtniveau te krijgen. Ook hij zag de stijging van het aantal meldingen en klachten. In de toelichting daarop stond dat het te maken heeft met de inzet van minder uitzendkrachten en de stijging van het aantal bezoekers. Wat is het oordeel van het lid Havelaar als die daarmee rekening houdt? Het lid HAVELAAR antwoordt dat het wat betreft het aantal uitzendkrachten om een rekenfout blijkt te gaan. In het antwoord op zijn technische vragen over dat punt kwam naar voren dat het weinig effect had. Hij is wel nog nieuwsgierig of het een rekenfout was in het HR-systeem waardoor te weinig uitzendkrachten geboekt waren, of dat de rekenfout lag bij een voorspellend systeem dat uitrekent hoeveel mensen er nodig waren. Het lid NOORDZIJ wijst erop dat er meerdere toelichtingen gegeven worden voor de stijging van het aantal meldingen en klachten. Hoe beoordeelt het lid Havelaar de stijging als hij daarmee rekening houdt? Het lid HAVELAAR vindt die onacceptabel. Te vaak is het te vies in de stad. De gemeente zou daaraan meer kunnen doen. Bij grote drukte zou je proactief veel meer extra reinigers kunnen inzetten. Per motie vroeg hij iets soortgelijks voor Centrum, maar dat voorstel werd weggestemd. De inzet zou dus groter moeten worden.

Het lid NOORDZIJ leest in de toelichting dat er op dit punt maatregelen genomen worden, ook in de zomer, met de inzet van extra reinigers. Ook in verband met het statiegeld worden extra maatregelen genomen. Het lid HAVELAAR is blij met die maatregelen. Het tweede kopje gaat over verantwoordelijkheden. Hij is het met wethouder Pels eens dat er meer producentenverantwoordelijkheid moet komen als het gaat over afval. Hij is voor een inzamelplicht als producten uitgebracht worden. Het verbaast hem hoe lichtzinnig dit college omgaat met de 25 m-regel. Als er een motie komt voor meer handhaving op dat punt, wordt die door D66 weggestemd. Wat is de status van die 25 m-regel? Die wordt nu weer vriendelijk gecommuniceerd. Het lijkt iets vrijblijvends, terwijl het hard in de verordening staat. Er moet op plekken waar het vaak mis is beter gehandhaafd worden. Hij denkt daarbij aan Wok To Go. Er is meer nodig dan wat communiceren. De huidige gang van zaken is demotiverend voor de BIZ-zen waar het wel goed gebeurt. Het lid VAN PIJPEN deelt de zorgen van het lid Havelaar over zwerfvuil, maar de suggestie dat er nu totaal niet gehandhaafd wordt is onterecht. Dat is nooit het beleid geweest en moet het ook niet worden. Het lid HAVELAAR antwoordt dat er te vrijblijvend wordt omgesprongen met de 25 m-regel, alsof het een soort communicatiemiddel is. Het staat in de verordening.

Ook GroenLinks stemde tegen moties waarin men opriep de regel te gaan handhaven. Het lid VAN PIJPEN hoort opnieuw de suggestie dat er niet gehandhaafd wordt. Dat klopt niet. Het punt is dat er meer nodig is dan handhaving, namelijk communicatie. Dat is de afspraak die gemaakt is. Het lid HAVELAAR vindt niet dat het probleem verbloemd moet worden; er is geen capaciteit om te gaan handhaven. Hij denkt echter dat handhaving wel degelijk mogelijk is en zal daarvoor nogmaals met voorstellen komen. Daarbij rekent hij dan op de stem van GroenLinks. Hij mist verder nog de verantwoordelijkheid voor burgers. Heel goed is de inzet op containeradoptanten. Een doelstelling daarvoor ontbreekt nog, maar het is een goede richting. Hij wacht nog op uitwerking van de plannen voor ‘Heel Amsterdam helpt om de stad schoon te maken’. Hoe meer mensen het idee hebben dat ze zelf bijdragen aan een

13

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 08-02-2023

schone straat, hoe hoger ze de schoonheid van de straat behoordelen. Met alleen meer overheidsmensen die vegen krijgen mensen niet de beleving van een schonere straat. Het lid NOORDZIJ deelt de mening dat het ook om een verantwoordelijkheid van de Amsterdammers gaat. Daarop moet ingezet worden. Toch zijn er heel wat campagnes op dat punt. Daarbij gaat het over studenten, maar ook gaat men met bewoners in gesprek over de inzameling van karton en textiel. Is het lid Havelaar het met hem eens dat er echt wel wat gebeurt? Het lid HAVELAAR antwoordt dat hij het daarmee eens is. Daarom gaf hij ook complimenten. Hij ziet bij de laatste vraag een tabel staan met een planning die is verlopen. Hij vraagt die tabel te updaten, zodat hij weet wanneer wat verwacht mag worden in de commissie. Het lid LUST complimenteert de wethouder met het werk. Er zijn wel degelijk meerdere positieve ontwikkelingen te melden. Het aantal meldingen over huishoudelijk afval is in ieder geval gedaald, de meest vervuilde containerlocaties zijn minder vies, er komen 175 containertuintjes bij en er is een openbare monitor in ontwikkeling die voor iedereen de voortgang inzichtelijk zal maken met betrekking tot afvalresultaten. Minder gunstig is dat enkele CROW-waardes zijn gedaald en dat het zwerfafval op straat een voortdurend en immer groter wordend probleem lijkt te zijn.

De problematiek die samenhangt met het statiegeld op blikjes en flesjes en de stijgende bezoekersaantallen worden aangewezen als de twee belangrijkste oorzaken. Het Burgerberaad zal wellicht nog goed out of the boxideeën aan kunnen aanreiken om deze ergerlijke vervuiling onder controle te krijgen. Zij heeft de brief namens onder andere de BIZ-zen en stadsdeel Centrum met aandacht gelezen. In de raadsbrief van eind november 2023 wordt een aantal plannen, voorstellen, maatregelen en evaluaties aangekondigd die binnenkort gedeeld worden met deze commissie. De tussenrapportage van de pilot negen straatjes betreft een toezegging naar aanleiding van een verzoek daartoe van haar kant. Zij ziet echter niet hoe in deze raadsbrief aan deze toezegging wordt voldaan, zoals op pagina 9 wordt geclaimd. Zij vraagt een toelichting. Uit de bewonersevaluatie naar aanleiding van de pilot afval op afspraak in de Passeerdersgrachtbuurt blijkt dat twee derde tevreden tot zeer tevreden is over de proef. De aanpak zal dan ook in andere delen van het centrum ingevoerd worden. Een op de vijf respondenten in de evaluatie gaven echter aan ontevreden tot zeer ontevreden te zijn. Zij vraagt uitleg.

Waarom zijn die bewoners zo ontevreden? Welke lessen zijn daaruit geleerd? In de brief staat onder pijler 2, de aanbiedplekken op orde, dat het de Amsterdammers wat gemakkelijker wordt gemaakt om naar de vaste recyclepunten te gaan door een uitgebreider zondagopenstelling en het beschikbaar stellen van elektrische leenbakfietsen. Toch ligt voor veel mensen zo’n milieustraat in hun stadsdeel niet op een redelijke afstand, te ver weg om hun grof afval of kapotte apparaten heen te brengen. Dat leidt tot bijplaatsingen bij afvalcontainers. In De Pijp staan sinds kort lokale, mobiele recyclecontainers waar mensen hun klein grofvuil in kunnen leveren. Mensen gebruiken die goed en zijn er blij mee, maar de continuïteit van die containers lijkt onder druk te staan. Uit de raadsbrief ontstaat de indruk dat de gemeente uiteindelijk streeft naar het overbodig maken van dit soort inleverpunten. Zij vraagt of dat inderdaad zo is. In de brief staat dat 6000 huishoudens in Zuidoost in december 2023 een minirolcontainer voor het invoeren van GFET-afval zouden krijgen. Zij vraagt of dat is gelukt. Het lid NOORDZIJ merkt op dat verkeerd geplaatst grof afval uiteindelijk kan leiden tot een vuilnisbelt waar iedereen zijn vuil op gooit. Hij is blij met de nieuwe maatregelen.

Hij vraagt of de samenwerking met omliggende gemeenten in de mededeling voorkomt, want er wordt vaak aan de rand van Amsterdam grof afval gedumpt. Is er nieuws over

14

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 08-02-2023

gesprekken met omliggende gemeenten over dit onderwerp? Verder constateert hij dat er over het algemeen minder meldingen gedaan zijn. Tegelijkertijd zie je in de CROW-scores dat de staat van het zwerfafval grof is gedaald. Hij vraagt hoe die twee dingen zich met elkaar verhouden. Hij dankt de betrokken BIZ-zen, Statiegeld Nederland en de andere opstellers voor de ingekomen brief. Hij deelt de frustratie van vele Amsterdammers over de troep op straat door opengebroken vuilnisbakken. De brief onderstreept de urgentie van dit onderwerp. Het is niet alleen een probleem van de binnenstad, maar van de hele stad. Een voorbeeld is het gebied bij de Arena, maar ook in veel Amsterdamse parken is er veel troep rondom afvalbakken. Het is goed dat er extra stappen gezet worden. Een ten onrechte vaak vergeten aspect van de ‘statiegeldproblematiek’ is dat er Amsterdammers zijn die in het afval moeten zoeken naar statiegeld om rond te kunnen komen. Dat is tekenend voor de enorme ongelijkheid in Nederland. Een rijk land, waar de een zonder nadenken een leeg flesje of blikje in de vuilnisbak gooit, en de ander ze er daarnaar weer uit moet halen voor het statiegeld. Het lid VAN PIJPEN is blij dat de monitor er komt en dat die openbaar is. Zij sluit zich aan bij het verzoek de gegevens op buurtniveau te verstrekken.

Verder is zij blij dat de pilot voor het ophalen en inzamelen van afval, en de combinatie van huishoudelijk- en bedrijfsafval in de negen straatjes werkt. Die pilot moet zo snel mogelijk opgeschaald worden. De wijze van afvalophalen in het centrum is nog steeds een groot probleem dat aangepakt moet worden. Zij vraagt waarom men de ondergrondse containers niet aanlegt. Het gelijktijdig ophalen van huishoudelijk- en bedrijfsafval kan een oplossing zijn. En waarom kunnen er geen bovengrondse containers worden geplaatst? Die werken voor de meeste mensen prima. Zwerfvuil is een groot probleem. De stad haalt de normen niet. Er zijn ook veel, en steeds meer, meldingen. Het is tijd dat bekeken wordt hoe Reiniging dat probleem gaat aanpakken. De aanpak van de Dienst Afval en Grondstoffen heeft significant tot verbetering geleid bij de containers. Maar de afstemming tussen die twee diensten en de vraag hoe Reiniging daarop ingaat, blijft een punt van aandacht. In de brief wordt te weinig aandacht gegeven aan de aanpak van het zwerfvuil. Er is wat dat betreft meer aan de hand dan de statiegeldproblematiek. Zij vraagt zich af waarom het treintje, dus de reiniging achter de afvalwagen aan, niet structureler ingezet wordt, ook buiten het centrum. Het is heel belangrijk dat het Burgerberaad gaat starten.

Zij kijkt uit naar de uitkomsten en is daarom wat terughoudend met het aankondigen van grote plannen. Toch moet niet gewacht worden op de plannen voor de Reiniging. Zij vraagt de wethouder om dieper in te gaan op het probleem van zwerfvuil. Waarom kan dat niet beter aangepakt worden? Het lid NIJSSEN leest in de brief over een aantal kortetermijnacties met betrekking tot het statiegeld. Er komt een proef met een mobiele statiegeldmachine en een met een compacte inzamelmachine. Wat hem betreft mag het wel een tandje meer. Zijn suggestie is om bij de vergunningverlening voor de vijf grootste evenementen in de stad de verplichting voor de ondernemer op te nemen om een inzamelmachine neer te zetten. Statiegeld Nederland heeft die machines staan. Verder wil hij onderzoek naar plekken met veel doorloop van mensen, zoals het Leidseplein, waar ook fietsenstallingen zijn en waar je machines voor statiegeldinzameling kan neerzetten. Op dit moment is er nog de treurige situatie dat vuilniswagens in treintjes door de stad rijden, waarbij de ene bij een winkel ophaalt, de volgende bij een woonhuis en daarna weer een bij een andere winkel. Sommige steden, zoals Apeldoorn, Venlo en Rotterdam, werken allemaal met een collectief van een aantal inzamelaars onder de naam OpenWaste. Dat collectief zorgt er met slimme ICT voor dat er maar één aanbieder nodig is.

Hij vraagt te onderzoeken of iets dergelijks ook in Amsterdam mogelijk is, en dat hoeft niet per se met OpenWaste. Het lid VAN PIJPEN vraagt of de VVD af wil zien van de marktwerking. Die is toch de reden voor al die verschillende wagens die momenteel door de stad rijden?

15

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 08-02-2023

Het lid NIJSSEN antwoordt dat er een heleboel van dit soort collectieven zijn, en OpenWaste is daar één van. Hij heeft geen voorkeur voor een van die collectieven. Misschien is er een bij die dit efficiënter aan kan pakken. Het lid VAN PIJPEN merkt op dat dit, dus met één partij, gebeurt in de negen straatjes. De gemeente haalt daar voor de bedrijven dat afval op. Het komt er op neer dat men de marktwerking uitschakelt. Het is goed vast te stellen dat de VVD de marktwerking op dit punt niet zo’n goed idee vindt. Het lid NIJSSEN heeft dat niet zo gezegd. OpenWaste is een collectief dat twaalf aanbieders bundelt en via ICT zorgt dat er maar één van hen die rond kan rijden. Er zijn dus wel marktpartijen, want je kunt er diverse collectieven voor contracteren. De inspreekster is straatmanager in de Reguliersdwarsstraat. Hij is benieuwd naar de reactie van het college op het knelpunt dat zij signaleert. Verder verdient de inzet van ondernemers hierbij veel waardering. Behalve dat ze producenten van afval zijn, dragen ze ook verantwoordelijkheid. Zo heeft de BIZ van de Reguliersdwarsstraat een machine om het zwerfvuil zelf op te halen. Men maakt ook zelf portiekjes schoon. Het is belangrijk om hun input mee te nemen in de evaluatie van bijvoorbeeld een doneringpilot. Tot nu toe wordt zo’n BIZ niet betrokken bij de evaluatie.

Boetes zijn een manier om te sturen op het gedrag van mensen. In 2021 zijn er in totaal 30.000 boetes uitgedeeld voor het verkeerd plaatsen van afval. In 2022 waren dat er 17.000, dus bijna de helft minder. In 2023 blijken er in de eerste negen maanden slechts 8800 boetes uitgedeeld te zijn. Daardoor wordt de indruk gewekt dat het college weinig belang hecht aan handhaving. Hoe zit dat? Wethouder VAN BUREN antwoordt het lid Havelaar dat meldingen gedaan kunnen worden om een tip te geven, bijvoorbeeld dat de afvalbak vol is, of dat ergens grofvuil ligt. Een klacht is wat zwaarder, en gaat bijvoorbeeld over het rijgedrag van een vrachtwagen van Reiniging. Daarbij gaat het om klachten over de dienstverlening. De monitor is er ook op buurtniveau, maar is dan niet helemaal betrouwbaar. Zij zal ernaar kijken, ook of het qua capaciteit maandelijks inzichtelijk gemaakt kan worden. In ieder geval kan het jaarlijks gebeuren. Zij is het eens dat op het naleven van de 25 m-regel wat strenger toegezien moet worden. Ondernemers moeten er ook echt op gewezen worden dat het om een wettelijke verplichting gaat. Het lid HAVELAAR vraagt of de wethouder een toezegging op dit punt doet. Wethouder VAN BUREN antwoordt dat zij een toezegging doet over de manier van communiceren. De ondernemers zal op de verplichting gewezen worden, in plaats van vriendelijk te verzoeken de troep op te ruimen.

Verder heeft Amsterdam te kampen met een tekort aan handhavers, wat niet zozeer ligt aan het budget daarvoor, maar aan het aantal beschikbare handhavers. De handhavingscapaciteit moet voor verschillende doeleinden ingezet worden. Ook dit is belangrijk, maar er zijn ook andere richtpunten. Het aantal uitgeschreven boetes is inderdaad minder geworden, maar dat heeft vooral te maken met de slimheid van mensen. Ze scheuren steeds vaker de adresgegevens af, zodat het moeilijker is om overtreders te beboeten. Het lid NIJSSEN concludeert toch dat het college hieraan geen prioriteit geeft als het gaat van 30.000 boetes in 2021 naar 8800 boetes in 2023, zij het niet over dat volledige jaar. Door dit gebrek aan prioriteit zullen mensen eerder hun afval erbij gooien. Wethouder VAN BUREN bestrijdt het idee dat het college handhaving hiervan niet belangrijk vindt. Er zijn echter meer belangrijke punten in Amsterdam, zoals de handhaving bij fatbikes die snelheidslimieten overtreden. Zij zegt toe met een update te zullen komen van de tabel met brieven. Een aantal brieven heeft vertraging opgelopen. Zij antwoordt het lid Lust dat de brief over maatregelen om overlast van

16

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 08-02-2023

bedrijfsafval tegen te gaan zo spoedig mogelijk verstuurd wordt. 20% van de bewoners van de Passeerdersgrachtbuurt heeft naar aanleiding van de pilot aangegeven niet tevreden te zijn. Die feedback is verwerkt in een nieuwe aanpak. Een van de onvredes gold de app, die men niet handig vond. Dat was ook de ervaring van de eigen medewerkers. Er wordt een nieuwe app uitgerold. Verder waren er klachten over de aanbiedtijden. Voorheen konden mensen de zakken vrijwel op elk gewenst moment op straat zetten. Ook naar die aanbiedtijden is gekeken. Men denkt aan een brengpunt in de buurt, zodat de bewoners hun zakken toch op elk gewenst moment ergens heen kunnen brengen. Het is niet zo dat het college de lokale recyclepunten op wil heffen. Die worden gezien als een goed middel om meer afval gescheiden aangeboden te krijgen. Men spreekt van tijdelijke recyclepunten vanuit de wens om de informatie over het verschillend aanbieden van afval te verbeteren. Uiteraard is het uiteindelijk het beste als al deze punten overbodig zijn, omdat de regels voor iedereen helder genoeg zijn. Zover is het echter nog niet. Voor komende jaren is er in ieder geval nog budget voor gereserveerd. Inmiddels zijn er 6000 minicontainers geplaatst, de laatste in de eerste weken van dit jaar.

Zij antwoordt het lid Noordzij dat er een brief komt over de gesprekken met omliggende gemeenten met betrekking tot dumpen van grofvuil. Het aantal meldingen van zwerfafval staat los van andere cijfers. Het klopt dat er meer meldingen zijn van zwerfafval, wat ook komt door zakken die opengescheurd worden. Zij komt daar in de informatie nog op terug. Het lid NOORDZIJ bevestigt dat er op het gebied van zwerfafval meer meldingen zijn, maar bij meldingen Afval-Grondstoffen per stadsdeel is het aantal meldingen juist gedaald. Dat laat zich moeilijk rijmen met een versobering van de staat ‘containerplekken’. Hoe verhoudt zich dat tot elkaar? Wethouder VAN BUREN antwoordt dat er minder meldingen zijn van bijplaatsingen bij containers. Zij kan de vraag echter niet goed beantwoorden. Zij moet navraag doen en zal erop terugkomen. Zij antwoordt het lid Van Pijpen dat de mogelijkheid van bovengrondse containers nog onderzocht wordt. In de beantwoording van de schriftelijk vragen van het lid Lust zal zij erop ingaan. In ieder geval zal bekeken moeten worden welke wagens de bovengrondse containers kunnen legen en neerzetten. Ook daarop komt zij terug in antwoord op de schriftelijke vragen. Er zal gekeken worden naar een bredere aanpak. Zij is benieuwd naar de uitkomsten van het Burgerberaad.