Dashboard VGR Oostbrug tweede helft 2024 Cie MOW

1. Dashboard Project Oostbrug Hieronder vindt u per indicator de stand van zaken aangegeven met een stoplicht en een korte toelichting. Het project Oostbrug betreft de voorbereiding, besluitvorming, aanbesteding en realisatie van de eerste brug over het IJ. Daarnaast is het raakvlakproject Toeleidende routes in Oost gestart. Een ander belangrijk raakvlakproject is het project van Hasseltzone, belangrijk in verband met de toeleidende routes in Noord.

VGR t 2024-2 Scope



VGR t-1 2024-1



Planning





De scope van de Oostbrug inclusief de herinrichting van het Oostelijk Binnen-IJ is met de actualisatie van de Nota van Uitgangspunten Sprong over het IJ in februari 2022 op hoofdlijnen vastgesteld. De afgelopen periode heeft het gemeentelijk projectteam in overleg met de nautische partijen (Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat/RWS, Port of Amsterdam en Centraal Nautisch Beheer) gewerkt aan de concretisering van het technisch ontwerp en de inpassing van de Oostbrug en, conform het advies van D’Hooghe, het zoeken naar mogelijkheden voor het realiseren van circa 20 extra ligplaatsen bij de Oostbrug. Bij deze verdere uitwerking werd duidelijk dat verder onderzocht moet worden of er voor het bouwen van een optimale brug wijzigingen nodig zijn in enkele nautische en stedelijke uitgangspunten (zoals opgenomen in het advies D’Hooghe), waarbij een vlotte, toekomstbestendige en veilige vaarweg wordt gegarandeerd. Hierover worden gesprekken gevoerd met de nautische partijen. Het project Toeleidende routes Oost is een belangrijk raakvlakproject in relatie tot de planning van project Oostbrug. De komst van de brug zorgt voor een andere verkeerssituatie in het Oostelijk Havengebied. De belangrijkste opgave is om meer ruimte voor fietsers te realiseren met zoveel mogelijk behoud van de bestaande kwaliteiten van het gebied.

Eind 2024 is gestart met het maken van een schetsverkenning waarin meerdere inrichtingsmogelijkheden worden bekeken. Met betrokken buurtbewoners wordt gesproken over hun zorgen, aandachtspunten en ideeën, maar ook over de huidige kwaliteiten van het gebied. Dit voorjaar wordt deze fase afgerond, waarna de fase van de Nota van Uitgangspunten kan starten. De inpassing van de aanlanding in Noord wordt meegenomen in de projecten Johan van Hasseltzone en Hamerkwartier. Het overleg met de nautische partijen over de nadere uitwerking van de opdracht voor project Oostbrug vergt meer tijd dan in de planning van project Oostbrug was voorzien. Mede afhankelijk van de uitkomsten van het nog lopende overleg met de nautische partijen over de opdracht voor project Oostbrug wordt het Definitiebesluit Oostbrug naar verwachting in de loop van 2026 ter vaststelling aan de Gemeenteraad voorgelegd. Waar mogelijk wordt verder gewerkt aan de verdere uitwerking van het technisch ontwerp en de stedelijke en nautische inpassing van de Oostbrug, rekening houdend met verschillende mogelijke ontwerp-uitkomsten. Het gevolg van deze situatie is dat er extra engineeringskosten worden gemaakt (de kosten voor het ontwerpen van meerdere varianten). 1

Nadat de scope voor project Oostbrug helder is en vervolgens duidelijk is hoe het technisch ontwerp voor de brug er uit gaat zien en hoe de brug ingepast kan worden kan daarover gecommuniceerd worden met de omgeving. De overige voorbereidingswerkzaamheden lopen in grote lijnen nog op schema. Dat betreft o.a. het ophalen en verwerken van alle eisen en wensen bij de overige stakeholders, het doen van benodigde onderzoek, het opstellen van een schetsontwerp ter toetsing van de eisen en wensen, de start van het juridisch planologisch proces met de NRD, 0mgevingsplanwijziging en vergunning, de participatie en het opstellen van de inkoopstrategie.

Financiën





De Definitienota wordt, samen met de concept-Omgevings Effect Rapportage, ter visie gelegd. Daarmee is het ook voor betrokkenen die niet deelnemen aan het participatietraject nog mogelijk om reactie te geven. Streven is om daarna in de loop van 2026 het Definitiebesluit Oostbrug voor te leggen voor besluitvorming aan de Gemeenteraad, inclusief de verwerking van de resultaten van de ter visie legging. Het is nog steeds de verwachting dat “ingebruikname op zijn vroegst in 2034” is. Bij het Definitiebesluit dat in de loop van 2026 aan de Raad wordt voorgelegd wordt een geactualiseerde planning afgegeven. De kosten van de Oostbrug zijn op basis van de globale uitgangspunten (uit de Actualisatie Nota van Uitgangspunten Sprong over het IJ) uit 2021 geraamd op € 325 miljoen prijspeil juli 2024 bij een betrouwbaarheid van P85. De komende periode wordt in overleg met de nautische partijen het technisch ontwerp voor de Oostbrug en de stedelijke en nautische inpassing van de brug verder uitgewerkt en vervolgens wordt de kostenraming geactualiseerd. Door de verdere uitwerking ontstaat meer inzicht in de kosten.

Duidelijk is inmiddels dat een aantal onderdelen hoger zal uitvallen dan eerder geraamd, zoals de wijze van aanvaarbescherming, de fundering van de brug in de oergeul (waardoor veel langere funderingspalen nodig zijn), meer delen van de brug die in staal (een duur materiaal) moeten worden uitgevoerd. Met de nautische partijen is daarnaast nog overleg gaande over enkele uitgangspunten uit het advies Genereus Verbonden. Ook de uitkomst daarvan heeft gevolgen voor de hoogte van de kostenraming. Om de kostenstijging te beperken is medewerking van de nautische partners nodig. Dit is de komende periode onderwerp van gesprek in het overleg met de nautische partijen. Dat kostenramingen moeten worden bijgesteld bij het concreter worden van projecten vloeit ook voort uit de financieringssystematiek van de gemeente. Bij de start van een project is de afspraak dat er op dat moment ook al budgetten moeten worden vastgelegd. De raming voor deze budgetten is altijd globaal en met grote onzekerheidsmarges omdat er ten tijde van het maken van zo'n eerste raming nog geen concreet ontwerp beschikbaar is. Pas in de volgende fases van het project komt er, door meer (locatie-)specifieke concretisering van het ontwerp, meer scherpte in het plan en de kosten daarvan. Dit kan gevolgen hebben voor de raming.

In 2024 is een eerste globale kosteninschatting gemaakt voor maatregelen op de toeleidende routes Oost die uitkomt op € 48,5 miljoen. Vanaf medio 2025 wordt de schetsverkenning Toeleidende routes Oost verder uitgewerkt naar 2

een nota van uitgangspunten, op basis daarvan wordt ook die raming geactualiseerd. De gemeente Amsterdam heeft € 100 miljoen in de bestemmingsreserve Sprong/Oostbrug en € 120 miljoen aanvullend opgenomen in het investeringsportfolio (v.a. 2028 – stelpost kapitaallasten), respectievelijk vastgesteld in begroting 2024 en 2025. De € 120 miljoen is ter dekking van de Oostbrug én de toeleidende routes Oost. Vervoerregio Amsterdam heeft in oktober 2024 besloten 50% van de kosten van de Oostbrug bij te dragen zijnde € 162,5 miljoen prijspeil juli 2024. De gemeente heeft de Vervoerregio verzocht om ook voor de toeleidende routes Oost 50% mede te financieren, ad € 24,25 miljoen. Voor de voorbereiding van de Oostbrug tot aan het uitvoeringsbesluit is binnen de dekking van de Vervoerregio Amsterdam en de gemeente Amsterdam samen € 20 miljoen beschikbaar. Daaruit is een eerste voorbereidingskrediet toegekend van € 6,5 miljoen. Daarvan is tot en met eind 2024 ruim € 4 miljoen besteed. In 2025 zal, zoals eerder aangekondigd, een aanvullend voorbereidingskrediet worden aangevraagd voor het resterende deel van de voorbereidingskosten van in principe € 13,5 miljoen. Risico’s





Kwal. & Org.





Het risicoprofiel van het project wordt doorlopend geactualiseerd en de risicobeheersmaatregelen worden gemonitord. Op basis van het actuele inzicht zijn de belangrijkste risico’s: - stijging van de kosten door het hoger uitvallen dan eerder geraamd van een aantal onderdelen van de realisatie van de brug - het voldoen aan de uitgangspunten zoals opgenomen in de Actualisatie Nota van Uitgangspunten in relatie tot het realiseren van een voor Amsterdam aantrekkelijke, goed functionerende brug die nautisch veilig, technisch maakbaar en financieel haalbaar is. - het voldoen aan de stikstofeisen tijdens de realisatie (en voor enkele nautische aspecten ook tijdens gebruik); - omgevingseffecten op de aan te vragen wijziging Omgevingsplan en aan te vragen vergunningen; - te veel eisen vastleggen in een vroeg stadium waardoor de ontwerpvrijheid of uitvoeringsmethode van de aannemende partij wordt beperkt; het tijdig verkrijgen van een elektriciteitsaansluiting voor realisatie en exploitatie door landelijke problemen met netcongestie. Er wordt de komende periode verder gewerkt aan beheersmaatregelen om de risico’s of de gevolgen daarvan te beperken. Het projectteam is bemenst vanuit verschillende gemeentelijke directies en wordt ondersteund door een extern ingenieursbureau. Het team is op sterkte.

Voor een heldere aansturingslijn is in de afgelopen periode afgesproken dat de Oostbrug een eigen stuurgroep heeft. De schetsverkenning toeleidende routes Oost is een zelfstandig project met veel raakvlakken met het project Oostbrug. Er wordt nauw samengewerkt en 3

afgestemd met programma Sprong over het IJ en project Oostbrug. Hetzelfde geldt voor het project Johan van Hasseltzone. Voor de periode na vaststelling van het Definitiebesluit Oostbrug in de loop van 2026 wordt op verschillende niveaus een interne en externe review gepland om de kwaliteit van de individuele producten (ontwerp, raming, inkoopstrategie) en de fase-overgang van definitiefase naar ontwerpfase als geheel te borgen.

Definitie:



Buiten vastgestelde kaders, niet beheersbaar door projectteamteam, escalatie naar het bestuur.



Buiten vastgestelde kaders, beheersbaar door projectteam.



Binnen vastgestelde kaders.

2. Financiën • Oostbrug Budgetmonitor (in M€) Eerste voorbereidingskrediet: Prognose inkomsten Prognose uitgaven (Einde Werk)

VGR t

VGR t-1

Mutatie

6,5 6,5

6,5 6,5

0,0 0,0

Gerealiseerd In opdracht Nog op te dragen (incl. risicovoorziening)

4,2 0,4 1,9

Tweede voorbereidingskrediet nog te gaan Prognose inkomsten Prognose uitgaven Uitvoeringskrediet nog te gaan Prognose inkomsten/dekking Prognose uitgaven Voorzien resultaat: overschot of tekort -

1,6 3,0 1,9

2,6 2,6 0,0

13,5 13,5

13,5 13,5

0,0 0,0

338,5 305,5 33

290,5 290,5 0

48,0 15,0 33

Financiële peildatum 31-12-2024

In het overzicht is T de s.v.z. op 31-12-24: • In oktober 2024 heeft, na het bestuur, ook de regioraad van de Vervoerregio ingestemd met het verhogen van de dekking voor de Oostbrug (50% van de totale kosten). De Vervoerregio heeft daarbij aangegeven dat de bijdrage jaarlijks wordt geïndexeerd voor prijspeil correcties. Daarom wordt rekening gehouden met een bijdrage van 50% van € 325 = € 162,5. • Onderdeel van de bijdrage van de Vervoerregio is € 10 miljoen. bijdrage aan de voorbereidingskosten tot het uitvoeringsbesluit (totaal € 20 miljoen.). • Gemeente Amsterdam heeft bij de begroting 2025 besloten € 120 miljoen aanvullend op te nemen in het investeringsportfolio (v.a. 2028 – stelpost kapitaallasten). Er resteert daarmee nog een bedrag van € 33 miljoen dat kan worden ingezet om gewijzigde dan wel nader ingevulde uitgangspunten, nieuwe inzichten uit locatiespecifiek onderzoek en aanvullende scope met invloed op de kostenraming te dekken. • Samen komt de huidige dekking voor de Oostbrug excl. de toeleidende routes dan uit op € 358,5 miljoen. (162,5+100+120-24). Hiervan is € 20 miljoen. dekking voor de voorbereiding (€ 6,5 4

•

• •

miljoen. 1e voorbereidingskrediet en € 13,5 miljoen. 2e voorbereidingskrediet). Voor het uitvoeringskrediet van de Oostbrug is dan € 338,5 miljoen beschikbaar. De kostenraming voor de voorbereidingsfase tot het definitiebesluit (eind 2024) was € 6,5 miljoen. Omdat de planning voor fase 3 (definitiefase) is verlengd en die van de fase 4 (ontwerpfase) is verkort zal er eerder dan het definitiebesluit (in 2026) een tweede voorbereidingskrediet worden aangevraagd bij de volgende voortgangsrapportage Oostbrug/Sprong. De gerealiseerde kosten en aangegane verplichtingen zijn 0p 31-12-24 samen circa € 4,6 miljoen. De totale projectkosten zijn geraamd op € 325 miljoen, prijspeil juli 2024 (P85).

• Toeleidende routes Oost Budgetmonitor (in M€) Programmamiddelen Prognose inkomsten Prognose uitgaven (Einde Werk)

VGR t

VGR t-1

Mutatie

48,5 48,5

48,5

0,0 0,0

Gerealiseerd In opdracht Nog op te dragen (incl. risicovoorziening)

48,5 0,0 0,0 48,5

0,1 0,1 48,3

Voorzien resultaat: overschot of tekort

0,0

0,0

0,1 0,1 0,2

0,0

Prognose inkomsten: • De Vervoerregio heeft bij haar bestuurlijke vaststelling van de bijdrage aan de Oostbrug tevens aangeven dat een bijdrage in de dekking voor de toeleidende routes kansrijk is. Uitgaande van een bijdrage tot maximaal 50% komt dat op een bedrag van maximaal € 24,25 miljoen. Naar verwachting wordt dat besluit in maart 2025 door het dagelijks bestuur van Vervoerregio Amsterdam genomen. • Gemeente Amsterdam heeft bij de begroting 2025 besloten € 120 miljoen aanvullend op te nemen in het investeringsportfolio (v.a. 2028 – stelpost kapitaallasten), o.a. ter dekking van de toeleidende routes Oost. In de cijfers in dit dashboard wordt aangenomen dat een gemeentelijke bijdrage van € 24,25 miljoen nodig is. Prognose uitgaven einde werk: • Een begeleidingsgroep van Gemeente Amsterdam begeleidt een schetsverkenning voor de maatregelen op de toeleidende routes in Oost door een extern ingenieursbureau. Voor deze fase is € 0,2 miljoen beschikbaar, waarvan inmiddels circa 50% is besteed. In 2025 wordt een plan van aanpak gemaakt voor het vervolg. • P-waarde De raming van de Oostbrug houdt rekening met een waarschijnlijkheid van 85%, oftewel de P -waarde is P85. Dat betekent dat de kans 85% is dat het project binnen deze raming kan worden gerealiseerd. 3. Toprisico’s 1.

Stijging van de kosten Door het hoger uitvallen van de kosten dan eerder geraamd van een aantal belangrijke onderdelen van de realisatie van de brug zoals de aanvaarbescherming, de fundering van de brug in de oergeul waardoor veel langere funderingspalen nodig zijn, meer delen van de brug die in staal, een duur materiaal, moeten worden uitgevoerd vanwege de inpassing van de brug. Beheersmaatregelen: In de volgende ontwerpfase wordt hier nader onderzoek naar gedaan. Daarin wordt nadrukkelijk gezocht naar optimalisatie-mogelijkheden en goedkopere varianten. Daarnaast vindt met 5

de nautische partijen overleg plaats over enkele uitgangspunten uit het advies Genereus Verbonden en de Actualisatie Nota van Uitgangspunten Sprong over het IJ. Ook de uitkomst daarvan kan gevolgen hebben voor de hoogte van de kostenraming. 2. Het voldoen aan alle uitgangspunten Het voldoen aan de uitgangspunten zoals opgenomen in de Actualisatie Nota van Uitgangspunten Sprong over het IJ 2022 in relatie tot het realiseren van een voor Amsterdam aantrek kelijke, goed functionerende brug die nautisch veilig, technisch maakbaar en financieel haalbaar is wordt op dit moment gezien als risicovol, omdat de gemeente nog met de nautische partners in overleg is over de uitgangspunten voor de brug. Beheersmaatregel: Het inzetten van de Beheersgroep is een belangrijke maatregel om dit risico te verkleinen. De Beheersgroep bewaakt de integraliteit van het Inrichtingsplan en de afspraken die op basis van het advies van de commissie d’Hooghe uit 2020 is gemaakt. 3. Het lukt niet om te voldoen aan de stikstofeisen in de aanlegfase; Een gedeelte van de bouw zal hoogstwaarschijnlijk niet met emissievrij materieel kunnen worden uitgevoerd, waardoor de bouw van de Oostbrug stikstofdepositie zal veroorzaken in nabijgelegen Natura2000 gebieden.

Als het niet lukt deze uitstoot voldoende te beperken, dan wel de uitstoot te salderen met interne of externe ontwikkelingen waar uitstoot wordt beperkt, dan kan de benodigde Omgevingsplanwijziging niet uitgevoerd worden. Dat heeft tot gevolg dat er geen Omgevingsvergunning wordt verleend en de realisatie stagneert. Beheersmaatregelen: We schakelen externe expertise in om beheersmaatregelen te onderzoeken op het gebied van uitstoot beperking en saldering. 4. Bezwaar/beroep op wijziging Omgevingsplan en/of aan te vragen vergunningen wordt gegrond verklaard; Omgevingspartijen voelen zich mogelijk onvoldoende gehoord of zijn het niet eens met de ontwikkeling van de brug of de aan te leggen nautische voorzieningen. Bewoners vrezen geluidsoverlast van de bouw en/of de exploitatie van de brug en de nautische voorzieningen. Toekomstige bewoners Hamerkwartier kunnen niet of pas later worden betrokken in het participatieproces. Met de doorlooptijd van beroepsprocedures is rekening gehouden in de planning, wanneer een bezwaar/beroep gegrond wordt verklaard zullen er wijzigingen aan ontwerp of uitvoering gedaan moeten worden. Beheersmaatregelen: Het participatieproces is gestart. De gemeente houdt waar mogelijk rekening met eisen en wensen van bewoners en bedrijven in de omgeving of geeft een motivatie waarom niet tegemoet gekomen kan worden aan eisen en/of wensen.

In de planning is rekening gehouden met een redelijke termijn voor bezwaar- en beroepsprocedures. Daarnaast zorgen we voor inzet van (interne) experts voor het waarborgen van de wettelijke procedures en de daarbij benodigde onderzoeken en goede ruimtelijke onderbouwing. 5. Er worden zoveel eisen gesteld dat de ontwerpvrijheid of uitvoeringsmethode van de aannemende partij wordt beperkt Zowel door de Integrale Commissie Omgevingskwaliteit als de omgeving worden er mogelijk (hoge) eisen gesteld aan het ontwerp. Daarbij zijn er eisen van de (nautische) partijen over de uitvoeringsmethode die de mogelijkheden beperken. De uitvoeringsduur en/of methode kan daarnaast nog beïnvloed worden doordat voldaan moet worden aan de eisen voor stikstofdepositie. Mogelijke gevolgen bij het optreden van dit risico is dat er weinig inschrijvers zijn bij aanbesteding en een beperkt aantal aanbiedingen om uit te selecteren waardoor de prijs-kwaliteitverhouding in het geding komt.

6

Beheersmaatregelen: Beheers de verwachtingen bij de samenwerkende partijen en omgeving over de organisatie van het ontwerpproces en de uitvoeringsmethode zodat er voldoende ruimte in het proces blijft voor de markt. 6. Het lukt niet om tijdig een elektriciteitsaansluiting bij Liander aan te vragen voor realisatie en/of exploitatie van de brug Op dit moment zijn er lange doorlooptijden tussen de aanvraag van een elektriciteitsaansluiting en de realisatie. Dit komt door capaciteitsproblemen bij de netbeheerders en netcongestie. Dit kan ertoe leiden dat er geen zekerheid gegeven kan worden over aansluiting van de brug op het stroomnet, waardoor de ingebruikname uitgesteld moet worden. Beheersmaatregelen: We betrekken interne specialisten en bepalen met de netbeheerder de juiste timing en voorwaarden voor het aanvragen en realiseren van de aansluiting.

7