D_TA2023-001307_groenbeheer eigen dienst versus inhuur.pdf

Raadsinformatiebrief Afdoening toezegging

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 11 november 2024 Openbare ruimte en Groen Melanie Van der Horst Stadswerken, bestuurszaken.SW@amsterdam.nl Afdoening toezegging TA2023-001307 uit de commissievergadering MOW van 1 november 2023

Geachte leden van de gemeenteraad, In de commissievergadering Mobiliteit, Openbare Ruimte en Water van 1 november 2023 heb ik raadslid De Vos (PvdD) toegezegd nader te informeren over nut en mogelijkheid om het aandeel groenbeheer binnen de eigen dienst uit te breiden ten opzichte van het uitbestede groenbeheer. De vraag hierbij is welke afwegingen worden gemaakt om te komen tot een organisatorisch effectieve verdeling welke zorgt voor het met uw raad afgesproken resultaat. Aanvullend verzocht raadslid Van Pijpen (GroenLinks) aan te geven of het mogelijk is om medewerkers van Pantar te laten ondersteunen in ecologisch beheer. De beantwoording heeft lang geduurd, excuses daarvoor. In antwoord op uw vragen kan ik u het volgende melden.

1. Keuze intern- en extern groenbeheer In de afweging om een activiteit uit te besteden of juist in eigen beheer uit te voeren, spelen verschillende factoren een rol. Allereerst worden in een kostenafweging de totale kosten van eigen beheer vergeleken met de kosten van uitbesteding. De inzet van derden is vooral van nut in geval van standaard, routinematige werkzaamheden en voor de flexibele inzet van incidentele, kleinere opdrachten en projecten. Ook voor specialistisch groenwerk wordt waar nodig inhuur gekozen. De inzet van eigen mensen geeft vooral voordelen vanuit de grotere betrokkenheid en liefde voor het groen en voor het speciale gebied waarin de medewerker werkt en waar deze verantwoordelijk voor is. Voor deze gemotiveerde groenmedewerker in eigen dienst moet het werk wel voldoende uitdagend en motiverend zijn. Voor bulkwerk komt de hovenier niet bij de gemeentelijke groendienst werken. Hierbij de voor- en nadelen van zowel groenbeheer door eigen personeel als de voor- en nadelen van inhuur genoemd.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Pagina 2 van 5

Voordelen van Groenbeheer door eigen personeel ▪

▪

▪

▪

▪

Directe regie, kleinschalige sturing, maatwerk Met eigen mensen is er directe regie over het werk. Eigen personeel kan gemakkelijk inspelen op veranderingen in het beheer en kan speciale vragen met lokale urgentie in maatwerk oppakken. Betere aandacht voor lokale kenmerken en biodiversiteit Medewerkers die bekend zijn met het gebied weten wat nodig is voor de specifieke kenmerken van de lokale natuur en biodiversiteit, en zorgen met hun betrokkenheid en kennis voor toegewijde bescherming van plant- en diersoorten. Eigen opleiding en kennisontwikkeling Door groenbeheer intern te regelen, bouwt de organisatie zelf kennis en ervaring op. Dit is waardevol, omdat medewerkers steeds deskundiger worden en hun kennis binnen de organisatie blijft. Geen contractuele beperkingen Met eigen personeel zijn er geen restricties op basis van contractuele afspraken, zoals bij uitbesteding. Dit geeft vrijheid om prioriteiten aan te pakken en flexibel om te gaan met veranderende omstandigheden of onverwachte taken. Duurzaamheids- en beleidswaarden Intern groenbeheer maakt het gemakkelijker om specifieke duurzaamheidsdoelen of gekozen beleid te integreren in de dagelijkse werkzaamheden, aangezien deze direct door eigen medewerkers worden uitgevoerd.

Nadelen van Groenbeheer door eigen personeel ▪

▪

▪

▪

Hogere initiële kosten/ investeringen en onderhoud van materieel Groenbeheer met eigen personeel kan hogere initiële kosten met zich meebrengen zowel ten aanzien van inwerken en het bereiken van een efficiënt werkproces, maar vooral ook vanwege investeringen en onderhoud van materieel. Er moet voldoende en gevarieerde apparatuur en gereedschap worden aangeschaft en onderhouden, vervangen of gerepareerd. Ontbreken specialistische kennis Het opbouwen van expertise kan tijd kosten en vereist doorgaande training. Bovendien is het vaak lastig om alle gespecialiseerde kennis intern te ontwikkelen en te onderhouden. Minder flexibiliteit in schaal Bij pieken of dalen in het werk (bijvoorbeeld in verschillende seizoenen) kan het lastig zijn om personeel efficiënt in te zetten. Dit kan resulteren in onder- of overbezetting, afhankelijk van de tijd van het jaar. Afhankelijkheid van beschikbaarheid personeel Ziekte, verlof of verloop onder medewerkers kunnen een uitdaging vormen als er geen externe partij is om snel vervanging te regelen. Dit kan leiden tot vertragingen van het werk en extra belasting voor het team.

Afweging Groenbeheer door eigen personeel kan vooral voordelig zijn vanwege de waarde van maatwerk, duurzaamheid, en eigen regie. Er is daarbij sprake van hogere initiële investeringen, maar het levert daarentegen meer grip op het werk en stelt de organisatie in staat om diepgaande kennis op te bouwen. Ten aanzien van flexibiliteit en kostenefficiëntie, kan uitbesteding juist weer aantrekkelijker zijn.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Pagina 3 van 5

Voordelen van Groenbeheer Uitbesteden aan een Aannemer ▪

▪

▪

▪

▪

Direct in te zetten expertise en kennis Aannemers zijn vaak gespecialiseerd in een specifiek onderdeel van het groenbeheer met kennis van planten, bodems, en ecologische processen met daaraan gekoppelde technische vaardigheden en kennis over regelgeving. Deze specialisaties, efficiënte processen en expertise kunnen zorgen voor lagere kosten en hogere kwaliteit. Kostenbesparing van bulkwerk Uitbesteden van bulkwerk is voordelig. Dit omvat besparingen op salaris, apparatuur, opleiding en facilitaire diensten. Flexibiliteit in schaal Aannemers kunnen hun diensten opschalen of afschalen afhankelijk van de seizoenen en de specifieke behoeften van een project. Dit betekent dat je alleen betaalt voor de diensten wanneer die nodig zijn. Toegang tot speciale apparatuur en materialen Aannemers beschikken over geavanceerde machines en materialen. Voor groenonderhoud is (duur) materieel nodig, en medewerkers moeten beschikken over de vereiste (veiligheids)materialen. Dit betekent hoge kosten voor aanschaf, onderhoud en periodieke vervanging. Continuïteit van dienstverlening Bij uitbesteding is er minder kans op onregelmatigheid door afwezigheid van personeel, zoals ziekte of verlof, omdat aannemers verantwoordelijk zijn voor het tijdig inzetten van vervangend personeel.

Nadelen van Groenbeheer Uitbesteden aan een Aannemer ▪

▪

▪

▪

Verminderde controle over kwaliteit en uitvoering Bij uitbesteding kan het, ondanks ingeregeld toezicht, lastiger zijn om de gewenste kwaliteit en uitvoering van het werk te waarborgen. Soms komt dit doordat aannemers een standaardaanpak gebruiken die niet altijd aansluit bij specifieke wensen of lokale omstandigheden. Kosten op korte termijn / in geval van maatwerk De kosten van uitbesteding kunnen op de korte termijn hoger zijn dan eigen beheer, zeker wanneer er sprake is van intensieve of specialistische contracten. Daarnaast kunnen extra kosten ontstaan als er sprake is van maatwerk of wijzigingen in het werk. Afhankelijkheid van de aannemer Wanneer groenbeheer aan een aannemer wordt uitbesteed, kan er afhankelijkheid ontstaan, vooral als er lange contracten zijn. Dit kan flexibiliteit beperken, bijvoorbeeld wanneer er snel wijzigingen in het beheer nodig zijn of bij ontevredenheid over de dienstverlening. Minder flexibiliteit in aanpassing op lokale behoeften Aannemers zijn minder flexibel in het aanpassen van hun werkwijze op specifieke of veranderende lokale behoeften.

Afweging Het uitbesteden van groenbeheer hangt af van de specifieke beheeronderdelen van de organisatie, het budget, en de lange termijn doelen voor het gebied. Wanneer controle en maatwerk belangrijk is, kan eigen beheer aantrekkelijker zijn. Wanneer het om bulkwerk in efficiëntie gaat, kan uitbesteding de betere keuze zijn.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Pagina 4 van 5

2. Afweging eigen inzet tegenover extern groenbeheer in Amsterdam Op dit moment wordt ruim 70% van het budget groenbeheer ingezet voor externe aanbieders. De keuze voor eigen beheer wordt gemaakt wanneer het gaat om bepaalde kernactiviteiten waarvoor we eigen mensen vakbekwaam inzetten en opleiden. Denk hierbij aan het groenbeheer in de parken en het beheer van bijzondere groene plekken, expertise door boomtechnisch adviseurs en uitvoering door onze eigen bomenploeg, toezichthouders met groenkennis, experts met ecologische kennis en de parkconciërge. Wij zien zeker in dat onze eigen mensen met meer betrokkenheid en liefde in 'hun’ groen lijken te werken dan aannemers. Waar mogelijk breiden wij het aandeel eigen mensen dan ook uit. Zeker ten behoeve van speciale gebieden. Het is kostentechnisch niet in alle gevallen eenvoudig. Namelijk met meer eigen mensen komen daar ook veel kosten bij voor meer machines en ander specifiek materiaal, werfruimte, kleding enz. Voor bulkwerk is de aannemer beter geschikt. Grote stukken maaien of grote percelen schoffelen kan beter door de aannemer worden gedaan. Dit standaard werk is goed te regelen op een af te spreken niveau. Eigen mensen met kennis en liefde voor het groen, komen niet voor dit bulkwerk. Uitbesteding biedt hier voordelen door efficiency.

De gemeente moet daarbij door middel van toezicht wel alert blijven op het behoud van controle over de uitvoering en het behalen van de kwaliteitsnormen. We zoeken steeds naar een goed werkbare balans van medewerkers in eigen dienst ten opzichte van het uitbestede werk om effectief te kunnen sturen binnen het te beheren groenareaal. In het nieuw aan te besteden Contract Wijkgroen wordt daarom flexibiliteit ingebouwd met de mogelijkheid tot beweging van externe inhuur naar eigen mensen en andersom. Ook wordt het contractueel mogelijk om, zonder boetes, het werkgebied te vergroten of te verkleinen, of de wijze van beheer flexibel te wijzigen wanneer andere keuzes worden gemaakt. Bijvoorbeeld in een wijziging naar een ander beheerniveau of naar ecologisch beheer. 3. Inzet van Pantar en ecologisch beheer De organisatie Pantar wordt in de regel als eerste gevraagd voor externe inzet van het groenonderhoud. Pantar heeft niet in alle gevallen voldoende capaciteit beschikbaar. Voor ecologisch beheer zijn daarbij dan ook nog speciale vaardigheden en kennis vereist. In ieder geval heeft de inzet van Pantar, ook voor ecologisch beheer, onze aandacht met een maximale inzet van Pantar als doel.

In het nieuw aan te besteden Contract Wijkgroen wordt de inschrijvers gevraagd een plan van aanpak in te dienen over de wijze van samenwerken met Pantar ter bevordering van goede aansluiting van het werk, onder andere ten aanzien van werkzaamheden van ecologisch beheer. Echter, voor uitbesteding van ecologisch beheer zal Pantar aanvullende kennis moeten opdoen om mee te kunnen doen. Dit erkennen zij. Over dit ontwikkelingstraject zijn er al gesprekken gaande met Pantar. Er moet een optimale mix ontstaan in de inzet tussen eigen mensen, ingehuurde partijen met daarbij specifieke aandacht voor de deelname van Pantar.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Pagina 5 van 5

In de verwachting u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met deze brief beschouw ik de toezegging TA2023-001307 als afgedaan.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Melanie Van der Horst Wethouder Openbare Ruimte en Groen

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl