Convenant 'Wij zijn Samen Nieuw-West' 230524.pdf

Groeiende ongelijkheid In Nieuw-West concentreert zich een groeiende groep bewoners die niet mee kan komen. Vaak (maar niet alleen) mensen van kleur en met een migratieachtergrond. Mensen zonder vaste banen of met meerdere laagbetaalde banen, mensen die werken in de informele economie, seizoenarbeiders uit bijvoorbeeld Oost-Europa, en ongedocumenteerden uit bijvoorbeeld de Filipijnen of Brazilië die werken in de schoonmaak. Nieuw-West kent relatief veel werkende armen en een fenomeen als energiearmoede is een groeiend probleem.

Samen Nieuw-West

27

Convenant Alliantie Samen Nieuw-West

23 maart 2023

Bovendien is er hoge werkloosheid, een hoog aandeel minimahuishoudens en een hoog aandeel zzp’ers met werkonzekerheid. Ook zijn er relatief veel laaggeletterden. Deze ongelijkheid werkt door naar volgende generaties. Armoede reproduceert en versterkt zichzelf door generaties heen. De afgelopen decennia zijn de verschillen in kansen en uitkomsten tussen mensen vergroot. Kinderen uit Nieuw-West betreden vaker de arbeidsmarkt met een korte en/of praktijkopleiding, die gemiddeld minder werk- en bestaanszekerheid biedt dan een theoretische opleiding.

Talent Er bestaat een mismatch tussen het grote arbeidspotentieel in Nieuw-West en wat werkgevers vragen of wat de economie nodig heeft. Er is veel ‘verborgen arbeidspotentieel’ dat de tekorten in de essentiële of vitale sectoren van de economie zou kunnen verkleinen. De aansluiting van jongeren -zowel praktisch als theoretisch geschoolden- op de arbeidsmarkt en stages kan beter. Dit komt mede doordat opleidingen niet altijd goed aansluiten op de vraag van huidige en toekomstige banen. Ook door institutioneel racisme komen veel bewoners in Nieuw-West minder goed aan een baan. Dit alles neemt niet weg dat er veel ‘ondernemend talent’ is in Nieuw-West. Er is grote weerbaarheid, creativiteit en veerkracht, mede door het opgroeien zonder ‘zeven vinkjes’. Maar de barrières om dit tot bloei te laten komen zijn groot; gebrek aan netwerk, discriminatie, de juiste opleiding, en financieringsmogelijkheden spelen daarbij een rol. Bovendien is werk vaak niet lonend door armoedeval en lage minimumlonen10.

Andere economie Kortom; de huidige ‘global economy’ draagt onvoldoende bij aan de bestaanszekerheid en ontwikkelingskansen van grote groepen bewoners in Nieuw-West. Het is tijd om in NieuwWest een andere economie te ontwikkelen, die beter weet te profiteren van en meer aansluiting vindt bij de economische rendementen in de stad en de regio, en te zorgen dat alle bewoners in Nieuw-West zinvol aan het werk zijn.

3 Opgaven Wat is er nodig?

Bestaanszekerheid voor iedereen Het bieden van bestaanszekerheid is één van onze meest fundamentele opgaven. We hebben als doel dat alle bewoners in Nieuw-West in 2040 aan het werk zijn in voldoende betaalde banen en dat kinderen in dat perspectief opgroeien. Dat vraagt om sociaaleconomische structuren die passen bij de behoeften, dromen en belangen van alle bewoners van Nieuw-West en hen zoveel mogelijk (gezamenlijk) eigenaarschap biedt over economische middelen. Deze democratische economie, geven wij de komende jaren vorm, onder meer op basis van de principes van Community Wealth Building, en andere werkwijzen die we gezamenlijk gaan ontdekken. J V D L

10: Samen Nieuw–West. Waarom een Masterplan? Een analyse van Nieuw-West, januari 2022 D V W L J

Eigenaarschap, inclusie en democratie Veiligheid Werk en bestaanszekerheid Wonen en leefomgeving Kansen voor de jeugd

Bestaanszekerheid betekent ook ervoor zorgen dat werk loont. Veel alliantiepartners zijn ook (lokale) werkgevers en in die positie zijn we bereid om de arbeid en inzet van bewoners voldoende te belonen, zodat zij hiermee boven het bestaansminimum kunnen uitkomen. J

V

D L

Inkomenszekerheid garanderen We zien in Nieuw-West dat een relatief groot aantal inwoners niet zeker is van een ­toereikend inkomen. Basisbehoeften (zoals gezond eten, medicatie/zorg, energiebesparing) moeten voor alle inwoners toegankelijk en betaalbaar zijn. Het landelijk sociale

28

Samen Nieuw-West

23 maart 2023

Convenant Alliantie Samen Nieuw-West

zekerheidsstelsel biedt ook lang niet altijd voldoende ondersteuningsmogelijkheden. Dit vraagt van ons om alle stadsdeelbewoners actief bij te staan om inkomensonzekerheden te ondervangen.

Essentiële sectoren centraal Dat behoeften van bewoners meer centraal komen te staan, betekent ook dat de e ­ ssentiële of vitale sectoren van de economie – die voorzien in de basisbehoeften van bewoners – voorrang moeten krijgen. Wanneer bedrijven, maatschappelijke organisaties en overheden de lokale economie centraal stellen en stimuleren, komen deze economische activiteiten meer direct ten goede aan de bewoners. We geven het werk in de essentiële of vitale beroepen prioriteit door verhoging van de financiële en immateriële waardering (zoals status), voorrang in de toewijzing van woningen en de voorrang in wet- en regelgeving, zoals investeringsbeleid van zowel overheden als maatschappelijke instituties. Werk in de huishouding, informele zorg, vrijwilligerswerk en andere niet-financieel beloonde activiteiten die van groot nut zijn voor de gemeenschap, moet waardering krijgen en een passende vorm van beloning. J L

Meerwaarde landt in leefwereld We investeren in de gemeenschappelijke welvaart in Nieuw-West. Een zo groot mogelijk deel van de in het gebied gegenereerde economische meerwaarde moet ook weer l­anden in de leefwereld. Dat betekent dat wij zoveel mogelijk lokaal gaan inkopen en wij dat uitgangspunt elke keer dat er nieuwe (raam)contracten worden afgesloten, expliciet naleven. Bij voorkeur in werknemers- of wijkcoöperatieven maar ook bij kleine lokale ondernemingen. Wij helpen de opzet van zulke coöperatieven en faciliteren bijvoorbeeld door het beschikbaar stellen van betaalbaar vastgoed, expertise en financiering/krediet. We experimenteren met bestaande en nieuwe manieren om de lokale circulatie van geld te stimuleren en conditioneren. Zo versterken we de lokale economie en vergroten we de sociale samenhang. D L Wij zetten op wijk- of gebiedsniveau ‘micro-allianties’ op van publieke en maatschappelijke organisaties, bedrijven en bewoners(organisaties) die zich actief committeren aan het betreffende gebied. In deze netwerken, waarin de behoeften van de bewoners centraal staan, organiseren wij de voortgang in de opgaven. J V D L

Nabijheid en begeleiding Wij moeten zorgen dat werk zoveel mogelijk beschikbaar is in de nabijheid (in de wijk) voor wie dat nodig heeft. Bovendien hebben we het doel om te zorgen dat alle bewoners die dat willen en nodig hebben goede (één op één) werkbegeleiding krijgen, zonder daarbij last te hebben van de verkokering in de instituties. We stimuleren het opzetten van wijkbedrijven en leerwerkbedrijven. Werkgevers bieden hun werk waar mogelijk dus nabij en met ­begeleiding aan. J V D L

Coöperatieven bouwen Wij creëren meer gezamenlijk eigenaarschap door onder andere actief te bouwen aan werknemers- en wijkcoöperatieven. Enerzijds door behoeften bij grote ‘ankerinstituties’ te inventariseren, anderzijds door te investeren en juridische, administratieve en andersoortige expertise te leveren. Ook brengen we potentiële medewerkers bij elkaar en bieden de benodigde opleidingen. Waar nodig en technisch/juridisch mogelijk passen we regelgeving aan, al dan niet via de mogelijkheid van het NPLV om daar tijdelijk mee te experimenteren. De alliantiepartners bieden actief ondersteuning bij het opzetten van coöperatieve buurtbedrijven. Dit kan bijvoorbeeld door vastgoed, administratieve ondersteuning, expertise en menskracht ter beschikking te stellen via de micro-allianties en door leer-/werkplekken aan te bieden.

D V W L J

Eigenaarschap, inclusie en democratie Veiligheid Werk en bestaanszekerheid Wonen en leefomgeving Kansen voor de jeugd

Samen Nieuw-West

29

Convenant Alliantie Samen Nieuw-West

23 maart 2023

Bewoners moeten zelf de mogelijkheden krijgen en gestimuleerd en ondersteund worden om hun eigen (coöperatieve) bedrijven op te zetten en in Nieuw-West een netwerk van bedrijven op te zetten die voorzien in de essentiële behoeften. Denk aan een supermarkt, zorgcoöperatie (bijvoorbeeld: thuiszorg/informele zorg, ouderenzorg), kinderopvang, jongerenwerk, energiecoöperatie, lokale voedselproductie, circulaire hubs, duurzaamheidsbanen (isolatie van huizen), groenbeheer, locatiebeheer, transport. Bestaande (grote) bedrijven, instellingen en overheden staan hen waar mogelijk bij zich zo te ontwikkelen dat ze aan de vraag kunnen voldoen. Ook verklaren zij zich bereid om zoveel mogelijk in te kopen/af te nemen bij deze bewonersbedrijven en langjarige contracten aan te gaan om in hun vraag te voorzien. J V D L

Leefwereld centraal In het organiseren van en functioneren in deze economie zijn de gemeente en andere (semi)publieke instituties, ondernemers en bedrijven in de eerste plaats ‘facilitators’ die bovenstaande opgaven kunnen en willen helpen bereiken. Het is nodig dat zij de kerndoelen van hun organisaties met deze focus verbreden en er trots op zijn dat zij bijdragen aan de lokale bestaanszekerheid, aan werk, ontwikkeling en geluk van de bewoners in NieuwWest. Overheden moeten bewoners en bewonerscollectieven zo veel mogelijk betrekken en waar mogelijk samenwerken bij het uitvoeren van de publieke taken. Dat vraagt een lobby voor een andere inrichting van beleid en regelgeving, bijvoorbeeld rond aanbestedingen. Denk hierbij aan het invoeren van uitdaagrecht11. J V D W L Door het bestaan van een florerende lokale democratische economie en door het bestaan van de zekerheid van werk en inkomen, is het krijgen van schulden straks geen regel meer, maar een grote uitzondering. Een schuldenvrij Nieuw-West is het doel. Om mensen een goede startpositie op de arbeidsmarkt te bieden, moeten gegroeide achterstanden en misstanden, zoals schulden, eerst worden weggewerkt. Daarbij is het overnemen van schulden een serieuze optie, zeker wanneer het alternatief alleen maar meer kost. J V

Naar een andere economie Een andere, meer duurzame economie veronderstelt dat we streven naar veel kortere (voedsel, handels- en productie-)ketens. Dat betekent minder focus op globalisering en versterking van de lokale bedrijvigheid. Daarbij moeten we ons vanzelfsprekend niet beperken tot de economie van het stadsdeel. Voor een ‘andere economie’ in Nieuw-West is een goede samenhang met stad en regio van groot belang. De grotere economie is als een bloedsomloop, die zorgt voor voldoende toevoer zodat de lokale economie ook echt kan groeien. Een sterke relatie met de (directe) omgeving is cruciaal voor toekomstige successen en biedt uitstekende kansen voor de lokale economie. Ruimte voor werkgelegenheid en focus op het economisch vestigingsklimaat voor duurzame bedrijven vormen hiervoor een belangrijke basis.

11: Bij het Uitdaagrecht (ook wel Right to Challenge genoemd) kunnen bewoners e.a. taken van overheden overnemen als zij denken het slimmer, beter, goedkoper of anders te kunnen doen.

In die (regionale) economie speelt het midden- en kleinbedrijf een grote rol, naast grote werkgevers als Schiphol en bedrijven in de haven van Amsterdam. Daar is veel werkgelegenheid. Om dit te borgen en de mogelijkheden tot werk te vergroten is een evenwaardige samenwerking nodig tussen publieke en maatschappelijke partijen en het bedrijfsleven in de directe leefomgeving, maar ook met relevante partijen daarbuiten. Dit in nauwe samenspraak met de Amsterdamse werkgevers en relevante werknemersorganisaties. Daarbij betrekken en ondersteunen wij kleine ondernemers, zodat ook zij hun positie kunnen verwerven in deze samenwerking.

30

Samen Nieuw-West

23 maart 2023

Convenant Alliantie Samen Nieuw-West

Bedrijven en werknemersorganisaties zullen tijdig en nauw worden betrokken bij de verschillende complexe vraagstukken en spelen daarmee een waardevolle rol in toekomstige oplossingsrichtingen. Door lange termijn samenwerkingen aan te gaan ontstaat de basis voor een sterk gecommitteerd bedrijfsleven in Nieuw-West. Dat stelt bedrijven in staat om gezamenlijk en in overleg met werknemersorganisaties, publieke instellingen en opleidingsinstituten te investeren in de lokale economie. Binnen de diverse opgaven wordt er een nadrukkelijke relatie gelegd met de kennis en kunde van het bedrijfsleven, zodat er voldoende ruimte ontstaat om nieuwe oplossingen te implementeren en de slagkracht aanzienlijk te vergroten. Deze aanpak zal leiden tot aansprekende gebiedsgerichte innovaties. Het gevolg is een bloeiende lokale economie waar heel Nieuw-West van profiteert en trots op is. De mate waarin het economisch systeem voorziet in de essentiële behoeften bepaalt de mate van bestaanszekerheid. We willen daarom dat het (internationale) bedrijfsleven in Nieuw-West en/of waarmee we samenwerken, hieraan zo veel mogelijk bijdraagt. Dit willen we kunnen toetsen en daarom werken we aan een goede monitoring van de (toename van) bestaanszekerheid van de bewoners.

Banenplannen Naast werkloosheid is er ook een groot tekort aan arbeidspotentieel. Om werk toegankelijk en bereikbaar te maken investeren we -in samenwerking met het bedrijfsleven, werknemersorganisaties en opleidingsinstellingen- in de connectie tussen jongeren en werkgevers in de (directe) omgeving. We gaan er gezamenlijk voor zorgen dat de kennismaking tussen deze groepen verder wordt vormgegeven en uiteindelijk op orde is. Het in kaart brengen van de behoefte van zowel werknemers als werkgevers moet ertoe leiden dat de nadruk komt te liggen op educatie voor de banen van de toekomst, waaronder de energietransitie. Aangezien de behoefte aan goede arbeidskrachten niet zal afnemen, wordt gezamenlijk geïnvesteerd in de kwaliteiten van de bewoners van Nieuw-West, wat ertoe zal leiden dat het enorme potentieel optimaal kan worden benut. De noodzaak om de samenwerking tussen publieke, maatschappelijke en private partijen verder uit te breiden is hierbij groter dan ooit. Met matchmaking als belangrijk uitgangspunt zetten we met elkaar leer/werktrajecten op. Laaggeletterdheid kan financiële zelfredzaamheid en kansen op de arbeidsmarkt in de weg staan. In opleidingstrajecten moeten we hier extra aandacht aan besteden.

Het is de bedoeling dat het regionale bedrijfsleven zich voor haar inkoop – denk aan schoonmaak, groenvoorziening, catering, allerlei vormen van onderhoud en duurzame investeringen maar ook bijvoorbeeld ICT – meer gaat richten op lokale inkoop in NieuwWest. Dan ontstaat ook op deze manier meer lokale werkgelegenheid.

Samen Nieuw-West

31

Convenant Alliantie Samen Nieuw-West

23 maart 2023

Wonen en leefomgeving Een fijne plek hebben om te wonen en (samen) te leven

“Juist in de ruimte tussen de gebouwen ontmoeten mensen elkaar en groeit een samenleving.” Ianthe Mantingh, architect uit: Floor Miliokowski Wij zijn de stad

1 Waardeperspectief Hoe zou het moeten zijn? Goede woonruimte is, als basisvoorwaarde om mee te doen in de maatschappij, normaal in Nieuw-West. Elke woning is er goed onderhouden, betaalbaar, duurzaam, groot genoeg en passend bij inkomen, levensfase en achtergrond van de bewoner(s). De woningvoorraad sluit aan bij de behoefte van de (toekomstige) bewoners. Dat betekent diversiteit en maatwerk; stedenbouwers en woningcorporaties bedenken en ontwikkelen steeds samen met bewoners passende woonruimte, waarbij leefomgeving en gevarieerde woningvoorraad elkaar versterken. Bewoners zijn er trots op dat zij in Nieuw-West wonen en kunnen blijven wonen. Er is ruimte voor mensen om naar een passende woning door te stromen in hun eigen wijk of buurt. Zij voelen zich veilig, thuis en leven er in gezonde omstandigheden. Wonen in Nieuw-West betekent wonen in een sociaal verbonden buurt waar iedereen welkom is, ongeacht inkomen, opleiding, leeftijd, samenstelling van het huishouden of geaardheid. De voorzieningen en de inrichting van de leefomgeving nodigen uit tot ontmoeting, spelen, bewegen, leren en werken. Bewoners voelen zich hierdoor gestimuleerd mee te doen, te groeien en hun leefwereld te vergroten. Veilige en aantrekkelijke loop- en fietsroutes en een fijnmazig, betaalbaar en frequent openbaar vervoer, helpen hierbij.

2 Analyse Hoe is het?

12: Van de twintig Amsterdamse buurten die het slechtst scoren in het buurtanalysemodel liggen er dertien in Nieuw-West en een op de grens Nieuw-West en West (van slechtst naar minder slecht: Buurt 5 Noord, Kolenkitbuurt Noord, Buurt 2, Wildeman, Slotermeer Zuid, Staalmanbuurt, Buurt 5 Zuid, Buurt 4 Oost, Johan Jongkindbuurt, Riekerhaven, Jacob Geelbuurt, Osdorp Midden Noord, Osdorp Midden Zuid, Buurt 3). In sociaal opzicht scoren al deze buurten slecht (van -35 tot -22)

Dit perspectief staat voor te veel bewoners van Nieuw-West ver af van de realiteit. Hun huidige woonsituatie biedt niet de geborgenheid die nodig is om veilig op te kunnen groeien en zich te ontplooien. Met name in die wijken waarin het grootste deel van de woningvoorraad bestaat uit sociale huurwoningen, staat de veerkracht onder druk. De concentratie van huishoudens in een kwetsbare situatie heeft in deze wijken een negatief effect op de leefbaarheid en veiligheid. Jongeren die hier opgroeien moeten gemiddeld genomen harder werken voor een goede toekomst, dan jongeren die opgroeien in een gemiddelde wijk binnen de ring12. Overheid en instanties vinden het uitdagend om bewoners actief te betrekken bij planontwikkeling en buurtinitiatieven. Duurzame contacten met bewoners komen moeilijk van de grond door taalproblemen, een gebrek aan vertrouwen in de overheid en instanties, en het feit dat veel huishoudens in de ‘overlevingsmodus’ staan.

Wisselende beleidsperspectieven Het marktdenken was lange tijd dominant op de woningmarkt. In de wijken in Nieuw-West met veel corporatiebezit zijn de gevolgen hiervan voelbaar. Zo nam hier, als gevolg van de landelijke beleidskeuzes om de sociale huursector te beperken tot huisvesting van de laagste inkomens en huishoudens in een kwetsbare situatie, hier de druk op de leefbaarheid toe.

32

Samen Nieuw-West

23 maart 2023

Convenant Alliantie Samen Nieuw-West

De herziene Woningwet (2012), waarin het werkveld van de corporaties werd versmald en het accent kwam te liggen op schoon, heel en veilig, maakte dat er minder tijd en geld kwam om te investeren in de leefbaarheid en sociale cohesie in wijken met veel corporatie­ bezit. In delen van Nieuw-West is er sprake van feitelijk en/of gepercipieerd achterstallig onderhoud. De verhuurderheffing resulteerde erin dat corporaties jarenlang minder konden investeren van de kwaliteit en duurzaamheid van de bestaande woningvoorraad en toevoegen van nieuwbouw. De overheid neemt inmiddels weer regie. Dit biedt corporaties kansen: op nieuwe bouwlocaties, meer aanbod in de middenhuur en ruimte voor een bredere taakopvatting. De sterkere sturing vanuit de overheid betekent ook strengere eisen als het gaat om verduurzaming en onzekerheden over bijvoorbeeld de huurprijsstelling.

Woningvoorraad Amsterdam bevindt zich in een wooncrisis. De wachttijd voor een sociale huurwoning kan oplopen tot dertien jaar en de doorstroming naar de middenhuur en vrije sector stokt. Vrijkomende woningen zijn voor een groot deel voor de huidige bewoners met een middeninkomen niet betaalbaar en worden in toenemende mate bewoond door bewoners elders uit Amsterdam zonder binding met Nieuw-West. Dit kan onder de juiste voorwaarden positieve effecten hebben. In de praktijk zien we echter dat dit in een deel van de gevallen leidt tot verdringing van de huidige bewoners en een afname van de sociale cohesie in het complex c.q. de buurt. Daarbij vraagt de kwaliteit van de woningvoorraadaandacht. Veel naoorlogse woningen voldoen niet aan eisen op het gebied van duurzaamheid. De stijgende energielasten maken dat bewoners van deze woningen hun energierekening niet meer, of met moeite, kunnen betalen. Voor 2028 moeten corporaties van het rijk alle E, F en G labels hebben weggewerkt, met uitzondering van monumenten en woningen die gesloopt gaan worden. Partijen werken nu hard om de komende jaren samen de kwaliteit en duurzaamheid van de bestaande woningvoorraad te verbeteren en realiseren extra woningaanbod door verdichting. De vernieuwingsopgave is echter wel afhankelijk van onze partners en besluitvormingsprocessen.

We zien tot onze spijt dat juist daar waar we nu willen gaan versnellen, vertraging dreigt te ontstaan door een tekort aan personeel, juridische procedures en een stijging van de bouwkosten

Mismatch in het woonprogramma We weten dat er in Nieuw-West veel grote woningen zijn in een relatief groene omgeving waarin mensen heerlijk wonen. Er zit echter vaak een mismatch zit tussen deze bestaande woningen en de huishoudens die de woningen bewonen. We analyseren daarom hoe groot deze mismatch nu is, en wat er moet gebeuren om invulling te geven aan het geformuleerde waardeperspectief. Een uitgebreide analyse hoe groot deze mismatch nu is, en wat er moet gebeuren om invulling te geven aan de geformuleerde waardestelling, wordt momenteel uitgevoerd. Op basis van ervaring van onze partners weten we echter dat er een mismatch is voor de volgende al in Nieuw-West wonende groepen: (1) grote gezinnen in een te kleine woning, (2) ouderen die niet passend wonen en (3) (een deel van de) thuiswonende jongeren tussen 18-27 jaar die door hun woonsituatie sterk worden belemmerd in hun ontwikkeling. (4) vitale beroepen (zorg, onderwijs, politie). (5) jonge gezinnen en sociale stijgers.

“Mijn kleine broertje van elf woont al zijn hele leven in een bouwput en dat zal voorlopig zo blijven.” Fouad Lakbir, cultureel ondernemer

Samen Nieuw-West

33

Convenant Alliantie Samen Nieuw-West

23 maart 2023

1 Grote gezinnen in een te kleine woning Grote gezinnen met weinig bestedingsmogelijkheden zitten vaak hutjemutje in te kleine huizen13. Dit betekent dat er sprake is van < 20m2 woonruimte per persoon. Dit zorgt in sommige gevallen voor een ongezond binnenklimaat door problemen als vocht en ­schimmel in de woningen. Deze woonsituatie zorgt ook voor stress en in sommige gevallen tot een onveilige situatie. 2 Ouderen Het woningaanbod sluit vaak ook onvoldoende aan op de behoefte van ouderen. Zij zijn gehecht aan hun buurt en willen er blijven. Zij zijn bereid kleiner te gaan wonen, als de nieuwe woning voldoet aan hun behoeften. In bepaalde culturen is het bijvoorbeeld van belang om grote families te ontvangen, of een aparte keuken te hebben. Ook zijn de kosten, toewijzingsregels of beperkingen bij toeslagen vaak een belemmering om naar een beter passende woning te verhuizen. 3 (een deel van de) thuiswonende jongeren tussen 18 — 27 jaar die door hun woonsituatie sterk worden belemmerd in hun ontwikkeling. Overbewoning kan nadelige effecten hebben op de ontplooiingsmogelijkheden van de inwonende kinderen. Huiswerk maken en studeren, je eigen veilige omgeving creëren; door allerlei belemmeringen is dit thuis lastig te realiseren in een te kleine woning.

Jongeren in zo’n woonsituatie brengen vaak meer tijd door op straat waarmee de kans toeneemt in aanraking te komen met criminele circuits. 4 Maatschappelijke beroepen (zorg, onderwijs, politie). Omdat bewoners met essentiële beroepen in de zorg, bij de politie en in het onderwijs vaak niet in aanmerking komen voor sociale huur, verdwijnen zij uit Nieuw-West, of besluiten om überhaupt niet naar Nieuw-West te komen om hun beroep hieruit te oefenen. Onderwijsinstellingen hebben hierdoor moeite met het aantrekken en vasthouden van personeel. Immers, zij kunnen buiten Amsterdam vaker een woning dicht bij het werk bemachtigen. Dit zorgt voor schooluitval in Nieuw-West, nog een reden waardoor jongeren vaker op straat rondhangen. 5 Jonge gezinnen en sociale stijgers Jonge gezinnen en sociale stijgers uit Nieuw-West die graag in hun eigen woonomgeving willen blijven wonen, hebben in het stadsdeel weinig doorgroeimogelijkheden en verlaten het gebied. Dit heeft een nadelig effect op de sociale cohesie, gezien de binding van deze groepen met de buurt en andere bewoners. Naast de hiervoor genoemde groepen zijn er ook de bewoners die een stabiele situatie nodig hebben om hun leven weer op de rails te krijgen. Bijvoorbeeld bewoners die uit de criminaliteit willen stappen of worden bedreigd. Dit zijn vaak bewoners die niet in aanmerking komen voor urgentie en hierdoor buiten de boot vallen.

Openbare ruimte Een groot deel van Nieuw-West is ontworpen volgens het ‘tuinstad’ principe met veel (semi) openbaar groen. Bewoners waarderen dit groen over het algemeen goed. Wel is er een aantal verbeterpunten als het gaat om de openbare ruimte: 13: In de scores van het buurtanalysemodel (2020) scoren twee buurten slecht op dit onderdeel, twee buurten socren gering, negen buurten onvoldoende en vijf buurten matig,

34

Samen Nieuw-West

23 maart 2023

Convenant Alliantie Samen Nieuw-West

• De bewoners beoordelen hun buurt gemiddeld laag op het onderdeel ‘schone woonomgeving’14; • De eenzijdige inrichting van de openbare ruimte nodigt niet overal uit om te verblijven, spelen, of elkaar te ontmoeten; • Speelvoorzieningen zijn vaak niet goed onderhouden en er is bovengemiddeld veel vervuiling; • De openbare ruimte is op veel plekken nog niet klimaatbestendig ingericht. Zo zorgt de versteende ruimte bij hevige regenbuien voor wateroverlast en zijn er in verhouding met andere stadsdelen weinig bermen en parken die zijn aangeplant met bloeiende vaste planten; • Hard rijdend verkeer en agressief verkeersgedrag ontmoedigen bewoners zich te ­verplaatsen in de openbare ruimte; • Bewoners ervaren overlast van groepen jongeren op straat.

Stimulerende en inclusieve leefomgeving Een gevarieerd en passend aanbod van voorzieningen (scholen, winkels, cultuur, bedrijven, openbaar vervoer en sport) is essentieel voor een stimulerende, inclusieve en daarmee gezonde leefomgeving. De diversiteit van de voorzieningen in Nieuw-West is beperkt en het aantal voorzieningen daalt. De afname van voorzieningen in de directe leefomgeving maakt het voor ouderen moeilijker om zelfstandig te blijven wonen. Basale voorzieningen als een supermarkt, een apotheek en een arts op loopafstand zijn voor hen immers van vitaal belang. Ook sluit het aanbod vaak onvoldoende aan bij de behoeften van de bewoners. En een deel van de winkels lijkt te fungeren als dekmantel voor criminaliteit en tast daarmee de leefbaarheid van buurten aan. Groepen hangjongeren voor dit type voorzieningen maken dat een deel van de (oudere) buurtbewoners zich daar ’s avonds niet veilig voelt.

Verbonden Toegankelijke en betrouwbare infrastructurele verbinding is noodzakelijk om in contact te blijven met andere mensen, familie en vrienden, maar ook om op plaatsen te komen waar veel werkgelegenheid is, zoals op Schiphol en in de binnenstad. Om een opleiding te kunnen volgen of alleen al om een breder wereldbeeld te krijgen. Bewoners van Nieuw-West zijn slechts in beperkte mate verbonden met de rest van de stad, zowel letterlijk als figuurlijk. Het Osdorpplein is één van de stadscentra van Amsterdam, maar heeft nog lang niet die stedelijke aantrekkingskracht. Het openbaar vervoer speelt hierbij een cruciale rol. Maar ook de fiets en waar nodig de snorfiets, scooter of auto kunnen hierin voorzien. Vervoersarmoede versterkt de isolatie van juist die groepen voor wie verbondenheid het hardst nodig is om in hun behoeften te kunnen voorzien of zich te kunnen ontwikkelen. Dit versterkt op onacceptabele wijze de tweedeling in de stad.

14: HIRA 2021 op het onderdeel schone woonomgeving scoren 33 van de 54 buurten in Nieuw-West een onvoldoende. In 7 buurten is de score zelfs zeer slecht: <4,5.

Samen Nieuw-West

35

Convenant Alliantie Samen Nieuw-West

23 maart 2023

3 Opgaven Wat is er nodig?

“Je thuis voelen en elkaar informeel ontmoeten op straat, versterkt het buurtgevoel, dat ontzettend belangrijk is voor het zelfredzaam vermogen van mensen.” Ianthe Mantingh, architect uit: Floor Miliokowski Wij zijn de stad

We zorgen voor een fijne plek om te wonen Alle bewoners en potentiële bewoners met een binding met Nieuw-West moeten in hun buurt een plek hebben om fijn te kunnen (blijven) wonen en samen te leven die past bij hun levensfase. Hiervoor onderzoeken we welk woningaanbod wenselijk is om alle bewoners van Nieuw-West de komende twintig jaar een passende, betaalbare en kwalitatief goede woning in Nieuw-West te bieden. Dit vraagt om een inventarisatie van hun behoeften, maar ook van de huidige woningvoorraad en nieuwbouwplannen en van de randvoorwaarden om dit te kunnen realiseren, zoals versnelling doorlooptijden procedures en beschikbaarheid (tijdelijke) locaties. Uitgangspunt hierbij is dat we kijken of de behoeften (o.a. financieel en ruimtelijk) met het aanbod overeenkomen, we willen zorgen voor meer woningen en meer differentiatie in het woningaanbod en voor een evenwichtige balans van bewoners in complexen en buurten.

Hiervoor zetten we onder andere in op: • Het vormen van gemengd en collectief wonen, al dan niet gecombineerd met zorg; • Het bieden van extra woonbegeleiding waarmee we jongeren en huishoudens in een kwetsbare situatie ondersteunen zich verder te ontwikkelen; • Complexen waarin mensen met diverse leefstijlen zich thuis en verbonden voelen en samen kunnen bijdragen aan een prettige woonbuurt (waar nodig met extra begeleiding van zorgpartijen of community builders); • Het bieden van een divers woningaanbod waarmee we bewoners die in Nieuw-West willen blijven wonen aantrekkelijke doorstroommogelijkheden bieden en bewoners uit omliggende buurten/stadsdelen kunnen aantrekken; • Het ruimte bieden voor wooncoöperaties. Op diverse plekken in Nieuw-West werken partijen al jaren hard aan stedelijke vernieuwingsplannen die moeten resulteren in meer passende, betaalbare en kwalitatief goede woningen. Ze doen dit via renovatie, sloop-nieuwbouw en verdichting. Dit proces kost veel tijd, en wordt door de huidige omstandigheden vertraagd, juist op een moment waarop we willen versnellen. We onderzoeken hoe we kunnen komen tot een versnelling en haalbare financiële business cases.

We weten dat deze vernieuwingsopgave tijdelijk voor veel onrust en verminderde sociale cohesie kan zorgen omdat bewoners onzeker zijn over hun toekomstige woonsituatie, het tempo van de vernieuwing en bijvoorbeeld door tijdelijke verhuur van te vernieuwen corporatiewoningen. Daarom onderzoeken we hoe we juist in deze buurten kunnen investeren in tijdelijk beheer en het bevorderen van sociale contacten. Daarnaast zorgen we dat bewoners die dat willen, in hun buurt kunnen blijven wonen. Bijvoorbeeld door, waar mogelijk, eerst nieuwbouwwoningen toe te voegen voor bewoners uit te renoveren en slopen woningen. In de bestaande woningen hebben we aandacht voor de kwaliteit van wonen. Zo treffen we acties gericht op het tegengaan van vocht en schimmel waar dat een probleem is en zorgen we voor toekomstbestendige woningen. J V L D

D V W L J

Eigenaarschap, inclusie en democratie Veiligheid Werk en bestaanszekerheid Wonen en leefomgeving Kansen voor de jeugd

36

Samen Nieuw-West

23 maart 2023

Convenant Alliantie Samen Nieuw-West

We zorgen voor een fijne leefomgeving Fijn leven vraagt niet alleen om een fijne woning, maar ook om sociale interactie en een prettige, inclusieve, veilige en gezonde leefomgeving. Dit reikt verder dan wat er binnen de woning en de complexen gebeurt. Er ligt een belangrijke opgave om met de verschillende partners de verloedering en vervuiling in een aantal buurten aan te pakken. De ervaring leert dat projecten waarin gemeente, samen met buurtbewoners, ondernemers en andere buurtpartners vervuilde plekken aanpakt energie geven. Een gezonde en veilige leefomgeving vraagt om de inrichting van zowel het openbaar gebied als complexen op een wijze die uitnodigt tot verblijven, leren en bewegen, bijdraagt aan sociale controle, (grotere én kleine) sociale netwerken, collectieve zelfredzaamheid en gevoel van eigenaarschap bij woning, complex of buurt en veiligheid. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het: • creëren van informele ontmoetingen; • bieden van voorzieningen die aansluiten bij de behoeften van bewoners (van een islamitisch verzorgingstehuis tot een buurtkamer); • optimaal benutten van de beschikbare ruimte voor klimaatadaptieve maatregelen; • collectief opwekken van energie; • gezamenlijk creëren van een gezonde en schone omgeving rondom en in scholen, speeltuinen en andere plekken waar veel kinderen komen. Daarnaast zijn in de directe woonomgeving voldoende voorzieningen nodig.

Dat kan bijvoorbeeld gaan om winkels die aansluiten bij de behoeften van deze mensen, maar ook om maatschappelijk vastgoed zoals buurtkamers om ontmoeting te faciliteren of om een islamitisch verzorgingshuis dat aansluit bij de achtergrond van bewoners. Om dit te realiseren werken we in het uitvoeringsprogramma uit hoe we vanaf de initiatieffase (of indien een project al loopt op een later moment) komen tot een integrale en intensieve samenwerking, ieder vanuit zijn eigen rol, maar samen en met dezelfde overkoepelende doelen van het convenant voor ogen. V D W L

We verbinden bewoners met elkaar en de rest van de stad We maken ons sterk om de werelden van mensen binnen en buiten Nieuw-West te vergroten en te verrijken door ze met elkaar te verbinden. Door fysieke en mentale barrières weg te nemen, voelen bewoners zich letterlijk en figuurlijk meer verbonden met andere buurten in Nieuw-West én met de rest van de stad en andersom. Vervoersarmoede mag hierbij geen belemmering meer zijn, dus als dat speelt, zullen we het actief bestrijden. Binnen de buurt is verbinding het uitgangspunt. Bewoners moeten zich thuis en verbonden voelen en samen kunnen bijdragen aan een prettige woonbuurt. Dit faciliteren we bijvoorbeeld door ruimte te creëren voor ontmoeting, denk aan buurthuiskamers in beheer van bewoners en door samen de handen uit de mouwen te steken met buurtbewoners, ondernemers en partners in de wijk. Het aansluiten bij en faciliteren van initiatiefkracht van bewoners en ondernemers is hierbij een belangrijk uitgangspunt. W D L D V W L J

Eigenaarschap, inclusie en democratie Veiligheid Werk en bestaanszekerheid Wonen en leefomgeving Kansen voor de jeugd

Samen Nieuw-West

37

Convenant Alliantie Samen Nieuw-West

23 maart 2023

We doen het samen Er wordt al jaren door vele partijen hard gewerkt om bewoners in Nieuw-West een fijne plek te bieden om te wonen en samen te leven. En er is ook al veel bereikt. Maar we kunnen zeker nog meer samenwerking zoeken tussen bewoners en buurtpartners. Betere buurten maken we immers samen. Dat kan bijvoorbeeld door vanaf de initiatieffase te werken vanuit een integrale, intensieve samenwerking (gemeente, corporaties, wijkpartners en bewoners). We ontwikkelen een werkwijze om zoveel mogelijk van elkaar te leren en elkaar te inspireren bij nieuwe initiatieven die voortvloeien uit het convenant. Maar ook om de basis — sociaal en fysiek — op orde te krijgen. Ook hier, ieder vanuit zijn rol, maar samen en met dezelfde overkoepelende doelen van het convenant voor ogen. Op dit moment betrekken we bewoners op verschillende manieren en momenten bij vraagstukken over het ontwerp, de inrichting en het beheer en onderhoud van de woningen en leefomgeving. Het animo van bewoners om hierbij aan te haken is in veel gevallen laag. Dit heeft verschillende oorzaken. We gaan de komende jaren daarom actief op zoek naar manieren om het vertrouwen van deze bewoners in de overheid en buurtpartners terug te winnen en zetten verder in op nieuwe vormen van bewonersparticipatie om ook groepen bewoners te bereiken die nu niet of moeilijk bereikt worden.

Gelukkig zien we dat er in Nieuw-West ook bewonersgroepen zijn die, ondanks de belemmeringen in beleid, regelgeving en financiering het heft in eigen hand nemen om collectief bijvoorbeeld in buurtvoorzieningen en beheer van de openbare ruimte te voorzien. Daar waar bewoners worden betrokken bij inrichting of onderhoud van de openbare ruimte en een gevoel van eigenaarschap ontstaat, zien we mooie initiatieven ontstaan. Initiatieven die niet alleen resulteren in schonere straten, maar vooral ook sterke sociale netwerken. Vanuit de democratische economie gedachte willen we investeringen zoveel mogelijk laten terugvloeien in de buurt. Daar waar mogelijk investeren gemeente en woningcorporaties al in Nieuw-West, vooral in de gebieden met een grote vernieuwingsopgave. Dat we extra en blijvend investeren in deze gebieden is van groot belang voor een betere leefomgeving in Nieuw-West. D L

38

Samen Nieuw-West

23 maart 2023

Convenant Alliantie Samen Nieuw-West

Kansen voor de jeugd Optimale ontwikkeling en perspectief voor de jeugd

1 Waardeperspectief Hoe zou het moeten zijn? Kinderen en jongeren in Nieuw-West groeien op in liefdevolle aandacht en geborgenheid. Zij worden geboren in een veilige omgeving, waar zij een goede en gezonde start maken. Zij ontwikkelen zich optimaal, waarbij hun talent leidend is, zonder onevenredig gehinderd te worden door externe factoren. Optimale ontwikkeling is voor ieder mens eigen en persoonlijk, maar komt daarnaast ook in gemeenschappelijke zin tot uitdrukking. De vrijheid van mensen om vanuit een eigen bewustzijn samenwerkend met anderen een goed leven te kunnen leiden, geeft betekenis aan menselijke waarde. Optimale ontwikkeling is dus gericht op een waardig bestaan. Leren en ontwikkelen vindt altijd en overal plaats, het hele leven lang. Onze kinderen worden hierop voorbereid. Dat gebeurt in een context die zich kenmerkt door diversiteit, zowel in aanbod als in deelnemers en perspectieven. Hierdoor ontstaat samenhang tussen het individu en de maatschappij. De gehele gemeenschap – in formele en informele kringen – ondersteunt en stimuleert hen daarbij en zorgt voor de juiste sociale, emotionele, fysieke, culturele en mentale voorwaarden. Onze kinderen ontwikkelen zich tot (jong)volwassenen met de vrijheid en de vaardigheden om, vanuit het eigen bewustzijn én in verbinding met anderen, een gelukkig en waardig bestaan op te bouwen.

2 Analyse Hoe is het? Wie geboren wordt in Nieuw-West staat vaak voor onevenredig grote uitdagingen. De startpositie van kinderen verschilt enorm van leeftijdsgenoten in andere delen van de stad. Bij gelijk talent is het perspectief aanzienlijk minder hoopvol en kansrijk. Waar je wieg staat, je afkomst en de sociaaleconomische status van het gezin waarin je opgroeit, hebben stuk voor stuk grote invloed op je perspectief en daarmee uiteindelijk op de aansluiting op de arbeidsmarkt en het volwassen leven. Toekomstige bestaanszekerheid is hierdoor allerminst zeker. En zo is de cirkel rond. Al decennia proberen we in Nieuw-West het verschil te maken. Er zijn goede voorbeelden waarbij dit lukt. Helaas hebben die vaak geen duurzame, positieve afloop. Tot frustratie van alle betrokkenen. We komen tot de conclusie dat onze systemen en stelsels vastgelopen zijn in bureaucratie, versnippering, wantrouwen, marktwerking, efficiëntie- en rendementsdenken. Subsidies komen en gaan, onder steeds veranderende eisen, waardoor we in sectoren zoals sport, kunst & cultuur, onderwijs en jeugdhulp een dagtaak hebben aan het vinden van omwegen en mazen om te kunnen doen wat nodig is. Met alle gevolgen van dien voor onze jeugd; de bewoner van nu en de bewoner van de toekomst.

“It takes all children to raise the village”

Samen Nieuw-West

39

Convenant Alliantie Samen Nieuw-West

23 maart 2023

‘It takes a whole village, to raise a child’ is een regelmatig gehoorde uitspraak. Als we denken aan de toekomst van Nieuw-West, zou je kunnen zeggen dat het omgekeerde ook waar is: ‘We need all children to raise the village’. In potentie beschikt ook Nieuw-West over alles wat zo’n village behelst. Maar de village is niet voor iedereen volledig bereikbaar en toegankelijk. In de praktijk komt van die potentie dus weinig terecht. Hoe komt dat?

Voorwaarden ontbreken Stress speelt een belangrijke rol in de neerwaartse spiraal waarin veel gezinnen zich bevinden. Of dit nu komt door armoede, onveiligheid, gebrekkige of onvoldoende passende huisvesting of andere oorzaken, stress vermindert ons vermogen om de regie te nemen over ons eigen leven. Dit slaat ongewild, maar keihard neer op de kansen die de jeugd heeft. Zij nemen bovendien de stress in het gezin over, wat ook hun eigen ontwikkelvermogen direct beïnvloedt. Door stress is ook de omgeving minder beschikbaar, en kan hen niet de pedagogische sturing geven die zij nodig hebben.

Segregerend systeem, gebrekkig perspectief De manier waarop ons systeem is ingericht werkt in zichzelf segregerend. Scholen zijn door allerlei ongewenste prikkels in het systeem vooral intern gericht. Ook buiten de schooltijd zijn de mogelijkheden voor ontwikkeling sterk afhankelijk van de context waarin kinderen opgroeien. Niet ieder kind heeft toegang tot voorzieningen zoals huiswerkbegeleiding, kinderopvang, sport, kunst- en cultuuraanbod. Het recht op toeslag, de stadspas en de ruimte in de eigen portemonnee worden zo onbedoeld een segregerend instrument in de ontwikkelkansen van kinderen en de mate waarin zij hun leeftijdsgenoten ontmoeten. Kinderen in Nieuw-West komen daardoor onvoldoende in aanraking met kunst en cultuur, sport en andere talent- en interessegebieden, verschillende beroepen, rolmodellen en voorbeelden. Het ontbreken van die brede kennis heeft niet alleen direct gevolgen voor prestaties in het onderwijs, maar hiermee ontbreekt ook de spiegel naar het eigen potentieel en de eigen interesse, die zo belangrijk is voor het vormen van perspectieven. Zowel van de eigen persoon, als van anderen in de wereld. Dit is bovendien een wederkerig gegeven. Want als de een de ander niet kan ontmoeten, hebben beiden daar ‘last’ van.

Gefragmenteerd, inefficiënt en grillig We ervaren enorme versnippering, belemmeringen in het systeem en stelsel, een hoge werkdruk en voelen ons daardoor vaak onmachtig en overvraagd. In de school landen veel van de gevolgen van de problemen in gezinnen. Geld dat beschikbaar is om ze aan te pakken, wordt ingezet binnen de schooltijd van gemiddeld 5 uur per dag in grofweg 37,5 weken per jaar. Een enorme hoeveelheid tijd buiten school, middelen en ruimte wordt hierdoor niet of slechts zeer beperkt benut, of is slechts voor enkele kinderen beschikbaar. Bovendien hangen voorzieningen aan elkaar van subsidies en regelingen. Vaak kortdurend, overlappend en uiterst grillig. Het zicht erop is zoek. Mensen hebben er een dagtaak aan om de eindjes aan elkaar te knopen en continuïteit te bieden in de interventies die zij ontwikkelen. Hierdoor gaat veel kennis, betekenisvolle opgedane ervaring, energie en vertrouwen verloren. Ook zien we een gebrekkige aansluiting van het aanbod van organisaties uit verschillende domeinen. Wanneer ondersteuningsvragen op het gebied van (jeugd-)zorg, (passend) onderwijs en veiligheid voor elk van deze domeinen afzonderlijk als ‘te licht’ of ‘te zwaar’ worden aangemerkt, blijven ze onbeantwoord. Zo raken kinderen tussen wal en schip.

40

Samen Nieuw-West

23 maart 2023

Convenant Alliantie Samen Nieuw-West

Pygmalion effect De verwachtingen die we hebben van kinderen in Nieuw-West zijn lager dan van kinderen met hetzelfde talent in andere delen van de stad. Dat gaat niet alleen over onderwijs, of meer specifiek de schooladviezen. In de hele periode van opgroeien en daarna speelt de bias van mensen een cruciale rol in de kansen die onze jeugd krijgt. De projectie van die lage verwachtingen op het kind werkt als een ‘selffulfilling prophecy’. In de pedagogiek beter bekend als het ‘Pygmalion effect’. Het gevolg is een negatief zelfbeeld, lage motivatie en minder leervermogen. Hierdoor voelen jongeren zich tweederangsburgers en keren zij zich af van de maatschappij. Zij hebben het gevoel niet te kunnen klimmen op de maatschappelijke ladder.

Tekorten Tot slot bestaan juist in vitale sectoren, zoals het onderwijs, de kinderopvang en jeugdhulp, ernstige personeelstekorten. In Nieuw-West zijn die tekorten groter dan in de meeste andere delen van de stad. Terwijl juist hier, vanwege de complexe opgave, de allerbesten in hun talenten en vakgebieden nodig zijn. Schrijnende persoonlijke drama’s zijn hiervan een effect en een oceaan aan potentieel blijft onbenut. Ook de maatschappelijke kloven nemen hierdoor zienderogen toe.

3 Opgaven

Wat is er nodig? Voorwaarden op orde brengen Voor ieder kind moet gelden dat het in een veilige en gezonde omgeving geboren wordt en opgroeit. In een fijn, veilig huis met voldoende ruimte, met rust en regelmaat in het gezin en voldoende financiële middelen om te voorzien in behoeften. En met emotioneel beschikbare opvoeders, liefdevolle aandacht, structuur en sturing. Gezinnen moeten zich gesteund weten door relaties met anderen. Dit zal leiden tot een goede nachtrust en een zorgeloze jeugd. Natuurlijk zullen er tegenslagen zijn, maar die zijn leerzaam en overkomelijk. We moeten zorgen dat ondersteuning en oplossingen voorhanden zijn en eenvoudig vindbaar in het netwerk. V D W L

De jeugd stimuleren in de ontwikkeling Een sluitend netwerk van professionele en informele actoren is nodig. De bedoeling daarvan is dat zoveel mogelijk kinderen die éne persoon tegenkomen die weet te raken, een kanteling teweegbrengt, de ogen opent, kan bijsturen en inspireren. Leraren, hulpverleners, pedagogisch medewerkers, talentbegeleiders en andere professionals moeten geëquipeerd, georiënteerd en gefaciliteerd worden om te doen wat nodig is. We zetten de ontwikkeling van kinderen centraal en zijn open over verschillende belangen. Verschillen in opvoeding mogen er natuurlijk nadrukkelijk zijn. Tegelijkertijd moet iedereen in Nieuw-West zich bewust zijn van de eigen rol en een constructieve bijdrage leveren aan het opgroeien van al onze kinderen. We ontwikkelen daarom een gemeenschappelijke pedagogiek van Nieuw-West. We hebben hoge verwachtingen van de jeugd. Wanneer iemand in het netwerk een betekenisvolle(re) rol kan spelen, wordt diegene naar voren geschoven en ondersteund. Wanneer die niet in beeld is, wordt het netwerk geactiveerd om diegene te identificeren en in te schakelen. D V W L J

Eigenaarschap, inclusie en democratie Veiligheid Werk en bestaanszekerheid Wonen en leefomgeving Kansen voor de jeugd

Samen Nieuw-West

41

Convenant Alliantie Samen Nieuw-West

23 maart 2023

Inhoudelijk moeten kinderen vanaf de jongste jaren gestimuleerd worden om te ontdekken en ontwikkelen. Ieder kind moet kunnen doen en doorontwikkelen waar het goed in is, waar interesse ligt en wat nodig is. Dit vraagt continue aandacht van de omgeving om dat te signaleren, stimuleren, te faciliteren en uiteindelijk te eren. We willen successen stapelen, om de energie van succeservaring te benutten in het ontwikkelen van talenten. V D W L

Perspectieven bieden en ontwikkelen Naar behoefte wordt ontwikkelaanbod gezocht of ontwikkeld. Daarvoor is het scherpe oog van de opvoeders, pedagogen en professionals nodig, om te signaleren wat het kind nodig heeft, om het kind te laten zien wat het nog niet ziet en hierin te stimuleren. Het oog van het kind is volop in ontwikkeling, maar wordt uiterst serieus genomen. Door de ogen van de maatschappij wordt zichtbaar welke perspectieven er (nog meer) mogelijk zijn. Kinderen worden daarin rondgeleid. De netwerken staan in nauwe verbinding met de arbeidsmarkt en sluiten hierop aan. V D W

Wat moeten we daarvoor in ieder geval doen? • Zorgen voor een goede start. We brengen de voorwaarden op orde om in een gezonde, stressvrije omgeving geboren te worden en tijdens de eerste levensjaren op te groeien. Gedurende deze eerste jaren is formele en informele begeleiding voorhanden wanneer dat nodig of gewenst is. Wat nodig is signaleren we in de netwerken; • Zorgen voor een sluitend netwerk rond het kind. We bepalen, samen met de opvoeders en (zodra dat kan) het kind zelf, wie daar minstens onderdeel van uit moet maken. We geven de betrokkenen de ruimte en middelen om te doen wat nodig is; • Ouders en/of verzorgers dragen een grote verantwoordelijkheid. Zij zijn een onmisbare partner en hebben een actieve rol. We moeten dus zorgen dat zij daarin gezien en gehoord worden en dat zij in staat gesteld worden om deze rol te vervullen.

Waar nodig zorgen we voor begeleiding en ondersteuning; • Organisatorische grenzen tussen onderwijs, kinderopvang, jeugdhulp, activiteitenaanbod en andere domeinen die betrokken zijn bij de ontwikkeling van kinderen actief laten vervagen; • Een gemeenschappelijke pedagogiek in Nieuw-West ontwikkelen; • Een aanbod van 12 uur per dag realiseren, waartoe ieder kind toegang heeft en waarin het voorzien wordt in gezonde voeding, beweging, breed aanbod, begeleiding en ontmoetingen met anderen; • Waarborgen dat het aanbod van hoge kwaliteit is, veilig, betrouwbaar en dat sprake is van continuïteit en doorstroming. Aanbod ontstaat daarbij voor een belangrijk deel vanuit de behoefte van kinderen zelf; • Zorgen dat we van elk kind weten dat het onbelemmerd kan leren en ontwikkelen en dat het zich hierin voldoende gesteund en gefaciliteerd weet.

42

Samen Nieuw-West

23 maart 2023

Convenant Alliantie Samen Nieuw-West

Wat hebben we hiervoor nodig? Dat we op de plekken waar de complexiteit het grootst is, beschikken over de beste professionals. Zoals ook beschreven bij het domein veiligheid, vraagt dit om ongelijk investeren. Dat we netwerken in beeld brengen en blinde vlekken zoeken. Dat we hiaten in netwerken oplossen en er structureel netwerkonderhoud plaatsvindt, zowel inhoudelijk als organisatorisch. Daarvoor organiseren we regelmatig bijeenkomsten die in het teken staan van de gemeenschappelijke pedagogiek, het aanbod, de kwaliteit en de uitvoering. We werken de uitkomsten van deze bijeenkomsten uit in de praktijk. Daarin worden knelpunten zichtbaar gemaakt, aangepakt en opgelost. We zien de kansen niet alleen, maar zetten ze ook om in de praktijk. Dat we lokale ontmoetingsplaatsen inrichten als kloppend hart van de netwerken. Deze logische vindplaatsen, waar kinderen en/of hun gezinnen graag en vaak komen, worden ingericht en toegerust om deze functie te vervullen. In personele zin, in competenties, ondersteuning, faciliteiten en in fysieke ruimte. Deze plekken worden in nauwe verbinding gebracht met de micro-allianties. Dat we domeinoverstijgend werken. De relaties tussen organisaties uit verschillende domeinen moeten versterkt worden.

Het gemeenschappelijke doel, de optimale ontwikkeling van ieder kind, verplicht ons om onbeantwoorde vragen te allen tijde van een antwoord te voorzien. Daarvoor is samenwerking nodig die over de grenzen van de eigen organisatie heen reikt. En daarbij kan gerekend worden op de hulp vanuit de andere partners. Dat we technologische infrastructuur ontwikkelen die ons helpt om al het voorgaande zoveel mogelijk te ondersteunen. Waar we (administratief) werk uit handen kunnen nemen, worden taken hierin ondergebracht. Denk aan: het organiseren van geldstromen, toegang tot activiteiten regelen, communicatie en uitwisseling van informatie, registratie en verantwoording, enzovoort. Dit maakt ook de vraag en het aanbod zichtbaar. Dat we volhouden. We moeten ontwikkelingen verduurzamen. Langetermijnperspectief bieden aan organisaties en praktijken die slagen in de gewenste verbeteringen. Maar ook wanneer niet direct effect zichtbaar en meetbaar is, moeten we de kans bieden om vol te houden en te leren hoe de praktijk verbeterd kan worden. In veel goede praktijkvoorbeelden is ‘vertrouwen’ een doorslaggevende factor. En werken aan vertrouwen vergt nu eenmaal tijd en bereidheid om het einddoel voor ogen te houden. Daar horen ook scherpe keuzes bij. De ontwikkelingen waar we écht in geloven kunnen rekenen op onze ondersteuning en lange adem. Tot slot: We zullen vele hordes tegenkomen.

Wat we te doen hebben, is telkens deze hordes benoemen en aangaan. Onderzoeken wat nodig is om ze weg te nemen en dat waar te maken. Daarnaast onderzoeken we wat werkt, welke (on-)gewenste neveneffecten hiermee gepaard gaan en welk vervolg nodig is. Er zijn louter twee uitkomsten: we slagen, of we leren iets waardoor we alsnog slagen. Zo ontstaat een ontwikkeling die in zichzelf een dienend voorbeeld is van leren en ontwikkelen in Nieuw-West.

Samen Nieuw-West

43

Convenant Alliantie Samen Nieuw-West

23 maart 2023

Programmaorganisatie De alliantie De alliantie Samen Nieuw-West (‘De’ alliantie) is het gehele, zich uitbreidende collectief van partijen dat de waarden, uitgangspunten en opgaven onderschrijft zoals die zijn verwoord in dit convenant. Dit collectief organiseert zich langs vijf onderling samenwerkende opgaveteams. De alliantie als geheel komt zo’n tweemaal per jaar bijeen in brede werkconferenties, met name om de samenhang en onderlinge verbindingen verder te bestendigen. De conferenties worden zodanig laagdrempelig georganiseerd dat ook deze uitnodigen tot deelname door ‘gewone mensen’ en dragen zodoende wederom bij aan bewonerbetrokkenheid.

Het alliantiebestuur Het alliantiebestuur (AB) is het, vanuit deze (brede) alliantie vooruitgeschoven gremium dat de dagelijks bestuurlijke leiding heeft over het proces en zodoende fungeert als opdrachtgever van de programmadirecteur. Er wordt gezamenlijk gemonitord en onderling verantwoording afgelegd op voortgang. Het AB besluit over voorstellen vanuit de opgaveteams en stuurt op de (financiële) middelen die de alliantiepartners gezamenlijk beschikbaar stellen/ hebben voor het Nationaal Programma. Dit AB, dat frequent (maandelijks) bijéén komt, wordt voorgezeten door de burgemeester van Amsterdam die daartoe wordt voorbereid en ondersteund door de programmadirecteur. Het bestaat verder uit: de vijf voorzitters van de opgaveteams, de coördinerend wethouder van de gemeente, de stadsdeelvoorzitter van Nieuw-West, de Rijksvertegenwoordiger en een betrokken wetenschapper. De wetenschapper die het AB versterkt, maakt logischerwijs ook deel uit van de nog te vormen denktank en draait telkens een periode lang mee, om na een tijd ook weer plaats te maken voor een ander. Op deze manier verzekert het AB zich van continue externe reflectie vanuit wisselend (wetenschappelijk) perspectief. Bewonerbetrokkenheid bij het AB kan bijvoorbeeld worden georganiseerd door drie van de twaalf ‘zetels’ vrij te maken voor bewoners.

Het opgaveteam eigenaarschap, inclusie & democratie zal hier een advies op voorbereiden.

De opgaveteams De opgaveteams vormen de inhoudelijke en tactisch-operationele kern van Samen NieuwWest. Ze dragen de primaire verantwoordelijkheid voor de inhoud per domein, alsmede in het organiseren en bewaken van de samenhang tussen die domeinen. Zij hebben een grote rol gespeeld in het vullen van dit convenant (o.a. via de werksessies). Hun volgende rol zal zijn om de opgaven in dit convenant door te vertalen in een eerste uitvoeringsprogramma. Als dat eenmaal is opgeleverd, nemen zij die uitvoering ook ter hand. Daarnaast houden ze een blijvende verantwoordelijkheid in het continu doorontwikkelen van de aanpak via doorlopende maatschappelijke analyse (de wereld verandert immers onophoudelijk) en het ontwikkelen van daarbij horende nieuwe inzichten/ideeën/instrumenten. Bestuurders/directeuren, bewoners en professionals werken samen in deze teams. Sowieso is het creëren en organiseren van betrokkenheid en draagvlak één van de kerntaken van de opgaveteams.

44

Samen Nieuw-West

23 maart 2023

Convenant Alliantie Samen Nieuw-West

Uitvoeringsprogramma In het nog op te stellen uitvoeringsprogramma worden de opgaven voor de komende vier jaar geconcretiseerd, inclusief streefwaarden t.a.v. de te realiseren doelen. We vertalen de waarden en dat wat we moeten gaan doen (het ‘waarom’- en het ‘wat’-niveau), naar de uitvoering (het ‘hoe’). Voor elk domein wordt een uitvoeringsplan opgesteld. Deze plannen vormen samen het uitvoeringsprogramma. De uitvoeringsplannen worden opgesteld vanuit dezelfde uitgangspunten als in dit convenant: • Als we doen wat we deden krijgen we wat we kregen • De leefwereld van Nieuw-West is bij alles wat we doen het uitgangspunt • Het is een iteratief proces, waarin we met elkaar onderzoeken, leren, uitproberen en bijstellen • Er is een integrale manier van werken. Daarbij is iedere partner zich ervan bewust dat de domeinen samenhangen en effect hebben op elkaar. Voor elke interventie wordt in kaart gebracht welke partners uit de verschillende domeinen door de opgave worden geraakt, hoe zij een bijdrage kunnen leveren aan de interventie, en wanneer zij tevreden zijn.

Samen Nieuw-West

45

Convenant Alliantie Samen Nieuw-West

23 maart 2023

Uitvoeringsplannen Het uitvoeringsprogramma wordt vastgesteld voor de komende 4 jaar, met de mogelijkheid jaarlijks bij te stellen. De partners in het opgaveteam zijn eigenaar van het uitvoeringsplan voor het betreffende domein. Daarbij koersen we op de waarden zoals vastgesteld in dit convenant. Het is daarbij logisch dat we te maken hebben met een werkelijkheid die nog niet aan het ideaalbeeld voldoet. Het uitvoeringsplan biedt de mogelijkheid om juist de weg daar naartoe te schetsen, op te delen in kleine stappen en binnen wat er mogelijk is vorm te geven. Daarnaast is in het uitvoeringsplan specifieke aandacht voor stimulerende en belemmerende factoren in de uitvoering. Welke wetten, regels, gebruiken en middelen zijn helpend? Welke zitten ons in de weg? Wat zijn alternatieve wegen om onze doelen te bereiken? En wat zegt dat over noodzakelijke of gewenste aanpassingen in ‘het systeem’? De opzet van de uitvoeringsplannen wordt in samenspraak met de opgaveteams en de alliantie vormgegeven.

Ze bevatten tenminste: • Opgaven Aan welke waarde wordt gewerkt? Wat is de huidige en gewenste context? Welke relevante cijfers geven ons inzicht in de huidige situatie en wat stellen we ons ten doel? • Opdracht Welke opdracht geven we onszelf? Voor wie doen we dit en hoe ziet voor hen de gewenste situatie er uit? Wanneer en hoe weten we dat we geslaagd zijn? • Interventies Welke concrete activiteiten ontplooien we? Hoe zijn deze georganiseerd? Wie zijn betrokken vanuit welke rol? • Maatregelen Wat is nodig om de activiteiten tot een succes te maken? Kortom, wanneer zijn we tevreden? Hoe kunnen deze activiteiten in de toekomst duurzaam worden gemaakt? Welke middelen zijn hiervoor nodig? • Acties Met welke acties starten we? Hoe richten we de afstemming en het monitoren van de voortgang in?

Opgaveteams, AB en brede alliantie De opgaveteams zijn eigenaar van hun uitvoeringsplan voor het betreffende domein. Het alliantiebestuur is eigenaar van het uitvoeringsprogramma waar de plannen onderdeel van uitmaken. In de brede alliantie wordt uitgewisseld en worden voortgang en leeropbrengsten gedeeld. Het uitvoeringsprogramma bevat ook een financiële paragraaf, waarin beschreven wordt wat de totale financiële behoefte is, en welke dekking hier tegenover staat.

46

Samen Nieuw-West

23 maart 2023

Convenant Alliantie Samen Nieuw-West

Financiële uitgangspunten Om de hardnekkige problematieken waarvoor wij ons gesteld zien bij de wortel aan te pakken, is langdurig investeren nodig. Het vraagt bovendien dat wij onze middelen anders inzetten dan we tot nu toe deden. Dat betekent dat we ons committeren aan een aantal uitgangspunten:

Ongelijk investeren in gelijke kansen Wij onderkennen expliciet dat het scheppen van gelijke kansen voor alle bewoners in Nieuw-West, vraagt dat we ongelijk investeren. We verklaren daartoe bereid te zijn en spreken mede in dat kader af maximaal transparant naar elkaar te zijn aangaande onze financiën, waar die aan Nieuw-West raken. Verder onderkennen wij dat inzet van middelen uiteenvalt in twee componenten, namelijk reguliere middelen en specifieke programma-middelen.

Inzet van reguliere geldstromen her(in)richten Het Nationaal Programma Samen Nieuw-West is bedoeld om grote en structurele bewegingen in gang te zetten. Dat kan alleen wanneer inzet van reguliere geldstromen en andere middelen gaandeweg her(in)gericht wordt ten bate van de waarden en opgaven die wij overeen zijn gekomen. Het programma staat niet op zichzelf; het leidt ons gedurende de looptijd naar fundamentele koerswijzigingen die wij steeds in onze eigen, reguliere operatie opnemen.

Vliegwielmiddelen Tegelijkertijd zullen veel van deze veranderingen voorafgegaan (moeten) worden door leren en ontdekken. Immers, als we precies wisten wat er nodig is en wat werkt, hadden we het allang gedaan. Dit betekent dat we ons met elkaar óók committeren aan het beschikbaar stellen van middelen die specifiek daarvoor ingezet kunnen worden. Autonome programma-middelen dus, die wij beschikbaar stellen voor de nodige experimenten, innovatie(ve projecten), leerprocessen, etc. Voor deze middelen geldt dat ze bedoeld zijn om grotere en structurele bewegingen te helpen in gang zetten; niet om ze permanent te financieren. Het zijn ‘vliegwiel-middelen’. Ze zijn in principe tijdelijk en dienen op termijn over te gaan in financiering vanuit (heringerichte) reguliere middelen. Blijvende bijdragen vanuit deze vliegwielmiddelen zijn hooguit denkbaar wanneer daar een permanent en significant multiplier-effect tegenover staat. Deze afspraak is essentieel om te voorkomen dat het nationaal programma verwordt tot het zoveelste ‘potje’ waarin verweesde projecten kunnen worden ondergebracht (de bekende projectencarrousel). Wij letten er met elkaar scherp op dat dit niet gebeurt.