Conceptverslag WV 11-01-2023

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting

WV

Raadscommissieverslag, 11 januari 2023

CONCEPT Vergadering Vergaderdatum Verslag vast te stellen op:

Openbare vergadering van de Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Woensdag 11 januari 2022 van 09.00 tot 12.00 uur 1 februari 2023

Voorzitter: lid Bouhassani Portefeuillehouders: wethouders Van Dantzig, Pels en Groot Wassink (agendapunt 7) Commissiegriffier: mw. Van Klooster Verslaglegging: mw. Vernooij (Notuleerservice Nederland) Aanwezige commissieleden: Alberts (SP), Aslami (D66), Broersen (Volt), Von Gerhardt (VVD), Havelaar (CDA), Heinhuis (PvdA), Mangal (DENK), Van Renssen (GL), Van der Veen (GL) Afwezige commissieleden: fractie FvD, Didderen (PvdD), Van Berkel en Peters (JA21). Overige aanwezigen: mw. Bakkali (commissieondersteuner)

Algemeen 1.a. Opening procedureel gedeelte De VOORZITTER opent de commissievergadering om 09.00 uur en heet iedereen welkom. Lid Bouhassani vervangt voorlopig lid Kabamba die met zwangerschapsverlof is. Zij feliciteert lid Kabamba met de geboorte van haar kindje. 1.b. Mededelingen Er zijn afmeldingen ontvangen van lid Didderen (PvdD), de fractie FvD en de leden Van Berkel en Peters (JA21). Lid VON GERARDT roept commissieleden op om aanwezig te zijn bij de expertmeeting over studentenhuisvesting op 17 januari a.s. 1.c. Vaststellen agenda Lid MANGAL heeft eerder verzocht om agendapunten 4 en 5 gevoegd te behandelen. De VOORZITTER heeft dit verzoek ontvangen en komt hier bij de behandeling op terug. De agenda wordt conform vastgesteld. 1.d. Conceptverslag van de openbare vergadering WV d.d. 7 december 2022

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept Raadscommissieverslag, 11 januari 2023

WV

Het verslag wordt vastgesteld. 1.e. Termijnagenda, per portefeuille Wethouder PELS komt terug op de vraag van lid Broersen over de nieuwe samenwerkingsafspraken. De aanpak Volkshuisvesting wordt naar verwachting eind januari vastgesteld. AFWC zal rond 1 mei een bod doen dat zal worden gedeeld met de gemeenteraad. De uiteindelijke afspraken zullen in november worden voorgelegd aan de gemeenteraad voor wensen en bedenkingen. Lid Havelaar heeft geïnformeerd naar de voor- en nadelen van collectieve en individuele afspraken en de wethouder zal hierover in het eerste kwartaal met een brief komen. 1.f. TKN-lijst De VOORZITTER heeft geen verzoeken ontvangen tot bespreking van de TKNstukken. 1.g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies Geen. Inhoudelijk 2.a. Opening inhoudelijke gedeelte De VOORZITTER opent het inhoudelijke deel van de vergadering. 2.b. Inspreekmoment publiek Er hebben zich twee insprekers aangemeld. De heer Horeman spreekt in op persoonlijke titel over de achterblijvende invulling van transparante gegevens voor WOZ. De heer HOREMAN stelt dat de gegevens van de gemeente niet kloppen. Op de website staan drie verschillende gegevensbestanden die niet met elkaar overeenkomen. Hij heeft hierover contact gehad met ambtenaren die hebben laten weten dat hieraan wordt gewerkt en hij hoopt dat dit in orde komt en dat de raad dit ook controleert.

Gegevens worden aangepast naar aanleiding van verkopen die langer geleden hebben plaatsgevonden zonder dat wordt gekeken naar gelijkvormigheid. Afwijkingen zijn volgens het CBS 6% tot 9%, maar hij heeft de ervaring dat deze verschillen groter zijn. --De heer Westerink spreekt in namens de Bewonerscommissie A.H. Gerhardhuis over de brand in het A.H. Gerhardhuis waardoor 219 woningen voor langere tijd niet bewoonbaar zijn. De heer WESTERINK refereert aan een grote brand op kerstdag waardoor alle woningen onbewoonbaar werden verklaard. Hoe de brand heeft kunnen gebeuren, wordt nog onderzocht maar bewoners is gemeld dat zij geen informatie over deze onderzoeken zullen ontvangen. De eigenaar van het pand is Woonzorg die er niet van op de hoogte was dat zij juridisch verantwoordelijk was voor de bewoners wat tot veel vertraging heeft geleid

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept Raadscommissieverslag, 11 januari 2023

WV

om de urgentie van de problemen duidelijk te krijgen. Op 3 januari jl. heeft een gesprek plaatsgevonden met Woonzorg dat ertoe heeft geleid dat Woonzorg financieel blijft compenseren en dat voor iedereen onderdak is geregeld. De beheerder Plaza Resident Services Nederland heeft een minimaal noodfonds toegezegd en houdt zich verder afzijdig op basis van de Leegstandswet. De doelgroep geniet weinig huurbescherming en gezien de kerstperiode is er weinig aandacht geweest voor de problemen. De bewonerscommissie legt de focus op een veilige terugkeer en correcte opvang voor bewoners die de komende weken niet terug kunnen komen. Er zijn grote zorgen over de financiële afhandeling. Lid BROERSEN vraagt waar de bewoners worden opgevangen en door wie dit wordt betaald. De heer WESTERINK zegt dat de bewoners het de eerste dagen zelf moesten regelen. Daarna is bij hotel Artemis opvang geregeld. Op dit moment geldt een regeling dat iedereen die geen eigen opvang kan regelen in het hotel kan blijven. Dit moet worden betaald tot de maximale maandhuur. De rest wordt door Woonzorg vergoed. Lid ASLAMI heeft uit het betoog begrepen dat een aantal zaken structureel van aard is en geadresseerd zou moeten worden. Kan de heer Westerink dit toelichten? De heer WESTERINK zegt dat het om een leegstandspand gaat waar bewoners nog twee jaar kunnen blijven.

In aanloop naar de brand is het algemene brandalarm in twee maanden tijd tien keer afgegaan. Hierdoor is de brandweer dit keer niet met spoed gekomen. Door rookvorming konden mensen moeilijk wegkomen. Het is een oud pand waardoor zaken niet altijd even goed gaan. Lid VAN RENSSEN vraagt of bewoners zicht hebben op nieuwe woonruimte. De heer WESTERINK zegt dat in principe niets wordt geregeld. Eind 2024 loopt de tijdelijke huur af en moeten de bewoners het pand verlaten. Het gaat om veel kwetsbare bewoners die nu een lage huur hebben. Zij moeten de komende tijd naar nieuwe woonruimte zoeken voor eenzelfde bedrag. Het is voor niemand helemaal duidelijk om welke mensen het gaat, omdat een deel van de administratie verloren is gegaan. 2.c. Actualiteiten Geen. 2.d. Rondvraag Lid VON GERARDT constateert dat steeds meer gebouwen tot gemeentelijk monument worden verklaard. De wethouder wordt gevraagd om de gevolgen voor de (ontwikkeling van) de stad inzichtelijk te maken. Wethouder VAN DANTZIG biedt aan om een technische sessie te organiseren waarin wordt toegelicht welke monumenten er zijn en wat de overwegingen hierbij zijn.

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept Raadscommissieverslag, 11 januari 2023

WV

Tegelijkertijd kan worden gesproken over de verduurzaming van monumenten waarbij de mogelijkheden uiteengezet zullen worden. Lid VAN RENSSEN vraagt of dit keuze- en dilemmamenu bij verduurzaming van monumenten niet op het kritieke pad staat van de beantwoording van een aantal moties dat hierover loopt. Wethouder VAN DANTZIG heeft de intentie om deze in het eerste kwartaal 2023 af te ronden. De VOORZITTER concludeert dat de commissie graag gebruikmaakt van het aanbod van de technische sessie. De details hiervan zullen op een later moment bekend gemaakt worden. Lid ALBERTS leest in TKN 1 dat wanneer vergunningplichtig slopen van toepassing wordt verklaard voor alle ordepanden er meer capaciteit en financiën nodig zou zijn om dit te beoordelen en te handhaven. Zij vraagt zich af of dit niet in de leges meegenomen zou kunnen worden. Wethouder VAN DANTZIG heeft in een eerder antwoord aan een collega van mevrouw Alberts al aangegeven dat het college niet voornemens is om de sloop voor alle ordepanden vergunningplichtig te maken. De extra kosten voor vergunningstoezicht en handhaving kunnen verdisconteerd worden in de leges, maar een beperkende factor hierbij is de arbeidsmarkt. Een ander probleem is dat er altijd nog een dekking nodig is voor het opstellen van het bestemmingsplan. Naar schatting liggen de bedragen voor leges tussen de € 3000 en € 4000, een fors bedrag.

Het staat de raad vanzelfsprekend vrij om eigen keuzes te maken. Lid ALBERTS heeft de inspreker een aantal knelpunten horen opsommen over het Gerhardhuis en er zijn meer van dit soort panden. Hoe gaat de gemeente ermee om dat mensen op deze manier tussen wal en schip vallen? Wethouder PELS heeft naar aanleiding van de brand contact gehad met stadsdeel Nieuw-West over de inzet vanuit het stadsdeel en vanuit Woonzorg. Juridische kwesties en zaken met betrekking tot maatschappelijke verantwoordelijkheden speelden zeker in het begin en de wethouder is blij dat Woonzorg haar verantwoordelijkheid heeft genomen en heeft gezorgd voor alternatieve huisvesting of voor een vergoeding voor huisvesting. Via een brief kan zij de raad meer in detail informeren. Bespreekpunten Woningbouw 3. Kennisnemen van de raadsinformatiebrief inzake het proces om te komen tot een Woondeal Metropoolregio Amsterdam Nr. VN2022-043986 Dit onderwerp stond op de TKN-lijst van de vorige commissievergadering en is op verzoek van lid Havelaar geagendeerd voor bespreking. Lid HAVELAAR vraagt wat de stand van zaken op dit moment is. Er wordt gesteld dat ook wordt gekeken naar de betaalbaarheid van de bestaande bouw en de vraag is of de woondeal de goede plaats is om dit te doen, omdat hij vreest dat dit zaken nodeloos ingewikkeld maakt.

Lid VAN RENSSEN vraagt zich af waarom het ingewikkeld zou zijn om de bestaande woningvoorraad te beschermen. Is de heer Havelaar met haar eens dat huisvesting aanvullend werkt?

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept Raadscommissieverslag, 11 januari 2023

WV

Lid HAVELAAR heeft weleens gehoord dat het betrekken van een extra stafafdeling bij de overheid gemiddeld leidt tot een verdubbeling van de doorlooptijd van een project. Hij is voorstander van het reguleren van bepaalde middenhuurwoningen, maar hij zou dit niet willen meenemen in deze woondeal omdat deze hier nodeloos ingewikkeld door wordt. Lid VAN RENSSEN zegt dat de fractie van GL er juist voor pleit om zaken integraal te bekijken. Zij denkt dat het mogelijk is om de bestaande voorraad mee te nemen zonder dat het de nieuwbouw hoeft te belasten. Lid HAVELAAR zou het niet willen meenemen in een woondeal die gaat over het bouwen van 900.000 nieuwe woningen waarvan er ongeveer 185.000 in de provincie Noord-Holland moeten komen. De brief stelt dat het 40-40-20-beleid past in de visie van het kabinet om betaalbaar te bouwen. Het kabinet gaat echter uit van 30%. Is de 40% niet wat te ambitieus? Lid HEINHUIS vraagt of het CDA op de hoogte is van de grote wachtlijsten voor sociale huurwoningen in Amsterdam. Lid HAVELAAR kent deze en hij weet dat de gemiddelde wachttijd vijftien jaar is. Daarom dringt hij er bij de corporaties op aan om de leegstand te verkorten. Desalniettemin vraagt hij zich af of de woondeal de plek is om Amsterdams maatwerk te leveren. Lid HEINHUIS denkt dat iedereen vindt dat leegstand moet worden tegengegaan.

Als de heer Havelaar 30% voldoende vindt, doet hij geen recht aan alle Amsterdammers die al jaren wachten op een woning die past bij hun inkomen. De woondeal is juist de plek om dit te regelen. Lid HAVELAAR wijst op de 13% die onterecht in een sociale huurwoning woont en alleen maar meer sociale huurwoningen lost dit probleem niet op. De brief spreekt over cruciale randvoorwaarden, maar het is niet duidelijk wat Amsterdam van het Rijk en de provincie verwacht met betrekking tot deze voorwaarden en wat de gemeente denkt zelf te kunnen doen. Kan de wethouder een overzicht geven van de cruciale randvoorwaarden met de verwachting wat de verschillende partijen zullen doen? Lid VAN RENSSEN heeft de heer Havelaar de term “bomen om achter te verschuilen” horen gebruiken en zij meent dat zaken als geluidsniveau, luchtkwaliteit en mobiliteit niet gekwalificeerd kunnen worden als bomen om achter te schuilen. Lid HAVELAAR licht toe dat het een boom om achter te schuilen wordt op het moment dat niet duidelijk is wat van wie wordt verwacht. Daarom verzoekt hij het college om een overzicht wie welke zaken levert. Lid VAN RENSSEN vraagt of de heer Havelaar het met haar eens is dat bomen om onder te schuilen ingeval van bijvoorbeeld hitte of regen ook noodzakelijk zijn om een complete stad te bouwen en dat Amsterdam dit niet alleen kan. Lid HAVELAAR is dit met haar eens.

Maar als cruciale randvoorwaarden niet worden ingevuld, wil hij weten wie wat moest doen. Veel zaken die onder de woondeal vallen, zijn al onderdeel van staand beleid en de vraag is in hoeverre de woondeal Amsterdam verder helpt. Lid HEINHUIS zegt dat PvdA juist heel blij is met de handhaving van 40-40-20 in de Woondeal. Zij verzoekt om een geactualiseerde planning nu duidelijk is dat januari niet wordt gehaald. Wat is het vervolgproces en hoe wordt de raad hierbij betrokken?

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept Raadscommissieverslag, 11 januari 2023

WV

Lid ASLAMI sluit zich aan bij voorgaande spreekster en ook hij is benieuwd naar het proces voor de toekomst wat betreft betrokkenheid van de raad. Lid VAN RENSSEN sluit zich ten aanzien van de betaalbaarheid aan bij PvdA. Naar aanleiding van de voorwaarden vraagt zij of de provincie de maatregelen met betrekking tot mobiliteit, stikstof, energie, water- en bodemsystemen, natuur en gezondheid voldoende onderschrijft. Wethouder VAN DANTZIG wijst erop dat het kabinet 2/3 betaalbaarheid voorschrijft. Zolang het veel gemeenten niet lukt om naar de fair share van 30% te groeien, zal Amsterdam moeten zorgen voor meer areaal. Een aantal van de randvoorwaarden hebben MRA, provincie en gemeenten niet in de hand. Lid HAVELAAR vraagt of de gemeente Amsterdam de aantallen in het document van de woondeal haalbaar vindt. Wethouder VAN DANTZIG zegt dat Amsterdam uitgaat van staand beleid en dit is de hardste planvoorraad van Nederland. Aan veel van de randvoorwaarden kan Amsterdam voldoen. Transformatie is ingewikkeld als de economie tegenzit, maar niet omdat het niet realiseerbaar is. Amsterdam is weliswaar de grootste gemeente binnen de MRA, maar niet de enige. Lid HAVELAAR heeft nog geen antwoord gekregen op zijn vraag of de wethouder vindt dat de aantallen in de woondeal haalbaar zijn.

Wethouder VAN DANTZIG antwoordt dat Amsterdam harde en realistische getallen aanlevert zolang de economie geen beperkende factor is. De woondeal is vooral bedoeld om ervoor te zorgen dat er geld voor woningbouw naar Amsterdam komt. De wethouder voldoet graag aan het verzoek om een lijst met de randvoorwaarden te sturen waarbij hij nu al aangeeft dat deze vaak opgelost moeten worden door het Rijk, omdat Amsterdam de bevoegdheid mist. Het verstedelijkingsconcept van de MRA betreft een meerkernige regio. Met betrekking tot fair share stelt de wethouder dat een deel hiervan in de bestaande voorraad opgelost moeten worden. Het voorstel van het kabinet voor huurbescherming van middenhuur gaat hierbij helpen. De bedoeling is dat elke gemeente toegroeit naar 30% sociale woningen. Lid ASLAMI vraagt of de woondeal bijdraagt aan het fair share principe. Betekent dit dat andere gemeenten ook hun verantwoordelijkheid zullen nemen? Wethouder VAN DANTZIG erkent dat er gemeenten zijn met minder “liefde voor betaalbaar wonen”. Hij merkt wel dat bij de provincie en bij steeds meer middelgrote gemeenten de overtuiging bestaat dat dit nodig is. Als het niet vrijwillig lukt, zal wetgeving nodig zijn. Lid VAN RENSSEN vraagt wanneer de raad de conceptversie of de definitieve versie van de woondeal kan verwachten. Wethouder VAN DANTZIG stelt dat het om een collegebevoegdheid gaat.

Zodra de definitieve versie gereed is, komt deze naar de gemeenteraad. Hij denkt niet dat hier beleidswijzigingen in zullen staan. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is besproken.

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept Raadscommissieverslag, 11 januari 2023

WV

4. Instemmen met beantwoording advies Kinderraad over huizenmarkt Nr. VN2022043987 Volkshuisvesting 5. Kennisnemen van de raadsinformatiebrief over de afhandeling toezegging over de juridische grondslag bij beheerovername van een woning Nr. VN2022-043988 Het onderwerp van agendapunt 4 stond op de TKN-lijst van de vorige vergadering en is geagendeerd op verzoek van lid Mangal. Agendapunten 4 en 5 zullen gevoegd worden behandeld. Lid MANGAL dankt wethouder Pels voor de uitleg en de informatiebrief. Volgens de wethouder kan met inachtneming van de Woningwet geen beheerovername plaatsvinden bij niet of onvoldoende geïsoleerde woningen, omdat dit niet zou leiden tot een gevaar voor de veiligheid, gezondheid of een bedreiging voor de leefbaarheid zou zijn. Experts zijn het hier niet mee eens en ook media berichten het tegenovergestelde. Op de website van de Woonbond wordt expliciet melding gemaakt van hoe ongezond het is om op te groeien in huizen met schimmel. Kinderen zullen hun leven lang met hun gezondheid blijven kwakkelen en zo op achterstand worden gezet in hun levenscarrière. De Kinderraad komt eveneens tot de conclusie dat het belangrijk is dat iedereen kan wonen in een veilige woning en ook hier wordt de schimmelwoning genoemd. In artikel 22, lid 1 van de Grondwet staat duidelijk dat de overheid maatregelen moet treffen ter bevordering van de Volksgezondheid.

Deelt het college deze interpretatie van de Grondwet? In artikel 11, lid 1 van het Europees Sociaal Handvest staat dat overheden verplicht zijn de oorzaken van een slechte gezondheid zo veel mogelijk weg te nemen. Wethouder Van Dantzig schrijft aan de Kinderraad dat hij er samen met woningcorporaties alles aan gaat doen om de schimmelwoningen aan te pakken. Alles betekent kennelijk niet een beheerovername die niet mogelijk is op grond van de Woningwet. De vraag is of het college de Woningwet en het Bouwbesluit boven de Grondwet en boven het Europees Sociaal Handvest stelt. Hoe wordt ervoor gezorgd dat de Amsterdamse Kinderraad echt serieus wordt genomen en de overheid de volksgezondheid kan handhaven? Waarom kunnen de Grondwet en het Europees Sociaal Handvest niet als juridische basis gelden om de beheerovername van een schimmelpand te legaliseren? Lid HEINHUIS deelt de zorg over de gezondheid van Amsterdammers. De Kinderraad verwoordt zaken zeer scherp. Er zijn zorgen over het tekort aan betaalbare woningen voor nu en voor de toekomst. Deze zorg wordt breed gedeeld in de gemeenteraad. De Kinderraad pleit zelfs voor 50% sociale huurwoningen en stelt dat iedereen moet kunnen wonen in een prettige, veilige en duurzame woning. Mevrouw Heinhuis stelt voor om de adviezen van de Kinderraad ter harte te nemen.

Hoe vaak komen beheerovernames in Amsterdam voor als het gaat om de aantasting van leefbaarheid in woningen? Op dit moment is het juridisch niet mogelijk om een beheerovername te doen als een woning slecht geïsoleerd is. Met de huidige energieprijzen kan steeds beter worden aangetoond dat heel slecht geïsoleerde woningen wel degelijk de leefbaarheid aantasten. Wellicht is het mogelijk om op basis hiervan in de toekomst te bekijken of beheerovername wenselijk is. Wethouder VAN DANTZIG stelt voor om de handen ineen te slaan om de schimmelproblematiek op te lossen. Hij wijst erop dat de Grondwet geen dwingende wet is. Het Bouwbesluit is dit wel en hier wordt isolatie niet genoemd. De Kinderraad heeft inderdaad zeer goede ideeën en Amsterdam heeft aangeboden dat deze raad met één bouwproject van 40-40-20 meedenkt in de Nelson Mandelabuurt wat een vrijwel geheel houten buurt wordt. Wethouder PELS zegt dat niemand in de zaal de ernst van schimmel onderschat, een probleem dat zowel corporatiewoningen als niet-corporatiewoningen omvat. Iedereen wil hiermee aan de slag en inzet hierop zal zeker in de aanpak volkshuisvesting worden

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept Raadscommissieverslag, 11 januari 2023

WV

vergroot. Op dit moment is er al een aanpak vocht en schimmel waarbij eigenaren met een last onder dwangsom worden aangeschreven waardoor zij gedwongen worden om maatregelen te nemen. Als zij hier niet toe bereid zijn, kan worden overgegaan tot een tweede dwangsom en uiteindelijk ook tot bestuursdwang. Dit houdt in dat maatregelen worden genomen in de woning die de eigenaar bekostigt. Dit lijkt op beheerovername. Daarnaast wordt geïnvesteerd in duurzaamheid en in campagnes over ventileren en andere maatregelen waarmee schimmel kan worden voorkomen. De wethouder heeft in haar terugkoppeling gesteld dat sprake moet zijn van een ernstige overtreding van gezondheid en veiligheid, met de nadruk op een overtreding op basis van het Bouwbesluit. Hierin zijn zaken als minimale energetische of isolatiewaarde van een woning niet opgenomen. Aan beide moet worden voldaan om over te kunnen gaan op beheerovername. Dit is het uiterste instrument dat in 2021 twee keer is ingezet. Het is een middel dat veel capaciteit en geld kost. De wethouder zou willen dat artikel 22 juridisch afdwingbaar was, zodat nog meer stappen gezet zouden kunnen worden. Wellicht zouden fracties hierop kunnen inzetten via hun landelijke partijen. Lid MANGAL meent dat het Sociaal Europees Handvest wel juridisch afdwingbaar is en hij vraagt welke mogelijkheden de wethouder hier ziet.

Wethouder PELS zal hier schriftelijk op terugkomen. Zoals zij heeft aangegeven, gaat het niet alleen over de juridische mogelijkheden, maar ook om de wenselijkheid om een instrument in te zetten. De methode met dwangsommen zorgt er over het algemeen voor dat de problemen binnen de gestelde termijn worden opgelost. Het is nu zaak hoe nog sneller gehandhaafd kan worden en te bekijken hoe inwoners nog beter weten dat schimmel niet moet worden geaccepteerd. De wethouder vraagt wat het idee is van de inzet van het Sociaal Europees Handvest. Lid MANGAL stelt dat de wethouder en hij een gemeenschappelijk doel hebben, maar de weg er naartoe kan lang duren. Elke dag in een schimmelwoning betekent een achterstelling. Hij weet niet of de boeteproblematiek voldoende werkt. In dat geval zou hij veel minder schimmelwoningen verwachten. Hij is op zoek naar mogelijkheden om er meer druk op te zetten waardoor verhuurders de problemen sneller oplossen. Als een beheerovername of Europese regelgeving hierbij helpt, is hij voorstander van deze maatregelen. Wethouder PELS herhaalt dat blijkt dat het opleggen van een dwangsom over het algemeen helpt. Met de corporaties zal worden bekeken hoe de inzet op schimmelwoningen nog verder kan worden verbeterd. Hierover zal zij de raad informeren en hierbij zal worden aangegeven hoe de instrumenten de afgelopen periode zijn ingezet.

Daarnaast zal blijvend ingezet worden op het attenderen van mensen om meldingen te doen van schimmel. Lid MANGAL dankt de wethouder en hij kijkt uit naar de toegezegde informatie. Wellicht moet niet alleen worden gewacht op meldingen van bewoners, maar moet na constatering van schimmel direct worden opgetreden. Wethouder PELS zegt dat ook wordt opgetreden als een melding binnenkomt via een andere route dan de huurder. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is besproken en last een korte pauze in. 6. Terugkoppeling participatietraject Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting Nr. VN2022-043989 De VOORZITTER heropent de vergadering en meldt dat dit onderwerp op de TKNlijst van de vorige commissie stond en op verzoek van de leden Von Gerardt en Broersen is geagendeerd voor bespreking.

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept Raadscommissieverslag, 11 januari 2023

WV

Lid VON GERARDT constateert dat het grootste deel van de mensen dat de onlinevragenlijst heeft ingevuld ouder is dan 55 jaar en dat slechts 4% jonger is dan 28 jaar. Bij de jongerensessie waren maar een paar mensen aanwezig. Hoe wordt rekening gehouden met deze ondervertegenwoordiging bij het vaststellen van de aanpak volkshuisvesting? Ook is hij benieuwd wat is gedaan om deze groep te bereiken en of er nog iets wordt gedaan om een groter bereik te realiseren. Lid BROERSEN is tevreden over het uitgebreide participatietraject. Zij is benieuwd of meer bekend is over de deelnemers zoals leeftijd. Ook zij constateert dat weinig mensen van de doelgroep hebben meegedaan aan deze participatie. Facebook is inmiddels minder populair onder deze leeftijdsgroep en de vraag is hoe bekendheid is gegeven aan het participatietraject. Mevrouw Broersen meent dat minimaal 50% van een doelgroep moet zijn vertegenwoordigd in deze trajecten voor wie de woningen zijn bestemd. Kan de wethouder aangeven waarover zij (on)tevreden was met betrekking tot het participatietraject? Lid VAN RENSSEN deelt het streven naar een zo democratisch mogelijk besluitvormingsproces, maar zij vraagt zich wel af of meepraten beperkt moet worden tot een beperkte groep.

Lid BROERSEN is het met mevrouw Van Renssen eens dat participatie een democratisch proces moet zijn en dat zo veel mogelijk mensen hierin mee kunnen doen, maar er moet ook voor worden gewaakt dat ingeval van jongerenwoningen voornamelijk mensen meepraten voor wie de woningen niet zijn bestemd. Dit zou een vertekend beeld kunnen opleveren van de wensen. Lid VAN RENSSEN vraagt of dit betekent dat participatie over seniorenwoningen geslaagd is als alleen senioren hebben meegepraat en dat voor nieuwbouw geldt dat alleen de omwonenden en de mensen die de nieuwbouw gaan bewonen mogen meepraten en niet de rest van de Amsterdammers. Lid BROERSEN heeft dit niet bedoeld. Lid HEINHUIS complimenteert de wethouder met het uitgebreide participatietraject. Zij herkent ook de opmerkingen van voorgaande sprekers over diversiteit. Helaas geldt in het algemeen dat een goede afspiegeling van de diverse stad beperkt blijft. Zij vraagt hoe hier specifiek bij dit project rekening mee is gehouden. Lid VAN RENSSEN zegt dat de themabijeenkomsten die zij heeft bijgewoond zeer divers waren en echt een afspiegeling van de stad vormden. Hierbij kwamen dilemma’s als wel of geen kamerverhuur en de omvang van woningen aan de orde. Haar vraag is hoe de dilemma’s worden aangepakt en hoe de gemeenteraad hierbij wordt betrokken.

Wethouder PELS is trots op wat de afgelopen maanden is neergezet aan participatie en hoe de drempel om hieraan deel te nemen, is verlaagd en hoe doelgroepen zijn betrokken bij de ontwikkeling. Diversiteit in participatie is een blijvende uitdaging. Dit keer zijn de themasessies en stadsdeelsessies geïntroduceerd waarmee lokale netwerken zijn ingezet om mensen uit te nodigen. Zij erkent dat de participatie van jongeren lager is geweest dan die van ouderen. Met dit perspectief zal goed rekening gehouden moeten worden in het vervolgtraject. Naast participatie is ook informatie opgehaald via ASVA en DUWO. Het is zaak om bij de uitwerking van de inzet voor jongeren te zorgen voor laagdrempelige participatie en te proberen om jongeren nog meer te betrekken. Lid MANGAL vraagt waar de jongeren zijn benaderd. Wethouder PELS herhaalt dat jongeren- en studentenorganisaties zijn betrokken om ervoor te zorgen dat zij hun achterban zouden benaderen. Er is ingezet op netwerken

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept Raadscommissieverslag, 11 januari 2023

WV

dicht bij de doelgroep en dit zal ook bij de uitwerking van de aanpak gebeuren. In deze aanpak worden grote beleidslijnen uitgezet voor de komende jaren. De inzet is om vooraf goed na te denken over welke groepen drempels ervaren en hoe deze weggenomen kunnen worden. Ook zijn meerdere onderzoeken gedaan en wordt op dit moment gewerkt aan een analyse die wordt gebruikt in de vervolgaanpak. Lid MANGAL stelt voor om vooral te kijken naar onderzoeken naar participatie bij verkiezingen, omdat hiermee volgens hem wel een verband bestaat. Wethouder PELS heeft niet de ambitie om de portefeuille participatie over te nemen. Wel leren wethouders van de ambtenaren bij participatie, maar is zij ook trots op het traject dat nu is gelopen waarbij zij zich realiseert dat participatie altijd leren en verbeteren is. Lid MANGAL denkt dat er een direct verband bestaat tussen verkiezingen en participatie wat betreft opkomstcijfers. Van elkaar leren is volgens hem altijd beter dan heel veel onderzoeken langs elkaar. Wethouder PELS zegt dat alle nieuwe inzichten worden meegenomen. Lid BROERSEN heeft het antwoord gemist of het college cijfers heeft over gegevens van de deelnemers aan het traject. En als deze er niet zijn, verzoekt zij deze in het vervolg wel te verzamelen. Wethouder PELS meldt dat niet naar leeftijden is geïnformeerd om aanmelding zo laagdrempelig mogelijk te houden.

Zij zegt toe om te bekijken hoe meer informatie kan worden verzameld zonder dat de laagdrempeligheid in gevaar komt. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is besproken. 7. Kennisnemen van de raadsinformatiebrief ‘Stand van zaken gemengde huisvestingslocaties voor statushouders en woonstarters’ Nr. VN2022-044349 Dit onderwerp stond op de TKN-lijst van de vorige commissievergadering SED en is ter bespreking geagendeerd op verzoek van lid Peters die niet aanwezig is. Lid HEINHUIS denkt dat deze woonvormen veel kansen bieden, maar zij stelt dat er ook ernstige incidenten zijn geweest van overlast en intimidatie. De brief gaat uitgebreid in op hoe dit samenleven in de toekomst beter vormgegeven kan worden. Het is goed dat beter wordt gekeken naar de meldingen van overlast en dat hier sneller op gereageerd zal worden. Mevrouw Heinhuis is benieuwd hoe de corporaties hierop toezien en hoe ze gefaciliteerd worden om (van elkaar) te leren. Veel van het beheer wordt gedaan door ‘community builders’ die aangeven dat zij zich verantwoordelijk voelen voor overlast en vaak het gevoel hebben dat ze er alleen voor staan. Dit is een zorgelijke situatie, omdat het gaat om bewoners die hier niet voor opgeleid zijn. Kan de wethouder toelichten hoe deze mensen worden getraind? Het is niet helemaal duidelijk of zij een vergoeding krijgen.

Vooral de kleinere locaties worden positief ervaren en voor de toekomst is het belangrijk om hier rekening mee te houden. Het is goed dat bewoners vooraf gescreend worden, omdat is gebleken dat overlastgevers eigenlijk veel moeite hebben om zelfstandig te wonen. De brief gaat heel terecht over maatregelen om veiligheid te borgen en om incidenten tegen te gaan, maar hiermee komt de nadruk wel te liggen op negatieve zaken terwijl bewoners ook positieve ervaringen hebben. Zij hoopt dat de wethouder deze positieve zaken ook kan belichten. Lid ALBERTS concludeert dat de uitgebreide brief toch nog een paar knelpunten onbelicht laat. Ook zij heeft de ervaring dat heel veel terechtkomt bij de community builders die een soort mantelzorg verrichten en soms te lang doorgaan. Dit is jammer omdat er ook

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept Raadscommissieverslag, 11 januari 2023

WV

veel instellingen zijn, waarbij de samenwerking onderling wel wat hapert. Het is veel gevraagd van vrijwilligers om in het gat dat hierdoor ontstaat te springen. Als te veel belegd wordt bij de vrijwilligers, bestaat het risico dat het spaak loopt. De oproep is om te kijken naar de gaten die vanuit de bureaucratie vallen en om ervoor te zorgen dat niet alles bij individuen landt. De brief is ondertekend door de wethouder Wonen en (vluchtelingen) Opvang, maar eigenlijk zou de wethouder Zorg erbij betrokken moeten worden. Lid ASLAMI stelt dat de brief duidelijk maakt dat met zorg en aandacht is gekeken naar de ernst van de incidenten. De conclusie kan zijn dat deze woonvorm voor het merendeel van de mensen wordt ervaren als een verrijking en bijdraagt aan de integratie van (jonge) nieuwkomers. Voor hem wordt duidelijk dat moet worden gezocht naar kleinere en meer gemengde woonvormen. Klopt deze conclusie? Tegelijkertijd ziet hij net als de SP dat veel wordt belegd bij de community builders. De GGD wordt in stelling gebracht om aan de voorkant te screenen, maar het blijkt ook dat psychische klachten pas in een later stadium naar voren komen. De vraag is of niet alleen aan de voorkant moet worden gescreend, maar dat de situatie gevolgd moet worden. Lid VAN RENSSEN vindt het onacceptabel dat iemand zich in zijn eigen huis niet veilig zou voelen.

Het is daarom heel goed dat afgelopen zomer direct maatregelen zijn getroffen. GL ziet de meerwaarde van deze woonvorm voor zowel studenten als voor statushouders en daarmee voor de stad, omdat die bijdraagt aan de sociale cohesie van Amsterdam. Wellicht moeten locaties worden verkleind tot maximaal 150 bewoners of door de verhouding te veranderen. Mevrouw Van Renssen hoort graag welke maatregelen nu al zijn ingezet en wat vanaf 2023 aanvullend wordt gedaan. Het is nog onduidelijk waar de verantwoordelijkheid van corporaties stopt en waar die van de zorgverleners begint en wat de gemeente kan doen. Het is daarom goed dat er generieke afspraken worden gemaakt, maar het is de vraag hoe voor blijvende betrokkenheid kan worden gezorgd. GL stelt voor dat platform Woonplek hierbij behulpzaam kan zijn. Jongeren van 18 die afkomstig zijn uit de AMV-opvang vormen een groep die specifieke aandacht nodig heeft en mogelijk wordt voor hen een kleinschalige voorzieningen gerealiseerd. Wat is de status van dit plan? Ook is mevrouw Van Renssen benieuwd naar de stand van zaken van de screening van statushouders. Zij sluit zich aan bij de opmerkingen over ondersteuning van de community builders. Tot slot vraagt zij zich af hoe de locaties fysiek anders ingericht kunnen worden, omdat het gemeenschapsgevoel en vertrouwen op kleinere locaties groter is.

Is het mogelijk om de bestaande grote complexen anders in te richten? Hoe staat het met de locatie Appelweg? De ervaring van (oud)bewoners, vrijwilligers en statushouders zou betrokken moeten worden bij het ontwerp en inrichting van de woonvorm en bij de generieke afspraken. Lid BROERSEN sluit zich grotendeels aan bij voorgaande sprekers en dankt de wethouder voor de uitgebreide brief. De komende jaren zullen door de corporaties meer nieuwe gemengde huisvestingslocaties worden gerealiseerd. Zullen dit kleinschalige locaties zijn? Een aantal corporaties heeft het fysiek en sociaal beheer in de voorgaande jaren uitbesteed aan een externe beheerorganisatie om hiervan te leren. Waren er destijds minder incidenten dan nu? In dat geval is het wellicht een idee om op grotere locaties het beheer door een externe organisatie te laten doen. De VOORZITTER schorst de vergadering voor een korte pauze. De VOORZITTER heropent de vergadering en geeft het woord aan wethouder Groot Wassink Wethouder GROOT WASSINK stelt dat er echt wel ernstige incidenten zijn geweest waartegen iets moet worden gedaan. Tegelijkertijd gaat het heel vaak goed. Het beeld dat de SP schetst over de community builders is herkenbaar, maar het is niet de bedoeling dat zij verkapte mantelzorgers worden. Zij worden professioneel begeleid en rond de community builders zitten ook klantmanagers.

De wethouder zegt toe dat nogmaals zal worden gevraagd wat de community builders nodig hebben. Mensen die hier wonen zijn

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept Raadscommissieverslag, 11 januari 2023

WV

Amsterdammers en het zou vreemd zijn om ze langer te ondersteunen dan anderen. Psychosociale ondersteuning zou voor iedereen beschikbaar moeten zijn. De resultaten van de pilot met betrekking tot de screening zijn nog niet bekend, maar deze zullen te zijner tijd worden gedeeld met de gemeenteraad. Mensen worden gevolgd door klantmanagers, omdat ze bijvoorbeeld ook aan het werk geholpen moeten worden. De wethouder zegt toe om te rapporteren over de te nemen of genomen maatregelen. Lid HEINHUIS is met de wethouder eens dat de mensen die hier wonen Amsterdammers zijn, maar tegelijkertijd gaat het over serieuze incidenten en het moet worden erkend dat er mensen wonen die zorg nodig hebben. Zij hoopt dat wordt gekeken naar een differentiatie van het type zorg en ondersteuning. Ook denkt zij dat in een complex waar de zorgvraag groter is misschien twee community builders moeten zijn of dat hier maatwerk kan worden toegepast. Wethouder GROOT WASSINK is het eens met deze nuancering. Veel mensen vinden probleemloos hun weg, maar er zijn ook mensen die aanvullende zorg nodig hebben en corona heeft zeker ook een rol gespeeld. Hiervoor is de screening belangrijk, zodat bepaald kan worden of mensen misschien elders meer op hun plaats zijn. Hij herhaalt dat een serieuze zorgvraag niet aan een community builder moet worden overgelaten.

Lid ALBERTS heeft de wethouder horen zeggen dat het heel belangrijk is waar vragen terechtkomen die door de community builders worden opgemerkt. Kan de wethouder hier nader op ingaan? Wethouder GROOT WASSINK zegt dat de community builder de gegevens van een zorgpartner of corporatie heeft. Er wordt gekeken naar mogelijkheden om sneller de juiste personen te bereiken. Naar zijn mening is dit een belangrijk onderwerp om met de community builders te bespreken. Ook voor bewoners moet er een snellere escalatiemogelijkheid zijn. Lid ALBERTS wijst erop dat het niet altijd alleen om incidenten gaat naar aanleiding waarvan escalaties worden ingezet. Bewoners hebben soms kleine, maar zeer irritante problemen en ook zij moeten steeds zoeken naar een aanspreekpunt. Wethouder GROOT WASSINK begrijpt de opmerking en hij neemt deze mee. Lid ASLAMI is benieuwd hoe de verschillende rollen zich ten opzichte van elkaar verhouden. Hij denkt dat het niet ophoudt met de screening, zodat op het moment dat zorg of aandacht nodig is mensen naar het juiste loket worden doorverwezen. Door dit aan de voorkant te regelen, is het niet nodig om incident gedreven te reageren. Wethouder GROOT WASSINK licht toe dat de eerste screening moet uitwijzen of het goed is om iemand in een dergelijk complex te plaatsen of dat een andere woonvorm beter zou zijn.

Als iemand al in een complex woont en er al een aanleiding is tot intensiever contact of dit nodig is gedurende het woonproces wordt deze niet losgelaten. Er is een klantmanager en er zijn signalen van een community builder. De vraag is hoe signalen samengebracht worden en hoe hiermee omgegaan wordt. Dit kan betekenen dat de ondersteuning van de GGD onder de aandacht wordt gebracht van de klantmanagers. Lid ASLAMI neemt aan dat de COA ook een rol heeft in de voorkant. Wethouder GROOT WASSINK bevestigt dit. Wethouder PELS meldt dat er tijdens corona acties zijn geweest om gezamenlijk de eenzaamheid te bestrijden. Zij herkent het dilemma dat het beeld over het algemeen positief is terwijl ook moet worden aangegeven dat de ernst van de incidenten wordt gezien en hierop wordt geacteerd. Op dit moment wordt gesproken over aanvullende maatregelen met de corporaties en tegelijkertijd wordt bekeken hoe meer generieke werkafspraken

12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Concept Raadscommissieverslag, 11 januari 2023

WV

gemaakt kunnen worden, zodat voor alle betrokkenen duidelijk is wat de rollen, taken en verantwoordelijkheden zijn. Dit gebeurt in werkgroepen, zodat van elkaar geleerd kan worden en de gemeente de verschillende beelden van corporaties ziet. Het gesprek met de complexen zelf wordt ook gevoerd. De wethouder zal binnenkort een gesprek hebben met een van de locaties. Het lijkt haar ook interessant om het gesprek aan te gaan met Woonplek om te bekijken of deze organisatie een rol kan spelen. Vooralsnog lijkt er geen verband te bestaan tussen de beheerder en de incidenten. Daarnaast zijn de situaties en complexen niet vergelijkbaar. Vanzelfsprekend worden professionals ingezet als dit nodig is. Lid ALBERTS heeft begrepen dat waar externen aanwezig waren, mensen in het complex blij waren als ze niet meer kwamen. Wethouder PELS denkt dat hieromtrent wisselende beelden kunnen zijn, maar dit ondersteunt het pleidooi om met corporaties verder aan de slag te gaan. Inmiddels is al gestart om met de corporaties te bekijken wat de ideale samenstelling is. Dit heeft te maken met de locatie en de omvang van het complex. Lid VAN RENSSEN heeft geïnformeerd naar de Appelweg en zij is benieuwd hoe bewoners en statushouders worden betrokken bij het ontwerp van de nieuwe locaties en eventueel bij de nieuwe maatregelen en afspraken met de corporaties.

Wethouder PELS zegt dat het belangrijk is om het gesprek te blijven aangaan, ook in de ontwikkeling van de nieuwe locaties. Wethouder VAN DANTZIG licht toe dat de Appelweg het eerste (kleinschalige) gemengde complex zal worden om te bekijken of de kleinschaligheid en de verdeling werkt. Het is gebleken dat een gemeenschappelijke ruimte belangrijk is. Een interne gang blijkt niet in alle gevallen aantrekkelijk. Bij de Appelweg is het idee om deze buitenom te realiseren. Verder is het nog veel work in progress waarover nagedacht moet worden. Lid ALBERTS stelt dat een onderdeel van de problematiek de buurtteams zijn. Zij adviseert om in het vervolg ook de wethouder Zorg te betrekken. Wethouder GROOT WASSINK zegt dat bij de bespreking van de voortgang van de complexen de wethouder Zorg aanwezig is. Zelf is hij betrokken als coördinerend wethouder statushouders. Zorg, buurtteams en GGD zijn nadrukkelijk ook betrokken en voor een deel van de groep kan dit ook onderwijs zijn. Lid VAN RENSSEN verzoekt om in de halfjaarlijkse rapportage mee te nemen welke afspraken lopen, welke nieuwe afspraken er zijn en welke geïntensiveerd worden. Zij hoopt dat de ervaring van eerdere bewoners wordt betrokken bij het ontwerp en de inrichting van nieuwe complexen. Wethouder VAN DANTZIG zegt al deze verzoeken toe. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is besproken.

Sluiting De VOORZITTER dankt de aanwezigen voor hun bijdrage en sluit de vergadering om 11.37 uur. De volgende vergadering is op 1 februari 2023.

13