Document · PDF

Conceptverslag raadscommissie Algemene Zaken 21-03-2024.pdf

Raadscommissie Algemene Zaken 18 april 2024, gemeente AmsterdamBij agendapunt: Conceptverslag van de openbare vergadering van de raadscommissie AZ d.d. 21 maart 202416.478 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Preventie Jeugdcriminaliteit, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden, Handhaving en Toezicht

Raadscommissieverslag, 21 maart 2024

Vergadering Vergaderdatum Verslag vast te stellen op:

Openbare vergadering van de Raadscommissie Algemene Zaken Donderdag 21 maart 2024 van 13.30 tot 18.40 uur Donderdag 18 april 2024

Voorzitter: de heer Van der Veen Portefeuillehouders: burgemeester Halsema Commissiegriffier: de heer Willems Verslaglegging: mevrouw Van de Belt Aanwezige commissieleden: Abdi (PvdA), Ahmadi (LAV), Alberts (SP), Bakker (PvdD), Van Berkel (JA21), Broersen (Volt), Garmy (Volt), Havelaar (CDA), Heinhuis (PvdA), Hofland (D66), Kabamba (Lijst Kabamba), Khan (DENK), Lochtenberg (CDA), Moeskops (D66), Nadif (GroenLinks), Van Schijndel (Forum voor Democratie) en Wijnants (VVD) Afwezige commissieleden: Bentoumya (GroenLinks), Lust (D66), Noordzij (PvdA) en Rooderkerk (D66) Overige aanwezigen: mevrouw Apt, de heer De Beukelaer (OM), de heer Van Boven, de heer Burgers (presidium), de heer Dutilh (commissieondersteuner), de heer Hertzberger, de heer Van der Linde, de heer Paauw (commissaris politie), de heer Sonneveldt, mevrouw Struijk (plv. griffier), de heer Vreeken en de heer Van de Wal

Algemeen, 1 a. Opening De VOORZITTER opent de vergadering even na 13.30 uur en heet iedereen welkom op deze raadscommissievergadering Algemene Zaken. Er is een quorum. b. Mededelingen De leden Havelaar en Khan zullen rond 15.30 uur de vergadering verlaten. Burgemeester HALSEMA heeft contact opgenomen met EVA rond de gang van zaken over de APV-wijziging rond evenementen. Op 7 maart vond een bijeenkomst plaats met een brede vertegenwoordiging van evenementenorganisatoren uit de stad om stil te staan bij de nieuwe, tijdelijke regeling om de schaarse plekken op de kalender van 2025 te verdelen. De regeling wordt t.z.t. actief gedeeld met de organisatoren om hun zienswijze te geven. Een extra inspreekbijeenkomst vindt plaats op 8 april over het tijdelijke beleid. Dan de toezegging over het flyeren van niet-commerciële partijen. Flyerende FNVleden zouden zijn weggestuurd bij Plein 40-45. Over de afgelopen twaalf maanden zijn er geen registraties van flyeren op die locatie door de FNV. Voor niet-commerciële partijen gelden er andere regels en die dienen uiteraard te worden gevolgd. c. Vaststellen agenda De punten 8, 10, 11, 13 en 14 worden uitgesteld. Punt 12 wordt schriftelijk afgedaan. De actualiteit wordt behandeld. De punten 4 en 5 worden gevoegd behandeld. De agenda wordt vastgesteld.

Concept Raadscommissieverslag, 21 maart 2024

d. Conceptverslag van de openbare raadscommissie AZ van 18 januari en 15 februari 2024 De verslagen van de openbare raadscommissie AZ van 18 januari en 15 februari 2024 worden ongewijzigd vastgesteld. e. Termijnagenda f. Tkn-stukken Het lid BAKKER ziet dat er op de verschillende lijsten punten staan die soms al jaren oud zijn. Sommige lijsten zijn zelfs bijna helemaal rood. Wellicht kan er binnenkort een update komen. g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies Ongevraagd advies en oplegger van stadsdeelcommissie Zuid zijn toegevoegd inzake de locatie erotisch centrum De commissie neemt hier kennis van. Inhoudelijk, 2 a. Opening inhoudelijk gedeelte b. Inspreekmoment publiek Algemeen: De heer VAN DER LINDE wijst op het verkeerde advies van de gemeente dat er op een bepaalde plek veilig kon worden gezwommen. Dat zorgde uiteindelijk voor een handicap bij iemand. De gemeente zou het gevaar niet kennen. Juli 2022 voerde de heer Van der Linde zijn eerste gesprek met de burgemeester. Hij vecht al sinds 2018 voor zijn complete dossier. Keer op keer bleef hij benadrukken dat het dossier de 8 maanden daarna nog niet compleet was. In 2023 volgde een reconstructie in Het Parool met cruciale documenten die de heer Van der Linde nooit had gekregen.

De burgemeester bepaalde dat hij onrechtmatig opgenomen was in de deradicaliseringsaanpak waarop hij nu eindelijk zijn complete dossier zou krijgen. 1021 nieuwe documenten volgden – die hij overigens nog altijd niet heeft ontvangen. Ook hierna is het dossier nog altijd niet compleet. Buiten de deradicaliseringsaanpak zijn ook nog weer belastende documenten opgedoken die de gemeente hem evenmin heeft verstrekt. De inhoud is schokkend. De burgemeester wil niet reageren op zijn vraag om opheldering. Dit bewijst dat de zoekslag niet goed is gegaan, dus hij heeft om een nieuwe zoekslag gevraagd. OOV zal echter geen nieuwe zoekslag uitvoeren. Nu klaagt de gemeente over de grote hoeveelheid juridische procedures. Hij wijst op nog iemand die al jaren probeert zijn volledige dossier in handen te krijgen. De rechter oordeelde dat er te veel was weggelakt. Ook deze persoon startte een beroepsprocedure. Weer iemand anders vecht al vijftien jaar voor zijn dossier. Ook in die zaak duiken steeds weer belastende documenten op. Hij is benieuwd wat de raad gaat doen om dit perverse gedrag van ambtenaren te stoppen. Desgevraagd geeft hij aan dat het telkens fout gaat op de zoekslag. De burgemeester heeft destijds wel ingezet op een interventie, maar het grote probleem is dat

Concept Raadscommissieverslag, 21 maart 2024

hij net als de vroegere ombudsman de documenten aangeleverd moet krijgen van de ambtenaren. De ambtenaar op zijn zaak vertrouwt hij niet. Die heeft immers keer op keer geen volledig dossier aangeleverd. Die zou moeten worden ontslagen, maar dat gebeurt niet. De parallel die zichtbaar is in de verschillende documenten bestaat eruit dat de gemeente de raad telkens probeert te sensibiliseren, bijvoorbeeld door voordat iemand inspreekt, de raad allerlei informatie over zo’n zaak te verstrekken. Daar wordt de betrokkene bovendien niet over geïnformeerd. De problemen met de WOO zijn helder: de mensen die direct betrokken zijn bij een onderwerp moeten ook een WOO-verzoek afwikkelen. Heeft iemand belang bij het achterhouden van documenten, dan kan iemand dat doen. Dat patroon van achterhouden van cruciale informatie moet worden doorbroken. De heer VREEKEN spreekt in namens We connect you. Amsterdam 750 jaar: heerlijk helder Heineken in plaats van Heineken 0.0. Als iedereen Heineken 0.0 drinkt, wordt het in Amsterdam een stuk prettiger en veiliger. Dat probeert hij sinds 2018 al te realiseren. Gewoon bier hoort niet bij sportwedstrijden. In de Champions League en bij de Formule 1 wordt nu Heineken 0.0 verkocht. Dat helpt. Zorg ervoor dat in alle communicatie over Heineken 0.0 komt te staan en zorg ervoor dat al het eten vegetarisch is.

Het lijkt hem goed als de VVD weer in de coalitie komt: een liberaal, sociaal en rechts geluid zoals die van Eric van der Burg. Met de PVV gaat het niet goed komen. Hij probeert in te zetten om meer bewegen door Amsterdammers. Het zou ook mooi zijn als Amsterdam 750.000 bomen gaat planten in het Amazonegebied. De heer SONNEVELDT spreekt in namens Stichting Herstel Oosterpark over het bodemonderzoek naar lood in het Oosterpark. Experts bevestigden gisteren dat er op dit moment wel degelijk 102 locaties daar zijn aan te wijzen waar de wettelijke en praktische loodnormering aan het grondoppervlak wordt overschreden. Dat is heel gevaarlijk voor jonge kinderen. Vreemd genoeg wordt dat nog steeds ontkend door het college en het bestuur van stadsdeel Oost. Alle relevante documentatie is naar de raad gekomen. SHO heeft op 15 maart een uitgebreide reactie gestuurd naar het college en de raad. In de brief van wethouder Van Dantzig worden zaken niet benoemd of staan er fouten. Dat geldt ook voor de brieven van de GGD en de Omgevingsdienst. Men gaat niet in op de onderbouwde argumenten van experts. Hij doet een beroep op de raad om de brief aan het college nog eens goed te lezen en de vijf vragen uit die brief aan de wethouders te stellen gedurende de raadsvergadering.

Hij roept de burgemeester op in een vertrouwelijk gesprek te mogen uiteenzetten wat de ernstige consequenties zullen zijn als er niet snel wordt ingegrepen. Bij de actualiteit: Mevrouw APT was op zondag 10 maart aanwezig op het Waterlooplein om te protesteren tegen de komst van de president van Israël en zijn aanwezigheid bij de opening van het Nationaal Holocaustmuseum. Zij vindt het vanzelfsprekend dat de Palestijnen gelijke rechten verdienen en het recht op zelfbeschikking. Het obstakel daarvoor ligt bij Israël: de oprichting van Israël ging gepaard met enorm geweld tegen de Palestijnen en dat is nooit opgehouden – tot de massamoord nu aan toe. Door dat als Jood te uiten, was zij nooit welkom in de verschillende Joodse organisaties. Het Centraal Joods Overleg beweert namens de gehele Joodse gemeenschap te spreken met uitzondering van joden die kritisch zijn op Israël. Veel generatiegenoten van haar denken er hetzelfde over en zijn ook nergens welkom. Pas de laatste jaren heeft ze een Joodse gemeenschap gevonden die zich solidair uit met de Palestijnen. Die weet heel goed wat de Holocaust nagalmt en snapt heel goed wat de huidige massamoord in Gaza en op de Westelijke Jordaanoever betekent voor de huidige en toekomstige generatie Palestijnen. Pro-Palestijns activisme wordt weggezet als antisemitisch.

Kritische joden willen dat steun voor joden niet meer wordt gebruikt om Palestijnen hun stem te ontnemen. Ze stond te demonstreren omdat het een eer is om dat museum te openen. Die waardigheid is niet aangetast, maar de aanwezigheid van Isaac Herzog heeft dat wel gedaan.

Concept Raadscommissieverslag, 21 maart 2024

Desgevraagd legt mevrouw Apt uit dat het heel simpel was geweest om de heer Herzog niet uit te nodigen voor de opening. Dan was er ook geen protest geweest. Het is duidelijk dat er diversiteit is in de stem van joden binnen Amsterdam. Die stemmen zouden aan tafel moeten zitten op het moment dat er wordt overlegd met ‘de Joodse gemeenschap’. Nu is dat niet representatief. De heer VAN DER WAL spreekt in namens Erev Rav, een antizionistische Joodse gemeenschap. Hij was medeorganisator van de demonstratie op 10 maart. Hij vraagt waar de raad was toen deze Isaac Herzog in deze stad het Holocaustmuseum binnenliep. Waar was de raad toen een menigte joden, nabestaanden van Holocaust-overlevers, Palestijnen, moslims zij aan zij opriepen nooit meer genocide toe te staan? De politie dreef nota bene de protesteerders uiteen. Waar blijft de veroordeling van de raad van de genocide in Gaza? Er wordt niet gesproken over de 32.000 door Israël gedode Palestijnen of over de 1,4 miljoen mensen die zijn verdreven naar het grensstadje Rafah, of over het grondoffensief daar, of over de uithongering van de bevolking van Gaza, of over de verwoesting van 70% van de huizen, alle universiteiten en grote delen van de ziekenhuisinfrastructuur. Er zijn die dag geen antisemitische leuzen geuit. Waar was de raad op 10 maart? Veroordeel, boycot en ondersteun Palestijnse oproepen. Never again is now.

From the river to the see: Palestine will be free. Desgevraagd legt hij uit dat er uit respect voor de ceremonie binnen een break in de speeches was. Mensen waren ontdaan doordat de heer Herzog vrij kon rondlopen in de stad en doordat de politie wel insloeg op de demonstranten. Het is hem niet bekend of zin organisatie was uitgenodigd deel te nemen aan de eerdere gesprekken. Als gesprekspartner aan tafel aanschuiven moet wel zicht geven op een luisterend oor. De leus van zo-even wordt al ruim 60 jaar door Palestijnen gebezigd en staat voor vrijheid en rechtvaardigheid. Niets min of minder. De aanname dat die kwetsend en uitsluitend is benoemd, ziet hij als een aanname. In alle communicatie naar de buitenwereld is duidelijk gemaakt dat de demonstratie was gericht op het uiten dat de heer Herzog niet welkom was en zeker niet bij dit museum ter nagedachtenis van genocide. Het lid WIJNANTS heeft een punt van orde. De leus die zojuist werd gebezigd, is wel degelijk kwetsend. Dat heeft ook de Tweede Kamer vastgesteld. Dat was een reden geweest voor de voorzitter om deze inspreker het woord te ontnemen. Hij roept op voor toekomstige uitingen dit soort leuzen in dit forum onacceptabel zijn. De heer KHAN wijst erop dat beledigen strafbaar is, kwetsen niet. Hij begrijpt dat de leus voor sommigen kwetsbaar kan zijn.

Het lid VAN SCHIJNDEL stelt dat er een bijna onbegrensde vrijheid behoort te zijn in de vertegenwoordigende organen. De motie van de Tweede Kamer was een uitglijder. Het lid HOFLAND ziet een groeiend ongemak met de situatie zoals die nu ontstaat in de commissie. Hij stelt voor dat het presidium in alle rust en ruimte met een voorstel naar de gemeenteraad komt hoe hiermee in het vervolg om te gaan. Bij agendapunt 6: De heer VAN BOVEN leest bij punt 5 dat de gemeente refereert aan de vele gesprekken die zijn gevoerd met sekswerkers en dat vrijheid en keuze van werkplek hun recht is. Gebakken lucht. Vrijwel alle sekswerkers vinden dat hun recht op een werkplek door dit erotisch centrumplan wordt ingeperkt. Het college dringt hen die werkplek op. Het erotisch centrum is nog lang geen fait accompli. In de landelijke Gemeentewet is aan burgemeesters en colleges de verplichting opgelegd hun gemeenteraad alle informatie te verstrekken die nodig is voor de uitvoering van de taken. B en W had de stadsbrede oppositie van dit monsterverbond tegen het ec-plan moeten meegeven aan de gemeenteraad. In de profielschets heeft de raad gesteld dat ‘de burgemeester boven alle

Concept Raadscommissieverslag, 21 maart 2024

partijen en belangen staat en daardoor een belangrijke en verbindende schakel kan zijn’. Hij roept de raad op ervoor te zorgen dat de burgemeester zich daaraan houdt. Het huidige politieke traject voor een ec in Zuid is een heilloze weg. Ook buiten het monsterverbond is men fel tegen. Niemand wil dit. Toch zet de gemeente koppig door. Zo komt de gemeente alleen maar juridisch tegenover haar eigen burgers en bewonersverenigingen, tegenover haar eigen onderwijsinstellingen, stadsparken en ondernemers komt te staan. Hij roept de raad op tot inkeer te komen en het manifest Leefbare binnenstad te omarmen en kostbare tijd- en geldverspilling aan kostbare juridische trajecten te voorkomen. Het college moet aan tafel gaan met de leden van het Monsterverbond over plan B voor leefbare Wallen om een plan te maken dat haalbaar is. Kies voor plan B, kap met ec. De VOORZITTER bedankt alle insprekers voor hun bijdrage. c. Actualiteiten Actualiteit van het lid Wijnants inzake de protesten rondom de opening van het Holocaustmuseum Het lid WIJNANTS noemt nog eens het aantal van 102.000 Nederlandse joden dat vermoord is in de Holocaust, mensenlevens die op een afschuwelijke manier zijn geëindigd. Bijna 80 jaar na het einde van de oorlog staat het museum hier nu in Amsterdam. De opening op 10 maart verliep niet waardig. Opnieuw klonk Jodenhaat in de straten van Amsterdam die dag.

Veel is al gedeeld in de brief van de burgemeester en in de media. Demonstreren is een groot goed en het is aan de lokale driehoek om ervoor te zorgen dat dit veilig en waardig gebeurt. Dat lukte hier niet. Mensen kwamen bijeen om het museum te openen en de Holocaust te herdenken. Dat is door de demonstratie tegen de komst van de Israëlische president niet gelukt. De burgemeester heeft als een van de weinige burgemeesters de Israëlische vlag gehesen na de vreselijke gebeurtenis op 7 oktober. Dat maakt het extra pijnlijk dat het op 10 maart zo mis is gegaan. Hij wil weten welke afweging is gemaakt om de demonstratie met afschuwelijke leuzen, hoorbaar bij de opening, daar te laten plaatsvinden. Hij heeft gezien dat iemand riep “Hamas is my brother”. Het lid KHAN wijst erop dat die uitroep niet gericht was op de Joodse bezoekers. Dat werd geuit tegen de pro-Israëldemonstranten ertegenover, georganiseerd door een extreemrechtse activist. Het lid WIJNANTS is het daarmee niet eens. Het ging fout bij het museum zelf. Er was sprake van een confrontatie tussen bezoekers van de synagoge en demonstranten op het Waterlooplein in de Turfsteeg. Daar heeft de ME zo snel mogelijk gereageerd. De demonstranten hadden echter verder weg moeten staan. Het was helemaal geen spontane demonstratie; die was ruim van tevoren aangekondigd.

Dranghekken hadden bijvoorbeeld ter hoogte van het Artisplein kunnen worden gezet – dat is nog steeds op zicht- en hoorafstand. Het lid HEINHUIS meent dat er een aangemelde demonstratie was waarover vooraf overleg had plaatsgevonden. Ze is benieuwd op welke gronden zo’n demonstratie verplaatst had kunnen worden. Het ging hier niet om een herdenking, maar om de opening van een museum en dat biedt minder ruimte. Het lid WIJNANTS weet dat de demonstratie van pro-Israëldemonstranten was aangemeld. De burgemeester spreekt van een spontane tegendemonstratie bij de Plantagekerklaan. Die was wel degelijk aangekondigd op social media. Als de driehoek weet dat die groepen er staan, had die er in de voorbereiding voor kunnen zorgen dat de demonstranten verder weg werden gezet.

Concept Raadscommissieverslag, 21 maart 2024

De stellingname van de burgemeester dat zij niet anders kon, heeft hem zeer gestoord. Dat klopt niet want de burgemeester van Amsterdam heeft alle bevoegdheden binnen de grenzen van de wet. Zo kan ze beperkingen opleggen op grond van het voorkomen van wanordelijkheden – de Wom. Ze kan op basis van waardigheid herdenkingen ruimte geven en demonstraties in de omgeving beperkingen op te leggen. Daar heeft ze niet voor gekozen. Hij krijgt graag toegelicht waarom de burgemeester daar niet voor heeft gekozen. Ook de Joodse gemeenschap heeft recht op dat antwoord. Uiteindelijk komt het neer op bestuurlijk lef. Een burgemeester moet durven om een burgemeester van iedereen te zijn. Een waardige opening van dit museum en de herdenking van de Holocaust kan maar een keer goed worden gedaan. Daar passen geen antisemitische leuzen bij. Zo is dat destijds ook bij het slavernijmuseum gegaan. Desgevraagd legt hij uit dat de burgemeester geen politieke actie heeft genomen, maar als bewaker van de openbare orde had ze afwegingen te maken in de openbare ruimte. In de voorbereiding had deze demonstratie echt een stuk verderop kunnen worden gezet. Honderd meter verderop had al ontzettend veel gescheeld in de waardigheid. Er was hier zeker sprake van een herdenking: het nationale Holocaustmuseum herdenkt de Holocaust.

Dat was voldoende grond geweest om waardigheid in te roepen en iets te doen aan de demonstratie. Bestuurlijke lef betekent dat de wet altijd op verschillende manieren kan worden geïnterpreteerd en zeker de Wet openbare manifestaties. Het lid Wijnants meent dat er meer dan voldoende grondslagen waren voor om de demonstranten verder weg te zetten. Het lid HOFLAND hoort dat het ’t lid Wijnants niet om een politieke insteek gaat. Toch noemt hij de burgemeester en niet de driehoek en nu zegt hij pas dat het om een herdenking gaat in plaats van een opening. Die middag twitterde hij dat mensen ‘door een haag’ moesten. Dat klopte niet – hij was er ook niet bij. Hij stelt dat er een historische en mooie opening is geweest van dit nationale Holocaustmuseum is geweest. Het lid WIJNANTS zegt er nu pas wat van want hij wordt eerder niet betrokken bij de voorbereiding van demonstraties. De burgemeester heeft in haar brief gezegd dat zij verantwoordelijk is als voorzitter van de driehoek. Daarom spreekt hij haar aan. Het lid NADIF stelt dat het OM, de politie en de burgemeester deze beslissing genomen. De toon van de VVD-bijdrage is wel heel erg politiek. De demonstratie tegen de komst van de Israëlische president was aangemeld, maar de groep waar het om ging, staat daar los van. Dat was echt een andere groep.

Het lid WIJNANTS probeert hier in alle oprechtheid de inzet van de ruime bevoegdheden van de burgemeester democratisch te toetsen. Wat hem betreft heeft de burgemeester hier een verkeerde afweging gemaakt waardoor deze verdrietige situatie op 10 maart heeft kunnen ontstaan. Het lid GARMY was aanwezig bij de opening. Het museum betekent voor hem, voor zijn familie en voor veel anderen in dit land veel: een plek waar zij kunnen stilstaan bij de systematische moord op meer dan 100.000 Joden in Nederland, waarvan de meerderheid uit Amsterdam kwam. Amsterdam, waar mensen actief meededen aan het opsporen en vervolgen van Joden. Het museum zit in de voormalige kweekschool, naast de voormalige crèche waar mensen hun leven op het spel hebben gezet om honderden Joodse kinderen te redden. Het museum dient als herinnering om te voorkomen dat dergelijke gruwelijkheden zich ooit zullen herhalen. De opening was indrukwekkend en emotioneel. In deze synagoge vond na WO II de eerste synagogedienst plaats op 9 mei 1945. Demonstranten demonstreerden tegen de komst van de Israëlische president. Dat is ieders goed recht. Velen deden dat op een respectvolle manier die past binnen de democratie. Tegelijkertijd kozen enkele demonstranten ervoor te demonstreren tegen bezoekers van het nieuwe museum. Sommigen scholden en jouwden de bezoekers uit.

Dat was volstrekt respectloos en kwetsend want deze bezoekers hebben geen enkele invloed op het Israëlisch handelen.

Concept Raadscommissieverslag, 21 maart 2024

Het is ook intimiderend vooral op de dag waarop de Joden hun traumatische geschiedenis herdenken. Na 7 oktober is het antisemitisme sterk toegenomen. Joodse kinderen worden gepest; er zijn haatberichten en bedreigingen en in sommige landen zelfs aanslagen. Er heerst een gevoel van angst om openlijk Joods te zijn. Het is absurd dat een Holocaustoverlevende in 2024 met een auto moet vertrekken vanaf de opening van het Holocaustmuseum op dezelfde locatie waar de gruwelijkheden hebben plaatsgevonden. Drie vragen. Waarom is er geen afspraak gemaakt met de demonstranten om de demonstratie te beëindigen na het vertrek van de Israëlische president? De demonstratie was niet spontaan ontstaan gezien de oproepen daartoe. Heeft de driehoek zich hierop voorbereid en welke afweging is er gemaakt? Het is goed dat de burgemeester in gesprek is gegaan met de Joodse gemeenschap. Daarover hoort hij graag meer. Hij roept zijn collega’s in de raad en in de Tweede Kamer op om hun verantwoordelijkheid te nemen en oog te hebben voor de nuance in tijden van oplopende emoties. Het is cruciaal zich uit te spreken tegen intimiderend en kwetsend gedrag, ook als je sympathiseert met demonstratie. Hij zou graag een werkbezoek aan het Holocaustmuseum organiseren. Het lid ALBERTS beschouwt het als een historische dag, de dag waarop het Nationaal Holocaustmuseum werd geopend.

Een zeer waardevol museum voor overlevenden, nabestaanden, voor iedereen die moet weten wat er in die zwarte periode is gebeurd. De brief van de burgemeester over de gebeurtenissen op die dag vindt ze heel zorgvuldig. Ze citeert: “Met de bekendmaking van de komst van de Israëlische president kwam de historisch belangrijke opening van het Nationaal Holocaustmuseum op het toneel van de wereldpolitiek terecht.” Ze is benieuwd of met de organisatoren is besproken of zijn komst wel verstandig was. “De demonstratie op het Waterlooplein werd na enige tijd emotioneler en grimmiger.” Ze hoort graag of er al beelden zijn gedeeld die behulpzaam kunnen zijn bij aangiftes. Genodigden en bezoekers zijn gekwetst door de leuzen, de woede en de agressieve houding van sommige demonstranten. Net als de burgemeester leeft de raad met hen mee. Het lid Alberts heeft de opening op de tv gevolgd en ondertussen naar de elektronische media gekeken. Op tv was een waardige en plechtige openingsbijeenkomst te zien – tot de speech van de Israëlische president. Tijdens de plechtigheid haalde hij de wereldpolitiek erbij over vrijlating van de gijzelaars. Dat was echt heel kwetsend. Misschien had dat emotioneler worden van de demonstratie daarmee te maken. Daarom de vraag of mensen buiten die uitlatingen hebben gehoord.

Het lid KHAN besloot die dag naar de demonstratie op het Waterlooplein te gaan, georganiseerd door een Joodse organisatie. Sommigen droegen een keppeltje, anderen droegen borden met ‘Stop de politieke inzet van de Holocaust’. Een van de demonstranten vertelde dat hij eigenlijk bij het museum had willen zijn, maar de komst van de president dwong hem te demonstreren. Het was geen demonstratie tegen het museum; het was een demonstratie tegen de komst van de president. Het was zijn komst die tot alle commotie leidde. Diezelfde avond hadden politici hun mening al klaar met harde woorden in de richting van de burgemeester. Ze werd uitgemaakt voor extreemlinks. Het is betreurenswaardig dat die politici en de media niet hebben gewacht op de brief van de burgemeester alvorens conclusies te trekken. De burgemeester gaf aan dat tot dusver geen antisemitische of strafbare feiten zijn geconstateerd. De genodigden waren te allen tijde veilig en de meesten van hen hebben een waardige herdenking gehad. De burgemeester heeft kritiek geuit en empathie getoond voor de gevoelens van de Joodse gemeenschap en daarmee het goede voorbeeld gegeven. Mensen mogen zich uiten, maar moeten stil zijn bij nabestaanden en overlevenden bij herdenkingsmomenten of religieuze rituelen. Er is geen inperking van het demonstratierecht nodig om dit in het vervolg te voorkomen.

Er is nooit volledige controle mogelijk, maar het stadsbestuur kan wel het goede voorbeeld geven. Het geeft geen pas om Joden verantwoordelijk te houden voor de daden

Concept Raadscommissieverslag, 21 maart 2024

van de Israëlische regering. Het is eveneens verwerpelijk om pro-Palestinademonstranten constant weg te zetten als antisemieten. Terecht gaat het nu over de gevoelens van de Joodse gemeenschappen, maar waarom wordt er niet gesproken over de gevoelens van de Palestijnse gemeenschappen? De afgelopen maanden spreekt hij alleen maar Palestijnse Nederlanders die familieleden hebben verloren. En dan wordt toch de president uitgenodigd en voor hem wordt de rode loper uitgerold. Amsterdamse Palestijnen moeten zich kwetsbaar, angstig en geïntimideerd hebben gevoeld. Hij roept de burgemeester op in gesprek te gaan met de Palestijnse gemeenschappen. Ze heeft eerder gesprekken gevoerd, maar hij dringt erop aan de komst van de president centraal te stellen in gesprekken met vertegenwoordigers van de diverse Palestijnse gemeenschappen. De Joodse man met het keppeltje die hij eerder noemde, had zijn keppeltje in de kleuren van de Palestijnse vlag. Daarmee symboliseerde hij precies de richting waar het naartoe moet: empathie, begrip voor elkaars pijn en solidariteit over de grenzen van etniciteit en religies. Het lid HEINHUIS spreekt haar dank uit richting alle mensen die hard gewerkt hebben aan dit belangrijke museum zodat mensen kunnen blijven leren over de verschrikkingen tijdens de Holocaust. Van veel aanwezigen hoorde ze dat ze de opening als waardig en indrukwekkend hebben ervaren.

Demonstratievrijheid moet te allen tijde worden gewaarborgd, ook in moeilijke tijden. Voor de demonstranten was het belangrijk hun opvattingen, hun boosheid en verdriet over de oorlog in Gaza en de komst van de president van Israël te kunnen uiten. Het is goed dat daar ruimte voor was. Veel demonstranten hebben dat op een respectvolle manier gedaan. Wel is het onacceptabel dat een kleine groep demonstranten zich op die dag op die plek zo respectloos heeft gedragen. Demonstreren is een recht maar dat gaat wel gepaard met verantwoordelijkheid. De Tweede Kamer wil naar aanleiding van deze gebeurtenis het demonstratierecht opnieuw bekijken. Daarin schuilt een risico voor de democratische vrijheid in dit land. Hopelijk kan de driehoek de raad vandaag de afwegingen die op en voor die dag zijn gemaakt, toelichten. In de brief wordt al veel uitgelegd. Er is niet direct besloten de spontane demonstratie te beëindigen na het vertrek van de Israëlische president. De overweging daarbij hoort ze graag. De media schetsten het beeld dat veel bezoekers langs schreeuwende demonstranten moesten lopen. Dat was niet het geval maar daarop was wel een pijnlijke uitzondering voor de Holocaust-overlever. Ze waardeert het dat de burgemeester direct na de gebeurtenissen met de familie in gesprek is gegaan en met vertegenwoordigers van de Joodse gemeenschap.

Wellicht vallen daar nog lessen uit te trekken. Tot slot komt ze op onveiligheid die Joodse mensen ervaren en het toenemende antisemitisme. Zorgen zijn er ook voor de 4 mei-herdenking. Hopelijk kan de burgemeester toelichten welke maatregelen er worden genomen om dat te voorkomen. De gemeenteraad van Amsterdam kan het afschuwelijke conflict in Gaza niet oplossen, maar iedereen heeft wel de verantwoordelijkheid om het gesprek met elkaar aan te gaan en naar elkaar te luisteren. Dat is de kracht van deze stad: ondanks alle verschillen vreedzaam samenleven. Het lid VAN BERKEL stelt dat iedereen weet van de verschrikkingen die plaatsvonden in Auschwitz of in andere kampen: de systematische uitroeiing van miljoenen Joden. Sinds de opening van het museum vorige week zondag wordt dit herdacht in de hoofdstad van Nederland. Drie kwart van de toenmalige Joden werd vanuit hier weggevoerd richting de vernietigingskampen. In Israël wonen nog zo’n 800 overlevenden van de Holocaust en de staat Israël werd uiteraard vertegenwoordigd door de Israëlische president. Wat iedereen vreesde, gebeurde. Wat een reflectie en bezinning op deze ongekende genocide had moeten worden, ontaardde in een demonstratie met hysterische haat en woede-uitingen. De burgemeester gaf aan dat het juridisch niet anders had gekund. Dat mag schuren, maar dat hoort ook bij een vrije democratie, volgens haar.

Daar zet het lid Van Berkel vraagtekens bij, want een burgemeester mag ingrijpen bij wanordelijkheden. De

Concept Raadscommissieverslag, 21 maart 2024

genodigden werden door een joelende menigte onthaald met als dieptepunt het geschreeuw naar de vijfjarige achterkleindochter en -zoon van de Holocaustoverlevende. Deze demonstratie had de burgemeester meteen moeten stoppen. Het lid HEINHUIS wijst op het oordeel van de driehoek dat het opheffen van de demonstratie de veiligheid in het geding zou brengen. De demonstratie was op dat moment dus niet mogelijk – ook om verdere escalatie te voorkomen. Het lid VAN BERKEL geeft aan dat het wat JA21 betreft anders had gekund. Hij was aanwezig op de Plantage Middenlaan. Daar ontstond de spontane demonstratie waar bij echt heel kwetsende dingen werden gescandeerd. Handhaving wordt dan toch logisch. De demonstranten bij de hekken op de Plantage Middenlaan hadden kunnen worden doorverwezen naar de twee officiële demonstratieplekken, het Waterlooplein en Wertheimpark. Het lid HOFLAND constateert dat het lid Van Berkel ervoor kiest een juridische autoriteit aan te halen maar niet een juridische onderbouwing te geven. Het betreft een bestuursrechtadvocaat. Een aantal hoogleraren geeft aan dat dat niet kon maar die laat hij buiten beschouwing. Het lijkt alsof het lid Van Berkel eerst een conclusie heeft getrokken en daar een autoriteit bij heeft gezocht. Het lid VAN BERKEL geeft aan dat er kennelijk heel veel verschillende inzichten zijn.

JA21 meent dat het wel degelijk anders had gekund en dat wordt door velen ondersteund. Het lid NADIF vindt het typisch om heel selectief te zijn en vast te houden aan een standpunt terwijl er wel degelijk een gedegen afweging is gemaakt door de driehoek. Die is ook juridisch onderbouwd. Het lid VAN BERKEL mag betwisten of hier de juiste keuze is gemaakt. Daar heeft hij geen hoogleraar voor nodig. Daar heeft hij zojuist een jurist voor aangehaald. De burgemeester stelt dat het niet anders had gekund en dat betwijfelt hij. Het is zijn taak om daar kritisch op te zijn. De demonstranten waren al uren van tevoren herkenbaar aanwezig. Het idee dat het de burgemeester heeft overvallen dat er op andere plekken demonstraties zijn ontstaan, vindt hij ingewikkeld. Aangekondigde demonstraties moeten binnen zicht- en hoorafstand van het evenement plaatsvinden. In het gemeentelijk handboek leest hij dat die zicht- en hoorafstand soms ondergeschikt is aan andere belangen – bijvoorbeeld tijdens protesten tijdens herdenkingen of bij een bezoek van een staatshoofd. JA21 beschouwt de opening van het Nationaal Holocaustmuseum als een onwaardige vertoning. Hij is benieuwd hoe de burgemeester hiernaar kijkt. Juristen denken verschillend over de noodzaak van demonstreren binnen zicht- en hoorafstand.

Hij wil graag weten waarom de burgemeester koos voor haar interpretatie, wie haar hebben geadviseerd, of ze elders advies heeft ingewonnen en welke instructies de politie had. Het lid HOFLAND citeert een van de teksten uit het Nationaal Holocaustmuseum: “Verblind als zij waren, beschouwden zij Joden zonder meer als een bedreiging en minderwaardig en ze herkenden hen niet langer als de medemens.” Het is van groot belang dat iedereen kan zien wat er is gebeurd. Tijdens de opening zijn genodigden blootgesteld aan een emotionele en soms kwade groep demonstranten. Dat heeft enorm veel pijn gedaan. Mensen kunnen niet begrijpen dat dit kan en mag. De demonstranten uitten hun woede tegen de komst van de president, maar ook over het drama dat zich nu afspeelt in Gaza. De driehoek heeft secuur gecontroleerd of op de dag van de opening grenzen zijn overschreden. Op basis daarvan heeft de driehoek de afweging gemaakt dat de demonstraties volgens de Wom verliepen. Er zijn geen grenzen overschreden. Er is dus een correcte afweging gemaakt. Maar het schuurt.

Concept Raadscommissieverslag, 21 maart 2024

Het recht op demonstratie is niet het recht om te kwetsen, maar wel een recht dat mensen moeten kunnen uitoefenen. Desgevraagd geeft hij aan dat demonstranten binnen zicht- en op hoorafstand mogen demonstreren. Het lid AHMADI ziet dat de komst van de Israëlische president tot veel woede en frustratie heeft geleid. Demonstreren is niet altijd hetzelfde als gehoord worden. Ze is benieuwd wat de burgemeester heeft gedaan om gehoor te geven aan alle sentimenten die er onder de demonstranten leefden. Het beschermen en garanderen van het demonstratierecht zoals de burgemeester dat nu heeft gedaan, was niet terecht volgens LAV. De driehoek heeft zich gebogen over de situatie ter plekke. Bezoekers voelden zich gekwetst door de uitingen van de demonstranten, maar het demonstratierecht is onlosmakelijk verbonden met een democratische rechtsstaat. Het debat zou nu moeten gaan over de aanwezigheid van de Israëlische president. Dat deed volgens LAV namelijk afbreuk aan de waardigheid van de opening van het Nationaal Holocaustmuseum. De partij die de demonstratie had georganiseerd, is een snelgroeiende groep van Joodse mensen die aangeven dat bijna 80% van de aanwezigen Joods waren. Wereldwijd staan deze mensen dagelijks actie te voeren tegen de daden van Israël.

De komst van de heer Herzog zou zonder twijfel polariserend werken, niet alleen door zijn boodschap, maar ook vanwege zijn impact op veel Joodse en Palestijnse Amsterdammers. De demonstranten zagen zijn komst als een uiting van rechtvaardiging van wat er nu in Gaza gebeurt. Ze is benieuwd of de burgemeester überhaupt heeft overwogen wat de impact zou zijn van zijn komst of op de Joodse en Palestijnse Amsterdammers die zich verzetten tegen de daden van de Israëlische regering. De burgemeester geeft aan verdrietig te zijn over het feit dat de demonstranten dit symbolische moment niet hebben gerespecteerd en geen onderscheid hebben gemaakt tussen de herinnering aan de oorlog in Nederland en hun boosheid over de aanwezigheid van de president. Het lid Ahmadi vindt het onbegrijpelijk dat de burgemeester dacht dat de woede over wat er in Gaza gebeurt, kon worden weggedrukt als de koning, de premier en de burgemeester een lid van de Israëlische regering met zo veel egards zouden ontvangen. Iedere Nederlander is zich bewust van de rol die de Nederlandse regering speelt in deze situatie. De Joodse demonstranten vertelden het gevoel te hebben dat zij volledig buiten beschouwing werden gelaten en geen plekje krijgen in de gemeenschappen waartoe zij behoren vanwege hun visie op de mensenrechtenschendingen door Israël.

Ze wil weten wat de burgemeester heeft gedaan zodra zij op de hoogte werd gesteld van de komst van de heer Herzog om aan de pijn en woede in de verschillende gemeenschappen tegemoet te komen. Zijn er gesprekken gevoerd? Met wie? Is er met de Palestijnse gemeenschap gesproken? Is er zorg geboden, een luisterend oor, erkenning van hun pijn? Is er contact met de Joodse demonstranten opgenomen en zijn er plannen om ook naar hen uit te reiken? Het lid NADIF heeft met verschillende mensen gesproken, mensen die gekwetst waren over de gebeurtenissen bij het Nationaal Holocaustmuseum en met demonstranten die zich gestigmatiseerd voelden. Daar heeft de politiek ook een rol in. Als de feiten niet bekend zijn, moet men er ook niet op vooruitlopen en zeker niet met polariserende uitspraken. Het vragenuurtje in de Tweede Kamer vond ze echt beschamend. Bij de demonstranten ging het om de komst van de heer Herzog en niet om de opening van het museum. Ze werden pas aangemeld toen bekend werd dat hij aanwezig zou zijn. De brief laat heel duidelijk de tijdslijn zien. De organisatie wilde wel degelijk rekening houden met het ceremoniële deel van de opening. Ze vroeg juist om stilte. De driehoek controleert real time welke uitspraken worden gedaan, zodat ze weet wanneer er moet worden ingegrepen.

Daarmee wordt het demonstratierecht beschermd en tegelijkertijd bekeken of er uitspraken worden gedaan die strafbaar zijn. Ze is benieuwd hoe verder kan worden geïnvesteerd door training en ondersteuning als het gaat om het signaleren van dergelijke zaken. Demonstraties vergen veel organisatiekracht. Ze zou graag verder willen onderzoeken wat er nodig is om een

Concept Raadscommissieverslag, 21 maart 2024

demonstratie als bijvoorbeeld de Feminist March te laten doorgaan, en dan zo veilig en inclusief mogelijk. Er worden heel veel demonstraties aangemeld. Het lid Nadif kan zich voorstellen dat de organisatiekracht bij de driehoek en bij de gemeente verdere investeringen vereist, bijvoorbeeld als het gaat om sfeerbeheer en veiligheid. Ze onderschrijft de beide verzoeken van het lid Garmy, met name als het gaat om nuance in de beeldvorming. Desgevraagd geeft ze aan zich niet te willen uitspreken over de reden van demonstraties. Er zijn politici die het demonstratierecht willen ondermijnen. Dat recht is nodig, zeker in deze tijd en zeker als extreemrechts straks in het kabinet zit. Het is een verworven recht. Het lid VAN SCHIJNDEL wordt steeds enthousiaster over de Wom met alle mogelijkheden voor de burgemeester om betogingen mogelijk te maken maar indien nodig ook te begrenzen. De storm van kritiek op de burgemeester vindt hij enigszins terecht. Er waren drie belangen in het geding: de waardige opening van het museum, het belang van pro-Israëlische betogers om de president te verwelkomen en het belang van de betogers voor de Palestijnse zaak. Het belang van die waardige opening had moeten prevaleren. Gek genoeg werd dat achtergesteld bij het demonstreren.

De voorbereiding was slecht; het niet-optreden van de burgemeester bij het museum was onacceptabel en de brief maakt het alleen maar erger. Niet de driehoek gaat over de handhaving van de openbare orde. Dat is de burgemeester. Als het om de voorbereiding gaat, was het voorzienbaar dat pro-Palestijnse mensen de komst van de president zouden aangrijpen om te komen demonstreren. Waarom dan zo dicht bij de synagoge en waarom niet op de Dam. Artikel 5 van de Wom geeft de burgemeester die mogelijkheid. Op de Plantage Kerklaan doken spontaan woedende burgers op. De politie had toen de opdracht moeten krijgen om ze daar ogenblikkelijk – artikel 7 van de Wom – te verwijderen. Die betoging zorgde voor onveiligheid, ongeregeldheden en wanordelijkheden. Verschillende groepen betogers lieten heftige emoties zien. Dan is het belangrijk die groepen uit elkaar te trekken. Het lid HEINHUIS vindt dit een absurd uitgangspunt. Het is namelijk niet gebeurd; het is niet gevaarlijk geweest. Het is heel vaak zo dat er demonstraties en tegendemonstraties zijn in de stad. Absurde, niet onderbouwde uitspraken zijn hier niet op z’n plaats. Het lid VAN SCHIJNDEL meldt dat politiebussen op het Waterlooplein werden beklommen en beklad en er werd met eieren en vuurwerk gegooid. Hij ziet het als wegduiken van verantwoordelijkheden wanneer de burgemeester zich verschuilt achter het demonstratierecht.

Er geldt een recht om te demonstreren maar niet om andermans bijeenkomst te verstoren en dat is wat er gebeurde. De burgemeester had ervoor moeten zorgen dat de plechtigheid zonder wanklank en schermutselingen had kunnen plaatsvinden. Het is niet zo dat de demonstraties op zicht- en hoorafstand moeten kunnen plaatsvinden. De Joodse gemeenschap heeft gevraagd om een evaluatie van het gebeuren. Hij ziet graag dat de burgemeester dit toezegt. Het lid LOCHTENBERG moet constateren dat de demonstraties veel teweeg hebben gebracht en hebben geleid tot grote verontwaardiging en veel frustraties. Het CDA vindt net als vele anderen dat de opening een moment van stilte en reflectie had moeten zijn. Het heeft geleid tot persoonlijke kritiek en soms zelfs haatberichten aan de burgemeester. De burgemeester bashen draagt op geen enkele manier bij aan de discussie en doet geen recht op hoe de burgemeester zich sinds 7 oktober inzet voor dialoog en verbinding. In de brief leest hij dat de noodverordening niet kon gelden. Had die wel kunnen gelden, welke mogelijkheden waren er dan geweest om de demonstratie op afstand te plaatsen? De burgemeester was ceremonieel aanwezig bij de opening van het museum.

Concept Raadscommissieverslag, 21 maart 2024

Hij hoort graag wat de taakverdeling was tussen de burgemeester en de locoburgemeesters om te beslissen over de spontane demonstratie. Hebben de driehoek en de burgemeester voldoende juridische instrumenten om bijvoorbeeld bij de 4 mei-herdenking demonstraties op afstand te houden en indien nodig snel in te grijpen? Het CDA meent dat de burgemeester wel had kunnen ingrijpen bij wanordelijkheden. De Joodse gemeente wijst hier ook op. Eerder verplaatste de burgemeester ook een demonstratie van Pegida bij een moskee. Had de burgemeester gebruik willen maken van de bevoegdheid om de demonstratie te verplaatsen als dat mogelijk was geweest? Het CDA heeft het idee dat er vooral aandacht is geweest voor het juridisch kader waarbinnen demonstraties plaatsvinden en te weinig voor de Joodse gemeenschap. Het lid KABAMBA hecht grote waarde aan het recht op demonstratie, het beschermen van vrijheid en mensenrechten. Het Nationaal Holocaustmuseum demonstreert hoe erkenning, herdenking en educatie kunnen samenkomen. Het is een inzet voor een betere en vrije wereld. Amsterdam moet een veilige haven zijn voor mensen die vluchten van geweld, inclusief Palestijnse vluchtelingen. Daarom staat de ontvangst van de Israëlische president haaks op de visie op een vrije toekomst. Ze hoort graag meer over het protocol voor het uitnodigen van staatshoofden die verwikkeld zijn in dit soort bloedbaden.

Niettemin moet er worden gestreefd naar een eerlijk perspectief. Vrijheid mag niet afhankelijk zijn van hoe iemand eruitziet, wat hij gelooft of wat zijn etnische achtergrond is. Iedereen heeft recht op een menswaardig bestaan. Ze verzoekt de burgemeester bij de evaluatie ook de Palestijnse gemeenschap hierin mee te nemen, nu en in de toekomst. Het lid BAKKER heeft de emoties gezien en gevoeld rond de opening van het Nationaal Holocaustmuseum. Het is van groot belang te blijven spreken over de verschrikkelijke Jodenvervolging en om te blijven herdenken. Dit mag nooit meer gebeuren. Die geschiedenis moet verteld blijven worden. Het is bijzonder pijnlijk dat de opening zo in het teken is komen te staan van het protest vanwege de komst van de president. De PvdD is groot voorstander van een ruim demonstratierecht ook als dat soms schuurt met andere belangen. In de brief werd treffend afgesloten met de woorden dat gruwelijke herinneringen en hedendaags verdriet samenkwamen en dat dit schuurde, maar onvermijdelijk hoort bij een vrije demonstratie. Dat is zeker het geval. Protesteren binnen zicht- en op hoorafstand hoort daarbij. De PvdD onderschrijft de stellingname dat het niet de kant op moet gaan van het verbieden van demonstraties. Een samenleving blijft leefbaar juist door elkaar de ruimte te geven. De kracht van de democratie is tegengestelde uitingen te verdragen.

Burgemeester HALSEMA wijst op de afleveringen van De Joodse raad. Die serie confronteert de kijker ermee hoe groot het onrecht is geweest dat de Joodse bevolking in Nederland en in het bijzonder in Amsterdam is aangedaan. Onderzoek is gaande naar het handelen van de gemeente ten tijde van de oorlog. Op de burgemeester en op het gezag rusten twee zware verplichtingen: altijd oog hebben voor trauma, pijn en leed van de Joodse gemeenschap. Dat wordt van generatie op generatie overgeleverd. Dat is ook nog aanwezig bij de jongere generatie nu. De tweede verplichting is nooit de hand te lichten met de rechtsstaat, de Grondwet en de wetten die daarmee zijn verbonden. Dat geldt de bescherming van minderheden, maar ook de vrijheden zoals het demonstratierecht. Dat maakt iedereen verantwoordelijkheid voor de juiste omschrijving van wat er op 10 maart is gebeurd. Mensen die niet aanwezig waren bij de opening, gebruikten vrijwel direct stevige woorden en namen niet de moeite om het feitenrelaas van de driehoek af te wachten. Niemand uit het parlement heeft zich in verbinding gesteld met de Amsterdamse driehoek voordat men allerlei boute uitspraken deed. Het beeld dat de openingsceremonie volledig overschaduwd werd door een zwarte deken van antisemitisme is onjuist en kwalijk. De ceremonie in de synagoge is zeer waardig en plechtig verlopen. De burgemeester was erbij.

De rondleiding in het museum was diep indrukwekkend en is zonder enig incident verlopen. Op afstand was protest hoorbaar, maar niemand werd overstemd.

Concept Raadscommissieverslag, 21 maart 2024

Het is verstandig feiten en ervaringen uit elkaar te houden. De feiten: iedereen is de hele dag veilig geweest. Daar heeft de politie voor gezorgd. De protesten waren gericht tegen de komst van de Israëlische president. Alle demonstraties zijn aangemeld na de aankondiging van zijn komst. Bij de demonstraties heeft de driehoek de wet gevolgd. Op zicht- en hoorafstand mag en moet gedemonstreerd worden, ook als het schuurt en als het mensen kwetst. De driehoek heeft de opening en de demonstraties grondig voorbereid. Er was geen sprake van openbare ordeverstoringen. De politie heeft opgetreden tegen vernieling en het niet opvolgen van een ambtelijk bevel en ze heeft snel opgetreden tegen demonstranten die in de buurt van het Joods Historisch museum wilden protesteren, het moment in de Turfsteeg. Er is geen aangifte gedaan van discriminatie of antisemitisme. Ze roept op dat wel te doen. Er wordt nog steeds gezocht naar beelden met strafbare uitingen. Veel genodigden hebben de nabijheid van demonstranten als intimiderend ervaren, vooral bij het museum. Ze zijn uitgescholden, ook buiten het officiële gedeelte van de opening. Dat is diep triest en onacceptabel. Deze incidenten hebben genodigden diep geraakt en ze hebben tot veel onrust geleid binnen de gehele Joodse gemeenschap. Veel genodigden waren Joodse Amsterdammers.

De burgemeester heeft persoonlijk contact gehad met enkele genodigden. De burgemeester moet de wet zorgvuldig toepassen en dat betekent dat zij de grondrechten van iedereen dient te bewaken, zowel van de Joodse Amsterdammers als van de demonstranten. Het is niet aan de orde om de wet te gaan toepassen op basis van gevoel – hoe goed die gevoelens te begrijpen zijn. Het lid Wijnants sprak erover dat ‘Jodenhaat trok door de straten van Amsterdam’. Ze verzoekt hem daar waar hij dat heeft gezien, dat bij de burgemeester te melden. De ceremonies zouden niet waardig zijn verlopen. Ze verzoekt hem dat te herzien, want dat is niet waar. De heer WIJNANTS heeft op de tv kunnen zien dat de ceremonie een waardige ceremonie was. Het ging fout bij de opening van het museum. De dag zelf is niet waardig verlopen doordat de demonstranten uiteindelijk bij het museum te dichtbij waren. Hij kan niet begrijpen waarom er in de voorbereiding niet is besloten de demonstranten een eind verderop te plaatsen. Burgemeester HALSEMA is blij met de nuancering die het lid Wijnants aanbrengt. De driehoek heeft de bijeenkomst heel grondig voorbereid. Het was geen herdenking, het was de opening van het Holocaustmuseum. Daartegen kon gedemonstreerd worden waarbij de gronden van de Wom van toepassing waren. De driehoek wist vanzelfsprekend veel eerder dat president Herzog aanwezig zou zijn.

De driehoek heeft vanaf het begin ingegrepen. Verzocht was te mogen demonstreren op het Jonas Daniël Meijerplein. Dat was te dichtbij en zou tot verstoring leiden van de bijeenkomst in de synagoge. Daarop is de demonstratie verder weg geplaatst, zo’n 120 m van de synagoge met het Meester Visserplein en de autoweg ertussen. Er is protest geweest, niet woordelijk verstaanbaar. Voor het grootste deel van de bijeenkomst was het stil in de synagoge. Daarover waren afspraken gemaakt. Alleen de laatste tien minuten zwol het geluid aan. Op dat moment kwam er ook berichtgeving naar buiten over de toespraak van de president. Een drietal demonstraties was aangemeld in dit gebied waaronder een proIsraëlische demonstratie op de Plantage Middenlaan. Demonstranten zijn verwezen naar het Waterlooplein en naar het Wertheimpark waar ook een tegendemonstratie mocht plaatsvinden. Toegestaan werd de pro-Israëlische demonstratie op de hoek Plantage Kerklaan/Plantage Middenlaan. Er is ook nog een spontane demonstratie geweest, maar ook een niet-aangemelde demonstratie kan niet zomaar verboden worden. Bij de proIsraëlische demonstratie verzamelden zich tegendemonstranten. Dat was op de aanrijdroute van auto’s. Toen de burgemeester de auto uitstapte, ervoer zij het geluid luid en dichtbij. Daarop heeft ze contact gezocht met de driehoek.

Demonstranten voor en tegen stonden achter de hekken op de hoek Plantage Kerklaan/Plantage Middenlaan. Daar waren geen wanordelijkheden. Wel was er luid protest. De Wom biedt dan geen gronden om op te treden. Dat was ook niet nodig omdat de demonstranten achter de hekken bleven. De politie heeft nauwlettend gevolgd of het nodig was om op te treden. De auto’s moesten daar

Concept Raadscommissieverslag, 21 maart 2024

langs rijden. Er is een groep bezoekers geweest die is gaan lopen vanaf het Joods Historisch museum naar het Holocaustmuseum via het Wertheimpark. Daar zijn ze waarschijnlijk langs een groep demonstranten gelopen die gescholden heeft. Dat zijn loslopende demonstranten geweest. Dat was niet onveilig, maar wel uitermate onprettig. Er schijnen antisemitische leuzen te zijn geuit. Daarom de oproep daar aangifte van te doen. Desgevraagd legt de burgemeester uit dat het operationeel onverstandig was om in te grijpen. Volgens de Wom moet er dan sprake zijn van wanordelijkheden – en die waren er niet. Dat is namelijk een hogere eis dan alleen verstoring van de openbare orde. Er is even overwogen de demonstranten meer naar achteren te plaatsen, maar dan had de politie moeten ingrijpen terwijl er geen grond voor was en mogelijk tot een tegenreactie had geleid. Het lid VAN SCHIJNDEL meent dat de Wom de mogelijkheid biedt om wanordelijkheden te voorkomen. Ze zijn er dan nog niet, maar demonstranten kunnen slaags raken. Burgemeester HALSEMA stelt dat er geen sprake van was dat mensen met elkaar op de vuist dreigden te gaan. Toen er vanuit een hotel spandoeken opgehangen zouden worden, is er onmiddellijk ingegrepen. Demonstraties zijn in de regel luid en daarmee onplezierig. Nog verder weg plaatsen zou nauwelijks effect hebben gehad. Het is een afweging van proportionaliteit geweest.

Ze bedankt de heer Garmy voor zijn prachtige betoog. Er is geen grond in de Wom om bijvoorbeeld de demonstratie te beëindigen bij het vertrek van de president. De demonstratie is daarna wel redelijk snel opgelost. De gekwetstheid heeft vooral plaatsgevonden na het vertrek van de Israëlische president. Bij het Wertheimpark liepen groepjes demonstranten rond die geen deel uitmaakten van de officiële demonstratie. Die hebben gescholden. Dat was niet op een geplande demonstratielocatie. Het gesprek met de Joodse gemeenschap heeft plaatsgevonden. Daarbij is de burgemeester verzocht de gemeenschap niet te gebruiken voor een debat. Dat doet ze dus niet. Er was wel verschil van mening, ook onderling. Toch was het ook een prettig gesprek waarbij aan beide zijden emoties zijn geuit. Mevrouw Alberts vroeg of het verstandig was dat president Herzog hierbij aanwezig was. De directeur van het Nationaal Holocaustmuseum heeft de president uitgenodigd in juli 2023. Dat vond de burgemeester volstrekt vanzelfsprekend. Het uitnodigen van een president ligt bij de minister-president, bij BuZa en uiteindelijk symbolisch ook bij de Koning. De stad heeft alleen de rol daarin gastheer of gastvrouw te zijn en ervoor te zorgen dat er geen wanordelijkheden ontstaan. Daar heeft de driehoek op toegezien.

Na 7 oktober heeft de driehoek zich zeker gerealiseerd dat de komst van de president tot heel andere emoties zou kunnen leiden. Daar heeft de driehoek zich op geprepareerd. Dat is immers zijn taak. De burgemeester heeft bijna dagelijks contact met de directeur van het museum. Vanzelfsprekend is er veel contact geweest met de organisatie van het museum en met de beveiliging. Men wist wat er zou komen; men kende de emoties. Na 7 oktober stelde de komst van de president andere eisen aan de beveiliging. Dat is allemaal uitgebreid doorgenomen. Het lid VAN BERKEL wil weten wat volgens de burgemeester de wettelijke afstand is die moet worden gehanteerd als goede zicht- en hoorafstand bij een demonstratie. Die afstand is soms ondergeschikt bij een bezoek van een staatshoofd zoals in het handboek is opgenomen. De burgemeester spreekt over 120 m wat al ver weg zou zijn, maar een hoogleraar geeft aan dat 200 m nog gepast zou zijn. Het genoemde hotel staat binnen het afgedekte gedeelte op de Plantage Middenlaan. Daar scandeerden verschillende demonstranten leuzen en daar hadden ze spandoeken hangen. Hij is benieuwd wat het OM hiermee gaat doen. Hij heeft zeker niet gezien dat er ‘terstond is ingegrepen’. Dat duurde namelijk een hele tijd. Burgemeester HALSEMA legt uit dat de zicht- en hoorafstand sterk afhankelijk is van het stratenplan. Er zijn geen meters aan verbonden.

Het is een kwestie van proportionaliteit. Je moet een demonstratie kunnen zien en horen. Het is een precaire

Concept Raadscommissieverslag, 21 maart 2024

afweging. Afwijken daarvan is mogelijk, maar dan moet er een ernstige dreiging van wanordelijkheden zijn. Dat was ooit aan de hand bij Pegida waar het om mogelijk gevaar ging. Bij de opening is geen enkele wanordelijkheid geweest. Er is ook niemand onveilig geweest. Wel was het geluid luid en dichtbij, maar alles was onder controle. Het lid LOCHTENBERG hoort de burgemeester zeggen dat ze heel veel heeft gedaan om te de-escaleren. Hij is benieuwd of de organisatie vooraf overleg heeft gehad over de inhoud van de speech van president Herzog. Burgemeester HALSEMA gaat niet over de inhoud van demonstraties en ook niet over toespraken van presidenten. Ze heeft wel zorg geuit over hoe politiek de toespraak zou zijn. Het was namelijk belangrijk dat de speech over de Holocaust zou gaan. De burgemeester spreekt haar waardering uit voor de wijze waarop het lid Khan het demonstratierecht, het belang van respect en de omgang met de Joodse Amsterdammers in balans heeft gebracht. Met de Palestijnse gemeenschappen zijn sinds 7 oktober allerlei gesprekken gevoerd. Als mensen zich niet gehoord voelen: laat het weten. De gemeente probeert zo veel mogelijk mensen erbij te betrekken. In de richting van het lid Heinhuis geeft de burgemeester aan dat de les na 10 maart is dat nooit mag worden onderschat hoe snel politieke oordelen worden gevormd zonder dat men over een feitenrelaas beschikt.

De driehoek moet dat dus zo snel mogelijk na afloop presenteren. De noodverordening is geen instrument om demonstraties te reguleren. Het is wel een instrument dat bij grote openbare herdenkingen kan worden ingezet. Dat maakt het mogelijk om een groot terrein af te grendelen. Dat speelde bijvoorbeeld bij de opening van het Namenmonument en dat speelt ook bij de 4 mei herdenking. Er is al begonnen met de voorbereiding van 4 mei. Bij OOV zijn voorbereidingen getroffen. Het is absoluut belangrijk dat dit een moment is waarop in gezamenlijkheid en met respect twee minuten stilte wordt betracht. Dat gebeurt in openbaarheid. Allerlei mensen kunnen zich op de Dam verzamelen. Aan tegendemonstraties kunnen grenzen worden gesteld. De ceremonie zou worden overstemd door hysterische haat. Dat klopt niet. De ceremonie was buitengewoon waardig. Ze vindt het schandalig als dat anders wordt beoordeeld. Het lid VAN BERKEL heeft gezegd dat de demonstraties bij tijd en wijle hysterisch en agressief werden. Burgemeester HALSEMA beschouwt dat als een heel gewenste nuancering van zijn opvattingen. De jurist Doornhof heeft in De Telegraaf aangegeven dat er helemaal geen eis zou zijn van zicht- en hoorafstand. Hij is gespecialiseerd in bouwvergunningen en dat staat wel een beetje af van wat er die dag aan de hand was. Ze oppert de uitspraken van de heer Roorda, hoogleraar, er naast te leggen.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14013385/1