Document · PDF

Conceptverslag raadscommissie Algemene Zaken 02-11-2023.pdf

Raadscommissie Algemene Zaken 23 november 2023, gemeente AmsterdamBij agendapunt: Conceptverslag van de openbare vergadering van de raadscommissie AZ d.d. 2 november 20236.448 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Preventie Jeugdcriminaliteit, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden, Handhaving en Toezicht

Raadscommissieverslag, 2 november 2023

Vergadering Vergaderdatum Verslag vast te stellen op:

Openbare vergadering van de Raadscommissie Algemene Zaken Donderdag 2 november 2023 van 19.30 tot 21.25 uur Donderdag 23 november 2023

Voorzitter: de heer Van der Veen Portefeuillehouders: burgemeester Halsema Commissiegriffier: de heer Willems Verslaglegging: mevrouw Van de Belt Aanwezige commissieleden: Alberts (SP), Bakker (PvdD), Broersen (Volt), Ernsting (GroenLinks), Havelaar (CDA), Heinhuis (PvdA), Hofland (D66), Khan (DENK), Moeskops (D66), (Nadif (GroenLinks) en Van Schijndel (FvD) en Veldhuyzen (LAV) Afwezige commissieleden: Abdi (PvdA), Kabamba (Lijst Kabamba), Martens (VVD) en Rooderkerk (D66) Overige aanwezigen: de heer Dutilh (commissieondersteuner),

Algemeen, 1 a. Opening De VOORZITTER opent de vergadering even na 19.30 uur en heet iedereen welkom op deze raadscommissievergadering AZ. Er is een quorum. b. Mededelingen Er is bericht van verhindering van de leden Abdi en Martens wegens ziekte. Het lid Broersen schuift rond 20.00 uur aan. De VOORZITTER meldt dat er vier speciale gasten deze raadsvergadering bijwonen: twee uit Rusland, een uit Oekraïne en een uit Armenië. De voorzitter brengt de mail van de griffier onder de aandacht over de technische sessie op 28 november om inzicht te krijgen in de ontwikkelingen rond de bezwaarbehandeling binnen de gemeente Amsterdam. Tot woensdag 8 november kunnen leden zich aanmelden. Op maandag 4 december vindt op initiatief van het lid Lust een werkbezoek plaats van 15.00 tot 17.00 uur naar het expertisecentrum Aanpak discriminatie van de politie. Meer info volgt morgen per mail. Burgemeester HALSEMA heeft eerder toegezegd dit najaar met de uitkomsten van de marktconsultaties, stakeholdergesprekken en de afweging van het college te komen aangaande het toekomstig erotisch centrum om tot een voorkeurslocatie te komen. Door het conflict in Israël en de Palestijnse gebieden en door familieomstandigheden komen de stukken wat later dan verwacht. Naar verwachting komen alle stukken half december naar de raad. c.

Concept Raadscommissieverslag, 2 november 2023

Vaststellen agenda De punten 3, 4 en 5 worden gehamerd. Punt 6 wordt wegens de afwezigheid van het lid Abdi nogmaals doorgeschoven. Er is geen behoefte meer aan behandeling van punt 10. Punt 11 wordt doorgeschoven. De agenda wordt vastgesteld. d. Conceptverslagen van de openbare raadscommissie AZ van 5 oktober 2023 Het verslag van de openbare raadscommissie AZ van 5 oktober 2023 wordt ongewijzigd vastgesteld. e. Termijnagenda f. Tkn-stukken g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies Inhoudelijk, 2 a. Opening inhoudelijk gedeelte b. Inspreekmoment publiek c. Actualiteiten d. Rondvraag Het lid ALBERTS vraagt aandacht voor het bericht dat op een adres in het westelijk havengebied 900 bedrijven staan ingeschreven. Een onderzoek loopt. Ze zoekt naar een methode om te voorkomen dat dergelijke zaken kunnen bestaan of in ieder geval eerder op te sporen zijn. Burgemeester HALSEMA legt uit dat dit officieel ‘domicilieverlening’ heet, het beroeps- of bedrijfsmatig ter beschikking stellen van een (post)adres. Het is niet verboden om honderden bedrijven op één adres in te schrijven. Domicilieverleners vallen onder het toezicht van de Belastingdienst. Die heeft de plicht cliëntonderzoek te doen en ongebruikelijke transacties te melden. Bekend is dat sommige domicilieverleners criminelen faciliteren door hun een adres te bieden voor een dekmantelbedrijf.

Het onderzoek in RIECverband is zeker van belang, maar ze kan nog nagaan of er bij het oprichten van een onderneming meer checks kunnen worden ingebouwd. Daarbij is de KvK een belangrijke gesprekspartner. De burgemeester komt hier graag een keer uitgebreider op terug. Het lid ERNSTING wijst op zijn motie over brievenbusfirma’s bij de voorjaarsnota. Die heeft hij uiteindelijk ingetrokken vanwege het preadvies. Hij is blij wanneer dit nog een keer goed besproken wordt. Wellicht is het toch mogelijk die adressen met een aantal firma’s in kaart te brengen. De KvK bevat immers deels publieke informatie.

Concept Raadscommissieverslag, 2 november 2023

Het lid KHAN stelde de vorige keer de vraag waarom de leuze ‘From the river to the see, Palestine will be free’ onaanvaardbaar is in de ogen van de burgemeester. Afgelopen augustus oordeelde de rechter dat dat niet strafbaar en evenmin antisemitisch was. De burgemeester had kunnen zeggen dat de tekst multi-interpretabel is en dat iedereen die de leus met kwade bedoelingen uitspreekt, wordt aangepakt. Het lid Khan heeft zeker ook voor de onveiligheidsgevoelens bij de joodse gemeenschap. Hij roept heel expliciet op deze leuze in de juiste context te scanderen en nooit op een intimiderende manier. Hij is benieuwd of de burgemeester een van de bekendste Palestijnse bevrijdingsleuzen zou moeten kwalificeren op grond van de meest extreme uitleg. ProPalestijnse demonstraties worden hier en in de omringende landen verboden. Hij vraagt de burgemeester uit te leggen wat de leus onaanvaardbaar maakt. Burgemeester HALSEMA legt uit dat de leus voor haar onaanvaardbaar is. Ze was eerder niet bekend met de jurisprudentie. Ze blijft achter haar uitspraak staan. Ze kent de geschiedenis van de slogan en ze weet dat er mensen zijn die niet de bedoeling hebben gehad om te zeggen dat ze de Israëli’s de zee in duwen. Het lid Khan negeert dat deze leus vanaf 2017 is opgenomen in het handvest van Hamas. Hamas en Hezbollah gebruiken de leus als slogan en daarmee is de leus alle onschuld kwijt.

Dat maakt de leus onaanvaardbaar. Er zijn alternatieven voor deze slogan. Met deze leus worden joodse inwoners tot in het diepst gekwetst. Ze citeert de heer Ur: “Ik gebruik de leus bewust niet. Los van wat ik ermee zou bedoelen of wat die betekent. Als joodse vrienden aangeven dat het hun een onveilig gevoel geeft, dan luister ik ernaar zoals ik andersom ook zou hopen op begrip voor iets wat voor moslims als bedreigend wordt ervaren.” Waarom zouden we elkaar nodeloos en opzettelijk kwetsen? Dat is namelijk het effect van de kreet. De burgemeester is niet van plan haar woorden te nuanceren. Verboden is de leus niet. Ze roept op een andere leus te gebruiken, bijvoorbeeld ‘Free Palestina’. De bedreigingen op dit moment onder joodse inwoners zijn verschrikkelijk en het is echt onnodig te kiezen voor een leus die mensen kwetst en intimideert. Het lid VELDHUYZEN schrikt toch van de woorden van de burgemeester. Zij benadrukt immers altijd de vrijheid van meningsuiting en het feit dat ook dingen moeten kunnen worden gezegd die nu eenmaal kwetsend zijn. Omdat Hamas deze leus gebruikt, lijkt de burgemeester in te boeten op de vrijheid van meningsuiting. Burgemeester HALSEMA stelt dat de vrijheid van meningsuiting onaangetast is. De leus is niet verboden. Het is aan ieder individu om te leus wel of niet te gebruiken.

Het is wel buitengewoon naïef om te denken dat na een historisch ongekende terreuractie in Israël zo’n uitspraak contextloos kan worden gebruikt. De burgemeester heeft zich eerder ook uitgesproken toen er op de Dam Davidssterren en hakenkruizen werden gebruikt tijdens coronademonstraties. Toen was de raad het met haar eens. Ook dat was niet verboden. Ze wijst op het verschil tussen een verbod en een moreel oordeel. Ze is geshockeerd dat een partij als BIJ1 deze slogan bewust projecteert op het Mauritshuis terwijl die partij altijd aandacht vraagt voor de kwetsbare positie van gemarginaliseerde groepen en pleit voor bescherming tegen discriminatie. Het lid VAN SCHIJNDEL meent dat alles wordt verergerd door deze uiteenzetting over wel of niet een strafrechtelijk verbod maar wel een morele onjuistheid. De civiele rechter heeft eerder allerlei uitingen van Baudet verboden. Hij vindt het onverstandig van de georganiseerde joodse gemeenschap om rechtsgedingen te voeren over die leus die duidt op een éénstaatoplossing. Burgemeester HALSEMA constateert dat het geen geheim is dat wat Forum voor Democratie wel of niet verwerpelijk vindt, vrij ver afstaat van wat zijzelf en het college moreel verwerpelijk vinden.

Concept Raadscommissieverslag, 2 november 2023

Het lid HOFLAND wil graag meegeven dat een groot deel van de raad erg tevreden is met de manier waarop de burgemeester zich verwoordt, zowel juridisch als moreel. Hij hoopt dat ook de burgemeester weet dat een groot deel van de stad op die genuanceerde manier graag ziet dat partijen met elkaar in verbinding komen. Burgemeester HALSEMA heeft bij meerdere gelegenheden rond dit vreselijke conflict aangegeven dat drie dingen van groot belang zijn voor de stad. Dat betekent dat de gemeente haar minderheden in de stad beschermt. Dat betekent dat iedereen probeert elkaar een beetje heel te houden door zacht voor elkaar te zijn en niet nodeloos de polarisatie op te zoeken. Dat betekent ook dat voor de stad Amsterdam mensenrechten altijd centraal staan. Raadsaangelegenheden 3 Vaststellen van de Verordening vertrouwenscommissie burgemeester gemeente Amsterdam 2023 (VN2023-022646)

herbenoeming

Dit punt wordt gehamerd. 4 Vaststellen van de Wijzigingsverordening voor de Bijzondere subsidieverordening fractieondersteuning stadsdeelcommissies en bestuurscommissie stadsgebied Weesp (VN2023-022656) Dit punt wordt gehamerd. 5 Vaststellen van de Wijzigingsverordening fractieondersteuning 2009 (VN2023-022653)

voor

Verordening

Dit punt wordt gehamerd. Openbare Orde en Veiligheid 6 Afhandelingsbrief toezegging gesprek online media bedrijven (VN2023-022177) Dit punt wordt doorgeschoven naar de volgende vergadering. Algemene Zaken 7 Kennisnemen van de raadinformatiebrief ter afdoening van de toezegging over uitspraak Wob-verzoek erfpachtdocumenten (VN2023-022173) Het lid VAN SCHIJNDEL wil niet meer het woord voeren. Het lid HAVELAAR denkt dat de centrale vraag die de brief probeert te beantwoorden is of de gemeente nu wel of niet voldoende invulling heeft gegeven aan de opdracht van de rechter om openheid te geven na die Wob-verzoeken. Die openbaarheid ging over de vraag rond het rekenmodel. Aan die Wob-verzoeken gingen jarenlange felle debatten met bewoners vooraf. Eerst waren de bestanden kwijt; toen waren de computers kwijt; vervolgens waren de bestanden toch weer gevonden, maar dat bleken niet de juiste te zijn; toen kwamen toch de computers boven water; toen werden de e-mails bekeken maar toch niet allemaal. Kortom, het werd er niet duidelijker op. De hoofdvragen waren: de rekenmodellen mogen inzien zodat narekenen mogelijk was en de stukken van Ortec,

Concept Raadscommissieverslag, 2 november 2023

Finance en de Grondwaardecommissie ook inzien. Zeer waarschijnlijk zat alle gevraagde informatie in een of enkele e-mails die door één voormalig medewerker van de gemeente aan Ortec en de Grondwaardecommissie waren gestuurd. Precies die e-mailbox is niet meegenomen door de ambtenaren in de uitvoering van de Wob-verzoeken. Het CDA vindt daarom de beantwoording van de gerechtelijke uitspraken nog onvoldoende. Die e-mails vallen namelijk ook onder dat Woo-verzoek. Hij hoort graag van de burgemeester of ook emails van oud-medewerkers onder de Wet open overheid vallen. Graag bespreekt hij het wantrouwen en de frustratie die kenmerkend zijn bij dit erfpachtdossier. Hopelijk ziet de burgemeester aanleiding om samen te zoeken naar minder juridische wegen om met elkaar in gesprek te blijven en informatie te delen. Burgemeester HALSEMA verduidelijkt dat mailboxen van medewerkers na vertrek een aantal jaren worden bewaard. Dat is geen actief beheerd archief, maar een back-up. Ze stelt het volgende voor: met de Woo-mensen hierover praten omdat er te veel interpretaties van de Woo en de begrenzing daarvan door elkaar lopen. Ze wil ook kijken of dat op een minder juridische manier toch kan worden beslecht. Het schiet nu niet op. Ze is dat verplicht aan de heer Boomsma. Ze komt hier schriftelijk op terug. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken.

Openbare Orde en Veiligheid 8 Raadsbrief programma Radicalisering en Extremisme (VN2023-022174) Het lid HOFLAND constateert dat er onder bepaalde groepen in de stad veel angst heerst. Begrijpelijk. Dat is ook niet zonder feitelijke aanleiding. Het is echt een andere tijd. Het draaiboek Vrede moest worden geactiveerd. Hij verzoekt de burgemeester de raad mee te nemen in wat er is veranderd en hoe de organisatie daarin probeert mee te bewegen. Hij spreekt zijn steun uit voor de verschuiving naar vertrouwen en investering in democratische veerkracht, een uitstekend fundament onder dit programma. De gemeente gaat het onlinedomein benutten. Er gebeurt ook steeds meer online. Hopelijk wil de burgemeester de raad nauwgezet op de hoogte houden van nieuwe ontwikkelingen op dit punt. Misschien is het noodzakelijk; misschien is het te ver gaand. Het lid BROERSEN ziet ook dat er inmiddels een heel andere tijd is aangebroken. Het is goed dat deze brief scherp is op de nieuwe ontwikkelingen en dat het college de veranderende aard van de dreigingen opmerkt en nieuw beleid maakt gericht op antiinstitutioneel en rechtsextremisme. Ook Volt support het idee om de democratische veerkracht te versterken. Wel moet er oog blijven voor het recht op privacy van Amsterdammers. Eerder is het immers voorgekomen dat mensen geen fout hadden begaan en toch in het radicaliseringsprogramma werden opgenomen.

Dat zorgt alleen maar voor wantrouwen. In maart 2022 is er een brief gedeeld van de Commissie van Toezicht waarin een bepaald meetmoment werd genoemd over de geprofessionaliseerde persoonsgerichte aanpak radicalisering. Misschien kan de burgemeester schriftelijk terugkomen op dat meetmoment. Het is belangrijk scherp te zijn op allerlei pogingen tot normalisering van rechtsextremisme en anti-institutioneel extremisme. Veel zorgen zijn er voor de jongste groep van deze aanhangers. Misschien zijn sommige van de programma’s specifiek voor de jongere generatie. De gemeente kan een rol spelen in het bewust maken van de impact van bepaalde woorden. Educatie over democratie en de maatschappij kan bijdragen aan politiek vertrouwen en daarmee anti-institutioneel extremisme tegengaan. Professionals worden geacht een rol te pakken in het tegengaan van radicalisering. Zij moeten gesprekken voeren en waar nodig zorg en ondersteuning bieden. Ze hoort graag of deze professionals hierop voldoende voorbereid zijn. Veel professionals kennen het steunpunt wel, maar zien dat niet altijd als een logische plek om zorgen te bespreken. Kennelijk is er een plan nodig om ervoor te zorgen dat het meldpunt laagdrempeliger wordt.

Concept Raadscommissieverslag, 2 november 2023

Het college wil inspelen op benutten van het onlinedomein. Informatie mag worden verzameld op fenomeenniveau maar de expliciete taak voor gemeenten om online informatie te verzamelen ter voorkoming van radicalisering ontbreekt nog. Ze wil weten waarom dit nog ontbreekt. Het college wil samen met privacyjuristen verkennen welke mogelijkheden er wettelijk zijn. Rotterdam heeft al een inventarisatie gedaan. Ze doet de suggestie hierin samenwerking te zoeken. Desgevraagd legt het lid Broersen uit dat de verkenning voor de onlinedomeinen in de brief wordt genoemd. Dat moet op een manier gebeuren waarbij er rekening wordt gehouden met die privacy. Ze zou wel groepen willen benaderen om de democratische veerkracht te versterken. Hoe groepen worden gespecificeerd om ze te benaderen om te voorkomen dat ze misschien radicaliseren, is een vraag aan de burgemeester. Het lid KHAN ziet dat de gemeente met deze brief een nieuwe koers in slaat. Prima, want eerder gaf hij al aan geen fan te zijn van de manier waarop de gemeente het radicaliseringsbeleid instak. Mensen die radicaliseren of extremistisch gedachtegoed vertonen, worden zorg en speciale hulp geboden. De vraag daarbij is hoe wijd verbreid racisme of diepgeworteld islamofobie is. Het lijkt alsof moslims geen slachtoffer kunnen zijn. Ze zijn alleen dader. Elke minderheidsgroep heeft hiermee te maken.

Radicalisering is dan ook veel verder doorgedrongen dan genoemd in dit stuk. De bevolkingsgroep waar dit op slaat, is zo groot, dat het lid Khan zich serieus afvraagt of de gemeente met dit beleidsstuk daar wel iets aan kan doen. Het vergroten van democratische veerkracht is een goed voorstel, maar hij vraagt zich af of daarbinnen extremisme en radicalisering wordt aangepakt of dat dat beter past binnen diversiteit, de commissie FKD. Misschien moet het geld hiervoor worden overgezet naar die beleidsdomeinen, dus onderwijs en diversiteit. Desgevraagd legt hij uit dat iets organiseren vanuit veiligheid wel voor een bepaalde associatie zorgt. Als het gaat om het versterken van de democratische veerkracht, wordt er bij de domeinen onderwijs en diversiteit al beleid uitgevoerd. Het zou goed zijn daarbij aan te sluiten. Het meldpunt is heel goed. Dat zou hij graag willen uitbreiden. De afgelopen jaren heeft hij meerdere casussen gezien van mensen die op allerlei terreurlijsten zijn beland. Deze zomer nog een casus in Spanje. Er is vanuit de islamitische gemeenschap een meldpunt dat zich hiermee bezig houdt. Het lijkt het lid Khan goed dit meldpunt uit te breiden om mensen te helpen die onschuldig op een dergelijke terreurlijst zijn beland. Het voorstel voor de onlinedomeinen vindt het lid Khan nog te onduidelijk. Hij hoort graag wat de gemeente daar precies gaat doen.

Het lid NADIF sluit zich aan bij de vragen die al zijn gesteld. Ze ziet het belang van het toerusten en ondersteunen van professionals. De problematiek is veelal erg complex. Ze is benieuwd hoe de gemeente daarin kan ondersteunen. Bij seksueel geweld wil de gemeente cultureel-sensitief zijn, dus ze hoort graag hoe dat hier gaat. Hetzelfde geldt voor slachtoffers. Er kunnen namelijk heel veel tegenstrijdige emoties bij slachtoffers spelen. Vanuit veiligheid komen er bepaalde signalen binnen. Er wordt veel desinformatie gedeeld en daarom is die samenwerking zo belangrijk om ervoor te zorgen dat de juiste informatie wordt verwerkt door de jongeren in de stad. Het kan op een gegeven moment razend ingewikkeld zijn om te achterhalen wat waar of niet waar is. Er moet echt vanuit diversiteit, democratisering en digitalisering worden gekeken. Daar zit de kern om ervoor te zorgen dat de informatie op een goede manier wordt verwerkt. Steun dus voor de wijziging van het beleid. Het lid HEINHUIS ziet in deze analyse ook weer dat de verschillende vormen van extremisme elkaar overlappen: anti-overheidssentiment, anti-institutioneel en veel wantrouwen. Dat is zorgelijk. Die wijziging in het beleid is echt nodig. Hoe eerder mensen worden geholpen die dreigen op zo’n pad te belanden, hoe beter en hoe effectiever. De PvdA steunt de lijn om de democratische veerkracht te versterken, van harte.

Dat is wel iets heel algemeens. De term alleen al is breed en multi-interpretabel. Er is zeker een risico bij jongeren die van zo veel verschillende kanten informatie op zich af zien komen. Zeker als er al wantrouwen is, is het belangrijk toch tot die jongeren weten door te dringen.

Concept Raadscommissieverslag, 2 november 2023

Misschien kan de burgemeester dat in de volgende update over een half jaar meenemen. Als deze aanpak van start gaat, ziet ze graag de resultaten daarvan terug om te bezien of het de effecten heeft die de gemeente wil of dat er toch nog meer moet gebeuren. Het lid VAN SCHIJNDEL beperkt zich tot het onderwerp anti-institutioneel extremisme. Dat zou een relatief nieuw fenomeen zijn, maar er is al veel langer sprake van anti-overheidsextremisme. De overheid wil vertrouwd worden en als dat niet gebeurt, kan de democratische rechtsorde in het geding komen. In de 18 de en 19de eeuw zijn juist de westerse constituties vormgegeven op basis van wantrouwen. Het lijkt dan ook een wat overspannen gedachte die in de brief van de burgemeester naar voren wordt gebracht. Dat is wellicht te wijten aan de slechte notitie van de AIVD over anti-institutioneel extremisme. De AIVD is daar echt uit de bocht gevlogen. Het lid Van Schijndel had van de directie Veiligheid en Openbare Orde verwacht zelf met een verhaal te komen. Dat is niet gebeurd. Desgevraagd parafraseert hij dat er sprake is van een generatiewisseling bij de diensten, zeker sinds de enorme bezuinigingen een paar jaar geleden. Nu de dienst weer mag uitbreiden, komen de meeste oude ervaren krachten niet terug.

Er komen nu allemaal hoogopgeleide, ambitieuze, D66-dames van 30 binnen die eerst op de bakfiets de kinderen naar school willen brengen. De AIVD is een voorbeeld van een disfunctionerende dienst. In de notitie wordt gerept van een nationale en internationale elite die het volk wil onderdrukken. Dat is geen serieuze analyse. Hij vraagt zich af waarop dat gebaseerd is. Dat moet de burgemeester niet klakkeloos overnemen. Het lid ALBERTS weet dat mensen gevormd worden door de omstandigheden waarin ze leven. Dat komt in de brief niet terug. Is het door omstandigheden verkeerd gegaan, dan pakt de maatschappij het zo aan. Een deel van de problematiek is eraan te wijten dat er iets mis is in de maatschappij als geheel. Ze heeft veel vertrouwen in de instituties die aan veiligheid werken, maar niet alles is zichtbaar. Dus ze moet ook wel vertrouwen. Ze hoort graag of er een soort noodrem of uitlaatklep is als er iets mis gaat, dus als iemand onterecht gevolgd wordt. Dat is belangrijk want ook instituties kunnen fouten maken. Burgemeester HALSEMA beaamt dat deze brief is geschreven voordat het college zich kon voorstellen wat er de afgelopen drie weken gebeurde. De vraag of dat leidt tot een verandering in het dreigingsbeeld, is helder. Het dreigingsbeeld is niet veranderd, maar alertheid is geboden.

Als er tussentijds een verandering optreedt, zal ze indien mogelijk de raad daarvan op de hoogte brengen. Ze is overigens wel gebonden aan de geheimhouding van de landelijke diensten. Ze is blij dat het lid Hofland de algemene lijn ondersteunt, de grote nadruk op democratische veerkracht. Het is inderdaad een verschuiving. Er ligt een sterkere nadruk op het voorkomen van radicaliseren en een weerbaarder samenleving. De samenwerking met andere gemeentelijke diensten moet daarbij sterker worden. De toelating tot de IPGHR is aangescherpt en verder geobjectiveerd. Ook de doorstroming is sneller. Daarbij is de instelling van de Commissie van Toezicht heel belangrijk geweest. Dat is in feite een extra toets om te kijken of mensen niet onterecht in het programma zitten. Het volgende meetmoment is begin volgend voorjaar. Voor de zomer kan de burgemeester de raad daarvan op de hoogte brengen. Op de privacy is de gemeente de afgelopen jaren veel strenger geworden. Het is toch een aantal keren gebeurd dat mensen er te lang in zaten en er problemen door kregen. De aanpak blijft noodzakelijk maar ook kwetsbaar. De top-400 en top-600 betreft mensen die de wet hebben overtreden; de IPGHR wordt gebruikt voor mensen die de wet niet hebben overtreden, maar waar een geweldsverleiding vanuit gaat.

Het steunpunt wordt steeds beter bereikt en ze hoopt de komende jaren nog meer bekendheid daaraan te geven. Het lid Khan stelde een aantal fundamentele vragen. Het racisme in het algemeen neemt toe, net als antisemitisme en moslimhaat. Het klopt dat moslims zelden als slachtoffer worden gezien. Dat is een groot onrecht. Het beleid radicalisering en extremisme is niet de plek waarbinnen daarvoor meer aandacht voor moet zijn. Dat is op z’n plaats bij

Concept Raadscommissieverslag, 2 november 2023

discriminatiebestrijding, bij diversiteit en op andere plekken waar het slachtofferschap van moslims en ander minderheidsgroeperingen centraal staat. Het is niet de bedoeling dat het geld voor deze aanpak naar diversiteit moet gaan. Volgens de AIVD en de NCTV gaat de grootste geweldsdreiging nog altijd uit van de gewelddadige jihad ook al zijn er andere groepen bij opgekomen. De groep wordt wel kleiner – door de selectie en de doorstroom – maar de aanpak blijft noodzakelijk. Ze begrijpt de zorg voor de CTR-codes. De Nederlander in Spanje kwam niet uit Amsterdam. Er zijn haar op dit moment geen signalen bekend van Amsterdammers waarbij dit speelt. Overigens heeft de gemeente weinig bevoegdheden op de signaleringen van de politie. Wordt iemand opgenomen in de aanpak IPGHR, dan wordt er een CTR-code aangemaakt bij de politie. Stroomt iemand uit, dan verdwijnt die code. Het kan wel gebeuren dat iemand op internationale lijsten terechtkomt. De burgemeester wil daar nog eens over gaan praten om te bezien of de gemeente nog extra bescherming kan aanbrengen of dat er nog een extra controlemechanisme kan worden ingebouwd. De burgemeester wil ook nagaan of iemand bericht krijgt als de code wordt opgeheven. Het lid KHAN wijst op de groep Moslim rights watch die in de gaten houdt of mensen op zo’n lijst staan. Wellicht kan de burgemeester daarmee contact opnemen.

Er zijn hem namelijk mensen bekend die Egypte of Turkije niet in mochten omdat ze op zo’n lijst bleken te staan. Burgemeester HALSEMA verduidelijkt dat het om nationale bevoegdheden gaat. Ze moet erover nadenken of er voor Amsterdam een rol kan zijn. De onlineplannen baren het lid Khan zorgen, maar de gemeente gaat geen individuele Amsterdammers en hun onlinegedrag volgen of monitoren. Het is ook niet de bedoeling de AVG te overtreden en oneigenlijke gegevens te verwerken. Meer algemene online trends op het gebied van radicalisering en extremisme wil de gemeente wel kunnen volgen. Daar waar dat kan, volgt de gemeente dat. Het raakt niet het gedrag van de individuele Amsterdammer. Die mogen pas online worden gevolgd als er een serieuze verdenking bestaat. Dat is dan aan de politie en niet aan de gemeente. Het lid Nadif sprak soortgelijke zorgen uit als het lid Khan rond het online volgen van jongeren. Culturele sensitiviteit van professionals is iets waar mensen op getraind worden. Het lijkt de burgemeester moeilijk om de democratische veerkracht te versterken en te zien welke effecten dat heeft. Misschien kan ze een keer een casusbeschrijving geven. Het impliceert vooral een verregaande integratie en versterking met andere programma’s van de gemeente als burgerschapsonderwijs en schoolveiligheid.

De burgemeester wil kijken of dat beter kan worden geoperationaliseerd in de volgende voortgangsbrief. Het gaat erom dat de gemeente zich meer richt op het voorkomen van radicaliseren dan op het bestrijden ervan. In de richting van het lid Van Schijndel geeft de burgemeester aan dat er geen lokale inlichtingendienst of een lokale coördinator terrorisme is. Ze baseert zich op nationale onderzoeksgegevens. Het lid VAN SCHIJNDEL ziet dat er bij de ene vorm van extremisme wel een aantal meldingen wordt genoemd sinds april 2022. Dat ziet hij graag wat systematischer weergegeven in de brieven. Drie meldingen sinds april 2022 laat zien dat anti-institutioneel extremisme weinig voorstelt. Burgemeester HALSEMA hecht eraan dat het onderscheid tussen vertrouwelijke informatie en openbare informatie blijft bestaan. De analyse van de stromingen die dreiging kunnen opleveren, wordt landelijk geleverd. Daaraan is anti-institutioneel extremisme toegevoegd. Het aantal meldingen in de stad is gelukkig nog beperkt. De burgemeester is het met het lid Alberts eens dat de bron van radicalisering in de jeugd kan liggen, in de opvoeding, in de omstandigheden. Ze vindt het belangrijk dat die niet in het veiligheidsdomein worden getrokken. Die horen thuis in het domein van onderwijs, jeugd en/of zorg.

Concept Raadscommissieverslag, 2 november 2023

Er is een toetsingscommissie in het leven geroepen die toetst of de gemeente haar beleid naar behoren uitvoert. De hele aanloop naar radicalisering valt buiten dit beleid. Iemand die in de IPGHR wordt opgenomen, wordt gevolgd. Daarbij worden ook de reintegratiemogelijkheden bekeken. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken. 9 Afdoening toezegging Hofland over TOOI (VN2023-022176) Het lid HOFLAND weet dat het Team Openbare Orde en Inlichtingen heimelijk mensen volgt, infiltreert in groepen of ineens voor iemands deur staat. Daarvoor is een wankele basis, artikel 3 van de Politiewet. Daarover gaat de discussie nu niet. TOOI grijpt in bij gewelddadige verstoringen van de openbare orde, het beramen daarvan of het plegen. Mensen worden gevolgd met een geringe inbreuk. Andere inlichtingendiensten of het strafrecht gaan daarin veel verder, maar hier ontbreekt een compleet wetboek van strafvordering, een leger aan officieren van Justitie, maar wel is er die verregaande opsporingsmethode. Hij begrijpt dat die informatie er moet zijn, maar het kader ontbreekt. Dit is een gigantische systeemfout die ertoe leidt dat overal in het land mensen worden gevolgd. Dat is totaal disproportioneel.

Kennelijk moeten de burgemeesters in dit land zelf het wetboek van strafvordering erbij denken, dat leger van officieren van justitie vervangen en de toetsing vooraf, tijdens en achteraf voor hun rekening nemen. Dat kan helemaal niet. In een eerder debat heeft de burgemeester dat erkend. Het lid Hofland waardeert de brief en de extra inzet, maar de taak is onmogelijk. Hij is niet bereid te wachten op een kader dat landelijk moet komen. Deze situatie mag niet blijven voortbestaan. Amsterdam zal zelf een kader moeten bedenken. Daarin moet bijvoorbeeld staan wanneer men vindt dat er sprake is van een ernstige verstoring, wie dat vooraf en wie dat achteraf toetst. Wanneer is er sprake van beramen? Van plegen? En welk verschil maakt dat uit? Wanneer is het nog gering? Maakt het uit of het om iets gewelddadigs gaat of een ernstige openbare ordeverstoring? Hoe zit het met proportionaliteit en subsidiariteit en wat is de rechtsbescherming? Het lid Hofland wil dit punt bespreken in de raad. Het lid NADIF bespreekt dit onderwerp ook graag in de raad, maar als er een meerderheid is die aan de slag wil met een kader, is er wellicht wat meer tijd nodig om zaken onderling te bespreken. Ze hoort dat het lid Hofland het hiermee eens is. Zij onderschrijft zijn vragen en ook zij spreekt haar ergernis uit over het ontbreken van zo’n kader.

Als het over veiligheid gaat, speelt namelijk steeds dezelfde discussie, bijvoorbeeld bij de gebiedsverboden. Gemeenten zitten met de gevolgen van dergelijke landelijke besluiten. Zeker rechtsbescherming dient in dit proces goed gewaarborgd te zijn. Er worden verschillende scenario’s uitgewerkt en er volgt een bespreking met andere gemeenten. Ze vertrouwt erop dat hieraan in Amsterdam een goede invulling kan worden gegeven, maar dat geldt niet voor alle gemeenten. Mede daarom moet de gemeente Amsterdam samenwerken met andere. De burgemeester is in beginsel geen voorstander van te veel bevoegdheden voor de politie als het gaat om personen die gebruik willen maken van hun grondrechten. Dat is een goed uitgangspunt, maar het lid Nadif wil weten hoe dat wordt gewaarborgd en hoe dat er in de praktijk uitziet. Het is een politiebevoegdheid, er zitten landelijke maatregelen bij, maar er ligt ook een verantwoordelijkheid bij de burgemeester en bij de gemeente. Het lid ALBERTS is blij met de brief waarin de burgemeester zegt in beginsel geen voorstander te zijn van (te) veel bevoegdheden voor de politie als personen gebruik willen maken van hun grondrechten. Dat geldt helemaal voor personen tegen wie geen strafrechtelijke verdenking bestaat. Om die reden moet er dus altijd een wettelijke grondslag zijn. Daar is ze benieuwd naar.

Het probleem zit in de scheidslijn tussen het voorkomen van verstoring van de openbare orde, opruiing en dergelijke en het ongebreideld ‘beloeren’ van mensen. De

Concept Raadscommissieverslag, 2 november 2023

burgemeester heeft zich laten informeren en als er aanleiding toe is, zal ze lokaal het toezicht op TOOI intensiveren. Toch is het lid Alberts niet gerustgesteld omdat die scheidslijn niet is aangegeven. In dat spanningsveld kan het makkelijk misgaan. Burgemeester HALSEMA verzekert dat er geen principieel verschil van mening bestaat tussen haar en de sprekers in de raad. Rechtsbescherming moet inderdaad goed geregeld zijn. Waar ze in het kader van de openbare orde terughoudend informatie over burgers moet verzamelen, kan dat toch noodzakelijk zijn. Het TOOI opereert vooral om demonstraties tegen te gaan. Daarvan is in Amsterdam geen sprake. Als TOOI opereert, is het om demonstraties te beschermen. Demonstraties zijn grondwettelijk geregeld en moeten vreedzaam kunnen plaatsvinden. De gemeente moet ook informatie kunnen verzamelen om te weten of mensen van plan zijn al dan niet gewelddadig een demonstratie te gaan verstoren. Ze heeft geen voorbeelden van het heimelijk volgen van mensen in Amsterdam. De casus-Van der Linden was niet Amsterdams. Huisbezoeken worden niet in het kader van TOOI afgelegd. Dat neemt niet weg dat er bij wet onvoldoende is geregeld. Dat moet zo snel mogelijk worden geregeld. Ze begrijpt dat de raad de bescherming van burgers beter wil regelen, maar dat is toch het paard achter de wagen spannen.

De burgemeester is voorzitter van het Landelijk overleg veiligheid en politie. Daarin zitten de regiovoorzitters van de twaalf politieregio’s, dus de burgemeesters, samen met de nationale chef van politie, de super PG plus de minister van Justitie. Vastgesteld is dat er op korte termijn iets moet veranderen en dat wordt nu door een groep burgemeesters uitgewerkt. Dat betreft de totstandkoming van een landelijk beleidskader, dus onderworpen aan nationale richtlijnen. Dat betreft ook de totstandkoming van een landelijk afwegings- en toetsingskader. Dat vergt ook nog nadere erkenning van een wetgevingstraject om te kijken of er aanvullende dan wel beperkende bevoegdheden nodig zijn. Vanuit deze politieregio neemt de burgemeester actief deel aan de werkgroep die dit voorbereidt om het vervolgens zorgvuldig vast te leggen. Dat doet burgemeester Boog uit Diemen. Met hem overlegt de burgemeester heel regelmatig daarover. TOOI werkt voor de politieregio en het is onmogelijk om dat met aanvullende regelingen te ondervangen. Dat moet gebaseerd zijn op een wettelijk kader en op landelijke afspraken. Dat kan onmogelijk in de APV worden geregeld. De burgemeester ziet niet in waar de raad rond dit proces versneld zaken kan regelen. Ze suggereert dat de commissie in vertrouwelijkheid een werkbezoek aflegt aan het team van TOOI. Dat heeft de burgemeester namelijk enorm geholpen.

Ze moet dit dan wel eerst met de driehoek overleggen. Ook het team van TOOI wil niet in de situatie terechtkomen dat het onterecht burgers heeft gevolgd. De VOORZITTER inventariseert de belangstelling voor het genoemde werkbezoek: praktisch alle fracties met uitzondering van de PvdD. Het lid HOFLAND zou dat werkbezoek graag op heel korte termijn afleggen. Hij denkt wel dat de Amsterdamse gemeenteraad een kader kan schrijven dat beter is dan wat er nu ligt. Er ligt nu namelijk helemaal niets. Het is goed die systeemfout nu op te lossen. Hij is benieuwd welke opsporingsmethode de burgemeester heeft zien langskomen waarvan ze vond dat die toch wel heel ver ging. Burgemeester HALSEMA heeft tot nu toe niets zien langskomen. Ze stelt dat er wel een kader is, vastgelegd in artikel 3 Politiewet. Het is niet zo dat er maar wat wordt gedaan. Wel moet daarop betere controle komen. Het is op dit moment buitengewoon ingewikkeld voor burgemeesters in regionaal verband om van tevoren of na afloop controle uit te oefenen. De burgemeester wil de creativiteit van de raad niet te kort doen. Mocht de raad wel met een kader kunnen komen, dan legt ze dat meteen aan het LOVP voor. Vooralsnog denkt ze dat een landelijk probleem niet op deze manier tot een Amsterdams probleem moet worden gemaakt. Het gaat om de hele politieregio.

Het is ingewikkeld om afwijkend beleid te maken voor de gemeente Amsterdam. Ze wacht af.

Concept Raadscommissieverslag, 2 november 2023

Het lid HOFLAND zou graag het liefst vóór 29 november dat werkbezoek afleggen. Misschien schrijft de raad voor die tijd niet het perfecte kader, maar komt ze wel tot de conclusie dat een bepaalde waarborg urgent gemist wordt. Overigens stelt hij niet voor een afwijkend kader van de rest van Nederland te hanteren in het gebied Amsterdam. Dat stelt hij wel voor zolang er nog geen kader is en er waarborgen ontbreken. Zijn die urgent, dan kan de raad aangeven die wel te willen hanteren bij afwezigheid van een kader dat nu nog wordt gemaakt. Burgemeester HALSEMA verzekert dat zij garant staat voor een aantal waarborgen. Ze vraagt zich oprecht af wat het toevoegt – buiten de zorgvuldigheid die zij zelf in acht neemt. Vindt de raad het nodig deze controle op dit moment op haar uit te oefenen en is daar aanleiding toe? De discussie lijkt nu vooral over een principiële kwestie te gaan. Allen vinden dat deze rechtsbescherming er moet zijn, maar er spelen geen acute situaties van schending van waarborg. Het lid HOFLAND denkt dat er over hoe acuut de situatie is, wel degelijk verschil van mening bestaat. D66 vindt een situatie waarbij zulke verregaande methoden worden ingezet zonder waarborgen, acuut.

Het gaat niet om gebrek aan vertrouwen in de burgemeester maar het gaat om gebrek aan vertrouwen in de situatie waarin de burgemeester in haar eentje een wetboek van strafvordering en een leger aan officieren van Justitie moet vervangen. De brief geeft in algemene zin veel vertrouwen dat de principes van de democratische rechtsstaat worden gehuldigd, maar de brief geeft geen antwoord op hoe men zich in al dit soort situaties gaat verhouden tot de bevoegdheden die men heeft. Die zorg wordt met deze brief niet weggenomen. Burgemeester HALSEMA wacht af waar de raad mee komt. Ze verwijst nogmaals naar bladzijde 3, de alinea boven het kopje ‘extern toezicht van TOOI. Daar geeft ze precies aan dat de waarborgen van de democratische rechtsstaat onverkort gelden bij TOOI. Die toezegging ligt er. Het grote probleem zit niet zozeer in het ontbreken van waarborgen, maar veel meer in het ontbreken van procedures om het toezicht uit te oefenen. Daarvoor is aanvullende wetgeving nodig uit Den Haag. Desgevraagd verduidelijkt de burgemeester dat er bij elk politieoptreden rechtsbescherming geldt. Hier ook. Het is dan toch vreemd om hiervoor een soort burgemeestersbevoegdheid in het leven te roepen die er op andere politiehandelingen niet is. Ze begrijpt dat er behoefte is aan een beter, landelijk toetsingskader, maar dat is lokaal niet te compenseren.

Nogmaals, er is geen verschil van mening over de rechtsbescherming die er wel hoort te zijn. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken. Er volgt nog een werkbezoek – als de driehoek daarmee akkoord gaat. Op verzoek van de leden Hofland en Nadif gaat dit punt naar de raad. 10 Raadsadressen over locatie erotisch centrum (VN2023-022599) Dit punt wordt afgevoerd. Openbare Orde en Veiligheid 11 Winkeldiefstallen en andere overlast bij winkeliers in de binnenstad. Nr. VN2023022978 Dit punt wordt doorgeschoven.

Concept Raadscommissieverslag, 2 november 2023

De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken. Sluiting De VOORZITTER bedankt iedereen voor zijn inbreng, ziet iedereen terug op 23

november en sluit de vergadering nog net voor half tien.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/13466143/1