Conceptverslag OZA 28.09.2022

Heel veel kinderen krijgen nu niet de kansen die je ze zou willen bieden. Zij heeft gemengde gevoelens bij de vergoeding die nu 96% gaat worden. Aan de ene kant is dat een goede stap naar het tot een basisvoorziening maken van de kinderopvang, maar aan de andere kant is het heel erg gericht op werkende ouders. En het personeelstekort los je er niet mee op. Het zou ook kunnen dat kinderopvangorganisaties op deze manier hun prijzen gaan verhogen. Nu is het gecapt op 8 euro per uur. Werkende ouders met een goed salaris betalen dan ongeveer 4 euro per uur. Straks is dat nog maar 40 cent. Dat zou kinderopvangorganisaties kunnen verleiden de prijzen te verhogen naar bijvoorbeeld 2,40 euro. Daarmee zou er nog meer concurrentie en nog meer segregatie ontstaan in de markt. Bovendien gaat er op die manier nog meer geld naar private equity. Heel veel, en steeds meer, van dit soort kinderopvangorganisaties worden aangestuurd door private equity. Zij antwoordt de heer Von Gerhardt dat dit niet kan worden behandeld zoals een Lerarenagenda. Dit is namelijk een commerciële business. Zij vindt dat het niet verstandig is om kinderopvang aan de markt te laten. Wachtlijsten worden niet bekend gemaakt, want het is concurrentie. Personeelstekorten worden om dezelfde reden evenmin bekend gemaakt. Er is een heel groot probleem. Zij stelt voor om de vergoeding naar 100% op te

17

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 28 september 2022

trekken. Het moet een basisvoorziening zijn. Tegenover de markt voelt zij zich nu vaak machteloos. Zij is niet per se enthousiast als mensen vragen om allerlei eisen te laten vervallen. In het onderwijs werkte het ook niet om het tekort op te lossen door de pabo makkelijker te maken. Je bent op die manier alleen bezig de kwaliteit te verlagen. Je kan je afvragen wat je de kinderen dan nog biedt. Een taaleis is wel degelijk relevant, want een kinderopvang is een plek waar kinderen worden voorbereid op de rest van hun schoolcarrière. Daarom zijn er ook strengere eisen in de voor- en vroegschoolse educatie dan in de kinderopvang. Het lid WEHKAMP vraagt of de gemeente specifiek beleid heeft om laaggeletterdheid via de kinderopvang tegen te gaan. Wethouder MOORMAN antwoordt dat je bij kinderen niet spreekt van ‘laaggeletterdheid’, maar over de kans dat je de taal minder goed leert. En via het OKT is er toeleiding naar de voorschool. Kinderopvang en voorschool zijn nu ook in de bekostiging een geworden. Heel veel kinderopvangorganisaties hebben nu een voorschool. Het zou verstandig zijn om die harmonisatie nog een stap verder te brengen. Het lid YEMANE is het eens dat kwaliteit en veiligheid te allen tijde geborgd moeten worden. Toch hoor je in de praktijk dat de luistervaardigheid van de taaleis niet relevant is voor het werk dat men uitoefent.

De eisen moeten wel passend zijn binnen het beroep. Wethouder MOORMAN antwoordt dat Sociale Zaken naar aanleiding van de uitzending van Pointer ernaar kijkt. Op zichzelf is dat goed; je moet geen nutteloze eisen stellen. Toch heeft zij er zorgen over. Sociale Zaken is er mee bezig, maar waarom niet OCW? Zij antwoordt het lid Runderkamp over de 109 dat een risicoprofiel vaak pas na een of twee jaar kan worden vastgesteld. Dat betekent niet dat er in de tussentijd geen inspectie of controle is. Zij gelooft dat het om 5% van het totaal gaat. Het lid VAN LAAKE vraagt naar een overzicht van de personeelstekorten en de mate van spreiding ervan over de kinderopvanglocaties in Amsterdam. Wethouder MOORMAN antwoordt dat een dergelijk overzicht niet te leveren is, want het is concurrentie. Het is markt. Concurrentiegevoelige informatie zullen de kinderopvangorganisaties niet naar buiten brengen en zij heeft geen enkel middel om dat op te eisen. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is behandeld. TOEGEVOEGD AGENDAPUNT Onderwijs 6. Raadsbrief Leerlingenvervoer Nr. VN2022-029365 Het lid WIJMENGA vindt het onacceptabel dat de kinderen in kwestie een dergelijke stress ervaren. Dit vraagt om een snelle oplossing. Er is een groot chauffeurstekort, en volgens de brief zijn er ook veel chauffeurs gestopt.

Maar zijzelf hoort dat naast een uittocht van chauffeurs, er ook bezuinigd is op het leerlingenvervoer. Zij hoorde van een geval waarbij de chauffeur vervangen werd, zonder dat de chauffeur in kwestie wilde stoppen met zijn beroep. Zij vraagt of er een toename is van leerlingen die er gebruik van willen maken. Of is er bezuinigd? En met hoeveel dan? Is er inzicht in de vraag waarom chauffeurs weggaan? Waarom zijn de chauffeurs gestopt? Wat is er nodig om ze te behouden en hoe ligt dat organisatorisch? Worden de gebruikers van leerlingenvervoer, dus de kinderen zelf, ook geconsulteerd? Kan dat worden

18

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 28 september 2022

meegenomen in de toekomst? Het lid RUNDERKAMP hoorde de inspreker treffend de schrijnende situatie schetsen bij het leerlingenvervoer in het speciaal onderwijs. Het lijkt een onmenselijke situatie. Het is overigens een landelijk probleem waarover ook Kamervragen zijn gesteld. De wethouder geeft in haar brief een aantal kortetermijnoplossingen aan van Munckhof, zoals de teken- en aandrachtbonus, de wervingscampagnes, het efficiënte plannen van de ritten, de aangepaste schooltijden. Munckhof hoopt het na de herfstvakantie op orde te hebben, met voldoende getraind personeel. Toch blijft de situatie bij Munckhof kwetsbaar, afgaande op de brief. Hij is benieuwd hoe de wethouder dat ziet voor de langere termijn. Het lid YEMANE heeft deze geluiden ook van dichtbij gehoord in de afgelopen week. De rommelige situatie heeft effect op de rest van de dag voor autistische kinderen. Zij kent een moeder van een dergelijk kind, die door de situatie ook erg laat is om haar andere kind naar het regulier onderwijs te brengen. Het hele gezin is daardoor verstoord. Autistische kinderen hebben behoefte aan stabiliteit en continuïteit. Een vast ritme is erg belangrijk. Zij vraagt hoe die stabiliteit voor zowel kinderen als ouders bewaakt kan worden, om te voorkomen dat kinderen onnodig thuis moeten blijven.

Is er ook gekeken naar andere opties? De gemeente is in gesprek met Munckhof over kortetermijnoplossingen. Zij vraagt of er in nood gewerkt kan worden met docenten of andere begeleiders die in de bus mee kunnen. Je kunt dan werken met chauffeurs die misschien nog niet opgeleid zijn voor deze doelgroep. De ritten kunnen dan op een vast tijdstip doorgaan. Zij vraagt ten slotte of de gemeente in gesprek is met ouders en kinderen. Het lid ALBERTS hoort deze vergadering voor de derde keer over aanbestedingen waarbij alles spaak loopt. Zij vraagt de wethouder in te gaan op de verschillende starttijden, die rampzalig uitpakken voor kinderen die bijvoorbeeld naar therapie moeten. Moet er dan niet iets anders verzonnen worden? Het lid HAKIKI maakt zich met haar fractie zorgen over dit urgente probleem voor het speciaal onderwijs. Voornamelijk gaat het daarbij om het tekort aan chauffeurs. Herkent de wethouder bovengenoemde zorgen? Heeft het college signalen ontvangen dat door de geboden tijdelijke oplossingen andere belangrijke zaken, zoals sport en therapie, niet of minder goed kunnen door de week? Vindt de wethouder met haar fractie dat therapie van grote waarde is? Moet niet alles gedaan worden om die doorgang te laten vinden? Welke oplossing heeft het college om dit op korte termijn op te lossen? In Rotterdam en Brabant zet men de Wmo in.

Heeft de wethouder over die mogelijkheid nagedacht? Welke oplossing is er om het personeelstekort in de branche tegen te gaan? In hoeverre is het college bereid om speciale leerwerktrajecten in te zetten? Wethouder MOORMAN dankt de inspreker voor zijn inzet. Dit is niet alleen een logistiek probleem. Dit is een probleem voor gezinnen met kinderen met een beperking. Dat levert veel stress op. Het is een opstapeling van problemen. In 2017 maakten 956 leerlingen gebruik van het aangepaste vervoer en de busjes. Nu zijn dat er 1512. Al heel lang wordt gesproken over de tekorten in het onderwijs. Ook hierbij zie je dus een heel groot personeelstekort. Dit is niet het gevolg van bezuinigingen. In 2017 stond 3,7 miljoen op de begroting voor het leerlingenvervoer. Dit jaar is dat 8,6 miljoen euro. Dit is niet alleen een financieel probleem. Het gaat hier over een enorme toename in combinatie met een groot personeelstekort. Zij is er wel elke week mee bezig. Munckhof is een meewerkende partner. Men wil het zo goed mogelijk doen, maar zit soms met de handen in het haar. De prognose voor volgende week is vijftien dubbele ritten. Er is verbetering zichtbaar. Munckhof heeft nu een bonus voor chauffeurs die beginnen vanaf 1000 euro. Er wordt gewerkt met onderaannemers. Ook met ouders wordt gekeken. Er waren al 175 ouders die zelf een vergoeding krijgen om zelf de ritten te doen.

Er is ook begeleiding. Op alle manieren wordt gekeken hoe dit zo goed mogelijk aangepakt kan worden. Het aantal dubbele ritten moet naar nul.

19

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 28 september 2022

Zij antwoordt mevrouw Hakiki dat er ook bij het Wmo-vervoer enorme tekorten zijn. Er wordt op dit moment naar gekeken. Op een aantal scholen zijn inderdaad de tijden aangepast. Dat is gebeurd op Bleichrodt in Zuidoost, maar ook op het Orion College Zuidoost en Noord. Dat is in samenspraak gegaan met het veld. Voorkomen moest worden dat er voor de jongste kinderen geen aangepaste tijden waren. Dit gaat alleen maar over de middelbare scholieren, waarvan een deel zelf kan reizen. Toch zeggen de scholen dat ook rekening gehouden moet worden met het puberbrein. Al langer denkt men erover wat later te starten. Zij snapt de problemen van de kinderen heel goed, want die hebben hun leven ingericht op de schooltijden. Deze scholen hebben gezegd dat ze de tijden in ieder geval tot aan het eind van het jaar aanpassen, want het lost misschien meer problemen op. Ook moet op die manier voorkomen worden dat het ergens anders een groot probleem wordt voor de nog veel kwetsbaarder kinderen. Het Orion College Noord en Zuidoost combineren dit overigens wel met de Verrijkte Schooldag. Het iets later ophalen betekent wel dat de kinderen meer mogelijkheden op school geboden krijgen, dus daar liggen ook kansen. Zij antwoordt de heer Runderkamp dat er voor de langere termijn bekeken moet worden wie gebruik moet maken van het leerlingenvervoer.

Als kinderen zelfstandig kunnen, bijvoorbeeld met een OV-Coach, leidt dat tot zelfstandigheid en vermindert dat de druk op het leerlingenvervoer. Er moet kritisch gekeken worden of het huidige gebruik van het leerlingenvervoer ten goede komt van de kinderen die het echt nodig hebben, of dat er ook kinderen zijn die met meer zelfstandigheid op een andere manier geholpen kunnen worden. Goede begeleiding in de bus kan ook helpen. Een echte langetermijnoplossing zit hem ook in de salariëring. Daarbij gaat het niet alleen om de hoogte van de salarissen. Sommige chauffeurs willen niet méér rijden, omdat ze dan hun toeslagen kwijt zouden raken. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is besproken. 7. Kennisnemen van de Raadsinformatiebrief 'Stand van zaken aanpak energiearmoede en uitbreiding energietoeslag’ en de Raadsinformatiebrief ‘Energiebesparing voor de aanpak energiearmoede’. Nr. VN2022-029302 Het lid VAN LAAKE is blij dat het college serieus aan de slag gaat met het bieden van hulp voor de meest kwetsbare huishoudens in deze energiecrisis. Toch maakt zij zich zorgen. Niet alleen de minimahuishoudens komen in de knel. Amsterdam kent tal van huishoudens die teveel verdienen voor een sociale huurwoning, maar te weinig voor een koopwoning. Deze mensen zijn overgeleverd aan de grillen van de huizenmarkt en zijn vaak een flink deel van hun inkomen kwijt aan huur.

Zo is bijna zeven op de tien Amsterdamse middeninkomens meer dan 30% van het inkomen kwijt aan huur. Het is dan ook opvallend dat het college volgens de Raadsinformatiebrief Energiebesparing inzet op aanpassingen die bewoners vaak zonder tussenkomst van bijvoorbeeld de eigenaar kunnen laten uitvoeren. Kortom, de rekening komt bij de huurder terecht, terwijl al genoeg Amsterdammers zich al scheel betalen aan huur. Geld verdienen uit de verhuur van een woning komt met verplichtingen. Een goed geïsoleerde woning is in deze klimaat- en energiecrisis geen luxe, maar een noodzaak. Zij vraagt in hoeverre de gemeente de bevoegdheid heeft om verhuurders te verplichten bepaalde verduurzamingsmaatregelen te treffen, zodat ook zij hun eerlijke deel bijdragen. Verder wil zij het over de studenten hebben. Het frustreert haar dat zij in deze commissie op moet komen voor deze generatie en dat het niet vanzelfsprekend is dat kwetsbare studenten geholpen worden. Het frustreert ook dat het soms niets uit lijkt te maken: een protestbord in haar hand op het Museumplein voor eerlijke compensatie voor de leenstelselgeneratie, een bijdrage in de commissie voor energietoeslag. Ze kan de uitkomst al bijna voorspellen. Deze wethouder maakt zich gelukkig hard voor kwetsbare groepen in de stad. In haar brief geeft zij aan de situatie niet ideaal te vinden.

Het is goed dat de wethouder bij het Rijk wil blijven aandringen om met een oplossing te komen. Met Prinsjesdag maakte het kabinet bekend 35 miljoen euro beschikbaar te stellen voor

20

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 28 september 2022

studenten die in de knel komen door de stijgende energieprijzen. Wat zullen de gevolgen zijn voor studenten in deze stad? Zij vraagt hoe dit bedrag over de verschillende gemeenten wordt verdeeld. Krijgen gemeenten met een grotere studentenpopulatie meer geld? Hoe wordt dit geld in Amsterdam gebruikt? Aan welke voorwaarden moeten studenten voldoen om aanspraak te maken op financiële steun uit dit potje? En als de wethouder dit allemaal nog niet weet, wanneer verwacht zij die informatie wel te hebben? Kan zij de commissie daarvan schriftelijk op de hoogte houden? De Amsterdamse aanpak heeft alles te maken met het aanvraagformulier voor de energietoeslag. Als je dat nu invult en aanvinkt dat je student bent, krijg je direct een popup die zegt dat je geen recht hebt op de toeslag. Je kunt het formulier niet verder invullen. Daardoor kun je ook geen bezwaar tegen een afwijzing indienen. Meerdere studenten hebben gezegd dit oneerlijk te vinden. Zijzelf sprak een jongen die niet naar de rechter wil stappen, maar wel zich via de officiële weg wil uitspreken tegen het beleid en de beslissingen van de overheid, in dit geval de gemeente. Hoe ziet de wethouder dat? Studenten worden niet gewezen op het bestaan van andere regelingen waarop ze wel terug kunnen vallen. Voor zover zij weet bestaan die.

De wethouder geeft in de Raadsinformatiebrief aan dat, indien nodig, het college de vangnetregeling voor studenten zal uitbreiden. Zij vraagt of dat betekent dat de vangnetregeling op dit moment niet voor studenten geldt. Aan welke voorwaarden moeten studenten voldoen om in aanmerking te komen voor deze regeling? Kunnen studenten die door de stijgende energiekosten in de knel komen, aanspraak maken op individuele bijzondere bijstand, zoals in andere gemeenten het geval is? Zijn er andere regelingen waarop studenten aanspraak kunnen maken? Kan de wethouder ervoor zorgen dat studenten, bijvoorbeeld bij het invullen van zo’n aanvraagformulier, worden gewezen op het bestaan van deze regelingen? Zij ziet dan graag een link naar de betreffende regeling. Een van de grootste studentenhuisvesters van Nederland, DUO, heeft onlangs aangegeven dat studenten vanaf januari 80 euro per maand meer moeten gaan betalen door gestegen energiekosten. Dat is bijna 1000 euro per jaar. Dat zijn veel uren werken voor een minimumloon, en dat naast een studie waar in principe al een volle werkweek voor staat. DUO geeft zelf aan het niet meer dan logisch te vinden als studenten ook aanspraak kunnen maken op de energietoeslag. Volt sluit zich hierbij aan. Het lid WEHKAMP merkt op dat het Rijk 35 miljoen euro aan gemeenten beschikbaar heeft gesteld voor studenten die te maken krijgen met energiearmoede.

Hoeveel studenten maken gebruik van de IBB? Hoe gaat de wethouder de studenten informeren, zodat zij gebruik kunnen maken van deze bijzondere bijstand? Kan zij de raad hierover schriftelijk informeren? Het lid BOUHASSANI maakt zich ernstig zorgen over de toenemende armoede in Amsterdam. De prijzen stijgen, en dan vooral de energierekeningen. Steeds meer mensen moeten over ieder dubbeltje dat ze uitgeven nadenken. Zij verwijst naar het krantenartikel over Alfredo en Janine, die in Nieuw-West wonen en maandelijks 100 euro overhouden voor boodschappen. Ze houden de aanbiedingen van supermarkten in de gaten en vergelijken de prijzen, om de goedkoopste te kunnen kopen. Dat is stille armoede. Gelukkig hadden ze een buurvrouw die oog kreeg voor hun schrijnende situatie. Zij vroeg de energietoeslag voor hen aan en probeert een woonkostentoeslag voor ze te regelen. Het oudere echtpaar wist zelf niet dat ze in aanmerking kwam voor deze regelingen. Zij is erg blij met de plannen in de begroting, zoals de verhoging van de inkomensgrens waarbinnen Amsterdammers in aanmerking komen voor armoederegelingen. Die gaat van 120% naar 130% van het sociaal minimum. Het noodfonds van 20 miljoen euro is om de MKB en maatschappelijke instanties zoals verenigingen de energiecrisis door te loodsen.

Maar dit betekent ook dat straks een nieuwe groep mensen voor het eerst gebruik kan maken van armoederegelingen. Daarom is de bekendheid van deze regelingen essentieel. In Amsterdam bestaan armoederegelingen om de mensen die het het hardste nodig hebben te helpen. Helaas is niet altijd iedereen daarvan op de hoogte. Zij vraagt hoe de wethouder de huidige en toekomstige armoederegelingen nog beter onder de

21

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 28 september 2022

aandacht denkt te gaan brengen. Gelukkig hebben mensen in Amsterdam, zoals de buurvrouw uit het voorbeeld in Nieuw-West, nog oog voor elkaar en zijn ze solidair. Het lid DIDDEREN maakt zich ook zorgen om de toenemende armoede in de stad. Zij sluit zich aan bij de vorige sprekers. Eerder wordt in de brief van de wethouder gesproken over een witgoedregeling waar een korting van 275 euro wordt gegeven op witgoed, zodat minimahuishoudens duurzamer witgoed kunnen kopen. Zij vraagt of het zeker is dat deze regeling echt de minima bereikt. Zelfs met 275 euro korting is een nieuwe wasmachine of koelkast nog steeds duur. Hoe zorgt men ervoor dat huishoudens die dat geld niet hebben, toch aan een duurzaam exemplaar kunnen komen? Er was ook een brief bijgevoegd van wethouder Pels waaruit zij opmaakte dat mensen die te maken hebben met armoede door de gemeente specifiek benaderd gaan worden. Zij vraagt of men, als nagegaan kan worden wie deze mensen zijn, ook kan zien of ze wonen in slecht geïsoleerde woningen. En worden ze gewezen op de mogelijkheden om dubbelglas aan te vragen bij hun verhuurder? Het lid HAKIKI merkt op dat heel veel Amsterdammers met een beperking, of een chronische ziekte, al jaren kampen met financiële problemen en gebrek aan bestaanszekerheid.

De leefsituatie van deze groep mensen, met een laag- of middeninkomen, is nog verder verslechterd door de sterk oplopende energiekosten. Mensen met een beperking of een chronische ziekte hebben te maken met stapelende kosten, dure boodschappen en een hoge energierekening. Door hun gezondheidssituatie is het heel moeilijk voor hen om energie te besparen. Ze hebben een hogere temperatuur nodig in huis, of hebben medische apparatuur. Zij verzoekt om nog eens te kijken naar toepassing van de vermogenstoets op energietoeslag. Deze is toegepast bij de eerste energietoeslag van 800 euro. Is het college bereid om daarbij maatwerk te leveren? Is de wethouder bereid om de eerste energietoeslag ook toe te kennen aan mensen die in de knel komen? Verder vraagt zij om in de toekomst compensatie direct aan deze groep Amsterdammers te leveren. Zij denkt aan een vergoeding voor extra stroom- en gasverbruik bij elke nieuwe Wmo-maatwerkvoorziening. Is de wethouder verder bereid om voorrang te geven aan energiebesparingshulp zoals de FIX-brigade voor ouderen en mensen met een chronische ziekte of beperking. Er is een vangnetregeling voor mensen die buiten de boot vallen voor energiehulp, maar die is op de website nergens te vinden.

Hoe kan er een melding komen bij het buurtteam als het vangnet niet vindbaar is? Hoe wil de wethouder het vangnet beter vindbaar maken? Het lid YEMANE sluit zich aan bij de vorige sprekers. Zij wil informatie over duurzame oplossingen om energiearmoede tegen te gaan beter verspreiden. Het kabinet heeft extra geld uitgetrokken om woningen te verduurzamen. Op welk manier kan daarbij aangehaakt worden? Kan men ook kijken naar de huishoudens die het slechtste geïsoleerd zijn en het dus het meest nodig hebben? Wethouder MOORMAN vindt het logisch dat er zorgen leven, ondanks de aankondiging van een energieplafond. Het is nog onduidelijk hoe het gaat uitwerken, met de mogelijkheid dat mensen er buiten gaan vallen. Het risico blijft dat er een heel koude winter aankomt. Zij vindt het terecht dat mevrouw Van Laake begon over de hoge huren. Er is sprake van een crisis in de bestaanszekerheid. Mensen zien hun kosten op alle mogelijke manieren stijgen. Het gaat steeds meer mensen raken. Het is ook pijnlijk dat armoede nu ineens prominent op de agenda komt, terwijl die al zo lang gaande is. Een op de dertien kinderen in Nederland groeit, en dat was al voor dit allemaal begon, in armoede op. Dat is genoeg reden om hierover te blijven spreken. De koppeling die mevrouw Van Laake maakt tussen hoge huren en de staat van de woning is terecht.

De gemeente probeert huurders daarbij te ondersteunen met energiebesparende maatregelen. Tegelijkertijd kijkt zij uit naar het voornemen dat een energielabel van een verhuurde woning niet boven de ‘C’ mag zijn. Als dat wel zo is, zou een verhuurder dat eigenlijk moeten compenseren in de huur. De gemeente heeft daarbij

22

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 28 september 2022

geen rol. Zij herinnert wat zij bij andere agendapunt deze ochtend over de marktwerking heeft gezegd. Hier zie je hetzelfde principe. Zij denkt het op dit punt eens te zijn met mevrouw Van Laake. Wat betreft de studenten herkent zij zich niet helemaal in wat mevrouw Van Laake zegt. Zij kan zich de noden van de studenten zeer goed voorstellen, maar een oplossing daarvoor kan veel beter via een andere weg gaan. Het Rijk geeft aan dat men 35 miljoen euro beschikbaar gaat stellen, waarmee men duidelijk aangeeft wie er uitwonend is. Waarom kan het geld dan niet via DUO uitgekeerd worden? DUO doet sowieso al de uitkeringen voor studenten. Er zijn 45.000 studenten in Amsterdam. Je zou een energietoeslag van 1300 euro moeten geven. Dat betekent dat Amsterdam 58,5 miljoen zou moeten krijgen van het Rijk om alle studenten te compenseren. Dat lukt niet als er 35 miljoen euro voor het hele land beschikbaar is. Het moet dus specifiek gericht worden. Maar op basis van welke regels moet de gemeente dat dan doen? En wie doet dat, met welke uitvoeringscapaciteit? Als je dit wilt doen, moet het dus via het Rijk. Amsterdam krijgt ongeveer 4 miljoen euro krijgen, maar dat is dan bedoeld voor iedereen. Zij antwoordt mevrouw Wehkamp dat zij de commissie op de hoogte zal stellen als er meer duidelijkheid over komt te bestaan. Er zal binnen de VNG nog het nodige over gezegd moeten worden.

Het is goed als het specifiek gericht wordt, want de populatie van studenten is heel breed. Je moet heel goed nadenken wie je wilt bedienen, en wie het prima kan op eigen kracht, bijvoorbeeld door ouders die bij kunnen springen, er een paar uur extra gewerkt kan worden naast de studie, of doordat je thuis woont. Het lid WEHKAMP vraagt hoeveel Amsterdamse studenten nu gebruik kunnen maken van de IBB. Wethouder MOORMAN weet dat niet. Het gebruik van IBB wordt niet geregistreerd, want het zijn gewoon Amsterdammers die in de problemen zitten. De IBB kan zelfs toegekend worden aan iemand die de toeslag al heeft gekregen, maar toch aan kan tonen dat hij het financieel niet redt. In voorkomende gevallen zou het daarbij ook om een student kunnen gaan, maar de regels zijn daarbij streng. De energietoeslag gaat naar 85.000 Amsterdammers en wordt nog veel vaker aangevraagd. Om de uitvoering niet te veel te belasten -het geld moet naar de mensen, niet naar de uitvoering- is er een formulier waar mensen doorheen moeten om te weten of ze in aanmerking komen. Daarna vindt handmatige toetsing plaats door een ervaren kracht. Dat kost een halfuur. Dat is ook de reden dat iemand die aanvinkt een student te zijn een pop-up krijgt, want diegene valt buiten de categorie. Het moet werkbaar blijven. Zij antwoordt mevrouw Didderen dat de witgoedregeling een extreem succes is gebleken.

Het potje daarvoor is helemaal uitgeput. Hopelijk helpt deze regeling echt en kunnen mensen met een nieuwe wasmachine energie besparen. Er gekeken worden of deze regeling nog een vervolg kan krijgen. Het lid DIDDEREN herhaalt haar vraag hoe mensen geholpen kunnen worden voor wie de investering, ondanks deze korting, toch nog te hoog is. Wethouder MOORMAN antwoordt dat daarvoor de sociale lening bestaat. Je kunt dan tegen een heel laag rentetarief een lening aanvragen. Dit kan ook via fondsen zoals FBNA. Het lid DIDDEREN vraagt of het ook in combinatie kan met deze witgoedregeling. Wethouder MOORMAN antwoordt dat dit in principe zou moeten kunnen. Maar zij weet niet of het ook in de tijd lukt. Het zou kunnen dat het toekennen van zo’n lening niet in de pas loopt met de toepassing van de regeling. Het is lastig bij elkaar te brengen. Zij antwoordt mevrouw Hakiki dat de vermogenstoets niet meer gedaan wordt voor de laatste 500 euro en voor volgend jaar. Het lid HAKIKI vraagt om nog te kijken naar de 800 euro waarvoor wel de

23

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 28 september 2022

vermogenstoets werd toegepast. Wethouder MOORMAN antwoordt dat dit gebeurd is. De gemeente heeft er niet de financiële middelen voor. Ook speelt dat het geld in eerste instantie moet gaan naar diegenen die het het hardste nodig hebben. Het bedrag is nu 1300 euro en mensen zouden nu te diep moeten ingrijpen op hun vermogen. Daarom is de vermogenstoets geschrapt. Voor het college geldt: ongelijk investeren voor ongelijke kansen. Voor volgend jaar zal gezocht moeten worden naar middelen. Zij antwoordt mevrouw Didderen verder dat in de vorige week gepresenteerde begroting ook de RTM-regeling is uitgebreid. Mensen die de verwarming hoger moeten draaien vanwege chronische klachten, worden daarvoor nu extra gecompenseerd. Zij antwoordt mevrouw Bouhassani dat zeker volgend jaar, als het naar 130% gaat, goed gekeken moet worden naar het bereik van de armoederegelingen. Er wordt dan een groep bereikt die eigenlijk niet in de bestanden staan. Ze hebben geen bijstandsuitkering, vaak zijn het werkende armen. Het wordt een opgave om die mensen zo goed mogelijk te bereiken. Tweede termijn Het lid HAKIKI merkt op dat de energietoeslag niet iedereen heeft bereikt die daar recht op heeft. Wat heeft het college gedaan om deze groep mensen wel te bereiken? Wethouder MOORMAN antwoordt dat het bereik vergeleken met andere gemeenten hoog is. Het ligt ver boven de 90%.

Zij blijft daarvoor haar best doen. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voor een korte bespreking wordt geagendeerd voor de raad van 9 en 10 november. Het lid VAN PIJPEN maakt een punt van orde. Er zijn veel punten doorgeschoven vanwege de uitgebreide agenda. Zij vraagt, nu het toch sneller is gegaan dan verwacht, wat extra spreektijd te gunnen aan partijen om punt 11 goed te kunnen behandelen. De VOORZITTER gaat gezien de tijd akkoord met het voorstel. De hele agenda wordt met een halfuur verlengd, waardoor alle fracties wat extra tijd krijgen. Publieke Gezondheid en Preventie 11. Kennis te nemen van bijgaande raadsinformatiebrief buurtteams augustus 2022 en de reactie op motie 343.20 (12 maart 2020) (van de leden De Grave-Verkerk c.s. (TA2020-000332) getiteld ‘evaluatie samenwerking buurtteams en gemeentelijke diensten’. Nr. VN2022-026968 Het lid HOOGTANDERS verwacht veel van de buurtteams als eerste ondersteuning voor Amsterdammers. In de begroting van 2023 komt het woord ‘buurtteam’ maar liefst tachtig keer voor. Zij weet niet of de buurtteams de grote verwachtingen nu al kunnen waarmaken. Uit het cliëntenonderzoek blijkt dat de buurtteams potentie hebben om deze rol te vervullen. Zij leest niets over een nijpend personeelstekort, maar ziet wel veel vacatures. Dat hoor je ook bij de werkbezoeken.

Veel van de beschikbare tijd van de buurtteams gaat nog zitten in leren en ontwikkelen. Verder leest zij dat er sprake is van een rammelend IV-systeem. Het nieuwe systeem laat nog lang op zich wachten. Het is dus een organisatie waaraan nog heel veel moet gebeuren, terwijl tegelijkertijd het college grote maatschappelijke opgaven van deze tijd neerlegt bij deze organisatie. Is het beeld van de wethouder dat de buurtteams opgewassen zijn tegen deze hoge verwachtingen? Waarop baseert de wethouder dat? Welke risico’s vloeien extra voort uit het ontbreken van het IV-systeem? Hoe gaat de wethouder daarop sturen? Zij beschouwt de motie van haar voorgangster om dit alles nog niet als afgedaan. Er is

24

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 28 september 2022

nog geen informatie over efficiency en kwaliteit. Zij verzoekt de wethouder die mee te nemen bij de eerste kwartaalrapportage. Het lid WEHKAMP benadrukt het nijpende huisvestingsvraagstuk in Amsterdam. In de communicatie van de gemeente wordt aangegeven dat het buurtteam verantwoordelijk is voor het vinden van passende opvang en woonruimte. Naar verluidt wekt dit bij de buurtteams verwachtingen die niet waar kunnen worden gemaakt. Er komt op die manier veel druk te liggen op de buurtteammedewerkers. Herkent de wethouder deze signalen? Zo ja, kan de wethouder samen met GGD, Doorbraakteam en medewerkers van het buurtteam zoeken naar oplossingen hiervoor? Met de buurtteams kan één nieuw systeem voor informatievoorziening ontwikkeld worden. De applicatie Gidso van Topicus wordt in meerdere Nederlandse gemeenten gebruikt. De wethouder schrijft in reactie op de toezegging aan mevrouw Van Pijpen om de raad te infomeren over ICT- en privacygerelateerde aspecten met betrekking tot de voortgang van de buurtteams, dat er nu een technisch en juridisch onderzoek plaatsvindt vanuit privacyoogpunt. Zij snapt wat betreft het ICT-systeem het belang van het samenbrengen van informatie om goed door te kunnen verwijzen. Maar dat samenbrengen van informatie leidt ook tot risico’s, die moeten worden afgedekt vanuit de AVG.

Dat moet gebeuren al in het ontwerp van de applicatie en in het doorverwijzingsproces. Het gaat om het zogenaamde ‘Privacy by Design’. Wordt dit toegepast in de ontwikkeling en meegenomen in het onderzoek? In een DPIA bepaal je wat de gevolgen zijn van de verwerking van persoonsgegevens voor de betrokkene, en wat er gedaan wordt om die gevolgen terug te brengen naar een acceptabel niveau. Is een DPIA onderdeel van het technisch en juridisch onderzoek? Kan de commissie de uitkomsten van dit onderzoek zien? Het lid VAN PIJPEN complimenteert de buurtteammedewerkers, die in een gigantische klus zitten. Ze moeten het maar aan kunnen. In de brief staat dat er geen nijpend personeelstekort is, maar haar eigen indruk is anders. Zij vraagt of er andere scenario’s denkbaar zijn. Worden er bijvoorbeeld ambtenaren ingezet? Wordt de werkwijze veranderd, ook in het kader van de armoedecrisis? Zij kreeg bij de afdoening van veel van haar eerder gestelde vragen allerlei procesantwoorden, zoals dat er overleg plaatsvindt. Maar wat is de inhoud? Welke inhoudelijke punten worden besproken? Dit geldt ook voor de afdoening over dementie, of de toezegging over het niet-gunnen van de coalitiepartners in de aanbesteding. Wat is de inzet van de gemeente bij het vervolg daarvan? Uit het cliëntenonderzoek blijkt dat de onafhankelijke cliëntenondersteuning nog onvoldoende bekend is.

Dat is zorgelijk, maar het staat niet bij de verbeterpunten. Zij heeft nog veel andere vragen over de informatievoorziening die zij schriftelijk zal stellen. Wethouder RIJXMAN vindt dat mevrouw Hoogtanders een aantal zeer terechte punten benoemt. Ook zij heeft hoge verwachtingen van de buurtteams. Met mevrouw Van Pijpen geeft zij de buurtteams een groot compliment, want ze hebben in korte tijd enorme ontwikkelingen doorgemaakt. Zij snapt de opmerking van mevrouw Van Pijpen over de procesmatige beantwoording. Dat heeft zij zo gedaan omdat op zeer regelmatige basis een update wordt gestuurd aangaande de buurtteams. De eerstvolgende mag op korte termijn verwacht worden. Zij zal de raad informeren over alle inhoudelijke ontwikkelingen. De onafhankelijke cliëntenondersteuning is enorm belangrijk. Die staat wel degelijk op het eigen lijstje verbeterpunten. Onderzocht is wat nodig is om deze verbetering door te voeren. Onafhankelijke cliëntenondersteuning is naar aanleiding daarvan standaard onderdeel geworden van de basistraining van alle medewerkers. Dit gebeurt bijvoorbeeld door informatie te geven aan intranet van de buurtteams als onderdeel van de dagelijkse aansturing van de medewerkers. Zij antwoordt mevrouw Van Pijpen verder dat de gunning van de aanbesteding Aio niet geleid heeft tot het uitstappen van coalitiepartners bij de buurtteams.

Mocht dat toch ooit gebeuren, dan is voor de gemeente het behoud van personeel voor de stad belangrijk, en ook het behoud van kennis en expertise binnen de buurtteams. De coalitiepartners komen bij de Buurt Academy, waar ze specifieke expertise opdoen over

25

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 28 september 2022

bijvoorbeeld dak- en thuisloosheid. Zij antwoordt mevrouw Wehkamp dat de gemeente eigenaar wordt van informatie over toeleiding regie en sturing. De buurtteamorganisaties zullen eigenaar worden van de inhoudelijke informatie die beschikbaar komt. De wens is om er één systeemregistratie voor op te gaan zetten. Het doel is om integraal te gaan werken in de zorg. Zij antwoordt mevrouw Wehkamp verder dat men gezamenlijk naar oplossingen zoekt. Privacy by Design wordt uiteraard toegepast. Ook wordt een DPIA uitgevoerd. Zij antwoordt mevrouw Hoogtanders dat zij inderdaad grote verwachtingen heeft. De buurtteams hebben tot nu toe ook niet teleurgesteld. Zij krijgt signalen dat de buurtteams op dit moment goed functioneren. Men is extra bezig met het personeel. Het lukt nog om extra dienstverlening in te zetten. Dat lukt ook goed met extra personeel. Het aantrekken van extra personeel blijft een punt van aandacht. Het verkennen van alternatieven is voorlopig noodzakelijk. Het kabinet heeft gezegd dat de noodfondsen en het prijsplafond ervoor kunnen zorgen dat de druk bij de buurtteams in de komende tijd wat weggenomen wordt, afhankelijk van de uitwerking van het noodfonds. Zij zal de raad steeds uitgebreid op hoogte houden van de ontwikkelingen. Het lid WEHKAMP wil graag geïnformeerd worden over de uitkomsten van het juridisch onderzoek naar het ICT-systeem.

Wethouder RIJXMAN zegt dat toe. Het lid HAKIKI krijgt signalen uit Zuidoost dat de buurtteams moeilijk of helemaal niet bereikbaar zijn. De inloop op Karspeldreef is altijd vol. Zij heeft iemand gesproken die tot vijf keer met de buurtteams probeerde te bellen en nog altijd niet is teruggebeld. Misschien kan dit onder de aandacht van de stadsdeelcommissie Zuidoost gebracht worden. Wethouder RIJXMAN vindt het teleurstellend om te horen. Zij kent deze signalen niet en zal het nagaan. Tweede termijn Het lid HOOGTANDERS is niet gerustgesteld door de antwoorden van de wethouder. Zij verwacht meer dan procesinformatie. De wethouder moet kunnen sturen op de buurtteams en op een aantal stuurindicatoren de juiste informatie kunnen geven. Het lijkt erop dat ze dat niet kan. Waar stuurt zij op? Wethouder RIJXMAN antwoordt dat zij bijvoorbeeld stuurt op het personeel. Zij wil zich keihard inzetten om de buurtteams te ondersteunen. Er is een integraal systeem in ontwikkeling. Daarbij moet bekeken worden of het juridisch goed genoeg gekaderd is. Mocht het noodzakelijk zijn, dan zal zij alsnog bijsturen. Op dit moment zijn die signalen er niet. Het lid HOOGTANDERS vraagt antwoord op haar vraag over de sturing. Wethouder RIJXMAN herhaalt dat zij op diverse onderdelen, zoals personeel en een integraal systeem stuurt.

Zij is bereid eventueel een volledige sturingslijst naar de commissie te sturen. Het lid HOOGTANDERS vraagt concreet aan te geven op welke sturingsindicatoren de wethouder stuurt. Het gaat haar om sturingsindicatoren die de wethouder het gevoel geven dat de buurtteams deze opgave aankunnen. Wethouder RIJXMAN zegt toe dat zij die informatie zo spoedig mogelijk zal geven. Het lid HOOGTANDERS vraagt of deze toezegging van de wethouder afgedaan

26

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 28 september 2022

kan worden bij de eerstvolgende raadsvergadering. De VOORZITTER antwoordt dat het als stuk geagendeerd kan worden. Het kan ook ter bespreking geagendeerd worden voor de raad van 9 en 10 november. Wethouder RIJXMAN weet niet of ze dat redt, maar ze zal haar best doen. De VOORZITTER concludeert dat de wethouder haar best doet om met de gevraagde informatie te komen. Het kan nu gepiept worden naar de raad voor een middellange bespreking. Mocht het de wethouder niet lukken, dan kan het punt weer afgevoerd worden van de raadsagenda. Als het er is, kan het stuk dan alsnog geagendeerd worden. Sluiting De VOORZITTER bedankt iedereen voor zijn inbreng. Zij sluit de vergadering om 12.14 uur.

27