Conceptverslag OZA 19 juni 2024

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Raadscommissieverslag, 19 juni 2024

Vergadering Vergaderdatum Verslag vast te stellen op:

Openbare vergadering van de raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding Woensdag 19 juni 2024 van 09.00 uur tot 12.30 uur en van 19.00 uur tot 21.30 uur in de Willem Kraanzaal ? 2024

Voorzitter: het lid Alberts en het lid Von Gerhardt bij agendapunt 8 Portefeuillehouders: wethouders Moorman, Scholtes en De Jager Commissiegriffier: K. van Klooster, R.N. Heeneman Verslaglegging: Van Vlodrop (Notuleerservice Nederland) Aanwezige commissieleden: de leden Abdi (PvdA), Bilgin (Forum voor Democratie), Bouali (GroenLinks), Broersen (VOLT), Von Gerhardt (VVD), Haijen (SP), De Jong (JA21), Kabamba (Lijst Kabamba), Van Pijpen (GroenLinks), Runderkamp (PvdA) Staartjes (VVD), Wehkamp (D66), Wijmenga (CDA), Afwezige commissieleden: de leden Badal (CDA), Bakker (Partij voor de Dieren), Belkasmi (PvdA), Bouhassani (PvdA), Bentoumya (GroenLinks), Bobeldijk (SP), Burgers (VVD), Emmerik (Partij voor de Dieren), Garmy (VOLT), Van Haarlem (Forum voor Democatie), Hakiki (DENK), Havelaar (CDA), Hofland (D66), Koyuncu (DENK), Kreuger (JA21), Krom (Partij voor de Dieren), Mangal (DENK), Molema (JA21), Perdok (Lijst Ahmadi-Veldhuyzen), Nijssen (VVD) ,Russcher (Forum voor Democratie), Van Schijndel (Forum voor Democratie), Taşliyurt (D66), Van der Veen (GroenLinks), Veldhuyzen (Lijst Ahmadi-Veldhuyzen), Williams (D66) Yacoubi (DENK), Yemane (GroenLinks) Overige aanwezigen: -

ALGEMEEN DEEL 1. a. Opening procedureel gedeelte De VOORZITTER opent de vergadering om 09.00 uur en heet iedereen welkom. Zij stelt vast dat er voldoende fracties aanwezig zijn. b. Mededelingen Het lid Hayen (SP) heeft zich afgemeld. Het lid Staartjens is niet aanwezig bij de ochtendsessie. Het lid Bilgin vervangt het lid Van Schijndel. c. Vaststellen agenda De VOORZITTER deelt mee dat bij de bespreking van de Visiebrief Jeugd is mevrouw Stellaard uitgenodigd. Het onderwerp wordt als eerste in de avondsessie behandeld. Er hebben zich geen insprekers aangemeld bij de agendapunten 5 en 6. De voorzitter stelt vast dat deze onderwerpen kunnen worden afgehamerd. Het lid Runderkamp heeft voorgesteld om agendapunt 12, De gezamenlijke ambitie-agenda 2023-2027 voor sterke samenwerking passend onderwijs en jeugdhulp en verbinding met bestaanszekerheid, en agendapunt 14, Kinderen die geen onderwijs krijgen, vervroegd te behandelen. De commissie stemt daarmee in.

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 19 juni 2024

Het lid Bouali heeft voorgesteld om agendapunt 15, Meertaligheid in het onderwijs, door te schuiven naar de volgende commissievergadering. De inspreker die zich hiervoor heeft aangemeld, krijgt in deze vergadering de gelegenheid om in te spreken. Het lid Van Pijpen heeft voorgesteld om de inhoud van agendapunt 9 over de financiële kant van SPUK, GALA en ISA, te betrekken bij de bespreking van de voorjaarsnota en het Regioplan Amsterdam vitaal en gezond. De commissie stemt daarmee in. d. Conceptverslag van de vergadering van de raadscommissie OZA d.d. 22 mei 2024 Er zijn geen wijzigingsvoorstellen; de commissie stelt het verslag ongewijzigd vast. e. Termijnagenda, per portefeuille. Er zijn geen opmerkingen over de termijn-agenda f. TKN-lijst De VOORZITTER maakt melding van de volgende verzoeken voor bespreking: TKN-1, TKN-2, TKN-3, TKN-4, en TKN-8. De verzoeken zijn gemotiveerd in de Dagmail terug te vinden. g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies Er zijn geen ingekomen stukken stadsdeelcommissies. INHOUDELIJK DEEL 2. a. Opening inhoudelijk gedeelte De VOORZITTER opent het inhoudelijke gedeelte van de vergadering. b. Inspreekmoment publiek Bij punt 13, Initiatiefvoorstel Amsterdamse verhalenprijs van het lid Wehkamp Mevrouw FLUIT spreekt namens de OBA, de openbare bibliotheek Amsterdam.

Het is noodzakelijk om blijvend te investeren in de lees- en schrijfvaardigheid van kinderen en jongeren. Dat gebeurt in het Leesoffensief Liefde voor Lezen. OBA richt zich op het bevorderen van plezier in lezen en schrijven. Het initiatiefvoorstel van raadslid Wehkamp past daar goed bij. Het stimuleert, inspireert en motiveert scholieren om hun eigen verhaal te delen. OBA spant zich in om verhalen uit alle stadsdelen een podium te geven en steunt het project. Het lid WEHKAMP stelt voor om het initiatief na de viering van Amsterdam 750 jaar te handhaven. Mevrouw FLUIT deelt mee dat OBA jaarlijks het verhaal van Amsterdam brengt.

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 19 juni 2024

Die traditie kan voortgezet worden. Het lid DE JONG wil weten hoe de gemeente de OBA hierbij kan helpen. Mevrouw FLUIT vindt de huidige support van de gemeente voldoende. De VOORZITTER bedankt de inspreker voor haar inbreng. Bij punt 14, kinderen die geen onderwijs krijgen De heer TELSEN geeft een voorbeeld van een kind dat zichzelf niets waard vindt, psychoses heeft en de regie over het leven is kwijtgeraakt. Het leven heeft geen zin meer, niks lukt en niemand wil helpen. Hij vraagt zich af hoe het mogelijk is dat zoveel kinderen uitvallen. Dat komt doordat scholen onvoldoende rekening houden met de behoeften en ondersteuning aan van deze kinderen. In Amsterdam stijgen de cijfers van thuiszitters onrustbarend. 60% van de thuiszitters heeft autisme. In Nederland zitten naar schatting 12.000 tot 20.000 kinderen met autisme thuis. Er wordt veel geld geïnvesteerd in programma’s voor hoogbegaafden, maar er is nauwelijks aandacht voor leerlingen met autisme. Er is dringend een gesubsidieerde tasforce nodig om dit aan te pakken, onderzoek te doen naar de reden van uitval en naar welke ondersteuning deze kinderen nodig hebben. Scholen falen nu vaak in het bieden van mogelijkheden, door onder andere bureaucratie en gebrek aan maatwerk en zorg Antipest-programma’s werken niet, omdat ze niet gebaseerd zijn op autisme. Het zijn vaak gewoon verdienmodellen.

Verder moeten de wachtlijsten voor KCD worden verkort. Spreker roept op om aan dit alles met spoed aandacht te schenken onder andere aan de fysieke omgeving van de scholen en met een gespecialiseerde aanpak van thuisonderwijs. In een rechtvaardig onderwijssysteem krijgt ieder kind de kans om zich te ontwikkelen en om te floreren. Het lid WEHKAMP wil weten welke kinderen de stad niet in beeld heeft en wat verwacht wordt van het initiatiefvoorstel van D66 over leerrecht. De heer TELSEN deelt mee dat in Amsterdam gaat om 225 thuiszitters, dat is exclusief de vele spookleerlingen die wel zijn ingeschreven maar thuiszitten én leerlingen die in gebrekkige trajecten zijn beland en uit zicht zijn geraakt. Hij verwacht veel van het initiatiefvoorstel van D66 over leerrecht. LBVSO heeft er zelf aan mee geschreven. Het is van cruciaal belang dat een leerling ook leerrecht krijgt. Het ld RUNDERKAMP wil weten hoe het extra geld wordt besteed? De heer TELSEN deelt mee dat het systeem deze leerlingen met autisme, maar ook andere leerlingen met een extra ondersteuningsbehoefte, jarenlang heeft genegeerd en op een hoop heeft geveegd met leerlingen uit het reguliere onderwijs.. Daarmee heeft het systeem gefaald. Daarom moet op alle fronten in het onderwijs meer ondersteuning en meer geld komen voor deze leerlingen.

Het lid BROERSEN vraagt meer informatie over het onderzoek naar de reden dat kinderen met autisme vaker thuis zitten. Is een dergelijk onderzoek bijvoorbeeld ook in andere steden uitgevoerd? De heer TELSEN pleit voor een specifiek onderzoek naar neuro divergente kinderen. Bij zijn weten is een dergelijk onderzoek nog niet in Nederland uitgevoerd. Het lid EMMERIK vraagt naar de reden dat er wel ondersteuning is voor begaafde en niet voor kinderen met autisme. De heer TELSEN kent die reden niet. Hij weet slechts dat deze groep kinderen jarenlang genegeerd is. Zij zijn al gewend geraakt aan het gebrek aan aandacht. Daarom

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 19 juni 2024

moet er nu eindelijk iets aan gebeuren. Het lid PERDOK wil weten of er methodes (ondersteunende therapievormen) zijn die passen bij kinderen met autisme. En wat vindt de heer Telsen van de methode ABA, waar veel scholen nog gebruik van maken? De heer TELSEN antwoordt dat er bewezen therapieën zijn die deze kinderen helpen. LBSVO raadt geen methode aan die niet wetenschappelijk bewezen is. Aan ABA zou een op de drie kinderen psychische schade overhouden. De ABA-therapeuten zijn er echter goed in om de methode aan de scholen te verkopen. Het is een quickfix methode met snelle resultaten zonder dat er oog is voor de langetermijnschade. Meertaligheid in het onderwijs (de behandeling van dit onderwerp is uitgesteld tot de volgende commissievergadering). Mevrouw HELSLOOT spreekt namens de Stichting taal naar keuze. Het is belangrijk om thuistalen te verzilveren in het voortgezet onderwijs. Een aantal scholen in Amsterdam doet daar al aan mee. Het geeft de kinderen de mogelijkheid om examen te doen in hun thuistaal. Dat betekent erkenning van hun talenkennis en versterking van hun zelfbeeld en het biedt extra kansen om te slagen. Het geeft ook een impuls aan de algemene ontwikkeling en het toekomstperspectief. Scholen mogen een groot aantal talen aanbieden, maar ze vinden dat vaak te lastig. Leerlingen die daar wel de mogelijkheid toe gehad hebben, geven aan dat belangrijk te vinden.

Spreekster stelt dan ook voor om dit te borgen op alle vo-scholen in Amsterdam. Er is al een groot aantal docenten dat dit onderwijs online verzorgt. Samen met de OBA wordt er gezocht naar literatuur. Het lid DE JONG wil weten of er al een selectie is gemaakt van talen die de scholen moeten gaan ondersteunen. Mevrouw HELSLOOT legt uit dat in de Wet voortgezet onderwijs voorbeelden zijn opgenomen. Het gaat dan om Arabisch, Chinees, Russisch, Italiaans, Spaans, Turks en Fries, naast Duits, Engels en Frans. Dat is echter nauwelijks bekend. Er zijn echter steeds meer scholen die daar nu met groot succes gebruik van maken. Het lid DE JONG wil weten of deze extra taken bij het huidige takenpakket van leraren komt. Mevrouw HELSLOOT legt uit dat voor iedere taal specifieke docenten worden aangesteld, net als voor talen als Frans en Duits. Daarnaast wordt gebruik gemaakt van de talenkennis die al op scholen aanwezig is. Met deze kennis kunnen deze bovenschoolse activiteiten worden ondersteund. De VOORZITTER bedankt de insprekers voor hun inbreng. c. Actualiteiten en mededelingen Er zijn geen actualiteiten en mededelingen. d. Rondvraag Het lid WEHKAMP deelt mee dat kinderburgemeester Simon uit Renkum het gek vindt dat er voor kinderen die goed kunnen leren plus-klassen zijn, maar dat er voor kinderen die goed met hun handen kunnen werken geen extra uitdagingen zijn.

Hij bedacht de klusklas. Zij vraagt de wethouder om een reactie. Wethouder MOORMAN prijst de gedachte hierachter, want ook praktisch geschoolde leerlingen moeten worden gewaardeerd. Zij stelt voor om het initiatief positief

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 19 juni 2024

te bekijken. Het lid DE JONG heeft de wethouder eerder vragen gesteld over het terugvorderen van het onterecht verstrekte geld voor de energietoeslag. Dat zou op vrijwillige basis worden teruggestort. Spreker vraagt naar de uitkomst. Wethouder MOORMAN heeft deze technische vraag eerder schriftelijk beantwoord. Zij benadrukt dat de gemeente zelf de fout heeft gemaakt. Dat mag er dan niet toe leiden dat inwoners daar de dupe van worden. Daarom heeft de gemeente de mensen (die er eerder wel recht op hadden, maar vorig jaar niet meer; iets meer dan zeshonderd mensen) de mogelijkheid gegeven om het geld terug te storten. Een derde heeft aangegeven het geld niet te kunnen teruggeven. 93 mensen hebben het geld teruggestort. In andere gemeenten zijn vergelijkbare fouten zijn gemaakt. Daar is op een vergelijkbare manier gehandeld. Het lid PERDOK gaat in op de dierenartsen in de Stadspas, de ADAM-regeling. Actueel is de verwaarlozing van dieren door armoede. Is het mogelijk dat deze mensen de dierenartsen door middel van de stadspas gespreid kunnen betalen, zodat ze geen gebruik meer hoeven te maken van de waardecheques? Zij stelt verder voor om betrokkenen beter te informeren over de ADAM-regeling. Wethouder MOORMAN beaamt dat mensen veel baat kunnen hebben bij het hebben van een huisdier. Het geeft hen dagritme en het helpt tegen eenzaamheid.

Maar het is ook duur, zeker met de stijgende kosten van de dierenartsen. Daarvoor heeft de gemeente de ADAM-regeling. De regeling wordt binnenkort geëvalueerd. De wethouder zegt toe voorstellen voor gespreide betaling bij de evaluatie (in 2025) mee te nemen. Het lid PERDOK maakt ernstig zorgen over de huisartsenpraktijk van Comed in Slotervaart. Is de wethouder op de hoogte van de misstanden bij Comed? Kunnen er preventief stappen worden gezet om schade te voorkomen? Wethouder SCHOLTES zich bewust van de situatie bij Comed. Zorgverzekeraars hebben Comed op 18 juni 2024 in gebreke gesteld in verband met hun zorgen over de kwaliteit, de bereikbaarheid van de praktijk en het spoedprotocol. Dat kan leiden tot het opzeggen van het contract. De zorgverzekeraars hebben in samenwerking met de Amsterdamse huisartsenalliantie een noodplan opgesteld voor het geval dat Comed failliet wordt verklaard. Daarmee kan de continuïteit van de huisartsenzorg worden gegarandeerd. Het lid KABAMBA stelt voor om de scholen op de dag van Keti Koti te sluiten en wil weten of de gemeente achter het voorstel staat om die dag als vrije dag te bestempelen. Wethouder MOORMAN kan die laatste vraag niet beantwoorden. Zij heeft over de eerste vraag vorig jaar al contact opgenomen met de schoolbesturen. Verschillende scholen hebben die dag al vrij. Ze hebben de mogelijkheid om een aantal dagen vrij in te vullen.

Zo zijn verschillende scholen vrij op het Suikerfeest.

BESPREEKPUNTEN Financiën 3. Vaststellen van het Jaarverslag 2023, inclusief de Jaarrekening 2023 (VN2024006740 Het lid VAN PIJPEN stelt vast dat binnen de Wmo bij diverse voorzieningen

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 19 juni 2024

sprake is van onderbesteding. Dat is het geval bij de AOV, de huiselijke zorg en de dagbesteding en bij de hulpmiddelen en woonvoorzieningen. Bij de AOV is er bijvoorbeeld sprake van minder kosten door minder gebruik, maar bij de andere twee voorzieningen is onderbesteding minder logisch. Er is geen aanleiding om te denken dat er minder behoefte aan is. Bij de dagbesteding is instroom vanuit de buurtteams klein. Wat is daarvan de reden? Spreekster vraagt naar de reden van deze onderbestedingen. Zij stelt verder voor om deze onderbestedingen niet door te voeren in de begroting. Wethouder SCHOLTES legt uit dat er bij de dagbesteding door een combinatie van factoren sprake is van onderbesteding. Er zijn meer cliënten uitgestroomd naar de sociale basis en de WLZ en een deel van de cliënten heeft ervoor gekozen om niet verder te gaan met dagbesteding. Ook stromen er minder nieuwe cliënten in. Het aanbod binnen de sociale basis is qua inloop vergelijkbaar. De wethouder zegt toe met de buurtteams te spreken over de lage instroom. De begroting voor de woonvoorzieningen is te hoog geweest. Later in deze vergadering wordt gesproken over het plan voor ouderenhuisvesting met aandacht voor verbeteringen, bijvoorbeeld bij verhuizen en de toegankelijkheid van woningen. De VOORZITTER stelt vast dat dit onderwerp voldoende is besproken.

Het onderwerp staat standaard op de vergadering van de gemeenteraad. 4. Vaststellen van de begrotingswijzigingen en kennisnemen van de Voorjaarsnota 2024 (VN2024-007451) De VOORZITTER deelt mee dat de voorjaarsnota ter kennisneming wordt aangeboden. Er wordt dus in de gemeenteraad niet over gestemd. Eventuele moties en amendementen kunnen tijdens de raadsvergadering mondeling worden gepreadviseerd. Het lid RUNDERKAMP stelt vast dat er extra wordt geïnvesteerd in gelijke kansen, in de wooncrisis en in de klimaatcrisis. Hij was aangenaam verrast door de aangekondigde lerarencampus. Hij vraagt extra aandacht voor de buitenschoolse opvang in het speciaal onderwijs. Dat is op dit moment geen wettelijke verplichting. In Amsterdam is dat in de afgelopen jaren door verschillende organisaties opgevangen met middelen vanuit het Nationaal programma onderwijs. Voor de lange termijn moet er een andere oplossing komen. Het lid BELKASMI vindt de voorschool essentieel. Amsterdam heeft een goed bereik van het aandeel doelgroeppeuters. Hoe kan dat bereik verder worden vergroot? Helaas is kinderopvang in de markt gezet. Daar staat niet per se het welzijn van kinderen voorop. Het gaat daar om de winst. De noodzaak van een goede voorschool wordt landelijk niet zo ervaren. In het hoofdlijnenakkoord staat dat de voorschool belangrijk kán zijn.

Ook wordt er gesproken over herschikking van onderwijsmiddelen. Spreker maakt zich daar zorgen over, want onderwijsmiddelen zijn voor een groot deel bedoeld voor voorschoolse educatie. Wat zijn de risico’s voor Amsterdam en hoe kan de gemeente daarop anticiperen? Het lid VAN PIJPEN is verheugd met de aandacht en geld (8 miljoen euro) voor ouderen. Zij roept de wethouder op om de stad ook voor ouderen een fijne plek te maken. Het lid BOUALI vindt het mooi dat er financiële ruimte is voor de ambities van GroenLinks. Op landelijk niveau wordt op die thema’s bezuinigd. Er is sprake van een lerarentekort en van een woningtekort. Het is een mooie ambitie om daar ruimte voor te maken. Bij sommige scholen (bijvoorbeeld in Nieuw-West en Zuidoost) is sprake van extreme tekorten. Hoe kan de gemeente er - met de lerarencampus - voor zorgen dat de leraren daar ook (langdurig) gaan werken? Wellicht kunnen daar ook de masterplannen bij mee worden genomen.

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 19 juni 2024

Het lid BROERSEN is blij met de grote investeringen met als kers op de taart de geplande lerarencampus. Ook wordt er geld vrijgemaakt voor een goede dienstverlening, onder andere binnen de agenda bestaanszekerheid. Er wordt ook gesproken over een verbetering van de digitale dienstverlening aan bijstandsgerechtigden. Wat wordt daar precies mee bedoeld? Het is verdrietig te lezen dat er soms minder is uitgegeven dan begroot, onder andere bij de hulp in de huishouding (door personeelsgebrek). Spreekster ziet uit naar de resultaten van de inspanningen om extra personeel aan te trekken, maar twijfelt of het budget daarvoor voldoende is. Verder zijn ook de lasten voor het aanpassen van de woonruimten lager dan begroot. Wat is daarvan de reden? Volt vraagt tot slot aandacht voor het belang van Wmo-indicaties voor onbepaalde tijd van chronisch zieken. Zij moeten elk jaar weer een nieuwe aanvraag doen en steeds weer bewijzen dat ze ziek zijn. Het lid DE JONG vindt de financiën van de gemeente een wanboel. Er is geen enkel zicht op waar het geld blijft. Bij Inkoop worden zaken gekocht waar geen bonnetjes meer van zijn. Er zou op grote schaal gefraudeerd kunnen worden. Het lid WEHKAMP vindt dat deze gratuite opmerkingen nergens op zijn gestoeld.

Waar baseert de heer De Jong zich op? Het lid DE JONG verwijst naar het verslag van het jaarverslag van de accountant dat in een vorig agendapunt is behandeld. De VOORZITTER stelt voor om de discussie beperken tot het onderwerp van dit agendapunt. Het lid DE JONG vindt verder dat er geld wordt uitgegeven dat er helemaal niet is. Door de uitgaven neemt slechts de schuldenpositie van Amsterdam toe. Dat is een zorgelijke situatie. Hij mist in de voorjaarsnota aandacht voor het begrotingstekort van meer dan 600 miljoen euro in 2025. Het lid RUNDERKAMP wil weten of JA21 ook aandacht heeft voor de thema’s onderwijs en zorg in de voorjaarsnota (de thema’s van deze commissie). Het lid DE JONG ziet een patroon dat er hogere lasten zijn dan baten. Sommige fracties hekelen de onderbestedingen, maar het is juist positief als er minder geld wordt uitgegeven. Het lid RUNDERKAMP wil weten welke besparingen op onderwijs en zorg JA21 toejuicht. Het lid DE JONG ziet de onderbestedingen bijvoorbeeld in de huishoudelijke zorg als een besparing. Dat is positief. Ook als er minder instroom is in de (dure) dagbesteding, is dat positief, zeker als met de sociale basis het doel is bereikt Het lid BILGIN merkt op dat er een grote wachtlijst is voor hulp bij huishouden. Is JA21 op zoek naar manieren om dat geld niet meer uit te geven. Het lid DE JONG wil geen besparingen doorvoeren.

Hij ziet het geld dat is blijven liggen als een besparing. Hij hekelt de manier van ramen. Die wordt systematisch niet aangepast. Hij noemt dat financieel wanbeleid. Het lid VAN PIJPEN merkt dat de heer De Jong het jaarverslag niet heeft gelezen. Hij reageert slechts op punten die GroenLinks heeft aangehaald. Zij vindt dat ergerlijk. Zij stelt ook vast dat JA21 niet geïnteresseerd is in de noden van de stad. De zware termen die de heer De Jong gebruikt, slaan nergens op.

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 19 juni 2024

Het lid WIJMENGA sluit zich aan bij de opmerkingen over de lerarencampus. Zij wil weten of de reservering daarvoor van 15 miljoen euro al definitief is. Zij vraagt ook naar het tijdspad van de verdere uitwerking. Wethouder MOORMAN is het eens met lid Runderkamp met zijn opmerkingen over de BSO/SO. Dat is inderdaad een omissie in de nationale regelgeving. De gemeente en de scholen hebben daar de NPO-gelden voor ingezet. Voor 2025 is er een oplossing, maar het jaar daarna wordt het heel krap. Het programma School en omgeving zou een oplossing kunnen bieden, maar uit het hoofdlijnenakkoord blijkt dat ook daarop wordt bezuinigd. Amsterdam lobbyt bij het Rijk om er ook speciaal onderwijs in onder te brengen. In de tussentijd blijft de stad gebruikmaken van het toeslagenstelsel. Dat is duurder omdat je meer begeleiding nodig heb. Er wordt dus aan gewerkt. In het hoofdlijnenakkoord is een groot aantal zaken verstopt. Zo blijkt dat er 15 miljoen euro af gaat bij scholen als gevolg van de verhoging van de btw op boeken. Ook op de SPUKS wordt 10% bezuinigd; daar zijn onder andere ook de onderwijsachterstandsmiddelen in ondergebracht. Dat zijn keiharde bezuinigingen. Het is nog maar de vraag hoe dat verder uitpakt in het regeerakkoord. Het college is zich bewust van de verschillen tussen de scholen.

Daarom hanteert het college Ongelijk investeren voor gelijke kansen met onder andere een variatie in de bonussen voor leraren, maar ook voorrang voor woningen. Leraren op scholen met grote tekorten komen eerder in aanmerking voor een woning. De wethouder neemt kennis van het persoonlijk feit van de heer De Jong. Het lid DE JONG vindt dat de gemeente moet besparen. Maar de lasten nemen steeds meer toe en daarmee ook de schuldenpositie van de gemeente. Ziet de wethouder mogelijkheden voor besparingen in 2025? Wethouder MOORMAN heeft geen voornemens om in 2025 te besparen. Zij gaat uit van de noden van de stad en de uitgangspunten van het coalitieakkoord. Daarin staat dat Amsterdam een sociale stad wil zijn met oog voor de toekomst. Hoe de uitgaven worden gedekt, zal volgens de geijkte systematiek blijken uit de voorstellen voor de Begroting 2025. In de voorjaarsnota worden vooral de kaders en de hoofdlijnen besproken. Wethouder SCHOLTES vindt ook dat de ouderen in Amsterdam op een fijne en veilige manier moeten kunnen leven. Daarvoor moet er nog hard worden gewerkt aan bijvoorbeeld huisvesting, ondersteuning en bijvoorbeeld het creëren van zorgzame buurten. Daar wordt in deze voorjaarsnota extra geld voor vrijgemaakt, zowel voor de sociale basis als voor andere zaken als de Lang Leven Thuisflats, verhuiscoaches en ondersteuning voor mensen.

In de voorjaarsnota is slechts aandacht voor 2025. Bij de bespreking van de begroting wordt ook verder gekeken. De wethouder deelt nu al mee dat het college zal voorstellen om 9 miljoen euro extra vrij te maken voor de sociale basis, voor een deel voor ondersteuning van ouderen zoals een inloophuis voor mensen met dementie en voor Zorgzame buurten. Op dit moment worden de subsidieaanvragen van de verschillende partijen voor de start van de nieuwe subsidieperiode vanaf 2025 beoordeeld. Eerder is veel gesproken over de aandacht voor preventie, zelfredzaamheid en bijvoorbeeld Zorgzame buurten. Daar worden nu financiën aan gekoppeld. De wethouder is het eens met de opmerkingen van Volt over de structurele Wmoindicaties van chronisch zieken. De SP heeft in dat kader om een onderzoek gevraagd naar de PGB met aandacht voor beschikkingen voor een langere periode. De wethouder zegt toe de commissie daar binnenkort over te informeren. Verder wordt in de volgende commissievergadering gesproken over Beschikken op maat. Bij Hulp bij het huishouden is nog ruimte voor groei van het huidige aantal cliënten van 11.400. Er is ruimte voor 11.800 cliënten. Voor meer cliënten is meer budget nodig. Dat is onderwerp bij de bespreking van de begroting. De wethouder is het niet eens met het lid De Jong dat onderbesteding (waardoor er geld over blijft) per definitie goed is.

Dat betekent dat mensen die hulp nodig hebben,

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 19 juni 2024

bijvoorbeeld bij het huishouden, die hulp niet krijgen. De VOORZITTER stelt vast dat het onderwerp voldoende is besproken. Zij stelt voor om de volgorde van de agendapunten aan te passen: 11, 8, 9, 7 voor de rest van deze ochtendvergadering. In de avondsessie worden de agendapunten 10. 12 en 14, en 13 behandeld. De commissie stemt daarmee in.

Publieke Gezondheid en Preventie 11 Kennisnemen van de raadsinformatiebrief Gezondheidsmonitor Jeugd 2023 (VN2024-006859) Het lid GERHARDT had andere uitkomsten van de monitor verwacht. De jeugd heeft het tijdens de coronaperiode moeilijk gehad. Hij had gehoopt dat het nu beter zou gaan. Maar het omgekeerde is waar, terwijl de gemeente in de afgelopen jaren veel op dat gebied heeft gedaan, met name op scholen. Hij wil daarom weten welke scholen aan welke programma’s meedoen. Wellicht is het verstandig om wat meer druk op de scholen uit te oefenen om de programma’s waar de jeugd veel baat bij heeft, uit te voeren, zodat in 2025 wellicht geconstateerd kan worden dat de jeugd gezonder en vitaler is geworden. Het lid RUNDERKAMP beaamt dat de gezondheid van de jeugd een groot maatschappelijk probleem is. Hij is van mening dat dat komt door de sociale media. Het is voor niemand gezond om de hele dag bezig te zijn met sociale media. Dat is een grote factor in die afnemende mentale gezondheid. Het is dan ook goed dat de telefoons op scholen verboden zijn. Het lid VAN PIJPEN was ook verbaasd dat de gezondheid van de jeugd na corona nog verder is verslechterd. Ook is het verschil tussen jongens en meisjes opvallend. Zij vraagt daar dan ook aandacht voor in de aanpak. Meisjes hebben meer mentale en slaapproblemen, vapen en roken vaker en gebruiken ook vaker alcohol.

Spreekster is ook blij met de aandacht voor gokken onder de jeugd. Ook dat is een zorgwekkende ontwikkeling. Zij wil weten hoe de verschillende programma’s samenwerken en of ze ook goed vindbaar zijn voor jongeren, ouders en leerkrachten. Bij de aanpak moeten ook informele organisaties worden betrokken. Het lid EMMERIK is ook geschrokken van de slechte(re) mentale gezondheid; dat het merendeel van de jongeren niet voldoet aan de beweegnormen, dat ze minder gelukkig zijn en bijvoorbeeld meer roken. Hij maakt zich zorgen over de ontwikkelingen op het gebied van sociale veiligheid. Meer jongeren worden gepest en minder jongeren accepteren het als twee mensen van hetzelfde geslacht verliefd op elkaar zijn. Dat is vreselijk om te horen in een stad van tolerantie en vrijheid. Wat zijn de oorzaken van deze mentale verslechtering? Slechts een derde van de jongeren eet dagelijks fruit en maar 45% eet elke dag groenten. Wat eten die andere jongeren dan wel? Hebben scholen geen cruciale rol om dit te stimuleren met programma’s als Schooltuinen en Natuureducatie? De cijfers vragen om een intensivering van deze programma’s. Ondanks allerlei protocollen tegen pesten neemt het pesten toe. Uit onderzoek blijkt dat straffen geen zin heeft, want dat vergroot de status van de pesten.

Kan de gemeente de scholen niet verplichten om een anti-pestprotocol op te stellen met gedragscodes en vertrouwenspersonen, zoals op de werkvloer? Wat gaat de wethouder doen om de tolerantie te vergroten? In het kader van het 750-jarig bestaan van Amsterdam wordt er een voetbaltoernooi georganiseerd. Dat moet bijdragen aan het bewegen van jongeren en aan de saamhorigheid. Het moet ook somberheid tegengaan. Ziet de wethouder kansen om voor dit toernooi ook doelstellingen met betrekking tot deze monitor te formuleren en uit te dragen?

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 19 juni 2024

Het lid WEHKAMP leest in de monitor dat 10% van de jongeren wel eens gedwongen is tot een seksuele handeling. Dat is schokkend. De scholen kunnen voor de aanpak daarvan ondersteuning krijgen en er worden trainingen aangeboden voor onderwijsprofessionals om grensoverschrijdend gedrag te herkennen en aan te pakken. Uit het onderzoek van Rutgers, Seks onder je 25 e, blijkt dat jongeren denken te weten dat de ander seks wil, maar dat zij dat niet goed kunnen inschatten. Jongeren durven soms ook niet aan te geven dat ze geen seks willen. Daarom is het belangrijk om verplicht toestemming te vragen. Is dat onderdeel van het programma? Spreekster is blij met de aandacht voor de verschillen tussen jongens en meisjes, maar vindt de teruglopende tolerantie zorgwekkend. Rutgers geeft echter in een onderzoek aan dat de sociale acceptatie van de seksuele en genderdiversiteit is toegenomen bij jongeren. Misschien ligt het aan de vraagstelling? Zij vraagt dan ook om een diepgaander onderzoek. Het lid PERDOK vindt het ook schrikbarend dat er minder tolerantie is onder de jongeren voor lhbti+-koppels, terwijl daar in de afgelopen periode veel op is ingezet. Zij was in de veronderstelling dat juist deze generatie extra open-minded was. Wat gaat er mis? Is de reden bekend? Jongeren geven in gesprekken aan dat tolerantie hen door de strot wordt geduwd.

Zij willen ruimte voor twijfel en voor anders denken. Zij moeten fouten kunnen maken en meningen kunnen herzien. Spreekster stelt daarom voor om de dialoog open aan te gaan en te reageren vanuit liefde en begrip en niet vanuit angst. Het is ook schokkend te lezen dat meisjes vaker te maken krijgen met seksueel overschrijdend gedrag. Hoe kan dat worden tegengegaan? Verder grijpen meisjes steeds vaker naar ongezonde middelen als vapen en roken. Is daarvoor een aparte aanpak voor jongens en meisjes nodig? Wat wordt er op dit moment gedaan om jongeren laagdrempelig te ondersteunen bij hun mentale gezondheid? Ziet de wethouder mogelijkheden om, net als in enkele andere steden, te werken aan de mentale kracht onder jongeren? Het lid KABAMBA hekelt in het hoofdlijnenakkoord het gebrek aan aandacht voor zorg, vooral nu duidelijk wordt dat het niet goed gaat met de jongeren. Zij moeten een fijne jeugd kunnen beleven. De Amsterdamse jongeren zijn minder vaak gelukkig dan elders in Nederland. Ze zijn vaker eenzaam, depressief en gestrest; meisjes nog meer dan jongens. Jongens zijn vaker boos, vechten vaker en vertonen ook andere gedragsproblemen. Ook de seksuele gezondheid en seksuele veiligheid zijn in Amsterdam een groter probleem dan in de rest van het land.

Hoe kan de gemeente beter inspelen op mannen-emancipatie? Wat hebben jongeren nodig om gelukkig te zijn? Zij zijn opgegroeid met social media, terwijl hun ouders nog thuis of zelfs in een telefooncel moesten bellen. Onderzocht moet worden wat zij zelf nodig hebben om gelukkig te zijn. Jongeren voldoen niet aan de beweegnormen. Maar TikTok laat zien dat jongeren graag bewegen (dansen). De gemeente kan daarop inzetten met bijvoorbeeld danscollectieven. Het lid RUNDERKAMP beaamt dat er ook positieve elementen zitten aan TikTok, zoals het stimuleren van dansen, maar hekelt het vele gebruik van sociale media door jongeren. Dat heeft een enorme negatieve impact op hun mentale gezondheid. Het lid KABAMBA beaamt dat dat een negatieve impact heeft. Het is daarom belangrijk te weten wanneer ze moeten stoppen en het verschil te weten tussen de werkelijke realiteit en de digitale realiteit. Maar zij stelt voor om uit te gaan van de beleefwereld van de jongeren om het gebrek aan bewegen aan te pakken. Wethouder MOORMAN proeft grote zorgen naar aanleiding van de voorliggende cijfers. De heer Von Gerhardt heeft al aan het begin van deze campagne, net na corona, gewezen op het grote belang van de mentale gezondheid van de jongeren. Het is triest dat dat nog steeds niet is verbeterd. Organisaties als het Nationaal jeugdinstituut hebben daar al rapporten over geschreven.

Daaruit blijkt dat dat onder andere te maken heeft met de huidige individualistische en de prestatiegerichte samenleving, het toekomstperspectief

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 19 juni 2024

van jongeren, bestaansonzekerheid, woningnood, oorlogen en onder andere de klimaatcrisis. Ook sociale media is een van de factoren. De regelgeving loopt echter achter de ontwikkelingen aan. Zo werden de mobieltjes eerst getolereerd in de klas, zodat jongeren er ook mee om konden leren te gaan. Later werd duidelijk hoe verstorend mobieltjes in de klas zijn voor het leren en voor de concentratiespanne. In Engeland is al de beweging Smartphonefree Childhood op gang gekomen, waarbij jongeren tot hun 15 e niet geconfronteerd worden met smartphones en daardoor meer buiten spelen. Uit de voorliggende cijfers blijkt dat de urgentie daartoe alleen maar sterker is geworden. Dat is ook een opdracht aan de gemeente. De wethouder dacht dat de samenleving op het gebied van tolerantie op de goede weg was, maar onder druk van sociale media en conservatieve krachten dreigt dat te worden teruggedraaid. Amsterdam is een stad van vrijheid en tolerantie en moet dat ook blijven. De gemeente biedt de scholen veel mogelijkheden om dat uit te dragen. Er bestaan ook wettelijke verplichtingen op het gebied. Maar de scholen mogen dat zelf invullen. Voorlichting is belangrijk om jongeren weerbaar te maken zodat ze zich kunnen uiten op de manier die ze willen.

In het hoofdlijnenakkoord staat nu echter dat de voorlichting moet passen bij de leeftijd en in de Tweede Kamer vinden er giecheldebatten over plaats. De wethouder maakt zich daar zorgen over. Maar zij is blij met de eensgezindheid in de Amsterdamse gemeenteraad. De wethouder kondigt een brief aan over de sociale veiligheid van jongeren. Daar wordt later verder over gesproken. De gemeente moet niet nalaten te doen wat ze kan doen. Het is al enorm belangrijk dat de politiek zich uitspreekt over dit onderwerp. Het stijgend aantal jongeren dat gokt, is zeer zorgelijk. Het grote aantal reclames op dat gebied, wetende dat jongeren daar snel toe worden verleid, is schandalig. JARA, de jongerenadviesraad, heeft daar al adviezen over gegeven. De wethouder legt uit dat scholen wettelijk verplicht zijn een pestprotocol op te stellen. Zij beaamt dat het straffen van pesters statusverhogend kan werken. Dat is ook soms het geval in het strafrecht. Zij ziet uit naar de aanbevelingen uit het onderzoek, waar D66 over sprak. Het lid BILGIN hekelt de opmerkingen van de wethouder over conservatieve krachten. Dat is een brede term. Bovendien zijn er wijken in Amsterdam die zich rekenen tot het conservatieve deel van de samenleving. Wat bedoelt de wethouder met haar opmerkingen? Beschuldigt zij hen daarmee? Wethouder MOORMAN beschuldigt niemand, maar maakt zich zorgen over de ontwikkelingen.

Verworven rechten van minderheden staan plotseling weer ter discussie en er vinden weer discussies plaats over abortus en transgenders; en niet alleen in de islamitische hoek en de extreemrechtse hoek. De uitspraken van bijvoorbeeld Andrew Tate, met veel aanhangers onder jongeren, zet de samenleving weer terug in de tijd. De wethouder roept dan ook op om alle verworvenheden in stand houden. Zij beschuldigt niemand, maar is het wel volstrekt oneens met het lid Bilgin. Het lid BILGIN merkt op dat Andrew Tate veel op TikTok is en daar uitspraken doet die onacceptabel zijn. In Amsterdam mogen ambtenaren niet op TikTok. Hoe kan de gemeente daar dan tegenwicht aan bieden? Wethouder MOORMAN is blij dat het lid Bilgin, in tegenstelling tot zijn partijleider, afstand neemt van de uitspraken van Andrew Tate. Wethouder SCHOLTES sluit zich aan bij deze laatste opmerking. De partijleider van het lid Bilgin heeft zelfs een podcast opgenomen met Andrew Tate. De partijgenoten van hem spreken over lhbti-propaganda en geestesafwijkingen bij transgender personen. Dat bedoelt de wethouder met conservatief en regressief denken. Het lid BILGIN stelt voor om de discussie te beperken tot wat de gemeente zelf doet. Hoe bereik je de mensen die je wilt bereiken? Als de gemeente afstand neemt van TikTok, kun je een bepaalde groep mensen niet bereiken.

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 19 juni 2024

Wethouder SCHOLTES voelt inderdaad een TikTok-dilemma. Het is een app uit een land met een offensief cyberprogramma met risico’s voor de digitale veiligheid. Hij is het ermee eens dat je door het niet te gebruiken, een grote groep niet bereikt. Ambtenaren mogen alleen op niet-reguliere gemeentelijke telefoons TikTok gebruiken. Daarvoor zijn speciale telefoons aangeschaft, zodat de trends kunnen worden gevolgd. Daar wordt echter weinig gebruik van gemaakt. Hij kondigt aan daar later op terug te komen in de commissie FKD. De wethouder kondigt een brief aan hoe jongeren en ouders in het kader van de Digitale Stad beter geholpen kunnen worden om zich voor te bereiden op de online leefwereld en de negatieve gevolgen tegen te gaan. Er zijn - op zijn minst - sterke aanwijzingen dat 7 uur per dag op sociale media niet goed is voor de mentale gezondheid. Hij heeft daar gesprekken over met psychologen, maar ook jongeren zelf zeggen dat ze daardoor te weinig slaap krijgen. Het college gaat daarmee aan de slag. Er zijn vragen gesteld over preventie van seksueel geweld. In het Programma straatintimidatie en seksueel geweld is veel aandacht voor preventie en relationele seksuele vorming. Jongeren moeten zich veilig voelen. Daarbij is inderdaad de wederzijdse toestemming belangrijk. Daarom is het zo ontzettend storend dat er steeds een karikatuur van wordt gemaakt.

Het gaat niet over het aanpraten van seksueel gedrag, maar juist om aangeven wat je wel of niet prettig vindt. De gemeente financiert de Stichting seks matters. De stichting biedt workshops aan op het vo en het mbo. De cijfers uit het onderzoek van de Rutgers zijn niet helemaal vergelijkbaar met die van de gezondheidsmonitor. Het gaat over verschillende doelgroepen en er is verschil in vraagstelling. Bij de gezondheidszorg is de doelgroep 13 tot en met 16 jaar. Bij Seks onder je 25e is dat 13 tot en met 24 jaar. Juist bij het jongere deel is de lhbti+-acceptatie laag. Verder is de gezondheidsmonitor een jaar later afgenomen dan Seks onder je 25 e. De wethouder kondigt een brief aan met duiding van de cijfers en de mogelijke vervolgstappen. Bovendien gaat hij het gesprek aan met de scholen over wat daar nodig is. De wethouder blij met de aandacht voor mentale gezondheid met onder andere het initiatiefvoorstel van het lid Von Gerhardt. Daarbij is Thrive de kennispartner die met alle partijen samenwerkt en er voor zorgt dat de kennis over het aanbod bij de professionals terecht komt. Met de Aanpak gezond leven makkelijker maken wordt getracht om samen met informele partijen in de buurten het bestaande aanbod te brengen bij de groepen die je normaal niet bereikt. Het lid DE JONG wil weten of Thrive dan wel op TikTok kan. Wethouder SCHOLTES beaamt dat.

Hij zegt toe te kijken of de organisatie er al op zit. Het lid PERDOK wil weten of Thrive met jeugd en jongeren werkt. Wethouder SCHOLTES beaamt dat. Jongeren kunnen er in de buurt laagdrempelig en anoniem terecht bij jongerenwerkers voor een gesprek over mentale gezondheid. De wethouder beaamt dat uit verschillende onderzoeken blijkt dat jongens en meisjes hun mentale problemen anders uiten. Er is verder meer aandacht voor genderspecifieke zorg. De wethouder brengt dat constant onder de aandacht bij de Thrive-partners met aandacht voor ondersteuning op maat. Het lid EMMERIK herhaalt zijn vraag over het straatvoetbaltoernooi vanwege Amsterdam 750. Het is een megagroot evenement met eerst activiteiten in de stadsdelen en met centraal, wellicht in ArenA, een finale. Op dat evenement zou je die jongeren kunnen bereiken door maatschappelijke instanties uit te nodigen. Wethouder SCHOLTES neemt deze suggestie graag mee. De vraag over dansen van het lid Kabamba is een vraag voor de wethouder Sport. Wat zou de gemeente kunnen doen om het dansen te stimuleren?

12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 19 juni 2024

Het lid EMMERIK herhaalt zijn voorstel voor intensivering van natuureducatie, omdat jongeren niet veel fruit en groenten eten. Wethouder MOORMAN geeft aan dat daar in de schooltuinen aandacht aan wordt besteed. Bij de producten worden ook recepten aangeboden. Het schooltuinprogramma is nog steeds populair. Verder kent de stad al veel gezonde schoolkantines en hebben adviseurs van de Gezonde school aandacht voor een zo gezond mogelijk aanbod. De wethouder beaamt dat kinderen en jongeren ook vaak worden geconfronteerd met verleidingen. De VOORZITTER stelt vast dat het onderwerp voldoende is behandeld. Het hoeft niet verder te worden besproken in de raadsvergadering. Het lid Von Gerhardt wordt tijdelijk voorzitter 8 Voortgang uitvoering plan van aanpak Wachtlijsten Hulp bij huishouden (VN2024-007397) Het lid VAN PIJPEN is blij dat het plan van aanpak wordt uitgevoerd, inclusief haar motie over de grote schoonmaak. Er is veel respons en er zijn geen klachten. Het is zorgelijk dat de wachtlijst slechts mondjesmaat kleiner wordt door andere een tekort aan personeel. Het aantal aanbieders zou kunnen worden uitgebreid. Ook zou er meer doelgroep- en buurtgericht gedacht moeten worden. Er zijn ook vrouwen die - beschut aan de slag willen in de buurt om de ouderen in de buurt zorg te kunnen geven. In de brief wordt gesproken over de toekomst van de Wmo.

Vaak gaat de discussie alleen over de huishoudelijke zorg. Het lid Van Pijpen stelt voor om de huishoudelijke zorg te zien als basis van zorg en welzijn en niet als een apart productje. Zij ziet daarvoor oplossingen in het Regioplan. Het lid ALBERTS stelt vast dat de situatie in de huiselijke zorg nijpend is. Kwetsbare Amsterdammers staan maandenlang op de wachtlijst. Daardoor bestaat het gevaar dat hun situatie verergert. De wachtlijsten zijn het resultaat van bezuinigingen en decentralisatie door eerdere door de VVD aangevoerde kabinetten. Maar de VVD vindt ook niet dat dit college alles doet om de wachtlijsten op te lossen. Er is eerder een budget van 0,5 miljoen euro voor uitgetrokken, terwijl de gemeente voor allerlei andere plannen veel meer geld over heeft. Zo is 15 miljoen euro voor een lerarencampus en 50 miljoen euro om problemen met het elektriciteitsnet op te lossen. De SP had dan ook liever gezien dat meer geld van de meevallers naar de huishoudelijke zorg was gegaan. De gemeente levert niet de zorg waar hulpbehoevenden recht op hebben. De wethouder geeft zelf aan dat er extra budget nodig is, maar dat is er nu niet. Welke strategie hanteert de wethouder om er bij de bespreking van de begroting wel budget voor te kunnen reserveren? Met de Campagne zorg voor Amsterdam zijn met 44 nieuwe zorgverleners, driehonderd Amsterdammers geholpen. Dat is positief.

Er is echter sprake van een verschil in aantal aanmeldingen en het aantal mensen dat daadwerkelijk aan de slag is gegaan. 233 mensen zijn doorgestroomd, slechts 44 zijn aan de slag gegaan. Is er nog ruimte voor verbetering? De inkomensafhankelijke eigen bijdrage in 2026 zou het verschil maken op de wachtlijst, aldus het college. Deze bijdrage zou 10% minder druk opleveren. Daarmee zouden de wachtlijsten kunnen worden weggewerkt. Rekent het college zich daarmee niet te rijk? Ook Cliëntenbelang zet daar vraagtekens bij. Er wordt uitgegaan van de huidige structuren met onderaannemerschap en uitbesteding. De SP werkt liever met zorgcoöperaties zonder marktwerking en zonder aanbesteding of met een gemeentelijke zorgorganisatie. Het college kiest daar niet voor. De SP geeft dan de voorkeur aan een extra aanbesteding boven onderaannemerschap of schoonmaakbedrijven. De raad heeft eerder gesproken over Beschikken op resultaat of Beschikken naar omvang. Wat is de stand van zaken van deze discussie? De uitkomst heeft namelijk grote

13

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 19 juni 2024

gevolgen voor de hulp bij huishouden. Het lid RUNDERKAMP gaat in op het gegeven dat op dit moment 11.400 mensen huishoudelijke zorg krijgen; met de aanbesteding waren 11.800 plekken gemoeid. Het college stelt nu voor om 700 plekken extra te besteden. Staat dat aantal vast of is dat variabel? Het lid BROERSEN is blij met de voortgang, maar de wachtlijsten worden slechts mondjesmaat korter. Hoe nu verder, ook wat betreft het budget? De uitvoering van de motie van het lid Van Pijpen over de grote schoonmaak is hoopgevend. Voordat er schoonmaakbedrijven worden ingezet als overbruggingshulp wacht het college de ervaringen af. Hoe gaat het college die ervaringen beoordelen? Er is al een campagne gestart voor het aantrekken van personeel, maar wellicht is het ook goed om de campagne te verbreden met het aantrekken van vrijwilligers, bijvoorbeeld met de inzet van sociale media. Daarmee kunnen wellicht mensen op buurtniveau aan elkaar worden gekoppeld. Het lid VAN PIJPEN merkt op dat er al veel vrijwilligers worden geworven. Zij benadrukt dat er behoefte is aan professionaliteit. Het lid BROERSEN beaamt dat. In het plan is ook aandacht voor professionals. Daar moet meer budget voor vrij worden gemaakt. Maar voor kleine klusjes kunnen aanvullend, gezien de enorme tekorten, vrijwilligers worden ingezet. Daarmee helpen de Amsterdammers elkaar.

Het lid ALBERTS deelt mee dat er voor allerlei kleine klusjes klussenprojecten zijn. Het gaat hier om huishoudelijke zorg. Het lid BROERSEN is het ermee eens dat het verschil groot is. Daarom wordt ingezet op het verminderen van de wachtlijsten. Zij zoekt naar mogelijkheden hoe Amsterdammers elkaar op vrijwillige basis kunnen helpen. Dat is inderdaad iets anders dan professionele zorg. Het lid PERDOK sluit zich aan bij de bijdrage van de SP. Zij kan het niet beter verwoorden. Zij maakt zich echter ook zorgen over de werknemers. Zij krijgen steeds meer te maken met lastige mensen. Wat is daarvan de achterliggende oorzaak? Heeft de urgentie daar invloed op? Niet iedereen wil een uitbreiding van zijn takenpakket. Verder zijn de aangeboden trainingen zijn niet altijd haalbaar. Zijn de trainingen vrijwillig? Spreekster wil er voor waken dat de medewerkers worden overvraagd. In het plan van aanpak is geen aandacht voor racisme en discriminatie. Dat is wel een groot probleem in de zorgsector. Het heeft geen direct effect op de wachtlijsten, maar wel op de bescherming van de werknemers. Minder problemen geeft meer werkplezier en dus minder uitval. Het is goed dat er meer geld komt voor salaris. Het werk moet juist worden beloond. Dat komt ook ten goede aan de waardering van het beroep. De lengte van de wachtlijsten zijn gezakt van 18 maanden naar 16 maanden.

Cliëntenbelang streeft naar 10 maanden. Is dat realistisch en hoe zou dat dan kunnen worden gerealiseerd? De inzet van robotstofzuigers biedt mogelijkheden. Is het gebruik vrijwillig? Wethouder SCHOLTES maakt zich over dit onderwerp in zijn portefeuille het meeste zorgen. Hier hebben veel mensen onder te lijden. Er wordt wel al veel aan gedaan. Het aantal cliënten dat wordt geholpen, is gestegen van 10.800 naar 11.400. Maar de wachttijd neemt te weinig af. De gemiddelde wachttijd is nu een half jaar; het verschilt per stadsdeel. 12 maanden is realistisch. Daar moet dan ook alles voor een stelling worden gebracht, onder andere het aantrekken van nieuwe partijen. De huidige aanbieders ontraden dat echter, omdat ze bang zijn dat ze hun medewerkers overnemen.

14

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 19 juni 2024

Voor een doorgroei naar 11.800 is extra budget nodig. De wethouder doet zijn best om daar extra geld voor vrij te maken in de komende jaren. Voor de sociale basis is al 9 miljoen euro structureel extra gebudgetteerd. Het lid DE JONG stelt vast dat er minder geld is uitgegeven aan hulp bij het huishouden. Er is dus geld blijven liggen. Straks komt daar nog 9 miljoen euro bij. Daarmee heeft de wethouder, als er verder geen specifieke invulling aan wordt gegeven, vooral geld aan de begroting onttrokken. Hij stelt voor om het geld dat over is, eerst op te maken. Wethouder SCHOLTES herhaalt dat de 9 miljoen euro voor de sociale basis is voor onder meer ondersteuning van ouderen in de buurt, inloopcentra voor mensen met dementie en ouderenwerkers en dus niet voor hulp bij het huishouden. Daar is nog geen extra geld voor. Voor het terugdringen van de wachtlijsten is extra budget nodig. De Grote schoonmaak wordt nog geëvalueerd om in de toekomst ook schoonmaakpartijen in te kunnen zetten om de wachtlijsten te verminderen. Dan komen ook zaken aan de orde als klantbejegening, betrouwbaarheid en de juiste verwachtingen. Er zijn 1094 cliënten gebeld, 721 bereikt en 554 hebben ja gezegd. Ruwweg 50% heeft na de twee sessies geen achterstand meer, 40% nog een lichte achterstand en 10% een grote achterstand. Er waren wel enkele klachten over de schoonmaakbedrijven. Die zijn opgepakt.

De positie van de huiselijke zorg moet ook in de toekomst worden behouden en zelfs versterkt. De wethouder zegt toe de geuite ideeën mee te nemen, maar waarschuwt voor de personeelstekorten bij HBA. Een werkgroep denkt na hoe Amsterdam de positie van HBA op de lange termijn kan behouden met aandacht voor de houdbaarheid van de Wmo op de langere termijn. Het lid VAN PIJPEN vraagt meer informatie over de werkgroep. Wethouder SCHOLTES zegt toe daar later op terug te komen; op de planning en op de bezetting. Met het aantrekken van nieuwe aanbieders zullen de wachtlijsten niet geheel verdwijnen. Een afname van de vraag kan daar wel aan bijdragen. De ervaring is dat sommigen de hulp in het huishouden ook prima zelf kunnen betalen of andere arrangementen kunnen organiseren. Relatief veel mensen zeggen ook af als aan de beurt zijn. Ze staan ‘voor de zekerheid’ op de wachtlijst. Dat is hun recht, maar vanuit het oogpunt van schaarste zouden ze het aanbod moeten aannemen of niet op de wachtlijst moeten gaan staan. De wethouder stelt voor om, net als in Utrecht, een moreel beroep te doen op de cliënten die het prima zelf kunnen betalen of regelen. Een aanvullende aanbesteding kan inderdaad doelgroepgericht of buurtgericht zijn. Dan moet wel duidelijk zijn om welke doelgroep het gaat en dan bestaat echter het gevaar van rechtsongelijkheid. Dat moet worden voorkomen.

De SP pleit al lang voor een zorgcoöperatie. Er zijn echter al partijen gecontracteerd. De wethouder zegt toe de raad later te informeren over de mogelijkheden. Beschikken op maat wordt in de volgende commissievergadering besproken. Het lid ALBERTS is geen voorstander van onderaannemerschap. De SP geeft de voorkeur aan een gemeentelijke zorgorganisatie of aan een coöperatie. Dat staat, en dat is jammer, niet op de lijst. Wethouder SCHOLTES heeft slechts opties opgenomen die uitvoerbaar waren. Hij zegt toe onderzoek te doen naar de opties die de SP aandraagt. Hij zegt ook een brief toe over de motie over aanbesteden met onder andere een uitnodiging voor een technische sessie. De training voor het omgaan met lastige cliënten wordt aangeboden aan een selecte groep werknemers die daarom gevraagd heeft. De wethouder heeft al eerder een brief verstuurd over hoe om te gaan met discriminatie en racisme in de zorg. Samen met SIGA is een pilot gestart voor onderzoek naar effectieve interventies. De ervaringen

15

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 19 juni 2024

worden na de zomer geëvalueerd. De raad wordt geïnformeerd over de bevindingen. Voor het aantrekken van vrijwilligers ligt de focus op de sociale basis. Er vinden al gesprekken plaats met bijvoorbeeld de Vrijwilligerscentrale en Burennetwerk. De wethouder geeft een voorbeeld van steun van zes studenten aan een vrouw met een man met dementie. Daardoor kon de vrouw de hulp volhouden. Hij zegt toe te werken aan dergelijke oplossingen. De discussie over Beschikken op resultaat of Beschikken op omvang wordt in de volgende commissievergadering besproken. De wethouder legt uit dat in de campagne voor het aantrekken van mensen, sommigen zich wel beschikbaar hebben gesteld maar later niet meer hebben gereageerd. Voor de mensen die waren uitgenodigd, bleek een aantal geen interesse meer te hebben. De wethouder is blij met de 44 nieuwe medewerkers. Er komen nog allerlei andere initiatieven als banenmarkten om mensen te stimuleren. De wethouder deelt mee dat het gebruik van een robotstofzuiger vrijwillig is. De VOORZITTER stelt vast dat de wethouder informatie heeft toegezegd over de werkgroep; ook zal hij de opties van de SP meenemen en heeft hij een technische sessie aangekondigd. Het onderwerp is voldoende behandeld. Het zal verder (kort) worden besproken in de raadsvergadering van 17 en 18 juli 2024. Het lid Alberts wordt weer voorzitter.

9 Raadsinformatiebrief Amsterdam Vitaal & Gezond: het regioplan Amsterdam 2023-2026 (VN2024-007393) Het lid RUNDERKAMP is groot voorstander van de ingezette beweging om te komen tot Regioplan Amsterdam met aandacht voor de toegankelijkheid van zorg en de focus op voldoende bewegen, gezond eten en stoppen met roken. De PvdA heeft een aantal opmerkingen over de uitwerking van het plan. Armoede is een grote factor in de vraag naar zorg. Het wordt echter slechts twee keer in een bijzin in het plan genoemd, terwijl op dat gebied juist veel winst is te behalen. In Arnhem wordt nu een pilot uitgevoerd waarin de schulden van vijftig gezinnen worden kwijtgescholden. Er wordt gekeken of dat een positief effect heeft op gezondheid. Is de digitalisering in de zorg een middel om te komen tot gezondheid of is dat een doel op zich? In het plan wordt intensief ingezet op samenwerking. Dat is essentieel voor de transitie. Maar wie gaat dat alles betalen? De medewerkers van de GGZ worden bijvoorbeeld per uur betaald; wie gaat dat met deze samenwerking betalen? Het lid VAN PIJPEN stelt vast dat het Integraal zorgakkoord niets anders is dan het over de schutting gooien van het Haagse onvermogen om het stelsel van zorg fundamenteel anders in te richten. De regio’s krijgen vervolgens miljarden euro’s om het akkoord uit te voeren.

Zij moest dit boze begin even kwijt, maar ze is ook van mening dat Amsterdam dit probleem goed moet aanpakken. In dat kader is zij positief over Amsterdam vitaal en gezond en de aangekondigde acties. Zij kan zich vinden in de opmerkingen van de PvdA over armoede, want bestaanszekerheid is de basis van gezondheid.. Meer inzet op preventie, sociale verbinding en welzijn leidt tot minder dure zorg. Speekster mist echter de huishoudelijke zorg in de plannen. Wat is daarvan de reden? Moet huishoudelijke zorg niet gewoon deel uit gaan maken van Amsterdam vitaal en gezond? Er is slechts sprake van tijdelijk geld. Daarmee zijn in de afgelopen jaren alle zorgvoorzieningen betaald. Daardoor verdwijnt veel geld in de bureaucratie. GroenLinks pleit voor meer structureel geld. Spreekster pleit ook voor aandacht voor oudere ondocumenteerde Amsterdammers en voor de bijbehorende financiering. Ook zij moeten toegang hebben tot zorg.

16

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 19 juni 2024

Het lid EMMERIK is blij met de ambities voor 2028 met doelstellingen als: 60% voldoet aan de beweegnorm en 40% aan de groentennorm. Het plan bevat goede opties om de ambities te realiseren. Amsterdam scoort echter slecht op de fysieke leefomgeving. Vervuiling, geluidshinder en hittegevoeligheid zijn hoger dan in de rest van het land. Spreker pleit dan ook voor meer groen, meer ruimte en voldoende voorzieningen. Wat verstaat de wethouder onder het verbeteren van de fysieke leefomgeving en hoe gaat hij dat realiseren? Wethouder SCHOLTES zegt toe bij het opstellen van de uitvoeringsagenda en de procesmonitor acties, middelen en doelen beter met elkaar in verband te brengen. Digitalisering in de zorg is geen doel op zich. Voor de Digitale voordeur is een aanvraag gedaan voor middelen. Dat zal ertoe leiden dat mensen beter op weg kunnen worden geholpen naar de hulp die ze nodig hebben. Daarmee wordt ook de eerstelijns zorg, de huisartsen, ontlast. Gezondheid wordt door veel factoren beïnvloed, onder andere ook door armoede en bestaans(on)zekerheid. In het regioplan zijn echter niet alle activiteiten die te maken hebben met gezondheid ingebed. Er is slechts aandacht besteed aan domeinoverstijgende activiteiten. Binnen het plan is aandacht voor verminderen van chronische stress.

Verder is er een Agenda bestaanszekerheid en een Bestuursopdracht kansengelijkheid; daar is ook gezondheid aan gekoppeld. Bij de bespreking van het Raamwerk preventie is een motie ingediend om de afspraken met de grootste negatieve impact op gezondheid steviger mee te nemen in het gezondheidsbeleid. De raad wordt daar later dit jaar over geïnformeerd. Binnen de samenwerking is inderdaad sprake van verschillende financieringsstromen. Bij huisartsen bijvoorbeeld wordt de module Meer tijd voor de patiënt door het Zilveren Kruis gefinancierd. De module geeft huisartsen meer tijd voor kwetsbare Amsterdammers. De afspraken tussen huisartsen en het sociaal domein, ELA, de eerstelijns koepel, worden landelijk gefinancierd. De Amsterdamse huisartsenalliantie is ook nauw betrokken bij grote ISA-aanvragen. De SPUK voor ISA wordt breed ingezet om de samenwerking in de stad te versterken. SPUK GALA is voor activiteiten als valpreventie of het versterken van de sociale basis. De wethouder beaamt dat het gaat om tijdelijke landelijke financieringen en deelt de teleurstelling hierover. Hij zegt toe de middelen zo goed mogelijk in te zetten. Met een grote ISA-transformatieaanvraag moet de sociale basis verder worden versterkt. De wethouder ziet uit naar een reactie. HBH is onderdeel van het sociaal domein; het is een gemeentelijke verantwoordelijkheid.

De organisatie verricht activiteiten aan de voorkant, zoals signalering, schoonmaken en sociaal contact. HBH wordt regelmatig binnen de Coalitie arbeidsmarkt en onderwijs besproken. HBH is een spin in het web in de vernieuwing van de zorg. Hij zegt toe daar met de Coalitie ouderen en arbeidsmarkt over te spreken. Het lid VAN PIJPEN merkt op dat er veel meer gemeentelijke voorzieningen zijn, bijvoorbeeld de dagbesteding. Daar zitten de aanbieders wel gewoon een tafel. Wethouder SCHOLTES herhaalt zijn toezegging om het binnen de coalitie te bespreken. De wethouder deelt mee dat de eerste contacten tussen ongedocumenteerden en Amsterdam vitaal & gezond zijn gelegd, onder andere over mentale gezondheid. Daar moeten nog verder stappen in worden gezet. Hij kondigt een bezoek aan Dokters van de wereld aan om te zien hoe samengewerkt kan worden. De fysieke leefomgeving en gezondheid zijn inderdaad onlosmakelijk met elkaar verbonden. Daar moet vanuit diverse portefeuilles aan worden gewerkt. De wethouder focust zich op voedsel en kondigt aan de raad daar later nader over te informeren. Verder zijn er projecten als de Beweegvriendelijke stad en is er samen met onder andere de GGD en VONR aandacht voor luchtkwaliteit. Verder wordt aangesloten bij het programma De gezonde stad, de Citydeal voedselomgeving en de Omgevingsvisie.