Conceptverslag DC 13-04-2023

16

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 13-04-2023

over de vraag hoe je de stad klaarmaakt voor de toekomst. Kijk je naar 2050, en je ziet geheel af van wind op land, dan kom je op onzeker terrein. Welke duurzame technieken komen er? Hoe snel gaat wind op zee? Hoe snel gaat waterstof? Hoe snel zon op dak? Welke landen maken die waterstof? Wat betekent dat voor de strategische autonomie van Nederland? Een hoop onzekerheden, en weinig controle. Wat betreft 2030 wil hij graag een doelstelling halen en nu loopt men achter. Het is dus niet het moment om rustig aan te doen. Er moet vaart gemaakt worden. Het lid KREUGER wijst erop dat het hierbij gaat om zeventien windturbines. Hoeveel huishoudens zijn dat, omgerekend? Het lid HOFLAND hoort het lid Kreuger zeggen dat je met zeventien windturbines de stad niet van energie kan voorzien. Maar dat bedoelt hij ook niet. Het lid KREUGER vraagt hoeveel stroom zeventien windturbines opwekken. Voor hoeveel huishoudens is dat genoeg? Het lid HOFLAND antwoordt dat hij niet deelneemt aan een quiz. Het lid KREUGER concludeert dat het lid Hofland hierop geen antwoord kan geven. Het lid Hofland heeft geen idee van de omvang van de operatie. Het zijn nog geen 30.000 huishoudens! En als ze aardgasvrij zijn, worden het er waarschijnlijk nog minder. Het gaat nergens over.

Het lid BILGIN vraagt of het lid Hofland de buurlanden niet vertrouwt, die dezelfde Europese doelstellingen hebben en vanwaar Nederland energie kan importeren. Verder is Nederland voor de bouw van windturbines afhankelijk van het buitenland, ook buiten Europa. Hoe los je die onzekerheden op door in Amsterdam op land windturbines te bouwen? Het lid HOFLAND antwoordt dat je in Forumland er misschien mee komt met alleen waterstof importeren uit buurlanden. In de realiteit is dat helaas niet zo. Het gaat om allemaal verschillende potentiële landen. Afhankelijk zijn van een natie hier ver vandaan, zoals bijvoorbeeld Rusland, blijkt niet altijd goed uit te pakken. Het lid BILGIN heeft het over de Europese Unie. Er zijn buurlanden die energie opwekken. Vaak importeert Nederland energie uit andere Europese landen. Zo wordt deels gebruikgemaakt van Franse kernenergie. Graag hoort hij van het lid Hofland welke onzekerheid opgelost wordt door windturbines op land te bouwen in Amsterdam. Het lid HOFLAND antwoordt dat ook gepraat gaat worden met landen buiten de EU, met regimes waarvan je misschien beter niet afhankelijk kan zijn. Het lid BILGIN heeft het over energie uit Scandinavië en Frankrijk. D66 wil toch samenwerking in Europa? Waarom dat wantrouwen naar andere EU-landen? Het lid HOFLAND antwoordt dat het hem om landen van buiten de EU gaat.

Het lid NADIF wijst op de verschillende meningen over de klimaatdoelstellingen van de partijen. Het is belangrijk om het te hebben over de afhankelijkheid van het buitenland. Is dat iets wat je moet willen? Bij wind op zee vindt zij het eigenaarschap ingewikkeld. Met de energietransitie ontstaat de mogelijkheid om naar een klimaatneutrale toekomst te gaan, naar een toekomstbestendige stad, en ervoor te zorgen dat energie weer in publieke handen komt. Het is goed dat Amsterdam daarmee bezig is en daarbij ook andere gemeenten helpt. Bij wind op zee bestaat die mogelijkheid niet. Lokaal eigendom moet onderdeel zijn van de energietransitie.

17

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 13-04-2023

Het lid BILGIN vraagt of het lid Nadif denkt dat Amsterdam alleen het mondiale klimaatprobleem kan oplossen. Het lid NADIF wil die mondiale verantwoordelijkheid nemen. Klimaatrechtvaardigheid is voor GroenLinks erg belangrijk. Nederland is een klein land met een gigantische economie. Nederland is verantwoordelijk voor erg veel uitstoot, waar andere landen last van hebben. En moet je die andere landen dan ook nog vragen om onze klimaatproblemen op te lossen? Nederland moet verantwoordelijkheid nemen voor het behalen van de klimaatdoelstellingen. En ook Amsterdam moet dat doen. Het lid BILGIN merkt op dat men in Duitsland binnenkort de laatste kerncentrale gaat sluiten. Daarbij gaat het in totaal om 4055 MW. Dat komt neer op 1350 windturbines zoals men die in Amsterdam wil bouwen. Veroordeelt GroenLinks de sluiting van die kerncentrales in Duitsland? Het lid NADIF is geen voorstander van kernenergie. Het lid BILGIN wijst erop dat men in Duitsland bruinkool gaat gebruiken als vervanger van kernenergie. Daarvoor worden dorpen platgegooid. Bruinkool is veel schadelijker dan kernenergie. Is klimaatverandering wel of niet gevaarlijk volgens GroenLinks? Moet Amsterdam wel of niet verantwoordelijkheid nemen? Doet Nederland het wel of niet samen met andere landen? Is het wel of niet een Europees plan? Hij snapt het niet.

Het lid NADIF wil dat Amsterdam haar verantwoordelijkheid neemt en wat Duitsland doet is aan Duitsland. Nederland heeft verder een rol te spelen als het gaat om die internationale rechtvaardigheid. Dat geldt ook voor Amsterdam. 25% van alle economische activiteit in Nederland vindt plaats in Amsterdam. Het lid OLIVIEIRA vraagt toe te lichten waarom eigenaarschap bij wind op zee niet mogelijk is. Het lid NADIF antwoordt dat grote bedrijven zich bezig houden met wind op zee. Coöperatief of lokaal bezit is daarbij niet aan de orde. Dat zou door Den Haag aangekaart moeten worden. Zij is een groot voorstander van lokaal bezit. Het eigenaarschap moet bij de bewoners liggen. Die moeten ervan profiteren. Wie wil je helpen bij het energievraagstuk? Er moet daarover een breder gesprek gevoerd worden. Terecht stelde de inspreker de vraag aan de orde waar de energie naartoe gaat. Als het gaat over netcongestie, stikstof, of klimaatmaatregelen moet je goed nadenken over de soort industrie die in Nederland gehuisvest wordt. Wat wil je daarin ondersteunen, met het oog op het behalen van de klimaatdoelstellingen? Het lid MANGAL vraagt of GroenLinks de overslag van kolen in de haven van Amsterdam een halt wil toeroepen. Het lid NADIF antwoordt bevestigend. Het lid HAIJEN is het eens dat energie in publiek bezit moet komen.

Heeft GroenLinks er spijt van dat Nuon indertijd verkocht is? Er zijn toch geen windturbines nodig om energie weer in publiek bezit te krijgen? Je kunt ook Vattenfall nationaliseren. Het lid NADIF antwoordt dat die discussie interessant is. Zeker is dat er een energietransitie aan de gang is, waarmee de soort energie en de manier waarop die gebruikt wordt in de toekomst drastisch zal veranderen. Je doet er dan goed aan om aan het begin al te zeggen dat het in publieke handen komt. Amsterdam gaat af van het gas, dus als je zoveel energie gaat opwekken, moet je ervoor zorgen dat het in publieke handen komt.

18

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 13-04-2023

Het lid NIJSSEN vraagt of het lid Nadif de conclusie van dit rapport accepteert dat de plaatsing van windturbines in Amsterdam geen noodzaak lijkt te zijn voor het behalen van de klimaatdoelen. Het lid NADIF vindt het vreemd om iets te agenderen dat je vindt, en dat dan gaat presenteren als feit. Dit is geen feit. Het rapport is duidelijk: wil je de doelstelling behalen, dan moet je wat nu gepland is ook uitvoeren. Het lid NIJSSEN merkt op dat dit rapport is opgesteld door een vooraanstaand bureau als CU Delft. Het staat ook voor het college in hoog aanzien. Er staat in het rapport dat er 55 TW is aangeboden, waar 35 TW nodig is om het klimaatakkoord te behalen. Ook staat er dat je het redt met een klein beetje extra import. Dat zegt CU Delft. Waarom accepteert GroenLinks dat niet? Het lid NADIF leest in het rapport dat er onderzoek gedaan is naar extra windmolens op land, bovenop de doelstellingen uit de huidige nationale RES. Eerst moet het uitgevoerd worden, en dan pas kan je het erover hebben. Dat staat letterlijk in het rapport. Het gaat uit van de uitvoering van de nationale RES-strategie. Het lid KREUGER merkt op dat dit niet klopt. De RES-doelstelling van 35 TW gaat inderdaad over wat gepland staat, maar wat ook vergund is. De windturbines in Amsterdam zijn nog niet vergund, dus behoren niet tot de 35 TW.

Het lid NADIF antwoordt dat die behoren tot de nationale RES-strategie. Het lid KREUGER vraagt of het klopt dat de in Amsterdam geplande windturbines niet nodig zijn om de 35 TW, dus de doelstelling uit de RES, te behalen. Die wordt namelijk al behaald met de reeds vergunde windturbines. Het lid NADIF antwoordt dat die wordt behaald omdat de geplande windturbines onderdeel zijn van de RES-strategie. Het lid HOFLAND verzoekt het lid Kreuger niet buiten de microfoon te schreeuwen. De VOORZITTER vraag niet meer buiten de microfoon te spreken. Het lid KROM merkt op dat klimaatverandering vraagt om een integrale visie op een ander Nederland, met een kleiner Schiphol en een einde aan de intensieve veehouderij, en een omslag bij de vele grote vervuilers in dit land. Op dit moment worden inefficiënte windturbines gebouwd voor de industrie en datacenters. Daarvoor wordt natuur gesloopt. Het windenergiedossier wordt veel te nauw bekeken door de focus alleen op Amsterdam en Noord-Holland te leggen. Deze uitdaging vraagt om een integrale aanpak, waarbij er een visie van het Rijk moet komen op de vraag naar energie. Er moet veel meer oog komen voor wat er past in Nederland.

Zoals de inspreker zich afvroeg: voor wie produceert men eigenlijk? Voor de inwoners, of voor bedrijven die klimaatverandering verder in de hand werken? De RESafspraken gaan uit van het huidige Nederland en niet van het duurzame Nederland. Er moet dus gekeken worden wat duurzaam geproduceerd kan worden en wie voorzien wordt van energie. De datacenters? De kunstmestbedrijven? Of de kerosine voor Schiphol? Zij vraagt een reflectie van de wethouder. Het lid GARMY complimenteert de initiatiefnemers. Het is pijnlijk te horen van de insprekers dat zij het gevoel hebben dat er telkens niet naar ze geluisterd wordt. Wellicht kan de wethouder op basis van dit rapport weer het gesprek met ze aangaan. Hij vond de reactie van de wethouder op de vragen van de Partij voor de Dieren redelijk beperkt. Los van het debat, zou het goed zijn als ook met de Partij voor de Dieren het gesprek aangegaan wordt. Hij is benieuwd naar de mening van het college over de onzekerheden die in het rapport staan. Het zijn inderdaad politieke keuzes. Dit moet goed aangepakt

19

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 13-04-2023

worden, want polarisatie kan niet worden gebruikt bij de energietransitie. Het is zoals Marjan Minnesma zei. Het lid HEINHUIS is het eens dat polarisatie een probleem kan vormen bij de energietransitie. Hoe ziet Volt haar eigen rol bij het tegengaan van polarisatie? Het lid GARMY antwoordt dat hij voor het open gesprek is. Je moet nieuwe informatie tot je willen nemen. Het is belangrijk het gesprek aan te gaan met de betrokken inwoners. Daarom kwam zijn partij ook met het initiatief voor een Tafeltjesavond. Het lid HEINHUIS bedankt de initiatiefnemers voor dit rapport. De informatie in dit rapport is niet altijd nieuw; al langer was bekend dat er alternatieven zijn voor wind op land. Maar die alternatieven zijn vaak nog onzeker. In theorie zou kernenergie het probleem op kunnen lossen, maar daarbij spelen zoveel onzekerheden dat haar fractie dit op dit moment niet wenselijk vindt. Er is een urgente klimaatcrisis waar nú iets aan gedaan moet worden. Daarom moet gekozen worden voor zekerheden. De zeventien windturbines zullen niet alle huishoudens in Amsterdam van energie kunnen voorzien, maar wel een aanzienlijke bijdrage daaraan leveren. Je moet niet afhankelijk worden van bronnen buiten het land, zoals ook duidelijk wordt met de oorlog van Rusland. Het is belangrijk zoveel mogelijk de regie in eigen hand te houden.

Helemaal alleen kan Nederland het zeker niet, maar voor zover het wél, en veilig, kan, moet daarop ingezet worden. Het lid KREUGER vraagt of de PvdA zich bewust is van de ironie dat windturbines genoemd worden als een betrouwbare energievoorziening. Het lid HEINHUIS wil niet dat je teveel afhankelijk wordt van partijen van buitenaf, of van één specifieke locatie voor de energievoorziening. Het is beter het wat te spreiden, waarmee de afhankelijkheid verkleint en je wat meer regie in handen houdt. Het lid KREUGER antwoordt dat zeventien windturbines staan voor 30.000 huishoudens, terwijl je in Amsterdam naar 1 miljoen inwoners gaat. Dan geven zeventien windturbines toch geen zekerheid? Het lid HEINHUIS antwoordt dat het niet alleen gaat om die zeventien windturbines in Amsterdam. Er wordt in heel Nederland gekeken naar wind op land. De doelstellingen van de RES zijn gesteld voor heel Nederland. Ze zijn wenselijk, omdat je daarmee de energievoorziening meer lokaal maakt. Amsterdam moet dan kijken welke bijdrage de gemeente kan leveren. Het lid KREUGER benadrukt dat de doelstelling uit de RES behaald is. Dat staat in het rapport. De zeventien windturbines in Amsterdam behoren niet tot de 35 TW. Het lid HEINHUIS antwoordt dat de RES is ingesteld om in Nederland te kijken naar alternatieve bronnen van energievoorziening en die veel meer te spreiden over het land.

Bekeken moet worden welke bijdrage Amsterdam daaraan kan leveren, vooral ook vanwege de grote urgentie van het behalen van de klimaatdoelstellingen. Je hebt niet de luxe om rustig te wachten op onzekerheden vanuit het buitenland, of de waterstoftransitie snel doorkomt. Er moet nu ingezet worden op wat nu gedaan kan worden om de uitstoot te beperken. Daarbij hoort ook het nemen van verantwoordelijkheid op Amsterdams grondgebied. Het lid BILGIN vraagt of de PvdA wil dat Amsterdam helemaal zelfvoorzienend wordt. Of moet het verspreid over Nederland gebeuren? Het lid HEINHUIS antwoordt dat Amsterdam niet zelfvoorzienend hoeft te zijn. Dat heeft ze ook nooit gezegd. Zij heeft benadrukt dat Amsterdam verantwoordelijkheid moet nemen en als dat veilig kan, haar bijdrage moet leveren.

20

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 13-04-2023

Het lid BILGIN hoorde in het betoog van de PvdA dat de alternatieven voor windenergie in Amsterdam onzeker zijn. Dat snapt hij niet, want er zijn toch werkende kerncentrales in de wereld, en werkende windturbines op zee? Wat is er onzeker aan die alternatieve energiebronnen? Het lid HEINHUIS merkt op dat haar fractie realisering van de klimaatdoelen urgent vindt. Die projecten moeten gerealiseerd worden. Kernenergie is een groot onzeker project. Het kost nog zeker dertig jaar voor er een nieuwe kerncentrale kan staan, en die tijd is er niet. Het lid BILGIN heeft goed nieuws voor de PvdA. De bouw van kerncentrales kost tegenwoordig geen dertig jaar meer. Het kan al in tien jaar, of zelfs minder. Dat zie je al in veel landen. Ook in Roemenië is men daarmee bezig. Het lid HEINHUIS zal hiermee rekening houden, maar betwijfelt of daarmee het standpunt van haar fractie over kernenergie zal veranderen. Het lid MANGAL vraagt hoeveel goedkoper de energierekening gaat worden met die windturbines. Is er een garantie? Het lid HEINHUIS antwoordt dat er geen garantie gegeven kan worden. Het is wel belangrijk om te kijken naar de mogelijkheden van lokaal eigenaarschap, zodat mensen veel meer regie krijgen over de energie. Ze moeten eigenaar zijn van die energie, en niet langer afhankelijk zijn van grote organisaties en bedrijven die met winstoogmerk energie leveren.

Zij kan niet precies voorrekenen hoeveel besparing er komt voor de bewoners. Het lid KREUGER vraagt wat ‘onaanvaardbare risico’s’ precies zijn. Wat zijn dat? Het lid HEINHUIS antwoordt dat een risico onaanvaardbaar is als de schade groter is dan de opbrengsten. Het lid KREUGER concludeert daaruit dat er schade mag ontstaan. Er mogen mensen ziek worden. Bijvoorbeeld: drie zieken is geen probleem als het klimaatprobleem daarmee verminderd kan worden? Wat is de balans? Het lid HEINHUIS antwoordt dat er altijd schade ontstaat bij veranderingen in de fysieke omgeving van de stad. Voor de natuur, maar ook voor omwonenden. Als je naast een trambaan woont, heb je dagelijks te maken met enorm veel geluid. Dat hoort bij wonen in de stad. Enige mate van hinder hoort erbij. Experts moeten een oordeel vellen over de hoeveelheid hinder die ontstaat. Daarmee kan dan een afweging gemaakt worden over de aanvaardbaarheid van hinder. Het lid OLIVIEIRA vraagt wat de wethouder gaat doen om het vertrouwen in de politiek te herstellen. Veel burgers voelen zich momenteel niet gehoord. Het lid BILGIN vindt het beleid rond windturbines in Amsterdam ver onder de maat. Netto blijft alleen overlast bestaan. Die overlast lijkt veel meer te gaan worden dan de 45 DB waarmee geschermd wordt. Dat komt omdat het een gemiddelde is. Met mitigerende maatregelen gaat dat gemiddelde omlaag.

Als de windturbine dan wel mag draaien, zal die veel meer lawaai mogen maken. Dus hoe meer mitigerende maatregelen, hoe meer dat de windturbine op momenten wél mag draaien. De overlast wordt dus mogelijk nog onderschat. De VOORZITTER schorst de vergadering van 11.10-11.17 uur. Wethouder PELS dankt de initiatiefnemers achter dit rapport. Zij heeft nooit gehoord dat mensen die zich zorgen maken ‘wappies’ genoemd worden en neemt daarvan ook afstand. Zij heeft begrip voor de mensen die zich zorgen maken over wat er bij de

21

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 13-04-2023

energietransitie staat te gebeuren. Het is niet niks. De stad moet opnieuw ingericht worden. De stad moet verbouwd worden om droge voeten te houden. Zij zal haar best blijven doen om zoveel mogelijk de zorgen van mensen weg te nemen. Zij wil open en transparant zijn. Zij wil vooral ook duidelijk zijn. Amsterdammers moeten weten waaraan ze toe zijn. Ze moeten weten dat de windmolens er komen, voor zover het past binnen de aangegeven grenzen. Er mag geen onaanvaardbare schade ontstaan aan natuur of gezondheid. Zij heeft geprobeerd om snel met een antwoord te komen op de gestelde vragen, zodat dat meegenomen zou kunnen worden in dit debat. Het lijkt haar duidelijk hoe het college naar dit rapport kijkt. Het gaat niet alleen om de doelen voor 2030. Er komen bijna wekelijks berichten binnen die erop duiden dat inmiddels zelfs afscheid moet worden genomen van de poging om de opwarming te beperken tot 1,5 graad. Men zal zich maximaal moeten inspannen om de opwarming binnen 2,0 graden te houden. De gevolgen zullen in ieder geval ontzettend groot zijn. Dat motiveert haar dagelijks. De klimaatdoelen zijn nog te laag. Het moet in ieder geval naar die 60%, maar de protesten in de samenleving vanuit de klimaatbeweging geven aan dat zelfs dat percentage zich niet verhoudt tot het klimaatdoel van Parijs. Zijzelf maakt zich daarover ernstige zorgen.

Tegelijkertijd beseft zij zich dat veel wordt gevraagd van de inwoners, zeker van mensen die rond windmolens wonen en overlast zullen ervaren. Achterover leunen kan echt niet. Het rapport van CU Delft legt keuzes voor. Vooral na 2030 moeten politieke keuzes gemaakt worden over welke energiebronnen je wilt gebruiken. Het rapport laat ook zien dat je moet kiezen voor technieken die nu zekerheid geven, zoals wind en zon. Het is belangrijk dat de hoofdstad verantwoordelijkheid neemt in een land dat gisteren earth overshoot day heeft gehaald. Binnen drie maanden weet Nederland één wereld op te maken. Dat is dus onhoudbaar. Het westen moet zijn verantwoordelijkheid nemen, met Amsterdam als hoofdstad van Nederland voorop. De doelen mogen niet afgeschoven worden op anderen. De VVD zegt dat je het alleen moet hebben over wat in Amsterdam mogelijk is. En ook zij wil als bestuurder kijken wat het gemeentebestuur kan bijdragen aan deze wereldwijde opgave. Het is de grootste opgaaf waar de mensheid ooit voor heeft gestaan. Wat kan het gemeentebestuur daaraan bijdragen? Zij is het eens met de Partij voor de Dieren over krimp van Schiphol, krimp van de veehouderij, een harde aanpak van Tata Steel en Shell. Maar daarover gaat Amsterdam niet. Zij is het eens met elke lobby die er iets aan wil doen. Zij vindt met Windalarm dat de kunstmestindustrie moet krimpen.

Hoe denkt de VVD daarover? Zij is het eens met Volt dat je steeds het gesprek aan moet gaan, open en duidelijk. Het gemeentebestuur moet een menselijk gezicht hebben. Zij stelt voor dit rapport in de SARA te bespreken met de verschillende partijen. Verder heeft zij gebeld met Marjan Minnesma van Urgenda. Die zegt voor 100% coöperatieve windmolens te willen. Op die manier voeg je een dimensie toe aan de energietransitie. Het gaat dan niet alleen over 1,5-2,0 graden als klimaatdoel, maar ook om energie terug te geven aan de Amsterdammers. Zij moeten toegang krijgen tot betaalbare energie. Als Amsterdam toch afziet van de plannen, legt men de noodzaak om windenergie op te wekken tot 2030 en ook daarna bij anderen in de regio. Er is nog geen zekerheid dat het doel gehaald wordt, dus is er geen ruimte om het af te schuiven op anderen. Als je de windturbines niet in de stad of in het groen wilt plaatsen, dan moeten ze komen in gebieden en gemeenten met vaak een bestuur van rechtse signatuur, met de VVD als grootste partij. Daar verzet men zich fel tegen de komst van windmolens. Amsterdam is een grote stad, verbruikt ontzettend veel energie, heeft inwoners die goedkope energie hard nodig hebben. Er is in andere gemeenten niet meer draagvlak te vinden dan in Amsterdam. Wel moet alles eraan gedaan worden om de zorgen bij inwoners weg te nemen.

Er moet goed onderzoek gedaan worden, maar daarbij moet je niet de illusie hebben dat de weerstand geheel weggenomen kan worden. Het lid NIJSSEN begrijpt van de wethouder dat je dit rapport zou kunnen aangrijpen om de windmolens buiten de haven niet neer te zetten. Het rapport geeft daar inhoudelijke dekking voor. Die keuze maakt het college echter niet; het wil er wel mee doorgaan vanwege de constatering dat er op wereldschaal een groter probleem bestaat. Het gevolg is dat er tientallen of honderden ernstig gehinderden zullen zijn, en honderden

22

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 13-04-2023

of duizenden gewoon gehinderden. De afweging van het college is dat de bredere wereldopgave zwaarder moet wegen. Wethouder PELS antwoordt dat zij die keuze niet ervaart. Er is helemaal geen zekerheid dat de gestelde doelen voor 2030 gehaald worden. Je moet dus vol aan de bak om ze te halen. Daarnaast sluiten die doelen niet aan op de werkelijke wereldwijde opgave van 1,5-2,0 graden. De hoofdstad, als grootverbruiker van energie, moet haar verantwoordelijkheid nemen. Het westen mag dit niet afschuiven naar andere landen, hoewel dat nu al gebeurt. Er is al grote klimaatschade zichtbaar in landen, soms met de dood als gevolg door hongersnood. Het lid KROM merkt op dat Windalarm ook in de SARA zit. Zij vraagt of er dan ook via de SARA gesproken wordt met de initiatiefnemers van het rapport. Wethouder PELS bevestigt dat. De initiatiefnemers zitten in de SARA. Mocht de wens bestaan tot een andere samenstelling, dan zal zij dat nog met ze bespreken. Het lid BOOMSMA vindt het een goed idee om dit rapport in de SARA te bespreken. Hij wil daarnaast ook een inhoudelijke reactie van het college op dit rapport, juist in het kader van de openheid en transparantie. Wethouder PELS antwoordt dat zij twee pogingen daartoe heeft gedaan. Een via haar beantwoording van de schriftelijke vragen, en daarnaast de reflectie die zij net gaf. Zij is bereid die nog eens op papier te zetten.

Ook specifieke vragen van het lid Boomsma kan zij daarbij beantwoorden. Dit alles kan vervolgens publiek gemaakt worden. Het lid OLIVIEIRA vraagt nog een reactie op zijn opmerking over het vertrouwen in de politiek. Wethouder PELS antwoordt dat zij open en transparant wil zijn. Er moet zoveel mogelijk gedeeld worden, zoals de kwartaalrapportages. Alle onderzoeken worden publiek gemaakt en in de commissie komt zij vaak met mededelingen. Voor de zomer zal zij nog langsgaan bij alle stadsdelen waar een zoekgebied is, om het gesprek aan te gaan met de meest betrokken bewoners. Zij wil ruimte geven voor de inbreng van die Amsterdammers voor het grote gesprek over de PlanMER en het Programma Windenergie Amsterdam. Er ligt zeker een uitdaging om het vertrouwen van de burger terug te winnen, hoewel zij dat niet direct wil linken aan de inzet van het college op het gebied van de strijd tegen klimaatverandering. Meer denkt zij dan aan iets zoals het toeslagenschandaal. Uit het rapport van de expertgroep Energie dat gisteren werd gepubliceerd staat dat je ervoor moet zorgen om de burger mee te nemen in de transitie. Daarbij doelt men bijvoorbeeld op een ontwikkeling in coöperatieve handen, het vol inzetten op het Isolatieoffensief. Op die manier komen burgers die nu al in de knel zitten, niet nog verder in de knel. Dat is haar inzet voor het klimaatbeleid.

Dat moet een sociaal en herkenbaar menselijk gezicht hebben. Ook mensen die tegen het beleid zijn moeten een wethouder hebben die ze kunnen aanspreken. Tweede termijn Het lid BOOMSMA merkt op dat het alarmerende karakter van klimaatverandering geen reden kan zijn om te stoppen met nadenken. Het is juist een reden om extra het verstand te gebruiken. Daarover gaat dit rapport. Hij zou graag een meer concrete reactie krijgen op de afwegingen die staan beschreven in het rapport, in de verschillende scenario’s. De onzekerheid over waterstofproductie is onzin, want die eventuele onzekerheid over de technologie bestaat even goed in Nederland als in andere landen. Het gaat alleen over de vraag of je een aantal tankers meer of minder importeert, en wat je daarvoor overhebt. Hij zal in verband met zijn spreektijd nog een aantal vragen schriftelijk aan de wethouder doen toekomen, met het verzoek die te beantwoorden.

23

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 13-04-2023

Het lid MANGAL merkt op dat van de burgers continu offers gevraagd worden. Het gaat steeds over de energie die geleverd moet worden. Weinig hoort hij over reductie van het gebruik van energie, met name bij de industrie. Hij denkt daarbij aan de ontwikkelingen van datacenters in het havengebied. Welk gesprek heeft de wethouder met haar collega van EZ? De wethouder zegt dat burgers gebruikers worden van de zelf opgewekte energie. Hij vraagt waar de industrie dan de energie vandaan haalt. Wethouder PELS antwoordt het lid Boomsma dat in haar ogen veel onzekerheden rondom waterstofproductie bestaan. In de regio is er bijvoorbeeld nog geen groene waterstoffabriek. Dat moet allemaal nog ontwikkeld worden. Er bestaan nog veel onzekerheden. Bij het klimaatdebat heb je het aan de ene kant over een klimaatneutraal Nederland in 2050, maar aan de andere kant weet je door de onderzoeken dat nu het moment is om haast te maken. Niet na 2030 of 2040. Er is nu haast geboden om te voorkomen dat het over de 2 graden heen gaat. Er moet daarvoor vol ingezet worden op de ontwikkeling van waterstof, maar het is er nog niet. Voor het moment moet je gebruikmaken van de beschikbare technieken, en dat is onder andere wind op land. Zij zal op basis van de scenario’s uit het rapport nog een brief sturen waarin het college zijn volledige reactie geeft op de verschillende scenario’s.

De vraag van het lid Mangal over reductie is terecht. In eerste instantie moet het altijd gaan over de vraag waarvoor je géén energie meer gebruikt. Het rapport zegt dat er vanuit het landelijk beleid veel meer inzet zou moeten zijn op het reduceren van de energievraag in de industrie. Er worden plannen gemaakt om met de grote uitstoters afspraken te maken. Met wethouder Van Dantzig wordt gesproken over reductie van de energievraag voor de datacenters. De industrie zal in ieder geval niet gebruikmaken van de Amsterdamse windmolens, want de inzet is 100% coöperatief. Het lid MANGAL merkt op dat men steeds uitgaat van een verhoogde vraag naar energie. Als er geen fossiele brandstof wordt gebruikt, dan een andere vorm van energie. Het lijkt erop dat het gaat om een verhoging van het energieverbruik. Wethouder PELS antwoordt dat men veel minder gas gaat gebruiken en meer elektra. De elektra voor de industrie zal in grote mate geproduceerd moeten worden via wind op zee. In het havengebied zal het de industrie zijn die meer elektrificeert. Maar ook in de huishoudens zal veel meer elektriciteit worden gebruikt. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is behandeld. Er is verzocht het te agenderen voor de gemeenteraad. 9. Concept advies college van B&W aan OD NZKG over vergunningaanvraag windturbines Noorder IJ-plas Nr.

VN2023-010682 De VOORZITTER licht toe dat dit agendapunt is toegevoegd op verzoek van het lid Nadif. Zij wil graag met de commissie en de wethouder praten over het conceptadvies van het college voor het verzonden wordt. De documenten van TKN-3 van de TKN-lijst van vandaag kunnen bij dit onderwerp betrokken worden. Het lid NADIF heeft gesproken met de stadsdeelcommissieleden in Noord. Zij zullen volgende week met een advies komen aan het college. Zij is blij dat er uitgegaan wordt van lokaal eigenaarschap. Zij kreeg wel signalen dat er behoefte is aan meer verbinding met de wijk waar de windturbines uiteindelijk geplaatst worden. Er is behoefte aan veel meer contact met de initiatiefnemers. Ook de stadsdeelcommissieleden gaven aan dat ze dat belangrijk vinden. Zij vraagt hoe het college daarin kan faciliteren. Het is belangrijk nog verder te kijken naar mitigerende maatregelen om de geluidsoverlast tegen te gaan. Het college adviseert de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied om op een aantal punten die voorschriften mee te nemen. Het gaat echt om het borgen en handhaven van geluid en slagschaduw. Zij vraagt een reactie van

24

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 13-04-2023

het college. De stadsdeelcommissie vraagt de biodiversiteit te versterken als men aan de slag gaat met de plaatsing van windmolens. Het lid HEINHUIS sluit zich aan bij de vragen van de vorige spreker. Het is belangrijk om de stadsdeelcommissie hierin goed mee te nemen. Er moet goed gekeken worden naar de uitgebrachte adviezen, ook vanuit de MER. In de vorige periode diende haar fractie met GroenLinks een motie in om te vragen zo goed mogelijk gebruik te maken van de laatste technieken, die voor zo min mogelijk overlast zorgen. Zij benadrukt nog eens het belang daarvan en hoopt dat de wethouder daarover mogelijk met de initiatiefnemers in gesprek kan gaan. Het type windturbine kan ook nog uitmaken. Het is belangrijk gebruik te maken van de allerlaatste technieken, zodat er zo min mogelijk overlast ontstaat voor de bewoners. Het lid KROM zag dat er mogelijkheden zijn voor bewoners om te participeren via de initiatiefnemers. Zij vindt het belangrijk dat ook de mensen profiteren die niet op de hoogte zijn van de plannen, of zich minder betrokken voelen bij wat gaande is. Zij wil graag dat de bewoners proactief geïnformeerd worden over het komende project. Ook mensen die geen budget hebben zouden op de een of andere manier moeten kunnen participeren in het traject. Zij sluit zich aan bij de vraag van GroenLinks over de biodiversiteit.

Wat kan gedaan worden om de biodiversiteit rond de windmolens te optimaliseren? Het lid HAIJEN is blij dat er nu eindelijk geluidsberekeningen liggen voor de Noorder IJplas. Hij deelt de conclusies van het college echter niet. Hoe kan het tot de conclusie komen dat er geen onaanvaardbare risico’s zijn? Het onderzoek ging over de stapeling van geluid. Mensen bij de Noorder IJplas zouden al last hebben van het wegverkeer en het vaarverkeer. Nu zouden er al 2700 Amsterdammers zijn die ernstig gehinderd worden. Met de plaatsing van windturbines komen er toch alleen maar meer mensen bij die gehinderd worden? En als er in de toekomst woningbouw plaatsvindt, wordt de groep ernstig gehinderden nog groter. Ernstig gehinderd worden betekent voor zijn partij dat je wakker ligt, en dat leidt op den duur tot gezondheidsklachten. De Noorder IJplas is de lakmoesproef voor de wijze waarop het bestuur omgaat met de gezondheid van Amsterdammers. Hij schrikt als het lid Heinhuis zegt dat overlast in de grote stad er nu eenmaal bij hoort. Hoort ziek worden ook bij het wonen in een grote stad? Hij vindt van niet. De gezondheid van Amsterdammers moet serieus genomen worden. Waarom doet het lid Heinhuis dat niet? Waarom trekt ze zich de zorgen van omwonenden bij de Noorder IJplas niet wat meer aan? De PlanMER laat wel degelijk zien dat mensen ernstig gehinderd gaan worden.

Dat betekent dat Amsterdammers wakker liggen en gezondheidsproblemen krijgen. Hij vraagt hoe het college met dit onderzoek in de hand tot de conclusie kan komen dat er geen onaanvaardbare risico’s zijn. Het lid HEINHUIS herinnert het lid Haijen eraan dat haar fractie in de vorige periode gezamenlijk met de SP is opgetrokken bij dit thema, juist omdat haar fractie de mogelijke gezondheidsrisico’s heel serieus neemt. Daartoe heeft haar fractie ook verschillende moties ingediend en is een extra reflectie op de RES-situatie ingepland. Het is wel belangrijk om de adviezen van experts te volgen. Die geven aan dat het geen onaanvaardbare risico’s veroorzaakt. En zij blijft erbij dat de stad nu eenmaal geluid produceert. Het lid HAIJEN vindt het vreemd dat de PvdA dit accepteert. Als er overlast is in de stad moet die toch weggenomen worden? En er moet zeker geen overlast bij komen. De experts van het RIVM zeggen dat je ervan uit kan gaan dat de helft van de mensen die ernstige hinder ondervinden slaapproblemen krijgt. Dat is ook zo bij vliegverkeer en wegverkeer. Waarom zou dat niet zo zijn bij ernstige hinder door windturbines? Het lid HEINHUIS nodigt het lid Haijen uit om mee te denken. Het maakt nogal wat uit welke techniek je gebruikt. Elektrische auto’s hoor je bijvoorbeeld een stuk minder dan

25

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 13-04-2023

auto’s op fossiele brandstof. Een zekere mate van hinder hoort bij het leven in een grote stad; het is alleen zaak die hinder zoveel mogelijk te beperken. Het lid HAIJEN krijgt de indruk dat de PvdA er niet zoveel moeite mee heeft dat er straks hinder bij komt. Is het niet beter een plan te bedenken om de hinder te verminderen? Het lid HOFLAND merkt op dat er een technische sessie is geweest waarbij ingegaan werd op de gezondheidsrisico’s en geluidsoverlast, waarbij het ging over tonaal geluid. Hij vraagt de wethouder om de commissie direct op de hoogte te houden van ontwikkelingen op het gebied van tonaal geluid, met de effecten ervan en wat gedaan kan worden om te voorkomen dat mensen er last van krijgen. Het lid GARMY heeft gemerkt dat er veel onrust en onwetendheid is bij mensen met betrekking tot overlast door windmolens. Hoe wordt het gemonitord? Welke mitigerende maatregelen kunnen getroffen worden? Hij vraagt de wethouder daarop in te gaan. Verder sluit hij zich aan bij de vraag van de PvdA over de turbineleverancier. Het lid NIJSSEN maakt een opsomming van de redenen om geen windmolens te plaatsen in de Noorder IJplas. Het participatietraject voor windmolens in de Noorder IJplas is misgelopen, nu de bewoners pas een paar dagen geleden te weten kwamen dat een windmolen 100 m ging opschuiven en zo dichter bij hun huizen kwam.

Er zijn tientallen woningen die ernstige hinder gaan ondervinden, en honderden of duizenden die ‘gewoon’ gehinderd worden. Uit het onderzoek van CU Delft, en het wordt bevestigd door Urgenda, blijkt dat de windturbines niet nodig zijn. Landelijke normen, weggestreept door de rechter, zouden moeten waarborgen wat de afstand van een windmolen tot de huizen mag zijn zonder dat gezondheidsschade optreedt. De landelijke normen zijn dus geschrapt, waardoor het college de normen zelf mag vaststellen. Men zou toch kunnen wachten op een landelijke afstandsnorm? Dat gebeurt niet. De windmolens worden niet stilgezet als gevolg van eventuele geluidsschade. De initiatiefnemers mogen ze 24 uur laten draaien. Bij de slagschaduw gaat het om duizenden woningen in Amsterdam, en daarbuiten in Oostzaan en Zaanstad. Verder is er landschapsschade en natuurschade door bomenkap, vogels die tegen de molens aanvliegen. En dan belemmeren de molens de woningbouwontwikkeling van Amsterdam en bij Oostzaan en Zaanstad. Ook wordt de relatie met de buurgemeenten zwaar onder druk gezet. De windturbines moeten er dus niet komen. Voor het laagfrequent geluid moeten nog maatwerkregels worden vastgesteld die handhaafbaar zijn. Komen die er nog? Verder wil hij weten wat de rol en de positie van TenneT was bij de discussie over de locatie voor de windturbines.

De VOORZITTER schorst de vergadering voor enkele minuten. Wethouder PELS antwoordt het lid Nadif dat zij zal zorgen dat het gesprek met de initiatiefnemers en de omwonenden in de buurten verder vorm zal krijgen. Ook zal het gesprek aangegaan worden met de initiatiefnemers met betrekking tot de leverancier die ze uiteindelijk gaan kiezen. De leverancier kan inderdaad invloed hebben op de ervaren overlast. Ook zij vindt dat biodiversiteit een belangrijk aandachtspunt moet zijn. Dit wordt opgenomen in het landschapsplan, dat ter goedkeuring aan B. en W. zal worden voorgelegd. Zij stelt voor dat ook met de raad te delen. Het is belangrijk daarbij samen op te trekken met de stadsdeelcommissie en de omwonenden. Het lid KROM vraagt erop toe te zien dat er met inheemse plantensoorten gewerkt gaat worden. Wethouder PELS zegt dat toe. Zij antwoordt het lid Krom dat samen met de initiatiefnemers bekeken zal worden hoe de omwonenden actief geïnformeerd kunnen worden over de mogelijkheid om mee te

26

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 13-04-2023

doen. Samen met de stadsdeelcommissie en de stadsdeelbestuurder zal zij bekijken hoe ook mensen met een laag inkomen er gebruik van kunnen maken. Daarover heeft zij al gesproken met de initiatiefnemers. Bij een volgende updatebrief Wind zal zij daarbij stilstaan. De maatwerkvoorschriften voor tonaal geluid zullen er komen; de provincie NoordHolland is ermee bezig. Als ze er zijn, zal ze die delen met de raad. Voor het voorkomen van overlast is het wezenlijk dat het tonaal geluid zoveel mogelijk beperkt wordt. Zij antwoordt het lid Garmy verder dat er gezorgd moet worden voor een handhaafbare monitoringsstrategie. Dat staat ook in het advies van het college aan de Omgevingsdienst. Handhaving is belangrijk om ervoor te zorgen dat men zich houdt aan de normen. Zij antwoordt het lid Nijssen dat zij zich niet veel zorgen maakt over de relatie met de regiogemeenten. Die is op dit moment goed. Oostzaan wil gewoon geen windturbines; dat heeft te maken met de politieke kleur daar. Het contact met de wethouder van Oostzaan verloopt wel heel prettig. Met Zaanstad is in de afgelopen weken heel intensief gesproken. Inmiddels is men tot een gezamenlijk standpunt gekomen: de windmolens kunnen een plek hebben in de bredere ontwikkeling binnen dat gebied. Voor haar gevoel heeft de ontwikkeling van deze windmolens bijgedragen aan een verbetering van de relatie met Zaanstad.

Met Oostzaan is de relatie in ieder geval niet verslechterd. Vanaf september heeft zij steeds om berekeningen gevraagd van TenneT. Amsterdam wilde de windmolens zo oostelijk mogelijk te plaatsen. Dat is ook gezegd in de bewonersbijeenkomst in januari. Pas eind maart kwam een officiële reactie van TenneT, met de berekeningen. TenneT gaf daarbij aan dat men het risico te groot vond en daarom wilde dat de windmolen zou opschuiven. Zij zal bij de minister gaan vragen om TenneT de opdracht te geven eerder in zo’n gesprek mee te denken en de berekeningen te laten zien. Mensen voelden zich nu overvallen, omdat TenneT pas laat met de officiële berekeningen kwam waaruit dit bleek. Het lid NIJSSEN herinnert van de technische sessie dat gezegd werd dat op de locatie van de windmolen bij een bepaald risicoscenario een wiek zou kunnen afbreken. Die zou dan nooit in de buurt van leidingen mogen vallen. Hij vraagt of TenneT nu positief staat tegenover de drie gekozen locaties. Wethouder PELS antwoordt bevestigend. TenneT ziet bij deze locaties geen problemen. Het lid HAIJEN vraagt hoe het college op basis van de gedane onderzoeken tot de conclusie kon komen dat er geen onaanvaardbare risico’s zijn bij de plaatsing van turbines bij de Noorder IJplas.

Wethouder PELS antwoordt dat in het advies van het college uitgelegd staat dat men binnen de normen blijft van wat als ‘aanvaardbare overlast’ gekwalificeerd kan worden. Tot die conclusie komt het college op basis van de onderzoeken die zijn gedaan, zoals weergegeven in de rapporten. Het kan zonder onaanvaardbare schade voor de gezondheid of de natuur. Er is gebruikgemaakt van de verschillende normen die de expertgroep heeft aangedragen. Het lid HAIJEN vraagt of het klopt dat nu al 2700 Amsterdammers ernstige hinder ervaren, door windmolens en ander omgevingslawaai. En klopt het dat die groep alleen maar groter wordt als er windturbines worden gebouwd? Heeft hij het advies goed gelezen? Wethouder PELS bevestigt het aantal van 2700 Amsterdammers die ernstige hinder ervaren. Het aantal ernstig gehinderden dat erbij komt is erg laag, maar wel is dat nog afhankelijk van de gewijzigde locatie van de windmolen en de windturbine die geleverd gaat worden. In ieder geval gaat het om niet meer dan tientallen. Over de stad heen kan een verschil in overlast gezien worden. Bij het leven in een stad hoort overlast. Niemand is enthousiast over extra overlast in je eigen buurt. Het aantal ernstig gehinderden dat erbij

27

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 13-04-2023

komt is overzichtelijk, en wordt in relatie gezien tot de grote opgave die voortkomt uit de klimaatverandering. Ook klimaatverandering zal tot grote hinder leiden. Het gaat dus om de zoektocht naar een balans tussen de huidige hinder en de toekomstige hinder. De hinder moet ook verdeeld worden over de hele stad. Daarom is het belangrijk in te zetten op een sociale transitie. Maar je moet eerlijk zijn, deze transitie zal leiden tot extra hinder. Overigens zal men in de energietransitie ook gezondheidswinst behalen, zoals door het schonere autoverkeer. Het lid HAIJEN concludeert dat met de plaatsing van deze windturbines straks misschien dertig mensen extra last hebben. Hij brengt de woningbouwplannen in herinnering. Daarmee zal de groep gehinderden alleen maar groter worden in de toekomst. Wethouder PELS antwoordt dat de toekomstige woningbouw al meegenomen is in het onderzoek. Daardoor is geconcludeerd dat er geen windmolens op het Cornelis Douwesterrein geplaatst moeten worden, omdat daar de hinder te groot zou zijn voor de toekomstige woningen. Het lid NIJSSEN vraagt een reactie of advies van TenneT op de huidige locatie bij de Noorder IJplas voor windturbines toe te sturen aan de commissie. Wethouder PELS zegt dat toe. Het lid HEINHUIS vraagt of men erop kan aandringen dat er turbines worden geplaatst van een type dat zo min mogelijk overlast geeft.

Wethouder PELS zegt dat toe. Zij zal daarover het gesprek aangaan met de initiatiefnemers. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is besproken. 5. Toepassingsregel Duurzame Investeringen (nr. VN2023-010270) De VOORZITTER licht toe dat dit een bespreekpunt betreft dat in principe niet doorgaat naar de raad. Het is geagendeerd op verzoek van het lid Hofland. Het lid HOFLAND benadrukt dat een overgrote meerderheid de enorm ingewikkelde energietransitie samen wil verwezenlijken. Mensen zijn er samen al aan begonnen. Als mensen echter continu keuzes willen maken die bijdragen aan de energietransitie, wordt dat hen door het economisch systeem eigenlijk onmogelijk gemaakt. De laagste prijs in euro’s is eigenlijk niet het goedkoopste, als je bedenkt wat ervoor nodig is en wat voor schade er achter een product zit dat niet verdisconteerd is in de prijs. Het systeem zal dus op de schop moeten. Daarom maakt het college met deze CO2-beprijzing een heel goede stap. Maar als je echt wilt dat de prijzen reëler worden, moet er veel meer gebeuren. Hij werkt daarom aan een initiatiefvoorstel. Wethouder PELS ziet dit ook als een eerste stap. Het moet nog verder verscherpt worden. Zij is daarom erg nieuwsgierig naar het initiatiefvoorstel van het lid Hofland. De VOORZITTER concludeert dat het agendapunt voldoende is besproken. 6.

Kennisnemen van de reactie op motie 385 van 10 november 2022 van de leden Burgers, Von Gerhardt, Broersen, Krom en Kabamba over het actief informeren van particuliere complexen over de uitrol van warmtenetten (nr. VN2023-010272) De VOORZITTER licht toe dat dit een bespreekpunt is dat in principe niet doorgaat naar de raad. Het is geagendeerd op verzoek van de heer Nijssen.

28

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 13-04-2023

Het lid NIJSSEN acht het mogelijk dat VvE’s de boot missen als zij in de komende vijf jaar bijvoorbeeld de ketel moeten vervangen, en er onduidelijkheid is hoe de warmtenetten in hun buurt worden uitgerold. Kunnen de VvE’s geïnformeerd worden over de vraag of zij wel of niet moeten aanhaken? Wethouder PELS antwoordt dat dit ook besproken wordt met de VvE’s en de VvEbond. Ook zij zien de mogelijke consequenties van de keuzes van Vattenfall. Zij zal ervoor zorgen dat de VvE’s voelen dat de gemeente achter hen staat. Ze zullen worden ondersteund en gefaciliteerd bij het maken van de plannen. Tegelijkertijd zullen er stappen gezet worden met Vattenfall, bijvoorbeeld in verband met Warm Amsterdam, en zal er aan alternatieve scenario’s gewerkt worden. De gemeente is momenteel bezig de mogelijkheden te verkennen voor de inzet van meer hybride warmtepompen. Zij zal voor de zomer komen met een Uitvoeringsagenda Warmte. De VvE’s zullen daarin worden meegenomen als specifieke aandachtsgroep. Er zal duidelijk gemaakt worden hoe daarmee omgegaan wordt, naast de huidige inzet. De VOORZITTER concludeert dat het agendapunt voldoende is besproken. TOEGEVOEGDE AGENDAPUNTEN Volkshuisvesting 7. Kennisnemen van de raadsinformatiebrief over de voortgang van het isolatieoffensief (nr. VN2023-007556) De VOORZITTER licht toe dat dit punt op de TKN-lijst stond. Het is geagendeerd door het lid Krom.

Het lid KROM maakt zich bij de Wet natuurbescherming zorgen over wat ‘gebiedsgericht vooruitwerken’ precies betekent. Kan het zijn dat in januari onderzoek plaatsvindt, terwijl pas in april gerenoveerd wordt? Hoe weet je of er in de tussentijd zich iets genesteld heeft? Er wordt al geruime tijd gesproken met de woningcorporaties. Wanneer worden de opbrengsten daarvan zichtbaar? Wanneer is de woningvoorraad volledig geïsoleerd? En wat komt er in de samenwerkingsafspraken te staan? Komen er concrete afspraken over het isoleren? Er is een plan ten aanzien van de schimmelwoningen. Wordt dat meegenomen in het Isolatieoffensief? Een probleem dat straks gaat spelen betreft de warmtenetten. Het is de bedoeling straks voor 51% eigenaar te zijn. Voorstelbaar is het dan dat de gemeente gaat kiezen voor lage temperatuur om de verduurzamingsslag te maken. In 2040 stopt de subsidie op biomassa. Zij gaat ervan uit dat de gemeente niet afhankelijk wil blijven van de AEB, omdat dat niet zou stroken met de circulaire plannen van de stad. Dat zou een motivatie kunnen zijn om nu alvast na te gaan denken over het Isolatieoffensief. Wil de wethouder daarover nadenken? Een vrij laag percentage heeft meegedaan aan de inkoopactie. Zij vraagt of er een evaluatie komt. De 700 die gevraagd zijn, waren op de hoogte, en toch koos het merendeel er niet voor om mee te doen.

Waarom was dat? De FIXbrigade is zeer waardevol voor Amsterdam, met name omdat die vaak komt helpen bij mensen uit een doelgroep waar de Energiebespaarservice niet binnenkomt. De deur wordt er niet opengedaan. Verder leidt de FIXbrigade mensen op die niet altijd even gemakkelijk toegang hebben tot de arbeidsmarkt, zoals sommige jongeren of statushouders. Zij is benieuwd naar de toekomst van de FIXbrigade. Wat zijn de plannen? Wordt de subsidie verlengd? Kan de FIXbrigade structureel geholpen worden, zodat die onderdeel van de stad kan blijven?

29

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 13-04-2023

Het lid HEINHUIS merkt op dat de isolatieopgave nog steeds gigantisch is. Zij is dan ook blij met deze update en de Energiebespaarservice die langs de huizen gaat, en uiteraard ook met het geweldige werk van de FIXbrigade. Die gaat ook langs bij mensen die angst hebben voor de gemeente en daardoor de deur niet open willen doen. De FIXbrigade levert ook kwaliteit. Zij ziet in verband met het Isolatieoffensief een grote rol weggelegd voor de particuliere verhuurders, maar helaas wordt die niet altijd verantwoordelijk opgepakt. Bekeken moet worden wat gedaan kan worden om de particuliere verhuurder te stimuleren om grote stappen te zetten. Hun huurders kampen vaak met onterecht hoge rekeningen omdat de verhuurders niet de juiste maatregelen hebben getroffen. Misschien kan gedacht worden aan een convenant, en dan wellicht breder dan alleen met betrekking tot het Isolatieoffensief. Particuliere verhuurders zijn in ieder geval onmisbaar als je wilt zorgen dat energiearmoede verdwijnt. In de brief staat dat eigenaren van woningen met slechte isolatie aanspraak kunnen maken op de nieuwe subsidieregeling voor woningeigenaren. Zij vraagt hoe dat wordt meegenomen. Kan er voor ‘slechte isolatie’ een bredere definitie gevonden worden dan die van het energielabel? Je kunt met een relatief goed energielabel namelijk ook in energiearmoede verkeren.

Met deze regeling moet ook ongelijk geïnvesteerd kunnen worden voor ongelijke kansen. Het lid NIJSSEN merkt op dat eerder gesproken is over de mogelijkheid om via pensioenfondsen of banken meer financiering op te kunnen halen. Ook Alkmaar heeft iets dergelijks gedaan. De slagkracht van het Isolatieoffensief en de corporaties zouden op die manier versterkt kunnen worden. Hij vraagt hoe het daarmee staat. Het lid NADIF merkt op dat haar fractie voor de volgende commissievergadering een discussienota heeft ingediend om het te hebben over sustainable finance, om de investeringsmogelijkheden te vergroten. Zij is benieuwd naar de inbreng van de VVD daarbij. Er ligt inderdaad een grote opgave bij de corporaties. Zoals het lid Heinhuis opmerkte, kan je een goed energielabel hebben met tegelijkertijd een hoge energierekening. Zij wil graag in de commissie vaker praten over hoe je ervoor zorgt dat mensen minder energie hoeven te verbruiken. De klimaatdoelstellingen en bestrijding van energiearmoede nopen ertoe om behalve naar de opwekking van energie, ook te kijken naar een vermindering van het energieverbruik. Al eerder pleitte haar fractie voor het verder ondersteunen van VvE’s in verband met het Isolatieoffensief. Zij maakt zich zorgen over mensen in woningen met een monumentale status. Die bewoners willen soms heel graag isoleren, maar raken de weg kwijt in het vergunningendoolhof.

Soms ook voor iets simpels als het aanbrengen van dubbele beglazing. Haar fractie maakt zich ook zorgen over het nieuws rond Rochdale. Er is een groep bewoners die niet goed bereikbaar is, maar die wel in de financiële problemen komt omdat men te laat aan de bel trekt. Het lid HAVELAAR merkt op dat hij geen spreektijd meer heeft. Hij heeft echter drie vragen. Om te voorkomen dat hij ze schriftelijk moet stellen, vraagt hij ze toch hier te mogen stellen. De VOORZITTER staat dat toe. Het lid HAVELAAR ziet veel tekst en weinig plaatjes. Er is helaas nog geen kaartmateriaal van de corporaties waaruit blijkt waar het slecht is met de labels. Hij vraagt of je niet met infraroodcamera en luchtfoto’s kan kijken waar de energie weglekt, zolang de corporaties die informatie niet delen. Voor de quick win met het Isolatieoffensief, met de energiecoach en de FIXbrigades, ziet hij graag een resultaatmeting. Leiden de gedane inspanningen ook tot lagere energierekeningen en bespaarde energie? Ten slotte is hij op zoek naar kengetallen rond het Isolatieoffensief. Dat offensief duurt nog wel een paar jaar. Hij wil graag weten wat op projectniveau de energiebesparing kost, of een ton CO2besparing in het kader van het Isolatieoffensief. Met hoeveel wordt de energierekening van Amsterdammers verlaagd door de 10 miljoen euro die geïnvesteerd wordt? Kan de

30

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 13-04-2023

wethouder een voorstel doen om met dat soort kengetallen te gaan werken in de komende jaren? De VOORZITTER schorst de vergadering van 12.24-12.30 uur. In verband met de spreektijden stelt hij voor om agendapunt 8 door te schuiven naar de volgende vergadering. Het lid HOFLAND gaat daarmee niet akkoord. Hij wil fracties zonder spreektijd in de gelegenheid stellen om een korte bijdrage te leveren en het agendapunt daarna agenderen voor de raad, waar nog verder gepraat kan worden. Wethouder PELS begrijpt dat alle partijen hun reactie willen geven. Voor de beleidsvorming is er geen bezwaar tegen om dit punt over drie weken in de commissie te bespreken. Het lid HOFLAND blijft erbij dat hij het punt graag vandaag wil bespreken. Hij wil het sowieso agenderen voor de gemeenteraad. De VOORZITTER concludeert dat agendapunt 8 gehandhaafd blijft op de agenda. De spreektijden blijven vooralsnog zoals ze zijn. Wethouder PELS antwoordt het lid Krom dat het uitgangspunt de bescherming van de dieren blijft. De gezamenlijke gebiedsgerichte inzet betekent dat op het juiste moment, conform de Wet natuurbescherming, gezamenlijk onderzoek gedaan wordt. Het gaat erom de inzet te bundelen en op het juiste moment onderzoek te doen, maar zonder dat dit leidt tot vertraging.

Het lid KROM vraagt naar het risico dat je onderzoek doet en pas veel later aan de slag gaat, en dat in de tussentijd nestjes ontstaan zijn. Wethouder PELS antwoordt dat het monitoren doorgaat. Het onderzoek moet op een bepaald moment gedaan worden, maar in de tussentijd gaat het monitoren dus door. Als er zich toch nog soorten vestigen, kan dat van invloed zijn op de bouwplannen. Of er moeten voorschriften worden gehanteerd. Zij hoopt het gesprek met de corporaties in de komende jaren voort te kunnen zetten. In de samenwerkingsafspraken moeten de afspraken die de corporaties hebben gemaakt met minister De Jonge verder geconcretiseerd worden. Er moet ook breder gekeken worden, want het gaat daar over de EFG-labels. Bekeken moet dan worden of het daarbij gaat om de mensen die je het meeste moet helpen. De corporaties komen in andersoortige woningen met een ander label misschien ook energiearmoede tegen. Daarover wordt met de corporaties gesproken. De afspraken gaan voor wensen en bedenkingen naar de raad toe. Het lid KROM vraagt op welke termijn die afspraken naar de raad komen. Wethouder PELS schat dat het in de herfst zal zijn. Het lid KROM begrijpt hieruit dat de gesprekken sec over de labels gaan, en niet zozeer over de isolatieplannen. Wethouder PELS antwoordt dat het over allebei gaat. De corporaties hebben aangegeven dat ze een bredere isolatieopgave zien.

Het isolatieplan van het college moet voor de zomer afkomen en zal na de zomer met de commissie besproken worden. Die kan dan zowel de inzet van het college zien vanuit het Isolatieoffensief en de afspraken met de corporaties bespreken. De inkoopacties worden momenteel geëvalueerd. Zij wil graag dat meer mensen deel gaan nemen, dus is het zaak lessen te leren. De ontwikkeling van warmte en warmtenetten wordt meegenomen bij de isolatieplannen die gemaakt worden. Ook zij is

31

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 13-04-2023

heel blij met de FIXbrigade. Zij spreekt met grote regelmaat met de FIXbrigade, ook om te zoeken naar een manier om de relatie in de toekomst vorm te geven. Soms lijkt het college meer voor de regels te besturen dan omgekeerd, dat de regels voor het bestuur werken. De FIXbrigade kreeg eenmalig subsidie, waarmee het bestuur gebonden is aan allerlei regels om het nog een keer te mogen doen. Waarschijnlijk is er dan een aanbesteding nodig, iets wat je zo’n organisatie niet wilt aandoen. Zij heeft de opdracht gegeven om een weg te zoeken, en als het bestuur daarvoor ergens van moet afwijken, zal dat aan de raad voorgelegd worden. Het is de bedoeling dat de FIXbrigade behouden blijft. Het lid KROM vraagt toe te zeggen dat de FIXbrigade sowieso behouden blijft voor de stad, en dat later bekeken wordt waar het geld vandaan komt. Wethouder PELS antwoordt dat de FIXbrigade behouden blijft voor de stad. Het geld is niet het grootste probleem, met de middelen van het coalitieakkoord. Het zijn vooral de regels die parten spelen. Zij zal proberen tussen de regels door te laveren. Zij antwoordt het lid Heinhuis dat het goed is het gesprek te blijven voeren met de particuliere eigenaren die verhuren. Als de samenwerkingsafspraken met de corporaties zijn gemaakt, kan gekeken worden of er ook afspraken mogelijk zijn met de particuliere eigenaren.

Zij wil dan wel met een coalition of the willing werken. Het moet geen convenant worden van partijen die hun handtekening zetten en vervolgens niet zoveel doen. De nieuwe subsidieregeling, met het daarvoor gebruikte kader van het Rijk, wordt voor drie kwart gefinancierd door het Rijk. Het kader van het Rijk hanteert de labels. Voor het eigen isolatieplan wordt gekeken naar de warmtevraag. Die zal meer zeggen over de energiearmoede dan de labels. Er wordt op dit moment door TNO onderzoek gedaan naar de effectiviteit van de Energiebespaarservice. Als dat gereed is zal zij het met de raad delen. TNO kijkt momenteel naar de resultaten van de Energiebespaarservice, maar dat blijkt wel complex te zijn. Het energieverbruik verandert als er verhuisd wordt, of als de gezinssamenstelling verandert. Er is nog geen manier gevonden om het goed te berekenen. Zij heeft de ambitie om straks voor alle beleidsterreinen kengetallen met betrekking tot CO2 te kunnen leveren. Het is nog in ontwikkeling. Het kan dat ze in het begin zullen bewegen, of een bandbreedte kennen zodat een schatting gedaan moet worden. De kwaliteitskaart is vorig jaar met de raad gedeeld, hoewel toen nog niet alle informatie beschikbaar was. De corporaties krijgen steeds meer inzicht in de opgave die ze in eigen bezit hebben. Ook met betrekking tot schimmel wordt samen inzicht vergaard. Het moet integraal aangepakt worden.

Het Isolatieoffensief moet een duidelijke relatie hebben met de inzet in de warmtetransitie, maar ook met de inzet voor woningkwaliteit. Als er dan schimmel wordt geconstateerd in een woning, kan er gelijk actie op gezet worden. Zij antwoordt het lid Nadif dat monumenten inderdaad een aandachtspunt zijn. Er zijn mensen in de stad die een sociale huurwoning huren in monumenten, en die moeten ook goed geholpen worden. Dat is onderwerp van gesprek met de corporaties. Er is gisteren gesproken over Rochdale. Zij heeft veel contacten met mensen uit de K-buurt om te kijken hoe het gaat. De gemeente zit in een werkgroep met Rochdale om te kijken welke stappen mogelijk zijn. Als je nu verhoogt, kan dat leiden tot een enorme eindafrekening. Ook wordt gekeken welke armoederegelingen, zoals Vroeg Eropaf, ingezet kunnen worden om mensen verder te helpen. Het Rijk heeft kort geleden een regeling aangekondigd voor blokverwarming. Al die informatie wordt bij elkaar gebracht voor de bewoners. Zij antwoordt het lid Nijssen nog dat de financiering nog steeds onderwerp van gesprek is. Met regelmaat spreekt de gemeente met verschillende financiers. De minister heeft gezegd een brede verkenning te willen doen naar de rol die de BNG -die ook in Alkmaar een rol speelde- kan spelen in de volledige transitie. Er wordt nog geld gezocht voor de warmtetransitie, als die in publieke handen moet.