Conceptverslag DC 07.12.2023.pdf

17

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 07-12-2023

gemeenten zich momenteel afvragen wat het kader voor PS is. Is dat een wettelijk kader? Wordt per project gekeken wat men ervan vindt? Tegelijkertijd heeft de provincie, op weg naar RES 2.0 en een update van de kaarten, naar alle gemeenten de verwachting uitgesproken dat die hun bod staande houden. De situatie is dus ingewikkeld. Er is, zoals het lid Nijssen al opmerkte, acht jaar lang ongelofelijk veel tijd van gemeente, vrijwilligers en initiatiefnemers in dit project gestopt. Je moet dan wel weten of je getoetst wordt aan de bestaande wet- en regelgeving, of dat PS een volledig vrije afweging heeft gemaakt omdat de coalitie daar dat heeft afgesproken. Het college moet weten waar het aan toe is, omdat het ook een plan aan de gemeente wil voorleggen voor de overige windmolens. Zij wil aan Amsterdammers iets kunnen zeggen over de waarschijnlijkheid dat die er inderdaad komen. Vandaar het verzoek van de gemeente om in breder verband -men noemt het RES XXL- dit gesprek met de provincie aan te gaan. Zij antwoordt het lid Nijssen dat in de week van het besluit een statement van de coalitiefracties in PS naar buiten is gekomen. Daarin staat dat het bod daarbij leidend blijft, als het gaat om de aanpak van de RES. De plaatsing van nieuwe zonneparken en windmolens hoort daarbij.

De coalitie in de provincie, waarvan de VVD deel uitmaakt, heeft dus aangegeven dat voor de rest van de molens de RES leidend is. Dat betekent dat de rest van de molens, zoals opgenomen in het bod van Amsterdam, er zullen komen. De VVD zit er dus niet anders in. De RES is destijds bedacht door een VVDminister. Het idee was dat elke regio in Nederland verplicht werd om energie op te wekken, en dan te kijken in hoeverre de optelsom van de boden optelde tot de opdracht die er ligt. Het college heeft aangegeven dat Amsterdam de windmolens van de Noorder IJplas niet gaan compenseren. Dat is aan de provincie, die elders, in andere gemeenten voor compensatie zal moeten zorgen. Het lid NIJSSEN begrijpt het zo dat een gemeente in een energieregio zit. Daarin kan je bepalen wat je biedt. De Haarlemmermeer biedt geen windturbines, maar wel veel zonnepanelen. Amsterdam heeft gekozen voor een andere mix, waar je het wel of niet mee eens kan zijn, maar in ieder geval bepaalt Amsterdam zelf hoe ze daarmee om wil gaan. Er ligt overigens een rapport van CU Delft waarin staat dat er geen windturbines op land nodig zijn om het klimaatakkoord te halen. Ook ligt er een doorrekening van het PBO die erop neerkomt dat er meer dan nodig geboden is aan windturbines en zonnepanelen. De wethouder moet dus voorzichtig zijn met het geschetste beeld, ook naar de andere zoekgebieden.

Hijzelf denkt dat de beslissing van de provincie ook echt iets gaat betekenen voor de andere zoekgebieden. Wethouder PELS las alleen voor uit een statement van de coalitiefracties van GroenLinks, PvdA, VVD en BBB over regionale energiestrategieën. Daar staat dit alles in: ze zullen zich tot het bot blijven verhouden, het blijft leidend en de plaatsing van nieuwe windmolens hoort erbij. Het lid NIJSSEN bevestigt dat men zich in de provincie tot de RES heeft verhouden. Men heeft er een afweging gemaakt. PS zagen het zoekgebied bij Noorder IJplas niet zitten. Als dat het ‘er zich toe verhouden’ is, lijkt het duidelijk wat er gaat gebeuren met andere zoekgebieden. Wethouder PELS is bereid de link door te sturen. Er staat letterlijk: ‘Het bod daarbij is leidend. De plaatsing van nieuwe zonneparken en windmolens hoort daarbij.’ De handtekening van de VVD staat eronder. Dit werd twee dagen na de discussie in PS gepubliceerd, juist omdat er zoveel onduidelijkheid was ontstaan, ook bij andere gemeenten. De coalitie in de provincie heeft bevestigd dat dit niet opgaat voor de andere windmolens in de RES. Het lid NIJSSEN is benieuwd naar die link. Hij kijkt naar wat gestemd is en dat is dat de windmolens bij de Noorder IJplas er niet moeten komen.

18

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 07-12-2023

Wethouder PELS zegt toe dat zij de link toe zal sturen. Verder antwoordt zij de fracties van JA21 en Forum voor Democratie dat een verlies nemen erbij hoort. Niet alles lukt van alle projecten. Het hoort bij een transitie dat er af en toe dingen niet doorgaan. Tegelijkertijd moet je als gemeente, maar ook als initiatiefnemers, wel weten waar je aan toe bent. De zorgen van de bewoners worden heel serieus genomen. Die zorgen komen duidelijk naar voren en er worden ook gesprekken met hen gevoerd. Er wordt onderzoek gedaan. Maar zij hoort niets over de zorgen van de 20.000 huishoudens. Hun rekening gaat nu niet omlaag. Die zorgen zijn wel degelijk onderdeel van de reflectie. Windmolens zijn er niet alleen tegen klimaatverandering, maar ook voor deze huishoudens die een lagere energierekening zouden krijgen. Het is ontzettend jammer dat dit nu in dit geval niet lukt, maar er staan gelukkig nog genoeg plannen klaar. Daarvoor zal het college zich onverminderd blijven inzetten. Van de provincie zal dus om duidelijkheid gevraagd worden. Het moet helder zijn aan welk kader nu getoetst wordt. Het lid HAIJEN vraagt of de wethouder niet meer opties ziet om de energierekening omlaag te brengen dan het plaatsen van windturbines. Hij herinnert eraan dat het GroenLinks was die voor de verkoop van Nuon heeft gestemd, waardoor alles geprivatiseerd is.

En nu moeten er windmolens geplaatst worden om de energierekening omlaag te brengen? Wethouder PELS merkt op dat deze windmolens in 2026 operationeel zouden zijn. Ze zouden dan goedkopere energie gaan leveren. Dat is zo afgesproken met de coöperatie. Daarnaast zijn er andere zaken, zoals een energiebespaarservice. Een feit is dat het nu niet gaat lukken om deze mensen in 2026 te voorzien van goedkopere stroom. Het lid HAIJEN antwoordt dat nu echte energiepolitiek had kunnen worden bedreven als GroenLinks indertijd in PS en in Amsterdam de energievoorziening niet geprivatiseerd had. Wethouder PELS merkt op dat dit gebeurde ruim voor de tijd dat zij Statenlid was voor GroenLinks. In ieder geval had GroenLinks in de provincie tot 2019 niet de macht om daar iets aan te doen. Juist nu is er, met lokaal eigendom, de kans om met windmolens en zonnepanelen de macht terug te leggen bij de gebruikers. Misschien was het destijds inderdaad geen goed idee om alles te privatiseren. Zij denkt dat er tussen GroenLinks en SP over het doel van dit alles geen verschil van mening bestaat. Het lid BILGIN vraagt of het niet zo was dat mensen uit bijvoorbeeld Molenwijk in Noord de meeste kritiek hadden op de plaatsing van windturbines bij de Noorder IJplas. Wethouder PELS ontkent dat. Zij antwoordt Forum voor Democratie verder dat er voor één windturbine twee hectares zonnepanelen nodig zijn.

Zij weet niet waar je die in Amsterdam kan vinden. Daarnaast moet je er door gebruik te maken van verschillende technieken voor zorgen dat er geen aanbodcongestie ontstaat. Je moet verschillende energiebronnen gebruiken. Er wordt vooral ingezet op warmtenetten, die niet leiden tot een enorme energievraag. De productie van aardwarmte daarentegen vraagt aardig wat energie. Als er een goed, makkelijker in te passen alternatief was geweest voor de combinatie van zon en wind, dan had het college dat al lang gekozen. En als kernenergie werkelijk een goed alternatief was, dan was die er na al die jaren met een rechtse regering al lang gekomen. De zorgen van GroenLinks over de coöperaties zijn begrijpelijk. Er is veel contact geweest met de coöperaties, waaronder ook het collectief van APEC. Dit heeft een enorme weerslag op de activiteiten van de APEC en de risico’s die men moet nemen. Dat komt vooral door de onduidelijkheid over het kader waarmee een besluit wordt genomen. Het gaat dus ten koste van de investeringszekerheid. Haar doel is de coöperaties te laten groeien in het aantal leden en in de mate van professionaliteit. Zij wil een kwartiermaker die ervoor moet zorgen dat de coöperaties nog veel steviger komen te staan in Amsterdam, of het nu gaat om zon, wind of warmte. Het

19

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 07-12-2023

moeten niet de grote bedrijven of multinationals die de stroomprijzen in Amsterdam bepalen. Dat moeten de bewoners in coöperaties zelf doen. Het lid KREUGER vraagt of het klopt dat 50% van de turbines al lokaal eigendom is. Wethouder PELS antwoordt dat door de RES voorgeschreven wordt dat 50% in lokaal eigendom moet komen. Zover is het echter nog niet. Het lid KREUGER vraagt te bevestigen dat die mensen die de turbines in lokaal eigendom hebben allemaal bij de Noorder IJplas wonen. Dat is echt lokaal! Wethouder PELS antwoordt dat niet alle APEC-leden bij de Noorder IJplas wonen. Het lid KREUGER vraagt welk percentage daar woont. Wethouder PELS vermoedt dat het lid Kreuger twee zaken door elkaar haalt. Aan de ene kant zijn er de initiatiefnemers die bijvoorbeeld betrokken zijn vanuit NDSMenergie. Die zitten om de hoek. Er zijn heel veel ondernemers uit het gebied van Noord betrokken. Die hebben dus wel degelijk binding met de omgeving. Dat zijn de initiatiefnemers. Je kunt het eigendom heel anders vormgeven, zoals dat je als buurtbewoner een aandeel kan kopen in de coöperatie. Je kunt lid worden. Via het Omgevingsfonds kan in kilometers uitgedrukt worden waar het geld moet landen. Zij antwoordt het lid Bakker dat zon op dak de eerste prioriteit heeft. Vaak zie je dat daken niet stevig genoeg zijn, of dat ondernemers niet verplicht konden worden.

De realiteit is echter dat je voor één windturbine twee hectare zonnepanelen nodig hebt en die vind je niet zomaar in de stad, ook niet op de daken die daarvoor geschikt zijn. Het is wel belangrijk dat het Rijk de verplichte terugverdientijd verlengt. Die staat nu op vijf jaar voor het nemen van energiebesparende maatregelen. Als die naar zeven of tien jaar gaat, vallen zonnepanelen er automatisch onder. Je kunt bedrijven dan verplichten, zeker als ze er een goed dak voor hebben. Die zijn dan een dief van eigen portemonnee als ze geen zonnepanelen plaatsen. Maar zon op dak is geen oplossing in plaats van windturbines. Het lid KREUGER wijst erop dat de verkoop van zonnepanelen helemaal stil ligt, omdat er geen geld meer mee verdiend kan worden. Wethouder PELS antwoordt dat het nog steeds rendabel is om ze te plaatsen. Veel Amsterdammers leggen ze op hun dak. Wel bestaat er onzekerheid over de salderingsregeling, of die doorgaat of niet. Zij antwoordt het lid Havelaar dat zij graag overleg wil. In januari mag het college op bezoek komen om het project voor het eerst bestuurlijk te bespreken. Aan de provincie is al aangeboden om dit juridisch gezamenlijk uit te laten zoeken. Er is nog geen reactie op dat aanbod gekomen. Het lid NIJSSEN vraagt te antwoorden op zijn vraag over de 334.000 euro die naar de initiatiefnemers van de Noorder IJplas zijn gegaan.

Wat gaat met die lening gebeuren? Wethouder PELS antwoordt dat het project in haar ogen een nieuwe fase is ingegaan. Het is nog onduidelijk of dit besluit van PS juridisch stand zal houden. Ook de initiatiefnemers denken erover procedures op te starten. Het is dus nog niet zeker of het project doorgaat, en of het geld wel of niet terugkomt. Het is pijnlijk te concluderen dat er jaren keihard aan dit plan is gewerkt. Er zijn inderdaad middelen geïnvesteerd, ook vanuit de gemeente, rekening houdend met een wettelijk kader en de waarschijnlijkheid dat deze molens daarbinnen gerealiseerd konden worden. Nu is er op onduidelijke gronden een ander besluit genomen door PS. Als de rekening ergens heen moet, is dat naar de provincie. De provincie moet ook nadenken hoe men in de toekomst omgaat met de hoge kosten die gemeenten maken als er aan het einde van een traject onduidelijkheid ontstaat over het kader waarmee getoetst wordt. Het

20

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 07-12-2023

geld wordt nu sowieso niet teruggevraagd aan de initiatiefnemers, want er is nog geen fase van afronding. Het is uiteindelijk aan de provincie. Of het project gaat door, of er komt een rekening. Het lid NIJSSEN kan zich niet voorstellen dat de initiatiefnemers met de 334.000 euro die geleend is, gaan procederen tegen de provincie. Dat zou erop neerkomen dat de Amsterdams effectief het proces van de initiatiefnemers tegen de provincie betaalt. Wethouder PELS antwoordt dat het eerste bedrag al lang op is aan de ontwikkeling. Verder zou zij het zeker in overweging nemen als de initiatiefnemers de gemeente benaderen voor steun, als die in een financieel noodlijdende situatie komen te zitten en het project geen doorgang kan vinden. Zij heeft een duidelijke opdracht en er is nog steeds veel onduidelijkheid over het toetsingskader. Het lid NIJSSEN concludeert dat het college de initiatiefnemers op deze manier oproept om zich te melden voor een aanvullende subsidie, waarmee men dan een rechtszaak gaat voeren tegen de provincie. Als dat inderdaad zo is, wil hij daarover zo snel mogelijk geïnformeerd worden om er het gesprek in de commissie over aan te kunnen gaan.

Wethouder PELS antwoordt dat zij al in september met de initiatiefnemers heeft gesproken waarbij zij aangaf dat zij een brugfinanciering als een overheidstaak zag, voor het geval dat het langer zou gaan duren en er een ingewikkelde financiële situatie zou ontstaan. Dat is straks mogelijk het geval, doordat er geen investeringszekerheid is en het onduidelijk is waaraan de provincie toetst. Het zou nog logischer zijn als de gemeente deze brugfinanciering zou verzorgen. Het lid NIJSSEN vraagt toe te zeggen de commissie te informeren als dat financieringsverzoek van de initiatiefnemers gedaan wordt. Wethouder PELS zegt toe dat zij de raad zal informeren als er daarover een collegebesluit ligt. Dat zal dan ter kennisname toegestuurd worden. Als het een raadsbevoegdheid betreft of op een andere manier raakt aan de Begroting dan waartoe zij bevoegd is, zal zij dat aan de raad voorleggen. Tweede termijn Het lid KREUGER ziet een financiële ondersteuning voor rechtszaken als ‘gekkigheid’. Hij vraagt in verband met het bedrag van een kwart miljoen euro hoeveel tijd een procesmanager kwijt is. Wethouder PELS antwoordt dat het om meerdere jaren gaat van ongeveer twintig uur per week. Het is echter een technische vraag die beter ook technisch beantwoord had kunnen worden. Het lid KREUGER zal de vraag technisch indienen. Wethouder PELS heeft de vraag nu al beantwoord.

Het is voor meerdere jaren twintig uur. Zij bedoelde dat een dergelijke vraag volgende keer beter technisch ingediend kan worden. De VOORZITTER concludeert dat het punt voldoende is besproken. Sluiting De VOORZITTER sluit de vergadering om 11.31 uur.

21

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 07-12-2023

22