Conceptverslag DC 07.12.2023.docx

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Raadscommissieverslag, 07-12-2023

Vergadering Vergaderdatum Verslag vast te stellen op:

Openbare vergadering van de Raadscommissie Duurzaamheid en Circulaire economie Donderdag 7 december 2023 van 09.00 uur tot 11.31 uur in de Willem Kraanzaal Donderdag 11 januari 2024 Voorzitter: het lid Runderkamp Portefeuillehouder: wethouder Pels Commissiegriffier: D. Struijk Commissieondersteuner: N. Bakkali Verslaglegging: M. Kuiper (Notuleerservice Nederland) Aanwezige commissieleden: Bakker (Partij voor de Dieren), Bilgin (Forum voor Democratie), Garmy (Volt), Haijen (SP), Havelaar (CDA), Heinhuis (PvdA), Kreuger (JA21), Krom (PvdD), Lust (D66), Nadif (GroenLinks), Noordzij (PvdA), Norbruis (D66), Nijssen (VVD), Van Pijpen (GroenLinks) Afwezige commissieleden: Hofland (D66)

ALGEMEEN DEEL 1. a. Opening De VOORZITTER opent de vergadering om 09.05 uur en heet iedereen welkom. In Hij stelt vast dat er een quorum is. b. Mededelingen Het lid NORBRUIS meldt dat haar collega Hofland vandaag afwezig zal zijn. Wethouder PELS merkt naar aanleiding van de eerdere raadsinformatiebrief over aardwarmte en een mogelijke onderzoeklocatie in Amsterdam dat EBN verschillende locaties heeft bekeken en uiteindelijk koos voor een locatie in de Haarlemmermeer. De locatie in de Lutkemeerpolder gaat dus niet door. Dit betekent overigens niet dat Amsterdam buiten de boot gaat vallen in het onderzoek. Men kan naar aanleiding van het onderzoek over de gehele regio een uitspraak doen. c. Vaststellen agenda De agenda wordt conform vastgesteld. d. Conceptverslag van de openbare vergaderingen van de raadscommissie DC d.d. 1 november-2023 en d.d. 16 november 2023 De VOORZITTER meldt dat de voorgestelde wijziging van het lid Norbruis in het verslag van 1 november is verwerkt. Er zijn geen wijzigingsvoorstellen binnengekomen voor het verslag van 16 november 2023.

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 07-12-2023

Het gewijzigde verslag van de vergadering van 1 november 2023 en het verslag van 16 november 2023 worden conform vastgesteld. e. Termijnagenda, per portefeuille Wethouder PELS merkt op dat de Agenda Dieren inmiddels is gepubliceerd en ter inzage ligt. Er is enige vertraging geweest ten opzichte van wat stond in de Termijnagenda. f. TKN-lijst De VOORZITTER maakt melding van de volgende verzoeken. De motivatie heeft in de dagmail gestaan.  TKN-3 op verzoek van de leden Havelaar en Lust Het lid BAKKER bedankt de wethouder voor TKN-2 in verband met haar eerdere vraag over de geconstateerde daling van de budgetten voor duurzaamheid. Zij ziet in de brief nog enige onduidelijkheden met betrekking tot het Klimaatfonds. Zij zal daarover nog met enige technische vragen komen. g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies Er zijn geen stukken ingekomen van stadsdeelcommissies. INHOUDELIJK DEEL 2. a. Opening inhoudelijk gedeelte De VOORZITTER opent het inhoudelijk gedeelte van de vergadering. b. Inspreekmoment publiek De twee insprekers hebben zich afgemeld. c. Actualiteiten Er zijn geen actualiteiten aangemeld. d. Rondvraag Het lid HAVELAAR constateert dat het weer tegen de kerst loopt, waarmee in de commissie over kerstbomen gesproken moet worden. Hij is benieuwd naar het plan van aanpak voor het ordentelijk verwijderen en verwerken van de kerstbomen na de viering van Driekoningen.

Wethouder PELS antwoordt dat er van vorig jaar geleerd is. De evaluatie liet zien dat veel Amsterdammers hun kerstbomen aanboden op andere plekken dan die daarvoor aangewezen waren. Daarom is besloten voor deze keer het aantal aanbiedplaatsen te verhogen van 1300 naar 2250. Geregeld zullen de daar geplaatste kerstbomen verwijderd

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 07-12-2023

worden, zodat er zo min mogelijk afval op straat belandt. Na de periode van inzameling zal zij de nieuwe evaluatie met de raad delen. Het lid HAVELAAR vraagt hoe de opgehaalde kerstbomen verwerkt worden. Wethouder PELS antwoordt dat ook dat aan de orde zal komen in de bespreking van de resultaten van de evaluatie. De verwerking hangt namelijk ook af van de wijze waarop de bomen worden aangeboden. Als ze bij het grofvuil aangeboden worden, is het niet mogelijk ze apart in te zamelen. Dit alles komt dus aan bod in de evaluatie. Het lid KREUGER wijst erop dat het grootste gedeelte van de kerstbomen verbrand wordt in de biomassacentrale. De wethouder hoeft daarover niet geheimzinnig te doen. Wethouder PELS wilde er niet geheimzinnig over doen. Zij weet nog niet hoe en in welke aantallen de bomen verwerkt gaan worden. Daarover zal open gecommuniceerd worden in de brief. Als de bomen verbrand worden in de biomassacentrale komt dat ook in de brief. Het lid HEINHUIS memoreert de brief van gisteren over de aanbesteding van de energiebespaarservices. Tot ieders teleurstelling heeft de FIXbrigade de aanbesteding niet gewonnen. Dat is vooral jammer omdat de FIXbrigade een van de oudste en mooiste initiatieven in de stad is met betrekking tot verduurzaming en de hulp aan mensen met een kleine portemonnee. De FIXbrigade werkt ook met mensen op grote afstand van de arbeidsmarkt.

Het initiatief voldoet aan alle eisen die gesteld zijn. Men werkt kwalitatief goed en effectief in de strijd tegen energiearmoede. Over deze aanbesteding is eerder al veel gesproken in de commissie en de raad. De wethouder sprak daarbij de wens uit dat de FIXbrigade een deel van de aanbesteding zou krijgen om haar prachtige werk voort te kunnen zetten. Zij wil de aangehaalde brief voor de volgende commissievergadering agenderen voor een uitgebreider bespreking. Zij vraagt hoe dit zo heeft kunnen gebeuren. Hoe moet hierop teruggekeken worden? De aanbestedingsprocedures blijken voor kleine partijen erg lastig. De FIXbrigade kwam duurder uit deze aanbesteding. Zij vraagt wat dat betekent. Hebben andere partijen misschien gekozen voor de allergoedkoopste en minste kwaliteit spullen? Zou dat op de langere termijn niet minder duurzaam kunnen blijken te zijn? En wat is er nog mogelijk? Hoe kan het gesprek met de FIXbrigade nog doorgaan om dit nog te repareren? Kan de FIXbrigade toch nog een plek gegund worden? Niet vergeten mag worden dat de FIXbrigade veel vertrouwen geniet in buurten en bij mensen. Het zou erg zonde zijn als men het prachtige werk moet stoppen. Zij vraagt de wethouder alles op alles te zetten om dat te voorkomen. Wethouder PELS deelt het gevoel van teleurstelling.

Er is het afgelopen jaar hard gewerkt om de aanbesteding zo vorm te geven dat zoveel mogelijk aansluiting bereikt werd met lokale initiatieven. Dat is voor een goed gedeelte ook gelukt. De Groene Hub heeft twee kavels gewonnen en de Energiewending uit West een. De FIXbrigade zat er dus helaas niet tussen. De bezwaartermijn van de aanbesteding loopt nog, waardoor zij niet in kan gaan op details, behalve dat de FIXbrigade duurder was dan de andere partijen en dat voor maar 10% in de uitvraag naar de prijzen is gekeken. De FIXbrigade zal nu op een andere manier moeten spreken met de gemeente dan via de raad. Er is eerder met BZK besproken of er andere mogelijkheden bestonden dan een aanbesteding. Ook heeft zij eerder onderzocht of subsidiëring een optie zou kunnen zijn. Helaas is dat niet zo, en er is ook geen andere route gevonden. Wel zou gewerkt kunnen worden zoals in Zaanstad. Daar gaat het meer via de route van de arbeidsmarkt en het creëren van banen. Die route kan nog verder verkend worden met de FIXbrigade. Zodra het kan, na de bezwaartermijn, zullen er bestuurlijke gesprekken aangegaan worden met de FIXbrigade.

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 07-12-2023

Het lid NADIF vindt de ontwikkelingen rond de aanbestedingen en de Europese wet- en regelgeving zorgelijk. De stem van kleine organisaties komt door de krachtige lobby van grote organisaties en multinationals niet door in Brussel. De wet- en regelgeving rondom aanbestedingen is daardoor vooral gericht op grote bedrijven. Wat gaat Amsterdam doen om het belang van de kleine, sociale, informele organisaties en kleine maatschappelijke organisaties zoals de FIXbrigade in het beleid rondom aanbestedingen kracht bij te zetten? Wethouder PELS antwoordt dat dit gesprek al langer gevoerd wordt in het college, want het speelt in het volledige sociale domein waar vaker helemaal geen wens aanwezig is om aan te besteden. Wettelijk is de gemeente er dan toe verplicht, en dat creëert onzekerheid bij partijen. Zij zal dit opnieuw aan de orde stellen in het college. Het lid KROM had recent contact met de FIXbrigade. Men zegt dat de kosten daar voornamelijk hoger zijn omdat ze niet één iemand het huis insturen, maar bijvoorbeeld een leermeester met een leerling. De FIXbrigade wordt nu benaderd door partijen die wél gegund zijn, omdat die nu op zoek zijn naar mensen. Amsterdam moet nog wel wat doen, nu het niet mogelijk blijkt om dit soort partijen voor de stad te behouden. De FIXbrigade zegt zelf dat men waarschijnlijk per 1 januari 2024 echt moet stoppen.

Kan het college niet kijken hoe op een andere manier maatschappelijke organisaties zoals de FIXbrigade voor de stad behouden kunnen blijven? Wethouder PELS antwoordt dat zij het gesprek met de FIXbrigade aan zal gaan. Misschien kan de organisatie gered worden met noodmaatregelen. In ieder geval heeft de FIXbrigade ok nationale subsidie gekregen. Er zal samen met de FIXbrigade bekeken worden wat het gevaar precies is per 1 januari. Misschien ligt er dus een kans via de arbeidsmarkt. Als de FIXbrigade iets unieks had geleverd, had er subsidie gegeven kunnen worden. Dat had ook gekund als het bedrag waarom het ging onder de aanbestedingsgrens gebleven was, maar het ging in dit geval om een bedrag van 10 miljoen euro. Het gaat inmiddels niet meer om iets op kleine schaal. Het is zaak ervoor te zorgen dat partijen zoals de FIXbrigade in staat zijn om succes te hebben bij een aanbesteding. De winnende partij is óók een sociale onderneming, opgericht door publieke partijen. Die partij heeft kennelijk wel de benodigde kennis in huis. Het gesprek met de FIXbrigade zal ook gaan over het op een kansrijke manier meedoen aan een aanbesteding, mocht die in de toekomst weer nodig zijn.

Het lid HAIJEN trekt de wrange conclusie dat er weer een sociaal-maatschappelijk initiatief met een grote meerwaarde voor de stad de nek wordt omgedraaid door het liberale keurslijf van marktwerking en aanbestedingen. Eerder gebeurde zoiets bij dagbesteding Kwekerij Osdorp. Hij doet de suggestie te kijken naar de mogelijkheid van een leerwerktraject, ook omdat de FIXbrigade werkt met mensen op afstand tot de arbeidsmarkt. Hij heeft begrepen dat men in Nijmegen werkt met opdrachtgeverschap. Misschien niet de meest ideale situatie, maar toch mag die route niet bij voorbaat afgesloten worden. Wethouder PELS antwoordt dat zij de route WPI en arbeidsmarkt zal onderzoeken. Wel moet bedacht worden dat de aanbesteding inmiddels gegund is. Het budget van 10 miljoen euro is daarmee op. Het is dus niet mogelijk om een alternatief voor de FIXbrigade te vinden op de schaal waarop men ingediend had. Eerder moet gedacht worden aan andere routes, eventueel met een ingroeimodel dat past bij de verschillende afdelingen en de gelden die daarvoor beschikbaar zijn. Overgaan naar een opdrachtgeverschap en de gehouden aanbesteding maar laten zitten, is geen optie. De 10 miljoen euro is gegund en de bezwaartermijn loopt. De FIXbrigade kan nog een bezwaar indienen. Het lid HAVELAAR heeft de indruk dat met twee maten gemeten wordt.

MKB Amsterdam was boos omdat de gemeente Amsterdam een aanbesteding voor bossen

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 07-12-2023

bloemen buiten Amsterdam deed, en toen was er minder enthousiasme om het voor Amsterdamse initiatieven op te nemen. Hij vindt de huidige discussie te vroeg komen. Er zijn in de toelichting van de aanbesteding heel veel criteria opgenomen. Het is gek als er noch bij de wethouder, noch bij de raadsleden enige vorm van blijdschap bespeurbaar is over dat het gelukt is met alle spelregels van de aanbesteding een partij te vinden die dit kan doen. Iedereen is fan van de FIXbrigade, maar die was 2 miljoen euro duurder. Hoeveel huizen van 700 euro per stuk zijn dat om te verduurzamen? Hij was overigens verrast dat de wethouder het bedrag van 2 miljoen euro noemde, want dat is concurrentiegevoelige informatie binnen een aanbesteding. Heeft de wethouder het met de FIXbrigade afgestemd dat zij die informatie uit de aanbesteding publiek kon maken? Wethouder PELS is blij dat het gelukt is met de Groene Hub en de Energiewending, en vooral ook dat het gelukt is ervoor te zorgen dat 13.000 huishoudens geholpen kunnen worden in de komende twee jaar. Dinsdag heeft zij, voor een en ander publiek werd, zelf contact gehad met de FIXbrigade. Die was dus op de hoogte van de informatie. De FIXbrigade had vele aanvullende vragen die zij niet kon beantwoorden. Er is dus afgestemd dat het op deze wijze naar buiten gebracht zou worden.

Het lid KROM kreeg bericht dat er bij een toneelvoorstelling van het ITA levende koeien op het podium komen. Helaas mag dat. Zij vraagt of daarvoor in Amsterdam regels zijn gesteld. Moet er een vergunning voor aangevraagd worden? En vindt de wethouder het ook onwenselijk dat er levende dieren op een podium worden getoond? Kan er iets tegen worden ondernomen? Wethouder PELS antwoordt dat dit mag volgens de Nederlandse wet- en regelgeving. Of je het zou moeten willen is een tweede, want vluchtdieren zouden stress kunnen ervaren als muziek klinkt op het podium. Zij zal het ITA verzoeken daarmee rekening te houden. Het lid KROM vond hierover ook niets terug in de Agenda Dieren. Valt dit onder evenementen? Het lijkt haar dat theater wel iets anders is dan een evenement. Zij vraagt een reactie. Of moet het besproken worden bij de behandeling van de Agenda Dieren? Wethouder PELS antwoordt dat voorstellingen niet onder ‘evenementen’ vallen. Dit kan verder besproken worden bij de Agenda Dieren. Zij zal laten uitzoeken of de gemeente er überhaupt iets van kan zeggen. De VOORZITTER antwoordt het lid Nadif naar aanleiding van een vraag van haar buiten de microfoon dat het lid Heinhuis heeft voorgesteld om de raadsinformatiebrief met betrekking tot de aanbesteding energiebespaarservices te agenderen voor de eerstvolgende vergadering, dus die van 11 januari 2024.

Het lid HAVELAAR vraagt of er dan open gepraat kan worden over de aanbesteding na de bezwaar- en beroepstermijn. Als dat niet zo is, wacht hij liever met het gesprek tot die tijd. Wethouder PELS zal dat uitzoeken. Er komen feestdagen aan, en zij weet niet welke dagen wel en niet meetellen voor de twintig dagen van de bezwaartermijn. BESPREEKPUNTEN Financiën 3. De Najaarsnota 2023

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 07-12-2023

De VOORZITTER licht toe dat het hierbij om een voordracht gaat voor de raad van 20-21 december 2023. Het lid LUST leest op pagina 23 van de Najaarsnota onder de kop ‘Ophalen van afval en reinigen openbare ruimte’ een aantal belangrijkste oorzaken van de verwachte onderbesteding van 5 miljoen euro. Er staat dat de oorzaken vooral liggen in de effecten van de effecten van de routeoptimalisatie, minder meldingen van bewoners en een aantal investeringen en exploitatielasten dat is vertraagd. Daarbij zijn projecten voor het optimaliseren van de bedrijfsvoering en het GFETproject. Zij is benieuwd hoe de 5 miljoen euro onder deze posten verdeeld is. Hoeveel van dat bedrag kan bijvoorbeeld toegeschreven worden aan de vertraging die het GFET-project kennelijk heeft opgelopen? Het is vreemd om via een alinea in de Najaarsnota te moeten vernemen dat dit GFET-project vertraging heeft opgelopen. Waarom heeft dat nieuws de raad niet eerder bereikt? Verder vraagt zij waardoor de vertraging van het GFET-project ontstaan is. Wanneer zijn dit project en ook de optimalisatieprojecten met betrekking tot de bedrijfsvoering weer vlot getrokken? Het lid NORBRUIS vindt het besluit om de reserve van AMS Institute te verlengen en over te hevelen niet meer dan logisch. Dat sluit namelijk aan op de doorlooptijd van het contract.

D66 hecht waarde aan dit soort kennisinstellingen die onderzoek doen om de stad leefbaar te houden. De lagere lasten van het Klimaatfonds van 25,8 miljoen euro zijn minder mooi. Het gaat om een aanzienlijk bedrag dat doorgeschoven wordt. Er is een duidelijke bestemming voor deze bestedingen en de aanlooptijd heeft wat langer geduurd. Toch vindt haar fractie dit zorgelijk. Hoe kan ervan geleerd worden voor komende projecten? Is de gemeente flexibel genoeg om op te schalen of om te schakelen als dat nodig is? Is er een plan B? Er is in ieder geval geen planet B. Gereserveerde middelen zijn bedoeld om nu te investeren in de toekomst. Er moet tempo gemaakt worden en de middelen uit het Klimaatfonds moeten benut worden. Wat kan er gedaan worden om meer resultaat te boeken? Het lid NIJSSEN constateert dat er 10 miljoen euro wordt toegevoegd aan de reserve Afval. Hij vraagt of die 10 miljoen nu niet uitgegeven kan worden aan het schoonmaken van de stad. De wethouder heeft gezegd dat het 25 miljoen euro per jaar kost om naar niveau A te gaan. Die 10 miljoen euro is toch al een aardige stap in die richting? Het lid HAVELAAR merkt op dat er 4,3 miljoen euro minder is uitgegeven aan het isolatieoffensief omdat er minder energieadviezen ingekocht zijn. Het is jammer dat dit geld overgeheveld wordt naar volgend jaar.

Als het nu nog ingekocht moet worden, kan men op zijn vroegst in de tweede helft van de winter van volgend jaar profijt van hebben. Dat is laat. Het is inderdaad zo dat de grenzen van de markt zijn bereikt. Maar is eraan gedacht om bijvoorbeeld pensionado’s in de hele stad op te leiden om energieadviezen te geven? Of het inschakelen van de Vrijwilligerscentrale Amsterdam? Of superusers opleiden die hun buren misschien kunnen helpen? Met andere woorden: is er ook gekeken buiten wat de markt kan bieden om de energieadviezen te realiseren? Ligt er nog de mogelijkheid om een extra aanbesteding voor een marktpartij te houden voor een optie in het isolatieoffensief? Hoe sneller het geld voor het isolatieoffensief uitgegeven wordt, hoe meer Amsterdammers geholpen worden. Het is nu winter. Het lid BAKKER sluit zich aan bij de woorden van het lid Norbruis over het Klimaatfonds. Er zijn lagere lasten van 25,8 miljoen euro onder het kopje ‘Duurzaamheid en milieubeheer’. Deze zorgen sluiten ook aan bij de brief waarnaar zij eerder vandaag verwees en waarover zij bij de Begroting dezelfde vragen had gesteld. Waarom zijn de uitgaven blijven liggen? Waarom is er zo’n groot verschil tussen de projectie en de verwachte uitgaven? De VOORZITTER schorst de vergadering van 09.35-09.40 uur.

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 07-12-2023

Wethouder PELS antwoordt het lid Lust dat GFET een apart project is waar ongeveer een miljoen heengaat. De rest zit door de hele organisatie heen. De routeoptimalisatie en minder meldingen zorgen ervoor dat er efficiënter kan worden gewerkt, waardoor er geld overgehouden wordt. Het is niet verder uit te splitsen. De raad is eerder op de hoogte gebracht van de vertraging bij GFET in mei en november van dit jaar. Er werd bij stilgestaan in de brieven over De Schone Stad. Het gestelde doel is niet in gevaar. De middelen die overblijven binnen het project zullen alsnog uitgegeven worden. Naar verwachting zullen de doelen ook voor GFET gehaald worden. Een belangrijke factor bij de lage besteding van het Klimaatfonds is de onzekerheid rondom de Wet collectieve warmte. Het is mogelijk er in Den Haag op aan te dringen om de betreffende wet snel aan te nemen. Er is in het bestedingsritme van het Klimaatfonds nooit rekening mee gehouden dat er nieuwe onzekerheid bij zou komen. Er zou dus opnieuw naar dat ritme gekeken moeten worden. Het Klimaatfonds werkt zo dat pas als je werkelijk tot investeren overgaat de uitname plaatsvindt. Zo ontstaat het beeld van een fonds dat bijna volledig gereserveerd is, maar nog niet tot besteding komt doordat de uiteindelijke investering nog niet heeft plaatsgevonden. Zij zal hiernaar voor volgend jaar nog eens kijken.

Zij antwoordt het lid Nijssen dat er 5 miljoen euro in de organisatie overbleef door een efficiencyslag. Er zijn ook extra dingen gedaan. Door de efficiencyslag is het aantal meldingen gedaald, waardoor geld overbleef. Dat er minder kwijtgescholden wordt is al verwerkt in de Begroting, waardoor het mogelijk was de Afvalstoffenheffing licht te verlagen. De opbrengst van de Afvalstoffenheffing is iets hoger geworden. Dat komt allemaal samen in de reserve. Er zal in de komende maanden goed naar de reserve gekeken worden. Eerst moeten allerlei nieuwe investeringen die eraan komen, zoals voor een elektrisch wagenpark en de werf, goed uitgerekend worden. Misschien kan de reserve ingezet worden voor het tijdelijk dempen van de Afvalstoffenheffing, maar daarvoor moet je eerst zeker zijn dat alle investeringen goed ingeboekt zijn. Doe je dat niet, dan loop je het risico dat Amsterdammers in jaren hierna plotseling met een enorme verhoging van de Afvalstoffenheffing te maken krijgen. Het lid NIJSSEN vindt het dempen van de Afvalstoffenheffing met de reserve een goede suggestie. Hij vraagt wanneer inzichtelijk wordt of die demping van de Afvalstoffenheffing op deze manier mogelijk is. Wethouder PELS antwoordt dat zij dat inzicht bij de Begroting 2025 hoopt te hebben. De raad kan dan geïnformeerd worden over de omgang met de reserve.

Zij antwoordt het lid Havelaar dat gisteren al gesproken is over het isolatieoffensief. Toen werd ook aangegeven dat de grenzen van de markt vooral gaat over de hoeveelheid adviseurs. Deze adviseurs hebben veel kennis over het begeleiden van een VvE en ook technische kennis over de wijze waarop een pand volledig kan worden verduurzaamd. Daarvoor zijn dus echt professionals nodig. Zij verwacht dat er voor het komende jaar nog meer adviezen kunnen worden gegeven. Dat zijn adviezen voor de lange termijn. De VvE moet eerst het bestuur en de rest van de leden zover krijgen om advies te willen vragen. Dan komt het advies er en moeten er stappen gezet worden met betrekking tot de financiën. Dat gaat dus deze winter nog niet helpen. Voor deze winter en de volgende kan de energiebespaarservice voor soelaas zorgen, onder andere via stichting !WOON. Het VvE-traject is wat langer. Het lid HAVELAAR vraagt wanneer de aanbestedingen de deur uitgaan, wanneer de diensten geleverd moeten worden en wanneer er resultaten komen. Wethouder PELS bedoelde met ‘lange termijn’ vooral dat een VvE niet deze winter nog geholpen kan worden. De termijnen voor de verschillende onderdelen van de aanbesteding staan opgenomen in het isolatieoffensief. Zij zal de doelen voor het komend jaar schriftelijk nog met de commissie delen.

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 07-12-2023

De VOORZITTER concludeert dat de raadsvoordracht wat betreft de commissie DC gereed is voor behandeling in de raadsvergadering van 20-21 december. Afval en Reiniging 4. Kennisnemen van de reactie op motie 268 van 19 juli 2023 van raadslid Boomsma (CDA) gratis fastfoodverpakking en zwerfafval per 1 juli (VN2023-023825) De VOORZITTER licht toe dat dit punt is geagendeerd op verzoek van het lid Havelaar. Het lid HAVELAAR vindt de motie nog niet afgedaan, want de acties zijn nog niet uitgevoerd. Wel is hij blij met de geplande acties voor het eerste kwartaal van volgend jaar. Het is nog onvoldoende duidelijk welke inspanningen er zijn om de slierten zwerfafval op loopafstand van de eetgelegenheden te voorkomen. Zijn suggestie is om afvalbakken te plaatsen op ongeveer 5 minuten afstand van de looproute, of anders om statiegeld in te voeren. Hij is verder benieuwd naar de uitkomsten van het gesprek dat eind 2023 plaats zou vinden. Is dat gesprek al geweest? En wat kan men met de Afvalstoffenverordening artikel 17, waarin onder andere de 25 m-regel te vinden is? Voorstelbaar is het om in dat artikel een bepaling op te nemen specifiek voor eetgelegenheden die fastfood verkopen. Als het verdienmodel daar is dat mensen iets kopen wat ze meenemen, dan moet de vraag hoe je er weer vanaf komt daarbij betrokken worden. De motie is wat hem betreft dus niet voldoende afgedaan.

Het lid LUST vindt het mooi dat uitgezien kan worden naar een afvalpreventieplan, waarin onder andere horecaondernemers door de gemeente zullen worden gefaciliteerd om over te stappen van wegwerp- naar herbruikbare verpakkingen. In de brief van de wethouder staat dat het doel van de aanpak is dat het eigenaarschap voor het nieuwe systeem van herbruikbare verpakkingen uiteindelijk volledig bij de ondernemers komt te liggen. Het beheer van het systeem, zo staat er, kan worden toegevoegd aan het takenpakket van de BIZ. Daar klinkt de aanname in door dat de ondernemers zich hieraan sowieso zullen committeren. Zij vraagt hoe de gemeente de ondernemers daartoe gaat motiveren. Een aantal plastic producten zal binnenkort sowieso verboden worden, en dat zal een stok achter de deur zijn. Maar what’s in it for them? Hoe worden zij er beter van? Een dergelijk afvalpreventieplan lijkt te staan of vallen met de intrinsieke motivatie van ondernemers om hun rol in en bijdrage aan het zwerfafvalprobleem kleiner te willen maken. Het lid VAN PIJPEN vraagt zich af waarom er voor die ondernemers iets in moet zitten. Zij zorgen zelf toch voor het afval? Dat voorkomen lijkt dan een vrij logische taak. Waarom is dit een voorwaarde voor D66? Het lid LUST antwoordt dat het niet echt een voorwaarde is. Meer is het een zorg van haar partij.

Voor D66 is het duidelijk waarom ondernemers zich hieraan zouden moeten committeren, maar haar zorg is dat dit niet per se vanzelfsprekend hoeft te zijn voor de ondernemers. Het lid VAN PIJPEN merkt op dat het daarbij dan om een normstelling gaat. Moet je het daar niet over hebben? Iedereen moet zich er toch gewoon aan houden? Het lid LUST verduidelijkt dat die normstelling gehanteerd moet worden door de ondernemers. In de raadsbrief gaat men er te gemakkelijk vanuit dat die norm door ondernemers als vanzelfsprekend wordt overgenomen. Haar zorg is dat dat niet per se hoeft te gebeuren. Er moet dus nog iets gebeuren om dat zeker te stellen.

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 07-12-2023

Het lid VAN PIJPEN is het met dat laatste eens. Zij viel over ‘What’s in it for them’, want iedereen moet samen de stad schoner maken. Het lid LUST ziet daarover geen verschil van mening. Natuurlijk moet de vervuiling, waarbij de ondernemers een belangrijke rol spelen, opgelost worden. Zij zou de ondernemers graag meenemen en ze intrinsiek motiveren om dit op zich te nemen. Het lid HAVELAAR kent een ijssalon in de Tweede Egelantierdwarsstraat die een seizoen lang een prullenbak buiten had staan in de vorm van een ijsje. Er was een briefje bevestigd waarop stond: Deze prullenbak mag hier van de gemeente niet staan! Het was namelijk in de vorm van een ijsje, wat niet past in het straatbeeld. Hijzelf denkt dat zoiets wel moet kunnen. Wat vindt het lid Lust daarvan? Het lid LUST weet niet wat de grenzen van het toelaatbare hierbij zijn. Het lijkt logisch dat je er wat flexibeler in moet zijn, zodat ondernemers kunnen doen wat nodig is om ervoor te zorgen dat het door hen geproduceerde afval niet op straat belandt. Het lid KROM juicht alles toe wat de hoeveelheid zwerfafval in de stad vermindert. Deze motie sluit ook mooi aan op het aangenomen initiatiefvoorstel van haar fractie. Zij hoopt dat de uitwerking snel voorgelegd wordt. Verder vraagt zij op welke termijn de overstap naar herbruikbare verpakkingen tot uitvoering kan komen.

Zij deelt ook de zorg van D66 over de ondernemers die geen zin hebben om mee te doen. Zijn er drukmiddelen om ze alsnog aan het plan te houden? En als die er niet zijn, hoe krijg je de ondernemers dan zo ver dat ze mee gaan werken? Wethouder PELS stelt voor om de motie, die niet als afgedaan beschouwd wordt, te betrekken bij het aangekondigde afvalpreventieplan. De commissie kan dan controleren of er voldoende gedaan is conform de motie. Het gesprek over de aangedragen punten vindt plaats in het kader van het afvalpreventieplan. Er wordt nog teveel plastic aangetroffen in het restafval. Bekeken wordt wat er met handhaving gedaan kan worden. De gemeente vindt dat een ondernemer zelf verantwoordelijk is voor het door hem geproduceerde afval. De realiteit is echter tot nu toe anders. Het college wil een brug slaan. Daarbij gaat het om motiveren, stimuleren en het makkelijker maken. De gemeente wil helpen om die overgang te maken. Ook wil ze de mogelijkheid onderzoeken tot het instellen van een verbod, zoals men ook in Frankrijk heeft gedaan. Er zijn nu ondernemers te vinden die gewillig zijn en ermee aan de slag gaan, maar die zijn nu duurder uit dan de andere ondernemers. Ook zijn er ondernemers die graag willen, maar niet weten hoe ze dat kunnen zonder dat hun producten veel duurder worden.

Die ondernemers wil zij graag helpen, maar uiteindelijk is ook een stok achter de deur wenselijk. Het mag niet zo zijn dat de kosten door de maatschappij en het milieu gedragen moeten worden. Dit alles zal niet klaar zijn bij het afvalpreventieplan van volgend jaar. Het wordt een continu proces met ondernemers en BIZ-zen en rijksoverheid om de verantwoordelijkheid te leggen waar die thuishoort. Het afvalpreventieplan bestaat uit erg veel onderdelen. In het eerste kwartaal komt het naar de raad. Zij stelt voor het gesprek dan verder inhoudelijk te voeren. De VOORZITTER concludeert dat het punt voldoende is besproken. Hij schorst de vergadering van 10.01-10.05 uur. Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire economie 5. Kennisnemen van de raadsinformatiebrief over de vooraankondiging congestie door netbeheerder TenneT (VN2023-024803) De VOORZITTER licht toe dat dit punt is geagendeerd op verzoek van het lid Nadif.

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 07-12-2023

Het lid NADIF is blij met het volledige rapport dat in de zomer verwacht wordt en vindt dat netcongestie vaker op de agenda gezet moet worden. In Flevoland zijn woningen gebouwd, maar er is geen stroom. Netcongestie heeft al in vier provincies ernstige problemen veroorzaakt. Dit is niet zozeer een politiek, maar vooral een praktisch probleem dat zo snel mogelijk opgelost moet worden. Er wordt veel gevraagd wat betreft bouwen en de woonambitie van de gemeente, maar al die toekomstige woningen hebben stroom nodig. Er zal dus geïnvesteerd moeten worden in de extra toevoer van energie via duurzame energiebronnen. De capaciteit zal moeten worden vergroot. Zij leest in de brief over eisen zoals extra structurele financiële middelen voor gemeenten, voor de netbeheerders meer regulering en stimulering, en meer financiële middelen om te experimenteren. De betreffende wet is inmiddels echter verouderd. Er is veel innovatie geweest in de afgelopen decennia. Zij zag kort geleden een boerderij met een kleine windmolen en een batterij op locatie, waarmee de boer het eigen elektriciteitsprobleem had opgelost. De rekening is omlaag gegaan en voor de gemeente in kwestie heeft het geholpen voor de elektriciteitsvraag. Behalve financiële middelen, moet ook via wet- en regelgeving gezorgd worden voor meer ruimte om te kunnen experimenteren.

Wat betreft de energiebronnen zou altijd ingezet moeten worden op lokaal bezit. Zij voelt de urgentie van netcongestie nog niet echt bij de landelijke politiek. Het probleem is zeer ernstig en urgent. Als het niet aangepakt wordt, zit je straks met lege huizen die niet gebruikt kunnen worden. Het probleem lijkt niet op het netvlies te zitten van de huidige partijen die werken aan een nieuw kabinet. Zij hoopt dat dit probleem in samenwerking met de provincies en andere gemeenten zo snel mogelijk wordt aangepakt. Het lid NORBRUIS vestigt de aandacht op het werk van Rob Jetten in het huidige kabinet, die met onorthodoxe maatregelen wel degelijk bezig is met deze problematiek. Het lid NADIF had het over de nieuwe ontwikkelingen in de landelijke politiek, niet over het huidige beleid van minister Jetten. De huidige ontwikkelingen zijn ernstig. Daarop moet gefocust worden. Het lid NORBRUIS is het wat dit betreft helemaal eens met het lid Nadif. Het lid KREUGER mist de hand in eigen boezem als het gaat om netcongestie. In de afgelopen jaren waren de ambities in Amsterdam torenhoog. Het aantal datacenters breidt jaarlijks uit en daarop heeft de gemeente zelf invloed. Daarover heeft hij GroenLinks nog nooit gehoord. Het lid NADIF weerspreekt dit laatste nadrukkelijk. Zij heeft zelfs een debat gevoerd met het lid Kreuger over het onderwerp.

Voor het tegengaan van netcongestie zijn zowel de provincie, de regio als het Rijk nodig. Ook de omliggende gemeenten moeten hierbij betrokken worden. De datacenters zijn inderdaad een zeer ernstig probleem, want ze leggen een enorm beslag op het elektriciteitsnetwerk en de energie. Het lid KREUGER erkent dat hij het met het lid Nadif over datacenters heeft gehad. In de vorige bestuursperiode is er echter een beleidskader voor datacenters aan de raad voorgelegd, waar JA21 tegen en GroenLinks voor heeft gestemd. In dat beleidskader zit nog steeds groei, terwijl men die groei eigenlijk niet aan kan. Hij vraagt een reactie van GroenLinks. Het lid NADIF antwoordt dat GroenLinks hierop in deze periode, ook binnen de provincie, heel kritisch is geweest. Het is goed om beleid te hebben op dit punt. Het lid HAIJEN is het met de vorige spreker eens dat de situatie ernstig is. Nieuwe onderwijs- en zorginstellingen moeten momenteel op een wachtlijst geplaatst worden. Dit is

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 07-12-2023

misschien al de derde keer in korte tijd dat dit onderwerp op de agenda staat. Hij vraagt of de komende codewijziging nodig is om straks te kunnen prioriteren, dus dat je de school of zorginstelling voorrang kan geven. De wethouder wil mogelijk experimenteren met lokale oplossingen. Hij vraagt waaraan het college dan denkt. Het lid GARMY is het eens dat de nood hoog is. Er staan vijf bullets in de brief die men met het Rijk wil bespreken, waaronder drie voor extra financiële middelen. Hij vraagt wat men daarvan verwacht. Doet Amsterdam het alleen, of trekt men op met andere gemeenten? Verder vraagt hij of er een plan B is voor als het, ook gezien de nieuwe politieke realiteit, niet gaat lukken. Het lid BILGIN verbaasd zich erover dat de congestie ‘nieuws’ wordt genoemd. Al jaren wordt er gewaarschuwd en in een groot deel van Amsterdam is de congestie al lang een feit. Het is bekend dat er geen laadgarantie is voor elektrische afvaltrucks. Wanneer gaat men erkennen dat de huidige koers tot een regelrechte ramp leidt? In Almere gaat men huizen bouwen waar geen stroom beschikbaar zal zijn. Hij dacht altijd dat zoiets in een ontwikkeld land niet mogelijk is. De oplossingen die geopperd worden vindt hij zorgwekkend. Reguleren en sturen betekent dat bedrijven dagelijks gedwongen zullen worden om hun machines uit te schakelen.

Er zijn verder 300 bedrijven in de stad die in de wachtrij staan voor aansluiting op het net, en die bedrijven kunnen nu dus niet optimaal bijdragen aan de economie. Om de peperdure klimaatplannen te kunnen betalen is juist een heel sterke economie nodig. Het moet afgelopen zijn met de tunnelvisie en de onrealistische deadlines. De snelheid waarmee de stad wordt geëlektrificeerd moet omlaag. Door ‘Aardgasvrij 2040’ moet een streep, zodat de vraag naar elektriciteit minder snel toeneemt. Ook moeten de zero emissiezones geschrapt worden. De stad kan al die laadpalen niet aan. Er moet tijd gewonnen worden. Die tijd krijg je door de deadlines van de EU te hanteren in plaats van de eigen strengere deadlines. Het lid NORBRUIS vindt de situatie ernstig. De suggestie van Volt om samen met andere gemeenten op te trekken vond zij goed. Zij is blij dat de raad met deze brief adequaat is geïnformeerd over de overbelasting op het stroomnet. Verwezen wordt naar de onorthodoxe maatregelen die minister Jetten wil treffen om de duur van netcongestie te verkorten. Zij vraagt wat de gemeente zelf doet, vooral als het gaat om het versnellen van de procedures. Nu neemt zo’n traject soms rond de tien jaar in beslag. Over het maatschappelijk prioriteren is door de raad een motie aangenomen.

Daarbij is men natuurlijk afhankelijk van de codewijziging die de ACM maakt en naar verwachting in april 2024 gereed is. Voorstelbaar is het dat de uitwerking van de motie ook relevant is voor dit congestiemanagementonderzoek. TenneT geeft aan dat het onderzoek in de zomer van 2024 afgerond is. Dat leek haar lang, maar het blijkt dat die tijd echt nodig is. Het monitoren en meten duurt lang. Daarvoor zijn experts nodig en er is sprake van onderbezetting. Ook het marktonderzoek vergt veel tijd. Dit gaat eigenlijk over het verdelingsvraagstuk. Wie heeft wat wanneer nodig? Soms wordt door bedrijven een elektriciteitsreservering gemaakt die niet echt nodig is. Een energieprofiel is nodig, want veel bedrijven weten niet echt wat zijzelf al hebben. Ook de energiehubs zoals nu in de haven en op Schiphol zijn belangrijk. Daarbij wisselen bedrijven onderling energie uit. De gemeente moet een belangrijke rol spelen bij het verdelingsvraagstuk. Zij vraagt of de gemeente TenneT en Liander kan helpen in deze onderzoeksfase door bedrijven actief te benaderen en te informeren over de energieprofielen en de kansen die energiehubs bieden. Welke ondersteunende, informerende en stimulerende rol speelt de gemeente in deze onderzoeksfase? Het lid KREUGER vindt dit geen heldere brief. Dit is geen nieuws; het is al lang bekend.

In 2019 stelde zijn fractie voor het eerst schriftelijke vragen over stroominfarcten

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 07-12-2023

en netcongestie. De beantwoording van het college kwam er toen op neer dat alles onder controle was. ‘Gaat u maar rustig slapen’, daar kwam het op neer. Hij vraagt of de wethouder het probleem nu wél scherp heeft. Kunnen er nu betere prognoses gemaakt worden over wat nodig is? En kunnen bepaalde ambities die in de raad leven toch wat afgeschaald worden, zodat het wat behapbaarder wordt voor de stad? Hij denkt aan ‘Aardgasvrij 2040’. Voor de piekmomenten zou het logischer zijn te kijken naar hybride warmtepompen, in plaats van volledig aardgasvrij. Met een dergelijke koers zou JA21 het misschien wel eens kunnen zijn. Het lid NIJSSEN vraagt of er al zicht is op het aantal organisaties, zoals cruciale ondernemingen voor de energietransitie, of zorginstellingen en scholen, dat eigenlijk nu al in de wachtrij staat en het aantal dat er in de komende tijd nog bij gaat komen. Hoe groot is het probleem? Wethouder PELS antwoordt het lid Kreuger dat men in Amsterdam inderdaad al langer last heeft van de congestie. Het was niet de aankondiging van TenneT die direct van invloed was op de situatie in Amsterdam, maar wel bleek daaruit hoe ernstig de congestie is. Zij is het met het lid Kreuger eens dat de rijksoverheid, als probleemeigenaar, overvallen is door de snelheid waarmee de congestie toesloeg op het net van TenneT. Dat kan niet anders, want anders had men er wel naar gehandeld.

Zij heeft in haar tijd bij de provincie nooit iemand voorgehouden dat zij in haar eentje de netcongestie op kon lossen en dat het wel goed zou komen. De elektriciteitsvraag neemt toe en de capaciteit van het net moet vergroot worden, maar de manier waarop dat nu gebruikt wordt, is achterhaald. Zij antwoordt het lid Bilgin dat het grootste probleem de reeds bestaande rechten zijn, bijvoorbeeld het recht om op piekbelasting elektriciteit in te kopen, terwijl je de rest van de tijd amper iets gebruikt. Het is dus deels een soort papieren congestie, omdat het op basis is van de verleende contracten. Een probleem is dan dat de grootgebruikers blijven zitten op hun energiecontract. Het is goed dat minister Jetten daar iets aan wil doen, zodat het systeem beter ingezet kan worden. Bijvoorbeeld dat de piekbelastingen op elkaar afgestemd kan worden, waardoor ruimte kan ontstaan, maar ook dat grootverbruikers die langere tijd de energie niet gebruiken en niet voornemens zijn die in te zetten voor verduurzaming, hun rechten in kunnen leveren. Momenteel moeten grote verbruikers een bod doen naar de netbedrijven, wat voor energie ze minder zouden kunnen gebruiken en wat dat dan zou kosten. Het gesprek daarover loopt nu. TenneT en het Rijk zouden dit verder vorm moeten geven, want het gaat niet alleen over Amsterdam.

Amsterdam heeft in de taskforce aan TenneT aangeboden te faciliteren, maar het is dus aan TenneT om die afspraken te maken. Amsterdam is wel aan het zoeken naar wat lokaal kan worden gedaan. Misschien kan er ingegrepen worden in de wijze waarop het net vormgegeven wordt, waardoor uiteindelijk de elektriciteitsvraag naar beneden gaat. Het elektriciteitsverbruik is nog steeds gericht op groter worden. Er is meer elektriciteit nodig, dús moet er een grotere kabel komen. Maar, zoals aangekondigd in Onze Stad van Morgen, zal er heel goed gekeken moeten worden naar energiebesparing. Wat kan je bij gebiedsontwikkeling doen om een nieuwe wijk veel minder elektriciteit te laten gebruiken? Kunnen er afspraken gemaakt worden met bedrijventerreinen, zoals de haven doet met hun coöperatie voor energie? Bedrijven kunnen samenwerken bij de opwek van elektriciteit en het afstemmen van hun elektriciteitsvraag. Over het benodigde instrumentarium daarvoor worden al gesprekken gevoerd met het Rijk. Het past in de lijn van minister Jetten, die wil kijken naar de mogelijkheden van laadpalen die als batterijen kunnen werken, of naar warmtepompen in de wijk. Zij deelt de zorg van de urgentie in Den Haag, die zij volledig terugziet bij de minister. De urgentie van netcongestie zal steeds weer op de agenda gezet worden. Het gaat inderdaad in Almere over woningen waar het licht straks niet meer aangaat.

Daarvoor moet snel een oplossing gevonden worden. Het lid NADIF wijst op het bestaan van de BIZ-zen. Men kan daarmee gezamenlijk energiebespaaradviezen inkopen. Zij vraagt of dat soort initiatieven, samen met de wethouder EZ, opgepakt worden.

12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 07-12-2023

Wethouder PELS antwoordt dat naar aanleiding van de energieprijs van de vorig jaar de FIX-initiatieven lopen vanuit EZ. Ondernemers worden daarbij geholpen om hun energiegebruik terug te dringen. De inzet van BIZ-zen en ondernemers zal zeker onderdeel worden van het energiebespaarplan dat opgesteld wordt. Het lid KREUGER vraagt hoeveel laadpalen er op dit moment zijn in Amsterdam. Wethouder PELS weet de laatste stand van zaken niet uit haar hoofd. Zij zal het uitzoeken. Het lid KREUGER herinnert aan de beantwoording van vragen uit 2019, waarin stond dat er 16.000 laadpalen moeten zijn voor 2025. Dat is over een jaar, en het staat nu op ongeveer 6000. Wethouder PELS zal met een overzicht komen met de huidige stand van zaken en hoe de groei in de komende jaren zich laat aanzien. Zij antwoordt het lid Haijen dat de codewijziging inderdaad nodig is om te gaan prioriteren. Daarover is in de afgelopen maanden veel contact geweest met de betrokken partijen. Momenteel staan ongeveer 360 ondernemers op de wachtlijst. Desgewenst kan er nog een nieuwe technische sessie over netcongestie georganiseerd worden. Ook kunnen vragen schriftelijk beantwoord worden, bijvoorbeeld over welk type ondernemers het gaat. Zij antwoordt de fracties van Forum voor Democratie en JA21 dat de plannen niet gewijzigd worden.

De ramp die zij ziet aankomen gaat over klimaatverandering en de effecten daarvan op de stad, en niet over economische aspecten. Het hoort bij een transitie dat je ergens tegenaan loopt en dat daarna gaat oplossen. Zo kijkt zij ook naar netcongestie. Niet als vertraging, maar iets waardoor je nog wat harder zult moeten werken. Het lid NIJSSEN wil inderdaad graag weten om welke ondernemers het gaat, met name welke relevant voor de transitie en cruciaal zijn, maar ook welke scholen en zorginstellingen in de wachtrij staan. Je moet weten hoe groot de opgave echt is. Wethouder PELS stelt voor dat zij, nadat de effecten van de codewijziging in beeld zijn, met de raad zal delen wat die wijziging naar verwachting met de wachtlijst gaat doen. Dan kan ook in algemene zin gesproken worden om wat voor organisaties het gaat. Er zal met anderen opgetrokken worden. Rondom het codebesluit is opgetrokken met de G4, maar het wordt ook regelmatig besproken in VNG-verband. Het lid NORBRUIS vraagt welke rol de gemeente heeft. Is het een ondersteunende, faciliterende rol? Wethouder PELS antwoordt dat het onderzoek van TenneT op grotere schaal plaatsvindt dat alleen Amsterdam. De gemeente zal daarbij zeker faciliteren, zoals bij het benaderen van bedrijven. Het onderzoek wordt echt gedaan door TenneT. Het lid GARMY vraagt naar plan B.

Hoe bereidt de gemeente zich voor op de mogelijkheid dat de vraag aan het Rijk niet het gewenste antwoord oplevert? Wethouder PELS antwoordt dat Amsterdam in de gebiedsontwikkeling zelf kijkt wat gedaan kan worden om de elektriciteitsvraag zo laag mogelijk te houden. Er ligt ook een opdracht om met de tien grootste uitstoters, die ook vaak grootverbruikers van energie zijn, in gesprek te gaan om de uitstoot en energievraag naar beneden te krijgen. Ook ligt er het energiebespaarplan. Verder is het echt aan het Rijk om het op te lossen. Het lid NADIF gaat ervan uit dat de samenwerking in MRA-verband plaatsvindt. Flevoland zit namelijk in de MRA.

13

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 07-12-2023

Wethouder PELS bevestigt dat. Het wordt besproken in MRA- en provinciaal verband. Het lid NADIF vraagt of er voor de bespreking van de rapportage in de zomer, dus pas over negen maanden, nog een moment is om dit probleem te bespreken. Wethouder PELS antwoordt dat tussen nu en de zomer de effecten van het codebesluit besproken kunnen worden. Ook kan het dan gaan over de algemene voortgang. Als er nieuws is, zal zij dat opnemen in de brief over het codebesluit. De VOORZITTER concludeert dat het punt voldoende is besproken. 6. Kennisnemen van de raadsinformatiebrief ter afdoening van de toezeggingen uit de commissievergadering DC van 16 november 2023 over de stand van zaken aangaande de windturbines Noorder IJ-plas. De VOORZITTER licht toe dat dit punt is geagendeerd naar aanleiding van de toezegging van de wethouder op gestelde vragen in de Rondvraag. Het lid HAIJEN vraagt of het klopt dat de verklaring van geen bedenkingen, die dus niet is afgegeven door provinciale staten, nog een voorlopige status heeft. Is het definitief? De brief ademt een sterk juridische geur. Hij roept op om vooral met het provinciebestuur in gesprek te blijven. Is het niet zinvol om het gesprek aan te gaan over windenergie in het westelijk havengebied? Daarover is ook in provinciale staten meer consensus te bereiken. Er wordt onderzoek gedaan naar de hoogtebeperkingen in verband met Schiphol.

Deels zijn er al conclusies getrokken uit het onderzoek, maar voor andere locaties nog niet. Er is nog meer onderzoek nodig. Hij roept op om ook daarover met het provinciebestuur in gesprek te gaan. Het moet niet blijven bij het innemen van juridische stellingen. Beter is het te zoeken naar de dingen waarover wel consensus is. De SP ziet de windturbines bij de Noorder IJplas niet zitten. Het lid BILGIN merkt op dat een plan waarvoor totaal geen draagvlak is, vroeg of laat zal gaan wankelen. Het besluit van de provincie om de windturbines aan de Noorder IJplas tegen te houden is dan ook geen verrassing. Die verantwoordelijkheid moest de provincie nemen. Hij feliciteert de omwonenden met deze uitkomst. Hopelijk gaan de ontwikkelaars snel aan de slag met de toekomstige wijk Sluiskwartier. De argumenten met betrekking tot het tegengaan van klimaatverandering snijden geen hout, want daarover gaat deze discussie niet. Er zijn vele andere manieren om stroom op te wekken. Het zal niet heel moeilijk zijn om een alternatief te vinden voor windturbines die urenlang per dag stil moeten staan. Het college zal zich wel moeten realiseren wat die alternatieven zijn. In de brief staat dat windenergie niet uitwisselbaar is met zon- of warmtenetten. Hij vraagt waarom niet.

Woningen kunnen toch massaal aangesloten worden op aardwarmte? En zonnepanelen en bestaande windturbines kunnen efficiënter gebruikt worden door stroom op te slaan in batterijen. Nu zie je allerlei windturbines die stil worden gezet omdat de behoefte aan stroom laag is. Dat is onnodig. Het is een keuze van het college om de ontwikkelingen rond kleine kernreactoren volledig te negeren, terwijl experts steeds meer aangeven dat kernenergie cruciaal is. Er moet gekozen worden voor energiebronnen die wél passen in de stad, in tegenstelling tot windturbines. Het lid KREUGER vindt deze brief een klap in het gezicht van de democratie. Dit besluit is genomen in provinciale staten, en dan hebben mensen zich daarbij neer te leggen. Mensen bij de Noorder IJplas begrijpen niet goed hoe dit zo kan lopen. Er is een besluit genomen, en dan probeert Amsterdam dat met juridische wapens ongedaan te maken. Is het voor de wethouder zo moeilijk om haar verlies te nemen? Je krijgt niet altijd wat je wilt.

14

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 07-12-2023

Het lid HEINHUIS wijst erop dat de wethouder gewoon beleid uitvoert waarvoor de Amsterdamse gemeenteraad democratisch gekozen heeft. Het proces richting windturbines bij de Noorder IJplas loopt al jaren. De wethouder neemt de taak heel serieus om de energietransitie te realiseren. Dat is iets anders dan dat ze niet krijgt wat ze wil. Het lid KREUGER blijft erbij dat de vergunning afgegeven moet worden door de provincie. Die heeft echter besloten dat niet te doen. Daarbij moet Amsterdam zich neerleggen. Het lid NADIF wijst op het bestaan van een wettelijk kader. Daaraan heeft de provincie zich niet gehouden. Steeds vaker moeten dingen uitgevochten worden via de rechtbank. Provinciale staten heeft een besluit genomen op basis van de eigen wensen, in plaats van eerst te kijken naar het wettelijk kader. Hierbij speelt de verkiezingstijd een rol en dat is schandalig. Het lid KREUGER houdt het eerder op voortschrijdend inzicht. Dat speelde ook toen men een biomassacentrale neerzette die zou voldoen aan de wettelijke kaders, terwijl iedereen nu weet dat het een heel dom besluit was. In dit geval gaat het om de Windvisie uit 2012, dus van meer dan tien jaar geleden. Dat is dan het wettelijk kader. Het is ouderwetse politiek om daar nu aan vast te houden. Het lid NIJSSEN leest in de brief de vraag wat dit besluit van PS betekent voor andere zoekgebieden in Amsterdam.

Zijn antwoord is dat je kunt gaat kijken naar het schrappen van die zoekgebieden. Verder wordt er gesuggereerd dat er problemen zijn met de RES, nu deze drie windturbines bij de Noorder IJplas niet doorgaan. Maar die problemen bestaan niet. Het lid NADIF merkt op dat er heel veel energiecoöperaties en mensen zijn die hieraan vrijwillig gewerkt hebben. Jarenlang. Zij weten nu niet waar ze aan toe zijn. Ze volgen de wet, de RES, houden zich aan alle afspraken, en dan wordt het zo van tafel geveegd. En nu wordt er gezegd dat er helemaal geen onzekerheid bestaat. Zij vraagt dat uit te leggen aan de energiecoöperaties die nu in de financiële problemen zitten. Zij vindt de opstelling van de VVD in dit dossier onbetrouwbaar. PS houden zich niet aan de kaders en aan de gemaakte afspraken. Het lid NIJSSEN constateert dat er een democratisch besluit is genomen door PS. Dat is heel behoorlijk. Het lid NADIF wijst erop dat er afspraken zijn gemaakt. De VVD kiest ervoor zich daaraan niet te houden. Het lid NIJSSEN antwoordt dat er in het coalitieakkoord van de provincie geen afspraken staan over de komst van windturbines bij de Noorder IJplas. PS hebben gewoon een afweging gemaakt. De VVD is in de gemeenteraad al heel lang tegen de komst van deze windmolens. Consistent is het om gezien deze beslissing van PS, als college ook eerlijk te zijn over de andere zoekgebieden.

Het lid NADIF antwoordt dat in het coalitieakkoord van PS heel duidelijk staat dat men zich wil houden aan de RES. Dit was onderdeel van de RES. Het had PS gesierd om zich in ieder geval aan die afspraak te houden. Het lid NIJSSEN antwoordt dat de RES-systematiek een keuze is van onder andere de gemeente Amsterdam om een aantal windturbines en zonnepanelen aan te bieden. Het is dus geen wetmatigheid die altijd gevolgd moet worden. Er kunnen andere afwegingen worden gemaakt. Er is op het vlak van winturbines op land en zonnepanelen ongeveer 60% overboden ten opzichte van het klimaatakkoord in heel Nederland. Wat de

15

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 07-12-2023

tegenstanders van windturbines bij de Noorder IJplas hier naar voren brengen is inhoudelijk dus redelijk steekhoudend. Er is 334.000 euro aan de initiatiefnemers van de windturbines geleend. Die hoeven dat geld alleen terug te betalen als de windturbines er daadwerkelijk komen. Die komen er dus niet. Is dat gemeenschapsgeld nu voor de initiatiefnemers? Het lid NADIF heeft in de afgelopen dagen veel gesproken met de energiecoöperaties. Die geven aan dat de rek eruit is. Er is veel vrijwillig werk verricht, soms door mensen die om dat mogelijk te maken ervoor kiezen verder parttime te werken. Die mensen zijn nodig in de energietransitie. Het zijn de koplopers. Het lid BILGIN vraagt wat GroenLinks belangrijker vindt. Aandeelhouders of de leefbaarheid in de wijken? Het lid NADIF heeft het over vrijwilligers en mensen van de energiecoöperaties. Dat zijn burgers, bewoners, lokale ondernemers. Er is behoefte bij de energiecoöperaties om wat meer contact te hebben met de gemeente en de politiek. Zij wil graag een bijeenkomst organiseren zodat men kennis kan maken. Zij denkt dat iedereen het erover eens is dat het opwekken van energie zoveel mogelijk in lokaal bezit moet gebeuren. Het lid KREUGER heeft de indruk dat de initiatiefnemers niet bij de Noorder IJplas wonen. Hoe zit het dan met dat lokaal bezit? Het lid NADIF ziet dat als een idee van JA21.

Het lid KREUGER vraagt of hij ervan uit mag gaan dat de helft van de windturbine eigendom is van mensen die rondom de Noorder IJplas woont. Beweert GroenLinks dat? Het lid NADIF heeft dat niet beweerd. Het gaat haar om de mensen die zich inzetten voor de energietransitie. Zij wil daar niet elke keer negatief over praten. Het lid KREUGER ziet dat lokaal eigendom als een marketingpraatje. Net als de coöperatie en de burgers die het allemaal zelf doen. In werkelijkheid wonen de mensen die het regelen helemaal niet in het gebied. Het zijn mensen die gewoon geld willen verdienen met een windturbine. Het lid NADIF laat dat voor rekening van JA21. Het lid BILGIN merkt op dat iemand die wil ondernemen in een buurt zich ervan moet vergewissen dat er voldoende draagvlak is. Zo nam Albert Heijn in de Lutkemeerpolder het verlies na te hebben geconstateerd dat er geen draagvlak was. De Windvisie is een prehistorisch plan uit een tijd waarin wind op zee totaal geen optie was voor de overheid. Iedereen die zich voor de windmolens bij de Noorder IJplas heeft ingezet, zou zelf de afweging moeten maken over het realiteitsgehalte van het plan. Ondanks de groeiende weerstand en experts die tegen de plannen ingingen, zijn deze mensen doorgegaan. Wiens schuld is dit nu eigenlijk? Het lid NADIF merkt op dat veel van die mensen momenteel meekijken.

Zij vindt de manier waarop over deze initiatiefnemers wordt gesproken niet gepast. Zij doet hier niet aan mee. Het lid BAKKER is het eens met de door het lid Nadif gestelde vragen over de coöperaties. De Partij voor de Dieren is geen voorstander van windturbines, zoals bekend. Zij vraagt of GroenLinks met haar eigen partij van mening is dat nu de provincie aan zet is. Het is aan de provincie om nu te gaan kijken naar al die veenpolders in Noord-Holland die waterrijker gemaakt zouden moeten worden. Bekeken moet worden of daar ook windturbines geplaatst kunnen worden. Ook moet er eindelijk werk gemaakt worden van zonnepanelen rondom Schiphol.

16

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 07-12-2023

Het lid NADIF merkt op dat er heel wat gemeenten zijn die helemaal niets willen doen. Daarbij gaat het dan over dat soort locaties. Zijzelf vindt zeker dat de provincie nu aan zet is. Die mag wat strenger gaan kijken naar alle andere gemeenten, want Amsterdam neemt als dichtbevolkte stad wél haar verantwoordelijkheid. Wat betreft de zonnepanelen moet je realistisch zijn over de hoeveelheid energie die daarmee opgewekt kan worden, vergeleken met windmolens. Deze drie windmolens maken onderdeel uit van de RES, dus ook van het stukje energie dat nodig is om als gemeente te voldoen aan de klimaatdoelstellingen. Hoeveel zonnepanelen zou je niet moeten plaatsen om deze drie te vervangen? Daarvoor is de benodigde oppervlakte niet voorhanden. Zij hoopt wel dat er werk van gemaakt wordt rondom Schiphol. Zij hoopt dat er nog meer locaties komen. Het lid BAKKER denkt niet dat het nodig is om alle benodigde energie in Amsterdam op te wekken. De stad is al heel vol, en blijft waarschijnlijk afhankelijk van het nationaal stroomnet. Amsterdam heeft meer dan 1000 MW aan potentie op daken, dus is het logisch die veel meer te gaan benutten. Hoe denkt GroenLinks daarover? Het lid NADIF is het eens dat er veel gedaan moet worden met zon, maar tegelijkertijd is het ook duidelijk dat er een mix nodig is. Alleen zon kan het niet zijn.

Het lid HAVELAAR heeft de indruk gekregen dat ‘nee’ geen antwoord kon zijn, ook al is dat vaak gevraagd. Ook nu wordt dat weer onderstreept met de felle reactie van het college. Hij heeft veel contact gehad met de woordvoerder van zijn partij in PS. In ieder geval bij Dennis Heijnen was er geen sprake van een lichtzinnige besluitvorming. Amsterdam grijpt nu naar juridische middelen, zoals vaker wanneer de gemeente haar zin niet krijgt. Hoe gaat de wethouder ervoor zorgen dat de juridische kosten voor de provincie en Amsterdam tot een minimum beperkt blijven? Het is zaak te voorkomen dat de ene overheid de andere met belastinggeld gaat bestrijden. De VOORZITTER schorst de vergadering van 10.58-11.04 uur. Wethouder PELS is het eens met wat de SP zei: dit was een voorlopige vvgb; de definitieve moet nog komen. Het college van GS zal daarover dan weer een uitspraak moeten doen, waarna PS zich er weer over moeten buigen. Er kunnen ook zienswijzen op het besluit ingediend worden, iets waar Amsterdam zeker gebruik gaat maken. Ook zal het bestuurlijke gesprek met de provincie aangegaan worden. Een oproep daartoe heeft Amsterdam zowel aan GS als PS doen uitgaan toen er nieuwe informatie beschikbaar kwam. Officieel heeft het Amsterdamse college nog geen kennis genomen van dit besluit in een overleg tussen B. en W. en GS. Dat moet dus alsnog gebeuren.

Het constructieve gesprek met de provincie zal gevoerd worden, zowel over het plan voor de Noorder IJplas als voor de betekenis van dit besluit voor de ontwikkeling van windenergie in het algemeen. Ook het havengebied zal daarbij aan de orde komen als zijnde het primaire zoekgebied. Voor het opwekken van windenergie in de toekomst is de gemeente sterk afhankelijk van een aantal organisaties, zoals dat met TenneT en RWS het geval was bij de Noorder IJplas. De vraag kan gesteld worden waarom die twee organisaties niet eerder in het proces verplicht aangehaakt zijn. In de haven zijn veel beperkingen door Schiphol. Het gesprek daarover verloopt moeizaam. Hopelijk zal het Rijk daarbij in de toekomst een steviger rol nemen. Met GS zal het gesprek aangegaan worden over de helikopterroutes, die ook door de haven heen lopen en een beperkende factor zijn. Hopelijk zijn GS bereid te kijken naar de bovenwettelijke regels die GS in dat verband hebben opgenomen. Er is een democratisch besluit genomen, vanuit de opdracht vanuit het coalitieakkoord om het plan voor de Noorder IJplas te vervolmaken. Het is dus geen wonder dat het college zich daarvoor blijft inzetten en wil weten waar het aan toe is. Zij antwoordt het lid Haijen, die vroeg waarom deze vragen worden gesteld en waarom er voor een verkenning wordt gekozen van de juridische mogelijkheden, dat veel