Conceptverslag AZ 14-10-2021
Tekst van het document
Onbekend is wat er toen werd besproken en welke afspraken er zijn gemaakt. Deze interventie is niet geslaagd. Het Wob-stuk laat zien dat de vrouwen veel moeite moeten doen om te worden gehoord. Op 7 januari worden de vrouwen ongeduldig; voortgang in de zaak is nodig omdat vrouwen anders een volgende stap gaan zetten. De heer Van Dantzig hoort graag hoe dat kan. De burgemeester heeft anders gehandeld dan de melders wilden – maart 2021. Hij begrijpt niet waarom niet eerder een onderzoek is gestart. Wellicht kan de burgemeester dat toelichten. En wat is er besproken tussen de burgemeester en de heer Ivens en waarom is er gekozen voor allerlei mitigerende maatregelen? Misschien kan de burgemeester aangeven om welke mitigerende maatregelen het ging. Voorts is hij benieuwd of de wethouder zelf is opgestapt of dat hij moest worden aangespoord. De burgemeester wil nog wijzigingen in het rapport doorvoeren en ook dat begrijpt hij niet. Hopelijk betekent het niet dat in een volgend geval slachtoffers weer zo lang moeten wachten op passende actie. Slachtoffers hebben zelf onderzoek moeten afdwingen en dat moet het stadsbestuur zich aantrekken. Mevrouw VAN SOEST onderschrijft het betoog van de heer Van Dantzig. De burgemeester heeft niet de bevoegdheid een wethouder te ontslaan maar de raad kan dat wel doen. Had de raad alles eerder geweten, dan had de raad kunnen handelen.
16
Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Preventie Jeugdcriminaliteit, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden, Handhaving en Toezicht
AZ
Concept Raadscommissieverslag, 14 oktober 2021
De heer VAN DANTZIG heeft acht jaar intensief met de heer Ivens samengewerkt maar dit was hem niet bekend. Hij kon daar dus niet op handelen. Hij wacht de reactie van de burgemeester af en pas achteraf kan hij dan zeggen of zaken anders hadden gemoeten of niet. Mevrouw VAN SOEST is hevig geschrokken van het bericht destijds. Ze heeft direct een actualiteit aangemeld maar die aanvraag kwam twee uur te laat. Net na het zomerreces heeft ze mondelinge vragen gesteld die de burgemeester heeft beantwoord. Als eenmansfractie heeft ze het niet weten te agenderen op de eerste commissievergadering. Over de signalen bestaat veel onduidelijkheid. Ze wil weten hoeveel signalen er zijn binnengekomen en waarom er niet eerder is ingegrepen. Ze had graag gezien dat de burgemeester de raad of desnoods de fractievoorzitters eerder had geïnformeerd zodat ze niet alles uit de krant had hoeven vernemen. Ze heeft nog een verzoek aan de burgemeester namelijk om het Wob-verzoek ongelakt te mogen inzien. De heer VAN DANTZIG meent dat de vrouwen die de meldingen hebben gedaan zich in een kwetsbare positie bevinden en die moeten erop kunnen vertrouwen dat hun intieme verhaal niet overal op tafel ligt. Hij begrijpt wel dat het Wob-verzoek is gelakt. Hij roept haar op alleen om de details te vragen die ertoe doen. Mevrouw VAN SOEST wil echt inzicht krijgen in wat er daadwerkelijk is gebeurd.
Het stuk kan ook kabinet worden verstrekt of de desbetreffende personen kunnen aangeven dat ze geen bezwaar hebben tegen het verstrekken van een ongelakte versie. De heer WIJNANTS denkt dat de raad hier wederom heel verdrietig van wordt en primair natuurlijk de vrouwen die slachtoffer werden van het onacceptabele gedrag van de wethouder. Het is gebeurd; de gemeente moet hier lessen uit trekken en goed analyseren wat er nu precies is gebeurd. Hij ziet een drietal problemen waarvan de eerste de overgang van signaal naar melding is. Dat is ook een precair proces. Niet ieder signaal kan gelijk in de openbaarheid worden gebracht want de reputatie van zowel dader als slachtoffer is kwetsbaar. Het tweede probleem is de doorgang van de meldingen bij ambtenaren naar bestuurlijk niveau. Dat is met die 15.000 ambtenaren altijd ingewikkeld maar die signalen of meldingen moeten doorklinken op bestuurlijk niveau. Daarop krijgt hij graag een reactie. Het derde probleem is de bescherming van slachtoffers tegen de daders. Dat is hier verkeerd gegaan en dat is moeilijk om te verteren. Hij krijgt graag toegelicht waarom de signalen begin dit jaar wel ernstig genoeg waren om de wethouder onder een vorm van curatele te stellen en of zijn aftreden toen ook ter sprake is geweest.
Als laatste hoort hij graag of de gemeente er nu zeker van is dat de wethouder niet nog meer overtredingen op zijn naam heeft staan. Dan de lessen voor de toekomst. Daarbij draait het om de vraag wat de ambtenaren beter of anders hadden moeten doen en wat de burgemeester anders of beter had kunnen doen. Integriteit moet kennelijk beter worden verankerd in de organisatie en dat hoort hij ook graag. De VVD spreekt haar medeleven uit naar de slachtoffers in deze zaak. De heer VAN DEN HEUVEL sluit zich aan bij de woorden van compassie met de slachtoffers in deze zaak die alleen maar verliezers kent. Het is goed er in alle openheid over te praten waarbij er meer duidelijkheid komt. In de Wob-documenten leest hij dat er wel voortgang moet komen want iemand geeft aan dat de vrouwen ongeduldig worden en dat ze een volgende stap willen zetten. Het lijkt alsof wat de melders telkens ondernemen de drijfkracht is achter wat er uiteindelijk boven tafel is gekomen. Het is kennelijk niet dankzij de aanpak van de gemeente dat er uiteindelijk duidelijkheid is gekomen maar ondanks. Dat lijkt een trend in veel documenten en daarop krijgt hij graag een reactie van de burgemeester. Al veel eerder kwamen er signalen en de heer Van den Heuvel hoort graag of de burgemeester door iemand is ingelicht dat er al voorvallen waren geweest
17
Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Preventie Jeugdcriminaliteit, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden, Handhaving en Toezicht
AZ
Concept Raadscommissieverslag, 14 oktober 2021
voor haar aantreden. Twee deskundigen hebben zich in het najaar van 2020 over deze kwestie gebogen en daarop zijn afspraken met de heer Ivens gemaakt. Hij is benieuwd hoe die adviezen van destijds luidden. Er moest altijd iemand meelezen met de mails en er moest altijd een extra persoon bij zijn. Dat zijn verregaande maatregelen maar toch vond men kennelijk een onafhankelijk onderzoek nog niet nodig. Dat vergt een toelichting. Deze berichtgeving heeft een stevige invloed op de organisatie en wellicht ook op ambtenaren die soortgelijke situaties hebben ervaren. De ChristenUnie zou het waarderen wanneer er een – anoniem – enquêteonderzoek zou komen naar de vraag in hoeverre men zich veilig genoeg voelt om integriteitsmeldingen te doen en het vertrouwen heeft dat dat dan goed wordt opgepakt. Die kennis kan helpen om verbeteringen in de organisatie door te voeren. Ergens in de Wob-documenten leest hij dat de communicatie verliep via Signal. Hij is benieuwd of de burgemeester en de bestuurders ook gebruikmaken van Telegram of Signal en of dat dan Wob-baar is of niet. Mevrouw ROOSMA hoort graag wat de ChristenUnie beoogt met zo’n enquête. Het lijkt haar beter het proces direct in de richten. Een enquête maakt het proces omslachtig. De heer VAN DEN HEUVEL kent nu een proces, een verhaal. Hij kan zich voorstellen dat dat andere ambtenaren beïnvloedt om iets te melden.
Mensen moeten erop kunnen vertrouwen dat er echt op wordt gehandeld. Het is nodig om de peilstok in de organisatie te steken. En natuurlijk moeten mensen altijd kunnen melden. De heer WIJNANTS hoort dat er is gehandeld ondanks in plaats van dankzij de gemeente. Dat is wel een heftige formulering en hij is benieuwd of de heer Van den Heuvel signalen heeft over actieve tegenwerking van de zijde van de gemeente. De heer VAN DEN HEUVEL kreeg alleen die indruk. Leidinggevenden die zeggen dat vrouwen dan maar uit de buurt moeten blijven van de heer Ivens zijn niet echt een aanmoediging om te melden. De heer BOUTKAN had het hier liever nooit over willen hebben. Er zijn duidelijk dingen niet goed gegaan en daarbij past compassie met de slachtoffers. Het gedrag van de voormalig wethouder leidt tot wantrouwen bij de medewerkers van de gemeente en het schaadt het openbaar bestuur, het schaadt de politiek. Vertrouwen moet centraal staan en dat moet het bestuur terugwinnen. Mensen zijn onheus bejegend door de wethouder en hebben het gevoel gekregen dat ze hun klachten niet goed kwijt konden. De slachtoffers moesten zich aanpassen en dat is de wereld op z’n kop. Herstel van vertrouwen begint bij openheid en duidelijke maatregelen en een duidelijke visie op wat er is gebeurd en maatregelen die een veilige werkomgeving garanderen.
Hij is benieuwd hoe de burgemeester reflecteert op wat er de afgelopen jaren is gebeurd en wat er anders had gemoeten. Hij hoort ook graag of de burgemeester heeft overwogen de raad te informeren; dan had de raad immers maatregelen kunnen nemen. Een aantal medewerkers voelde zich sterk genoeg om een melding te doen maar daarmee werd over het algemeen te weinig gedaan. Dat is beschamend. Wat is er mis in de gemeentelijke organisatie dat dat kon gebeuren? Heeft de burgemeester contact gehad met de slachtoffers, welke lessen zijn er getrokken en wat is volgens de burgemeester de beste weg naar herstel van het vertrouwen? De burgemeester heeft toch een rol in het afhandelen van klachten. Het bestuur moet ervoor zorgen dat medewerkers zich zo snel mogelijk weer vrij en veilig voelen om klachten op de werkvloer bespreekbaar te maken. Medewerkers moeten weten als die veiligheid er niet is, dat er dan wel een vangnet is dat ervoor zorgt dat die veiligheid terugkeert. De heer BOOMSMA vindt het een buitengewoon verdrietige kwestie. Het CDA wenst de vrouwen dan ook heel veel sterkte. De gemeente moet een plek zijn waar
18
Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Preventie Jeugdcriminaliteit, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden, Handhaving en Toezicht
AZ
Concept Raadscommissieverslag, 14 oktober 2021
vrouwen én mannen gevrijwaard blijven van dit soort gedrag en een plek waar signalen serieus worden genomen en waar snel wordt gehandeld. Hij leest dat de heer Ivens niet was geïnformeerd over de stap dat vrouwen werden weggehouden van vergaderingen. Dat is toch onbegrijpelijk. Ook is hij benieuwd of vrouwen die een melding deden, daarvan vervelende consequenties hebben ervaren. De kernvraag is toch hoe de burgemeester dit anders had kunnen doen. De heer Boomsma kan niet goed beoordelen of de gemeente hier tekort is geschoten. Dat hangt af van de casuïstiek en de precieze aard van die gedragingen. Ongepast amicaal gedrag is nog wel wat anders dan ongepaste pogingen om iemand te verleiden. Het gedrag was niet fysiek, was niet seksueel, was relatief licht van aard. De ernst schuilt erin dat er een patroon was. Als het een patroon was, is het te begrijpen dat er niet onmiddellijk is opgetreden. Er moet immers eerst sprake zijn van een patroon. Een coach aanstellen is dan ook begrijpelijk. Het blijft lastig te beoordelen zolang de precieze gedragingen niet helder zijn. Hij zou dat wel willen weten. Dat kan natuurlijk geanonimiseerd naar de raad komen. Mevrouw ROOSMA waarschuwt dat het voor de vrouwen heftig kan zijn als die signalen naar buiten komen – ook als die geanonimiseerd zijn. Het gaat ook over hiërarchie, over leeftijdsverschillen.
De onderzoekers hebben de zwaarte gewogen en daarover hun conclusie gegeven. De heer BOOMSMA meent dat de raad dat kabinet kan ontvangen. De conclusie luidt dat het overdonderend was – maar ook van relatief lichte aard. De wethouder heeft zijn eigen conclusie getrokken maar de heer Boomsma vindt het lastig om de casus te beoordelen en om te wegen of de organisatie hier laakbaar heeft gehandeld. Binnen de bestuurlijke verhoudingen waren er geen instrumenten om de betrokkenen rechtstreeks aan te spreken. Daar begint het wel mee. Hij is benieuwd hoe de burgemeester denkt dit in de toekomst te kunnen voorkomen. Wil je leren van deze casus dan is het van belang om precies te weten waar het om gaat. De heer BOUTKAN wijst op de conclusie in het rapport. Er is dus wel een oordeel geveld. Hij ziet niet in hoe de slachtoffers kunnen worden beschermd als er veel meer openbaar moet worden. De heer BOOMSMA kan geen oordeel vellen over het handelen van de gemeentelijke organisatie omdat hij de casuïstiek onvolledig kent. De heer VELDHUYZEN weet dat slachtoffers het lastig vonden om een melding te doen. Als alles nu voor raadsleden inzichtelijk wordt gemaakt, zal de drempel vermoedelijk nog hoger worden voordat mensen zich durven uitspreken over grensoverschrijdend gedrag. De heer BOOMSMA heeft al aangegeven dat het kabinet kan waarbij namen en functies geanonimiseerd kunnen worden.
De heer VAN DEN HEUVEL is dan benieuwd wat de heer Boomsma vindt van de openlijke verhalen die vrouwen in Het Parool hebben gedaan. De heer BOOMSMA vond dat absoluut laakbaar en grensoverschrijdend. Hij is benieuwd of het in de gemeentelijke organisatie om dezelfde zaken ging of dat het nog net weer wat erger was. De heer VELDHUYZEN is zeer geschokt over het gedrag van de voormalige wethouder maar ook over de wijze waarop hiermee is omgegaan. Hij spreekt zijn steun uit aan de slachtoffers. Ook bij BIJ1 kwamen signalen van vrouwen uit de ambtelijke organisatie die zich niet gehoord voelden toen ze dit kenbaar maakten bij leidinggevenden. Hij is benieuwd waarom de burgemeester onafhankelijk onderzoek niet nodig
19
Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Preventie Jeugdcriminaliteit, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden, Handhaving en Toezicht
AZ
Concept Raadscommissieverslag, 14 oktober 2021
vindt. Het probleem is niet opgelost met het vertrek van de wethouder. Het gaat ook over de manier waarop de ambtelijke top met deze problemen is omgegaan. Bij verschillende vrouwen is daarover wrok en ongenoegen ontstaan. Zij voelden zich niet serieus genomen. De burgemeester heeft toegezegd dat de gedragscode college wordt aangescherpt. Wellicht kan ze toezeggen dat andere relevante protocollen ook worden doorgelicht en indien nodig worden aangescherpt. Betrek daarbij dan vrouwelijke ambtenaren. Zo nodig komt BIJ1 hiervoor met een motie. Hij begrijpt niet dat de eerdere afspraken met de wethouder niet met de raad zijn gecommuniceerd. En waarom is er een traject opgetuigd om de voormalig wethouder binnenboord te houden in plaats van aan te sturen op zijn vertrek of door proactief een extern onderzoek in te stellen? De twee externe adviezen blijven geheim en dat begrijpt hij ook niet. Dat heeft ertoe geleid dat de vrouwen die eerst een signaal afgaven, daarvan een melding hebben gemaakt. Hier had de burgemeester anders kunnen handelen. Hij hoopt dat de burgemeester bereid is onderzoek te doen naar de mogelijkheid om de re-boardapp in te zetten, een tool om anonieme meldingen te doen en gemakkelijk gedragsprotocollen op te vragen zonder dat iemand dat persoonlijk hoeft te doen. Zo nodig komt BIJ1 ook hiervoor met een motie.
BIJ1 dringt aan op een actieplan ter bestrijding van seksisme binnen de gemeentelijke organisatie. Zo nodig komt hij ook hiervoor met een motie. Tot slot is hij benieuwd welke lessen de organisatie hieruit trekt en wat de burgemeester zelf in de toekomst anders zou doen. De heer WIJNANTS is benieuwd wat BIJ1 met de signalen heeft gedaan die daar binnenkwamen en of hij die met het college heeft gedeeld. De heer VELDHUYZEN legt uit dat die signalen duidelijk maken dat deze situatie niet op zich staat. Die gingen niet over de wethouder. Die gesprekken lopen nog. Kennelijk voelen mensen zich niet veilig. Mevrouw ROOSMA wil weten of BIJ1 die mensen erop heeft gewezen dat zij dit kunnen melden bij de vertrouwenspersoon. En als ze dat niet willen, dan wordt het interessant om te weten waarom ze dat niet doen. De heer VELDHUYZEN vindt dit niet de plek noch de tijd om die situatie hier te bespreken. Burgemeester HALSEMA heeft tegen de vrouwen gezegd dat dit hen niet had mogen overkomen. Jonge vrouwen moeten zich vrij kunnen voelen in de organisatie en moeten daarin op alle momenten worden ondersteund. Het gedrag van de voormalig wethouder heeft vrouwen belet in die ontwikkeling. Dat gedrag is niet te rechtvaardigen.
Dat een aantal leidinggevenden daarop niet goed heeft gereageerd, is betreurenswaardig want dat geeft de vrouwen het gevoel dat hun intuïtie hen bedroog terwijl ze gelijk hadden. Dat is niet goed. Er volgt eerst een reconstructie hoe het proces is gegaan. Niet alles kan openbaar worden omwille van de privacy. Daarna volgt beantwoording van de vragen. In mei 2019 komt er een signaal binnen bij de gemeentesecretaris waarop die de wethouder daarop aanspreekt. De afspraak wordt gemaakt dat er een gesprek volgt met de betrokken vrouw in het bijzijn van haar directeur en dat de wethouder excuses maakt. De gemeentesecretaris gaf aan dat dit eenmalig moest zijn. Deze vrouw hoort niet bij de groep vrouwen die later een signaal heeft afgegeven of een melding heeft gedaan. Ongeveer tegelijkertijd komt er een signaal van derden binnen bij de burgemeester dus niet van een betrokken vrouw waarmee ze de wethouder confronteert. Die ontkent. Er is nooit een signaal van een betrokken vrouw gekomen en daarom geloofde de burgemeester de wethouder. 7 september 2020 informeert de centrale vertrouwenspersoon van de gemeente dat ze vijf signalen heeft van vrouwen over grensoverschrijdend gedrag; de vrouwen willen anoniem blijven. De vrouwen wordt gevraagd dit signaal te mogen delen met de
20
Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Preventie Jeugdcriminaliteit, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden, Handhaving en Toezicht
AZ
Concept Raadscommissieverslag, 14 oktober 2021
gemeentesecretaris. Op 24 september informeert het hoofd integriteit de gemeentesecretaris. Afgesproken wordt dat de centrale vertrouwenspersoon de vrouwen benadert met de vraag om het signaal met de burgemeester te mogen delen en het hoofd stelt een memo op met een mogelijk handelingsperspectief voor zowel de burgemeester als de gemeentesecretaris. 5 oktober wordt de burgemeester geïnformeerd over de vijf signalen. Op korte termijn vindt er een gesprek plaats met de centrale vertrouwenspersoon en het hoofd BI. Op 15 oktober worden de signalen besproken en wat er wel en niet te doen is. Besloten wordt de wethouder te confronteren met de signalen. Op 20 oktober vindt dat gesprek plaats. Dan hebben drie vrouwen en twee vertrouwenspersonen zich gemeld bij de centrale vertrouwenspersoon. Er lijkt een patroon in de gebeurtenissen te zitten. Op 27 oktober volgt weer een gesprek met de wethouder waarbij besproken wordt hoe het verder gaat. Aan vrouwen die het signaal afgeven, wordt verteld dat ze het kunnen melden bij Bureau Integriteit. Een officiële melding betekent dat er dan een onderzoek kan starten. Dat betekent wel dat hun anonimiteit kleiner wordt, dat ze deel uitmaken van hoor en wederhoor, dat er derden kunnen worden geïnterviewd en dat ook de voormalig wethouder hoor en wederhoor mag toepassen. Daar kiezen zij niet voor.
Daarom wordt besloten twee experts een oordeel te laten vellen op basis van de correspondentie waartoe de burgemeester en het hoofd BI wel toegang hebben. De vrouwen vinden het goed dat die wordt gedeeld. Die onderzoeken zijn in december gereed. De namen van de betrokken vrouwen kent de wethouder dan nog niet omwille van hun privacy. De vertrouwenspersoon, het hoofd BI en de gemeentesecretaris kennen die namen wel. Ook dat gaat in overleg met de vrouwen zelf. Het onderzoek is heel onvolledig. Besloten wordt daarom de wethouder een brief te schrijven. Die krijgt hij in januari 2021. Daarin wordt geoordeeld dat zijn gedrag onacceptabel is en grensoverschrijdend. Dat mag zich niet herhalen. Er moet een verandering in zijn gedrag komen. De wethouder moet een coachingstraject volgen dat zich toespitst op het voorkomen van dit gedrag. Werkgerelateerde mails of apps kennen altijd een cc naar de verantwoordelijke manager. Er wordt terughoudend met ambtenaren gesproken over persoonlijke zaken of privézaken. En de wethouder is verantwoordelijk voor een veilige werkomgeving van ambtenaren bij bilaterale gesprekken. Ook wordt de wethouder zowel mondeling als schriftelijk gemeld dat een onderzoek niet wordt uitgesloten omdat de vrouwen de aanpak misschien onvoldoende vinden en uiteindelijk toch melding willen doen. Dat gebeurt ook.
Van de vijf signalen in september besluiten twee vrouwen melding te doen en daaraan zijn er twee toegevoegd die niet in het voortraject zaten. 4 meldingen dus. Een onafhankelijk bureau wordt aangezocht. Dat is gebruikelijk. De meldingen moeten worden gevalideerd. Het onderzoeksbureau concludeert dat de meldingen onderzoekswaardig zijn. In maart start het onderzoek. 31 maart ligt de formele opdrachtbevestiging er. In juni komt het conceptonderzoeksrapport; 18 juni volgt de definitieve rapportage. Daarna volgt een gesprek met de wethouder en de wethouder ontvangt de rapportage. Op 28 juni vinden er individuele gesprekken plaats met de melders en de burgemeester, het hoofd BI en de gemeentesecretaris. Daarin wordt besproken wat het onderzoek heeft opgeleverd en ook de vervolgstappen komen aan bod. De centrale conclusie luidt dat de gedragingen kunnen worden gekwalificeerd als licht maar dat ze zijn ervaren als grensoverschrijdend, overdonderend en seksualiserend. De wijze waarop de vrouwen het hebben ervaren, is maatgevend. Tussen 29 juni en 4 juli vinden er verschillende gesprekken plaats tussen de burgemeester, de gemeentesecretaris en de voormalig wethouder. Op 5 juli dient hij zijn ontslag in. Mevrouw ROOSMA is benieuwd of het signaal in mei 2019 überhaupt het eerste signaal was dat in de organisatie bekend werd.
Ze wil weten of het bij de burgemeester of gemeentesecretaris is gemeld dat vrouwen zijn weggehouden bij de wethouder. Burgemeester HALSEMA bevestigt dat dit het eerste signaal is waarvan de gemeentesecretaris en zij weet hebben. Achteraf werd duidelijk dat er ergens in 2018 een gesprek is geweest tussen een directeur en de wethouder maar dat is niet te bevestigen omdat over de inhoud van het gesprek een uiteenlopende interpretatie bestaat. Een
21
Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Preventie Jeugdcriminaliteit, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden, Handhaving en Toezicht
AZ
Concept Raadscommissieverslag, 14 oktober 2021
aantal signalen uit het najaar 2020 verwijzen wel terug naar een langer verleden, maar die waren niet bekend bij de gemeentesecretaris of de burgemeester. De gemeentesecretaris had tussen mei 2019 en september 2020 slechts weet van één signaal en dat signaal is afgehandeld. De betrokkene heeft zich niet gevoegd bij de melders, niet bij degenen die een signaal bij de vertrouwenspersoon hebben gedaan. In de zomer van 2020 hebben de vrouwen zich gemeld bij de centrale vertrouwenspersoon en daar waren niet eerder signalen binnengekomen. In het onafhankelijk onderzoek is pas duidelijk geworden wat zich heeft voorgedaan als aanpak: de vrouwen adviseren weg te blijven bij vergaderingen met de wethouder. De heer VAN DEN HEUVEL hoort dat er in mei 2019 excuses zijn gemaakt en hij is benieuwd wanneer de burgemeester daarvan hoorde. In september kwamen twee van de vijf signalen van een vertrouwenspersoon. Ging het om incidentele gevallen of was er toen ook al sprake van meerdere gevallen bij die twee vertrouwenspersonen? De adviezen van de deskundigen zijn niet leesbaar en de heer Van den Heuvel hoort graag hoe die adviezen of conclusies luidden. Burgemeester HALSEMA verduidelijkt dat de gemeentesecretaris dit heeft besproken met de wethouder en de directeur. De wethouder heeft excuses gemaakt en de gemeentesecretaris heeft hem gezegd dat dit zich niet mocht herhalen.
In oktober 2020 heeft de gemeentesecretaris de burgemeester hiervan op de hoogte gesteld. Er zijn vijf signalen binnengekomen: drie rechtstreeks bij de vertrouwenspersoon en twee via de vertrouwenspersonen bij de centrale vertrouwenspersoon. Dat ging over twee gevallen. De adviezen berustten op beperkte informatie. Daarom wil de burgemeester die conclusies niet geven. Ze waren bovendien niet identiek, eigenlijk zelfs tegengesteld. De adviezen treden diep in de persoonlijke levenssfeer. De heer BOUTKAN is benieuwd naar de reactie van de wethouder op de brief over het coachingstraject en heeft hij dat ook gevolgd – en was er een consequentie aan verbonden als de wethouder dat traject niet zou volgen? Burgemeester HALSEMA legt uit dat zij niet de werkgever van de wethouder is en heeft dus geen bevoegdheden om hem uit zijn functie te zetten. Dat ligt bij de raad en zijn partij kan daarin stappen zetten. De wethouder heeft toegezegd de afspraken te volgen. Het was voor de burgemeester onacceptabel dat hij dat niet zou doen. De heer WIJNANTS komt nog terug op het eerste signaal in oktober 2019 van de gemeentesecretaris dat hij de wethouder heeft gezegd excuses te maken. In het licht van het huidige protocol zou dat nu wel gemeld moeten zijn. Hij is benieuwd of de burgemeester vindt dat dat toen ook bij haar had moeten worden gemeld.
Burgemeester HALSEMA meent dat dat afhankelijk is van de ernst van een voorval. De gemeentesecretaris draagt als werkgever van de betrokken vrouwen een rechtstreekse verantwoordelijkheid. Die heeft hij genomen. En hij heeft tegen de wethouder gezegd dat dit zich niet mag herhalen. Dat lijkt een juiste en zorgvuldige reactie. Er is een protocol ten aanzien van ambtenaren maar ten aanzien van bestuurder is dat diffuser en daarom wordt dat nu aangescherpt. De heer VAN DANTZIG complimenteert de burgemeester met haar heldere uiteenzetting over de tijdlijn. Het had geholpen als die er voor dit debat had gelegen. Dit is veel duidelijker dan al het gepuzzel uit de Wob-verzoeken en uit de krant. Hij begrijpt nog niet waarom er op 27 oktober 2020 onvoldoende aanleiding was om onderzoek te doen en waarom toen is gekozen voor coaching. Voorts hoort hij nog graag of er onvrede is geweest bij de afzenders van de signalen of meldingen over hoe het is gegaan en waar die onvrede dan zat.
22
Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Preventie Jeugdcriminaliteit, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden, Handhaving en Toezicht
AZ
Concept Raadscommissieverslag, 14 oktober 2021
Burgemeester HALSEMA stelt dat de wethouder ontslag heeft genomen en dat hij geen deel meer uitmaakt van deze gemeente. Hij staat ook niet meer onder controle van de raad. De burgemeester is gehouden aan het beschermen van de persoonlijke levenssfeer van de betrokkenen en ze dient secuur om te gaan met de persoonlijke levenssfeer van de voormalige wethouder. Daarom is ze terughoudend in het delen van informatie. Van de vijf vrouwen die signalen hebben afgegeven, hebben er twee geconstateerd dat ze niet konden instemmen met de brief die aan de wethouder is gezonden. Zij wilden dat er verdere stappen werden gezet. Op 20 oktober is de wethouder voor het eerst geïnformeerd over de signalen. Hij is daar enorm van geschrokken, moest daar een paar dagen over nadenken. Op de 27 ste is er een tweede gesprek gevoerd waarin de gemeente de perspectieven voor hem heeft geschetst in de volle breedte. Zo kon bijvoorbeeld ook de wethouder zelf om een onderzoek door Bureau Integriteit vragen. Vervolgens is de beslissing genomen twee onafhankelijke experts te vragen de correspondentie te duiden. De heer VAN DEN HEUVEL hoort nog graag waar in de tijdlijn bij de burgemeester dan wel bij de gemeentesecretaris of Bureau Integriteit bekend werd dat er ook buiten de gemeentelijke organisatie melders waren van mogelijk grensoverschrijdend gedrag.
Burgemeester HALSEMA licht toe dat dat pas na het aftreden van de wethouder – wellicht door de publiciteit – er een melding is gedaan, een via-via-melding. De burgemeester is het eens met de algemene inleiding van mevrouw Roosma. De vrouw die een klacht heeft ingediend via het Klachtloket en niet goed is behandeld, daarover heeft De Volkskrant bericht. Dat is niet goed. Vervolgens wendde zij zich tot de burgemeester en toen heeft Bureau Integriteit onmiddellijk contact opgenomen. Ook de burgemeester heeft haar gebeld. Het gaat veel te ver om de gemeentelijke organisatie van seksisme te beschuldigen. De heer VELDHUYZEN meent dat seksisme heel lang de norm is geweest en pas sinds de #MeToo-beweging durven vrouwen zich uit te spreken over wat hen overkomt. Burgemeester HALSEMA is het daarmee eens. De #MeToo-beweging leidt tot grotere weerbaarheid van vrouwen en een veel lagere acceptatiegrens. Dat is heel goed. En dat heeft vanzelfsprekend ook zijn effect op de gemeentelijke organisatie. Vrouwen kunnen, moeten zich melden als ze zich onveilig hebben gevoeld. De gemeente zal er zorg voor dragen dat ze zeer zorgvuldig worden behandeld. Dan de aanpassing van het handelingsrepertoire in relatie tot het gebeurde. Op diverse manieren is in de organisatie een oproep gedaan om signalen van ongewenst gedrag te bespreken en over de manier waarop mensen dat kunnen doen.
Elk taboe daarover moet verdwijnen. De directie P&O en Bureau Integriteit werken al een tijd aan aanscherping van het beleid over integriteit – waarbij voorstellen van de raad zijn overgenomen en worden uitgewerkt. De organisatie werkt aan het verbeteren van het proces rond het herkennen, erkennen en vervolgens handelen naar aanleiding van vermoedens van integriteitsschendingen door in onder andere de managementteams concrete casussen te bespreken inclusief het passende handelingsperspectief. Heldere afspraken en protocollen moeten voor iedereen duidelijk zijn over het omgaan van vermoedens van ongewenst gedrag. Die waren niet goed uitgewerkt waar het gaat om bestuurders en daar wordt nu aan gewerkt. In november komt dat in het college en naar de raad. Belangrijke afspraken over hoe medewerkers met elkaar omgaan, staan in de ambtseed en in de gedragscode. De aandacht hiervoor wordt geïntensiveerd bijvoorbeeld in het introductieprogramma van nieuwe medewerkers. De veilige werkomgeving is een van de thema’s die met medewerkers wordt besproken. De gemeentesecretaris is deze gesprekken al veel eerder gestart naar aanleiding van de eerdere casus bij OOV en
23
Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Preventie Jeugdcriminaliteit, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden, Handhaving en Toezicht
AZ
Concept Raadscommissieverslag, 14 oktober 2021
mevrouw Ait Taleb. Eenmaal per maand vindt een overleg plaats tussen alle directeuren van de gemeente waar allerlei thema’s worden besproken, waaronder de veilige organisatie. Er kan een technische sessie met de raad worden georganiseerd als er vermoedens zijn van integriteitsschendingen van bestuurders, raadsleden, stadsdeelbestuurders of collegeleden. Ze roept de raad op als er signalen zijn, die met het college te delen. Mevrouw ROOSMA zou deze hele reeks aan maatregelen graag op papier krijgen voor het overzicht. Toch blijft ze het gevoel houden dat de burgemeester naar aanleiding van de signalen verdere actie had willen ondernemen maar dat dat niet kon omdat er eerst een formele melding moest liggen. Ze oppert dat protocol te wijzigen ook al is hoor en wederhoor dan lastig om enig onderzoek dan al wel mogelijk te maken. Burgemeester HALSEMA licht toe dat de gemeente wel degelijk meer gedaan heeft. In overleg met BI en de gemeentesecretaris zijn er immers twee onafhankelijke experts gevraagd om op basis van beperkte informatie wel degelijk na te gaan wat hier aan de hand was. Het onderscheid tussen een signaal en een melding dient de betrokkene. Het is nogal wat om formeel melding te doen bij Bureau Integriteit. De melder moet zich dan beschikbaar houden voor hoor en wederhoor.
Die tussenfase tussen het afgeven van een signaal en het doen van een melding dient de zorgvuldigheid want de anonimiteit wordt niet geschaad. De burgemeester hecht daaraan. Ze is ervan overtuigd dat er in deze casus juist en zorgvuldig is gehandeld. Ze zou voor het afgeven van een signaal juist geen hoge drempel willen opwerpen. Omdat er in een kort tijdsbestek verschillende signalen kwamen, heeft de gemeente daarin een patroon gezien en aanleiding om onafhankelijke experts te vragen de signalen te onderzoeken. De werkwijze van BI is vastgelegd en opzoekbaar. Het is overigens ook van belang dat een signaal bij een vertrouwenspersoon niet zo maar bij de burgemeester op tafel komt. Ook daar moet iemand zich veilig in voelen. Daarom is de burgemeester ook pas in oktober geïnformeerd. De vertrouwenspersonen moesten eerst aan de betrokken vrouwen vragen of het goed was dat hun verhalen met de burgemeester werden gedeeld – waarbij niet de namen zijn genoemd. Van de vijf signalen in september wilden drie vrouwen het daarbij laten. De heer WIJNANTS krijgt nog graag een toelichting op de woorden dat de twee experts die in oktober werden ingeschakeld tot uiteenlopende conclusies kwamen. Toch is op basis daarvan op een wat later moment dat formele onderzoek er gekomen omdat de signalen werden omgezet in meldingen.
Het is toch vreemd dat de bevindingen van de experts uiteenliepen hoewel die over minder data beschikten, over de correspondentie maar het onderzoek in februari was kennelijk wel eenduidig. Burgemeester HALSEMA legt uit dat de analyse van de twee experts veel beperkter was. Er is niet met de betrokken vrouwen gepraat; er is niet met de wethouder gepraat; er is niet met derden gepraat. Daardoor gaf het veel minder houvast. Ze beschikten niet over de volledige correspondentie maar over zinsneden, timelines. Beide experts konden er wel iets over zeggen maar dat was beperkt. Het formele onderzoek dat liep van eind maart tot en met juni was veel uitgebreider en dat leidde tot een eensluidende conclusie die volledig is overgenomen. De heer VAN DEN HEUVEL ziet dat de conclusies van beide experts zwartgelakt zijn in het Wob-verzoek. Hij verzoekt die adviezen deels openbaar te maken juist op de punten waar ze adviserend en concluderend zijn. Burgemeester HALSEMA legt uit dat er geen rapporten zijn gebleven. Het zijn korte verslagen die diep treden in de levenssfeer van de betrokkenen. Om die reden worden ze niet openbaar en doet de burgemeester daarover geen verdere mededelingen. De juristen hebben daar zin voor zin heel nauwkeurig naar gekeken.
24
Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Preventie Jeugdcriminaliteit, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden, Handhaving en Toezicht
AZ
Concept Raadscommissieverslag, 14 oktober 2021
De heer VAN DANTZIG vindt het ingewikkeld dat de tijd tussen de uiteenlopende adviezen van de experts en de brief aan de wethouder en de onder curatelestelling van de wethouder in januari uiteindelijk toch onvoldoende werd geacht en toen is er een onderzoek gestart. Die overgang, die wending is hem nog niet duidelijk. Dat de vrouwen ongeduldig worden, vergt ook nog een toelichting. Burgemeester HALSEMA licht toe dat de duidingen in december zijn opgeleverd. In januari is de brief naar de wethouder gegaan – dus niet voor kerst – want de burgemeester wilde daar even over nadenken. De inhoud van die brief is met de vrouwen die de signalen hadden afgegeven, gedeeld. Daarop besloten twee vrouwen dat die maatregelen onvoldoende waren en zij hebben melding gedaan bij Bureau Integriteit en daar kwamen in februari nog twee meldingen van anderen bij. In dat stadium had de burgemeester geen contact met de vrouwen. Ze kende ook de namen niet. Contact is pas gekomen na het onafhankelijk onderzoek. Meer kan ze niet aangeven over het woord ‘onvoldoende’. De heer VELDHUYZEN krijgt graag toegelicht op basis waarvan wordt geconcludeerd dat de gedragscode ambtenaren op orde is. Hij oppert daar ook nog eens naar te kijken en vrouwelijke ambtenaren daarbij te betrekken.
Burgemeester HALSEMA legt uit dat de gedragscode in de gemeente aangeeft hoe moet worden omgegaan met ambtenaren die zich schuldig maken aan grensoverschrijdend gedrag en hoe om te gaan met de slachtoffers daarvan. Zo’n gedragscode had de gemeente niet in de relatie tussen ambtelijk personeel en bestuurders. Die omissie wordt nu aangevuld. De burgemeester is zeer gemotiveerd om de gelijkwaardigheid tussen man en vrouw in deze organisatie te bewerkstelligen. Er kan geen sprake zijn van welke vorm van intimidatie dan ook. Daarin staat ze echt niet alleen. Het is zeker niet zo dat informatie boven tafel is gekomen door onderzoek van journalisten. De gemeente heeft onafhankelijk onderzoek laten doen en daarmee zijn conclusies getrokken. De heer VAN DANTZIG bedoelde dat het doorvragen van journalisten ertoe heeft geleid dat dit onderwerp nu wordt besproken in de raad. Het was goed geweest deze zaken proactiever met de raad te delen. Het feitenrelaas nu net heeft veel helderheid gebracht. De aankondiging in de brief dat er snel met de raad zou worden gesproken, is er niet van gekomen. Burgemeester HALSEMA bestrijdt dat. De gemeente heeft onafhankelijk onderzoek gedaan dat heeft geleid tot gesprekken met de melders en tot het aftreden van de wethouder. Over dat laatste heeft ze de raad geïnformeerd; ook de wethouder zelf heeft dat gedaan.
Daarover had de raad op elk moment een debat kunnen voeren in de commissie. Er werd een Wob-verzoek ingediend en dat is beantwoord gelijktijdig met het toezenden van informatie aan de raad. De burgemeester is gehouden de persoonlijke levenssfeer van de betrokkenen te beschermen. Ook vanavond balanceert ze op een dunne lijn in verband met de privacy van alle betrokkenen. Proactief informeren wordt ondermijnd door de vaststelling dat de wethouder onmiddellijk is afgetreden waarbij er geen bestuurlijke continuïteit is. Dat roept de vraag op wat het algemeen belang is van het volledig reconstrueren van het gedrag van de wethouder als die er niet meer is. In de brief op 5 juli samen met de brief van de wethouder is enkel mededeling gedaan van zijn aftreden en van de aanleiding daartoe. Daarin werd niet aangekondigd de raad daarover verder te informeren. Wel gaat de burgemeester graag het gesprek aan met de raad voor aanvullende afspraken. De heer VELDHUYZEN wil dan wel weten of de burgemeester die informatie met de raad had gedeeld als de raad daarom had gevraagd. Nu is de informatie via Wob-
25
Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Preventie Jeugdcriminaliteit, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden, Handhaving en Toezicht
AZ
Concept Raadscommissieverslag, 14 oktober 2021
verzoeken tot de raad gekomen. Burgemeester HALSEMA stelt dat de informatie gelijktijdig naar de raad en naar de journalisten is gestuurd. De raad heeft daarom gevraagd en heeft de informatie ontvangen. Nazorg is aan de betrokken vrouwen aangeboden. Intern is de oproep heel vaak gedaan om zich te melden, maar bij dezen doet de burgemeester de oproep ook extern: mochten vrouwen zich willen melden, behoefte hebben aan nazorg of hun verhaal willen doen, dan zijn ze zeer welkom bij de gemeente. Er waren sinds 2015 geen signalen of meldingen bekend. Over de overgang van signaal naar melding heeft de burgemeester nu wel voldoende gezegd. Hoe signalen doorklinken op bestuurlijk niveau is iets wat met privacy is omkleed. In dit geval kloppen de signalen en die moeten serieus worden genomen, maar er komen ook weleens valse signalen binnen. Of de heer Ivens de wet heeft overtreden, daarvan is volgens de burgemeester met de informatie die ze nu heeft, geen sprake van. Er zijn ambtenaren geweest die heel goed hebben gereageerd, ook in de leiding. Maar een aantal ambtenaren heeft dat niet goed gedaan. Dat moet beter. Ze heeft de maatregelen opgesomd en die zet ze nog in een overzicht dat naar de raad komt. Reflecterend op zichzelf maakt de burgemeester duidelijk dat het een heel vervelende periode is geweest maar terugkijkend op het proces zou ze exact dezelfde route weer volgen.
Er is zorgvuldig, secuur en stapsgewijs gehandeld in het hele proces. Ook de heer Van den Heuvel geeft aan dat dit niet dankzij maar ondanks de gemeente aan het licht is gekomen. Ze gaat ervan uit dat hij daar met deze reconstructie inmiddels anders over denkt. Het onafhankelijk onderzoek is in opdracht van de gemeente gedaan. Het duiden dat eraan voorafging, is in opdracht van de gemeente gedaan. De heer VAN DEN HEUVEL doelde op het gedrag van een aantal leidinggevenden. Dat kan belemmerend werken. Burgemeester HALSEMA stelt dat het in de gemeentelijke organisatie niet zo mag zijn dat een ondergeschikte zich onveilig voelt als die wat dan ook meldt bij haar of zijn leidinggevende. Gevraagd wordt om een enquête, om anoniem onderzoek te doen naar hoe de integriteit in de organisatie zit. Daarvan is de burgemeester geen voorstander. Als het weinig oplevert, weet je niets. Als het wel iets oplevert, weet je ook niets want je weet niet wat je hebt gemeten. Wel moet er een situatie in de organisatie zijn waarbij gemakkelijk en drempelloos signalen kunnen worden afgegeven en meldingen kunnen worden gedaan. De heer VAN DEN HEUVEL meent dat je altijd weet wat je hebt gemeten. Hij dringt toch aan op zo’n enquête. Burgemeester HALSEMA legt uit dat de organisatie duizenden medewerkers heeft.
Als er iets naar boven komt, is niet helder in welke mate dat representatief is of waarnaar het verwijst want die enquête is anoniem. Wel vindt de burgemeester het belangrijk dat mensen zich in gesprekken vrij voelen en zich uitgenodigd voelen om signalen af te geven. De heer VAN DEN HEUVEL oordeelt daarover anders dan de burgemeester. Het hangt helemaal af van hoe zo’n onderzoek wordt opgesteld. Burgemeester HALSEMA stelt het volgende voor. Mevrouw Roosma heeft om een brief gevraagd met een overzicht van de aanscherpingen in de organisatie. Daarin neemt ze het voorstel van de heer Van den Heuvel mee, dus dan volgt er een schriftelijk antwoord.
26
Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Preventie Jeugdcriminaliteit, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden, Handhaving en Toezicht
AZ
Concept Raadscommissieverslag, 14 oktober 2021
De heer VAN DANTZIG vindt dat een goed voorstel. Een onderzoek bij de ambtelijke organisatie of iedereen goed de weg weet te vinden naar een signaal afgeven of een melding te doen, of iedereen zich goed geëquipeerd voelt om daarmee naar voren te treden, dat zou misschien nuttiger kunnen zijn dan om te onderzoeken of het speelt. Burgemeester HALSEMA voegt die vraag erbij en bespreekt dat in de organisatie. Rapportage volgt. De heer VELDHUYZEN meent dat er toch een breder actieplan zou kunnen komen als uit een onderzoek blijkt dat er over het algemeen veel gevoelens zijn van ervaren seksisme. Dus hij steunt de oproep van de ChristenUnie. Burgemeester HALSEMA komt op de vraag of Signal Wob-baar is. Alle informatiedragers zijn Wob-baar. Als ze niet in de Wob-stukken zitten, dan zijn ze er niet. Als er geen documenten via Signal zijn aangetroffen, dan heeft die conversatie ook niet plaatsgevonden. De burgemeester maakt gebruik van Signal omdat ze denkt dat dat minder snel wordt gehackt, maar niet om iets verborgen te houden voor de Wob. Dat geldt helemaal niet. Vertrouwen en openheid dienen inderdaad de twee sleutelbegrippen te zijn in de organisatie. In de richting van de heer Veldhuyzen geeft de burgemeester aan dat hij om een stuk of vijf onderzoeken heeft gevraagd. Dat neemt ze mee in de brief.
De app Draw the line is interessant en ze laat nagaan of die in de organisatie kan worden geïntroduceerd. De heer VELDHUYZEN stuurt voor de zekerheid zijn vragen en suggesties schriftelijk toe. Burgemeester HALSEMA is hiermee gekomen aan het einde van de beantwoording. Het is een vervelende periode geweest, vooral voor de betrokken vrouwen die in afwachting zijn geweest van duidelijkheid. De zorgvuldigheid vereist dat dat tijd in beslag neemt. Zorgvuldigheid moet niet worden verward met traagheid. Het is en blijft een buitengewoon precaire zaak. Tweede termijn: Mevrouw ROOSMA is blij met de tijdlijn. Daarmee zijn veel dingen helder geworden. Het stelt haar gerust dat er goed handelend is opgetreden. Het verschil tussen een signaal afgeven en een melding doen is helder uiteengezet en de spanning daarbij voor de betrokkenen. Fijn dat er een brief komt over de maatregelen in de organisatie, maar de wethouder heeft ook naar buiten toe ongewenst gedrag vertoond. Die scope is misschien nog niet volledig. De vraag rijst hoe de gemeente omgaat met mensen van buiten die zich alsnog melden bij de gemeente. De heer VAN DANTZIG bedankt de burgemeester voor de beantwoording. Die heeft veel zaken helder gemaakt. De burgemeester gaf aan niet anders te handelen als ze de film terugkijkt. Toch staan er nog vragen open, namelijk hoe ga je om met signalen.
Hij denkt dan aan het signaal uit mei 2019. Er zit veel tijd tussen de volgende signalen. En hij begrijpt nog niet dat het handelen van de gemeente leidt tot onvrede bij de slachtoffers. Dat is niet goed en dat moet worden voorkomen. Misschien kan het niet anders of misschien wil de gemeente het niet anders. Verder worstelt de heer Van Dantzig nog met de informatieverstrekking aan de raad. Het college had dat punt heel goed kunnen agenderen in een raad of raadscommissie. Daar ligt een punt voor verbetering. De heer WIJNANTS vond de beantwoording zeer verhelderend, maar ook pijnlijk. Na het eerste signaal in mei 2019 heeft de gemeentesecretaris de wethouder opgedragen dat er geen herhaling meer mocht plaatsvinden maar dat is wel gebeurd. Hij hoort nog graag hoe de burgemeester daar dan tegenaan kijkt; hij is ook nieuwsgierig of het opstappen van de wethouder al op tafel lag bij de twee experts die in oktober onderzoek
27
Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Preventie Jeugdcriminaliteit, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden, Handhaving en Toezicht
AZ
Concept Raadscommissieverslag, 14 oktober 2021
deden. Het informeren van de raad is buitengewoon ingewikkeld want dat moet uiterst zorgvuldig zoals de burgemeester terecht aangeeft. Het is immers zeer privacygevoelig en de raad moet niet het werk van Bureau Integriteit willen overdoen. Het is niet aan de raad om de reputaties van diverse partijen nog eens te wegen. Misschien kan de burgemeester over die informatieverstrekking nog iets aangeven. De heer VAN DEN HEUVEL is bij dat dit debat is gevoerd. In retrospect is heel veel duidelijk geworden. Een vraag leeft nog bij hem: hoe kan het dat een wethouder onder curatele wordt gesteld – een zwaar instrument – terwijl er onvoldoende reden is om een onderzoek in te stellen. De heer BOUTKAN bedankt de burgemeester voor de toelichting die zij heeft gegeven maar ook voor de manier waarop zij zo pal voor de slachtoffers staat. Het betrof nu vrouwelijke slachtoffers, maar het kan uiteraard ook mannelijke slachtoffers betreffen. In de vorige raadsperiode zijn er medewerkerstevredenheidsonderzoeken gedaan waarbij omgang en gepest worden echt onderdeel vormden van het onderzoek. Misschien kan een dergelijk onderzoek nog eens plaatsvinden. Als het gaat om het informeren van de raad, begrijpt hij wel dat die informatie precair is en een heel zorgvuldige omgang daarmee vergt. Toch moet de raad het wel weten als er iets op dit niveau speelt.
Die zorgvuldigheid weegt de PvdA heel zwaar, zeker in combinatie met het beschermen van de slachtoffers. De gedragscode ten aanzien van bestuurders wordt nu aangescherpt; het presidium is daarbij aan zet en zal bestuderen of er iets moet worden toegevoegd als het gaat om het gedrag van bestuurders. Burgemeester HALSEMA dankt de raad voor de steun die wordt uitgesproken voor de gekozen route. Ze roept mensen van buiten op zich te melden en dan gaat de gemeente met hen in gesprek en biedt hun nazorg. Een hernieuwd onderzoek waarbij de voormalig wethouder nu ambteloos burger is, vindt de burgemeester niet op z’n plaats. Ze dacht een heldere tijdlijn te hebben neergelegd. De gemeentesecretaris werd in september 2020 geïnformeerd. Indachtig zijn uitspraak in mei 2019 dat dit niet nog eens mocht gebeuren, wilde hij verdere stappen zetten. Daarop werd de burgemeester in oktober 2020 geïnformeerd. De tijd tussen september en oktober was nodig om aan de betrokken vrouwen toestemming te vragen om de signalen met de burgemeester te delen. Zelfstandig onderzoek doen kan alleen met medeweten en medewerking van de betrokken vrouwen en dat vergt dat ze afstand moeten doen van hun anonimiteit. Van het begin af aan is de vrouwen verteld dat ze een melding konden doen bij Bureau Integriteit waarop er een onafhankelijk onderzoek zou starten maar dat was niet de keuze van de vrouwen.
Dan het agenderen bij de raad. In haar brief heeft de burgemeester aangegeven dat ze graag het gesprek wilde aangaan over aanvullende afspraken die wenselijk zouden zijn als de bestuurlijke integriteit in het geding was. Daarop zijn stappen gezet; er is contact opgenomen met het presidium en de griffie. Die afspraken zijn in de maak en komen naar de raad. Dat gaat niet over deze casus maar dat gaat over de bestuurlijke integriteit in het algemeen, over het aanvullend protocol dat nodig is. Het heeft haar wel verbaasd dat de raad niet om een debat heeft gevraagd op het moment dat de raad de brief van de burgemeester en de brief van de wethouder ontving. Dat is niet gebeurd. De heer Van Dantzig lijkt nu te verwachten dat de burgemeester de reconstructie van deze casus had moeten agenderen, maar dat ligt echt bij de raad. De informatie daaromtrent heeft de raad ontvangen. De situatie in 2019 heeft de burgemeester al helemaal uitgelegd. Ze is ook helder geweest over de vraag aangaande een onafhankelijk onderzoek. Het gaat in dit geval om vrouwen maar het kan ook mannen betreffen. In alle gevallen verdient het uiterste zorgvuldigheid. Ze zal de suggestie voor het medewerkerstevredenheidsonderzoek nog eens overdenken. De brief naar de raad komt snel zodat de raad de brief nog kan agenderen voor
28
Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Preventie Jeugdcriminaliteit, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden, Handhaving en Toezicht
AZ
Concept Raadscommissieverslag, 14 oktober 2021
de raad van 1 december, mocht ze dat wenselijk vinden. Het verzoek om de brief op de raadsvergadering van 10 november te bespreken wordt breed gedeeld. De voorzitter zal het presidium verzoeken de brief dan te bespreken. Sluiting De VOORZITTER bedankt iedereen voor zijn inbreng en sluit de vergadering om 22.20 uur.
29