Conceptverslag 19-04-2023

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Raadscommissieverslag, 19 april 2023

Vergadering Vergaderdatum Verslag vast te stellen op:

Openbare vergadering van de Raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding Woensdag 19 april 2023 van 09.00 tot 12.51 uur in de Willem Kraanzaal Woensdag 31 mei 2023 Plv voorzitters: de leden Runderkamp en Yemane Portefeuillehouders: wethouder Moorman, wethouder Scholtes Commissiegriffie: A. G. Hoff, K. van Klooster Verslaglegging: M. Kuiper (Notuleerservice Nederland) Aanwezige commissieleden: de leden Abdi (PvdA), Alberts (SP), Bilgin (Forum voor Democratie), Bons (BIJ1), Didderen (Partij voor de Dieren), Van Haarlem (Forum voor Democratie), Haijen (SP), Hoogtanders (VVD), De Jong (JA21), Mangal (DENK), Molema (JA21), Olivieira (Lijst Kabamba), Perdok (BIJ1), Van Pijpen (GroenLinks), Rooderkerk (D66), Runderkamp (PvdA), Yemane (GroenLinks), Wehkamp (D66), Wijmenga (CDA), Williams (D66), Yacoubi (DENK) Afwezige commissieleden: de leden Bouhassani (PvdA), Hakiki (DENK), Van Laake (Volt), Nanninga (JA21) Overige aanwezigen: E. Bootsma, A. Strop, E. Dubbink

ALGEMEEN GEDEELTE

1. a. Opening De VOORZITTER opent de vergadering om 09.05 uur en heet iedereen welkom. Zij stelt vast dat er een quorum is. b. Mededelingen De VOORZITTER deelt mee dat zij mevrouw Nanninga, de vaste voorzitter, vandaag zal vervangen. Zij verwelkomt de nieuwe wethouder Zorg, de heer Scholtes. Het lid Didderen zal iets later komen. Het lid MANGAL meldt zijn collega Hakiki af. Wethouder SCHOLTES doet de volgende mededeling.  Er zijn eerder vragen gesteld over de zeventien mensen in Weesp die geen plek in de dagbesteding hebben. In de afgelopen vijf maanden is voor hen geen geschikte locatie gevonden. Wel is een tijdelijke locatie gevonden in Zuidoost. Er wordt nog overlegd over de mogelijkheid om het een permanente plek voor hen te laten worden. Hijzelf gaat er volgende week dinsdag langs. Onderwijl gaat het zoeken door naar een plek in Weesp, waarover hij in gesprek is met het dagelijks bestuur in Weest. Wethouder MOORMAN doet de volgende mededeling.  Het college is al een tijd bezig met de vereenvoudiging van armoederegelingen en het verhogen van het bereik ervan. Het toevoegen van het kind-tegoed op de stadspas per 1 augustus is een van de

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 19 april 2023

maatregelen die daarvoor genomen wordt. Dan wordt het tegoed op de stadspas toegevoegd. Op die manier ontstaan meer bestedingsmogelijkheden. Tegelijkertijd wordt het tegoed voor kinderen van 0-3 jaar verhoogd met 100 euro. Naar verwachting wordt het bereik zo verhoogd met ongeveer 2300 kinderen. c. Vaststellen agenda De VOORZITTER maakt melding van het voorstel van het lid Van Pijpen om agendapunt 3 van de agenda af te voeren. Zij constateert dat de commissie daarmee instemt. Met inachtneming van het voornoemde wordt de agenda conform vastgesteld. d. Conceptverslag van de vergadering van de raadscommissie OZA d.d. 29 maart 2023 Het verslag wordt conform vastgesteld. e. Termijnagenda, per portefeuille Het lid VAN PIJPEN herinnert aan de toezegging gedaan door wethouder Rijxman naar aanleiding van een inspreker over het vervoer naar het ziekenhuis door RMC. Er zou meer zicht komen op hoe dat precies zit. Deze toezegging staat niet op de lijst. Zij wil graag weten wanneer het antwoord komt. Verder is er afgesproken dat gewerkt zal worden aan een plan van aanpak wachtlijsten Hulp bij Huishouden. Ook die toezegging ontbreekt op de lijst. De VOORZITTER merkt op dat de genoemde punten zullen worden toegevoegd aan de lijst.

Wethouder SCHOLTES licht toe dat er met aanbieders, Cliëntenbelang en buurtteams gesproken wordt over een plan van aanpak voor de wachtlijsten van de huishoudelijke zorg. Er zijn projectgroepen gevormd. Vóór het zomerreces wil het college terugkomen op wat er uit die projectgroepen is gekomen. Het klopt dat de toezegging met betrekking tot RMC in februari is gedaan. De gesprekken met RMC gaan nog door en het is nog niet duidelijk wanneer de uitkomsten gepresenteerd kunnen worden. In de tussentijd rijdt RMC wel alle ziekenhuisritten. f. TKN-lijst De VOORZITTER maakt melding van de volgende verzoeken voor bespreking op de vergadering van 31 mei a.s.  TKN-1 op verzoek van de leden Wehkamp en Van Pijpen.  TKN-4 op verzoek van het lid Wijmenga.  TKN-5 op verzoek van de leden Wehkamp en Wijmenga. De motivatie hiervoor heeft gisteren in de dagmail gestaan. Zij constateert dat de commissie met de verzoeken akkoord gaat. Het lid WEHKAMP herinnert aan de aangekondigde technische sessie over het lerarentekort. g.

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 19 april 2023

Ingekomen stukken stadsdeelcommissies Er zijn geen stukken binnengekomen. Het lid DE JONG vraagt wat voor stukken naar de commissie gezonden worden. Hij heeft in het afgelopen jaar nog nooit een stuk uit een stadsdeel gezien. Komt er nooit een terugrapportage over een onderwerp van Zorg? De VOORZITTER antwoordt dat dit agendapunt ooit op verzoek van de raad toegevoegd is aan de agenda. Het is voor leden van een stadsdeelcommissie die advies willen geven op een van de onderwerpen die in de raadscommissie besproken worden. INHOUDELIJK DEEL 2. a. Opening inhoudelijk gedeelte De VOORZITTER opent het inhoudelijk gedeelte van de vergadering. b. Inspreekmoment publiek Een vervanger van E. BOOTSMA spreekt namens de Stichting Vrije Schoolkeuze Amsterdam (VSA). Op donderdag 6 april, rond 15.30 uur, zaten 7800 leerlingen van groep 8 met hun ouders in spanning achter de computer. De overgang van groep 8 naar de middelbare school is in Amsterdam een systeem waardoor leerlingen bevoordeeld of benadeeld worden. De keuze wordt door het toeval bepaald. Volgens de in OSVO verenigde schoolbestuurders en de wethouder is de uitslag van de centrale loting dit jaar beter dan in voorgaande jaren. De uitkomst van dit jaar is vergelijkbaar met die van het jaar 2020. Die vond men in die tijd dramatisch.

De VSA waardeert de pogingen tot verbetering van het aanbod, maar het lijkt er voorlopig op dat het verbeterende resultaat het gevolg is van een kleinere groep kinderen die meedeed aan de loting. Het systeem heeft aandacht nodig; het moet alsmaar beter. Voor 200 kinderen kwam de uitslag van de loting als een mokerslag. Hun droom spatte uiteen. Ze zijn uitgeloot en kregen een reserveschool. Samen zijn die kinderen de jaarlaag van een hele school. 27 kinderen kregen de laagst opgegeven reservescholen, dus dat is het aantal leerlingen van een klas. Deze kinderen hebben de pech om de lasten te moeten dragen van een falend beleid dat er niet in slaagt een passend onderwijsaanbod te organiseren. Er is geen sprake van kansengelijkheid voor alle leerlingen in groep 8 om op een fijne, passende school te komen. De kansen voor kinderen die een havo- of havo/vwoschooladvies krijgen zijn aanzienlijk kleiner dan die voor leerlingen die een vmbo-t-advies krijgen of een vmbo-basis kader. De vraag naar havo/vwo-onderwijs is toegenomen, maar tegelijkertijd is het aanbod op scholen die aantrekkelijk zijn in de afgelopen jaren juist afgenomen. Er is dit jaar inderdaad extra capaciteit gecreëerd bij het Gerrit van der Veen College en Alaska, maar dat compenseert het verlies aan capaciteit bij het Fons Vitae Lyceum, het MLA en het Lumion niet.

De wethouder wil dat er voor de grootste pechvogel op reserveschool nr. 11 een oplossing gezocht moet worden. Dat is te prijzen. Vorige week dinsdag ontving de VSA ouders van slecht gelote kinderen. Een paar van die ouders zullen hier spreken. Ook zij verdienen een oplossing. De kinderen met een slechte loting voor havo en havo/vwo zouden samen een extra klas kunnen vormen, bijvoorbeeld op een van de net genoemde scholen. Ook de kinderen met een gymnasiumwens zouden in het vizier moeten zijn van scholen die gymnasiaal onderwijs hoog in het vaandel hebben. Ten slotte vraag ze aandacht voor de teleurstelling voor kinderen die graag kunstonderwijs willen en worden uitgeloot.

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 19 april 2023

Het lid HOOGTANDERS vraagt waar de meeste verbetermogelijkheden zitten. De vervanger van E. BOOTSMA herhaalt dat met name de kansen voor havoen havo/vwo-leerlingen dramatisch slechter zijn dan het gemiddelde. Daar wordt naar gekeken, maar het blijkt onvoldoende omdat er voor elke plek die erbij komt, ook weer plekken verdwijnen. Het lid WIJMENGA vraagt wat gedaan kan worden voor de kinderen die nu in de knel zitten. De vervanger van E. BOOTSMA antwoordt dat zich 35 ouders bij VSA hebben gemeld. Opvallend is dat het overgrote deel van die ouders kinderen heeft met havo- of havo/vwo-advies. Bij elkaar zouden die leerlingen een klas kunnen vormen. In de afgelopen jaren wordt regelmatig door categorale scholen een ‘roulerende klas’ ingesteld, maar dat kan door capaciteitsproblemen niet jaarlijks. Er zou overleg moeten komen met de ouders van deze kinderen om dat gesprek mogelijk te maken. Er was een initiatief voor een creatief college in Zuid. Daaraan was behoefte, omdat zich bij VSA kinderen melden met een kunstprofiel. Het lid MOLEMA vraagt of het lotingssysteem zou moeten worden afgeschaft. De vervanger van E. BOOTSMA antwoordt bevestigend. In principe is de VSA voor passend onderwijs voor elk kind. Momenteel wordt in basisschoolklassen één kind uitgeloot. 28 kinderen zijn dus op hun eerste of tweede keuze terechtgekomen. En dan blijft er één die pech heeft gehad. A.

STROP spreekt op persoonlijke titel. Haar dochter heeft veel pech gehad in haar leven. Als gezin is zij gedupeerde van de toeslagenaffaire. Haar dochter lijdt aan zware dyslexie en moet altijd een stapje extra zetten. Haar basisschooltijd is gekenmerkt door uitsluiting en eenzaamheid. Daarbij komt dan nu ook nog dat zij behoort tot de 27 kinderen die het slechtste lotingresultaat hebben van Amsterdam. Haar grootste wens, om met haar kunstprofiel naar een creatieve school te gaan, komt dit jaar niet uit. Veel ouders in deze zaal hebben gelijksoortige verhalen. Hun kinderen zijn geen statistiek. Ieder kind verdient passend onderwijs. Zij wil een tegengeluid geven tegen het door het OSVO naar buiten gebrachte beeld dat de loting dit jaar heel succesvol was. Ook dit jaar is er waarschijnlijk minder dan 70% van de havoleerlingen ingeloot op de eerste keuze. Zij vindt dat een heel laag percentage. 181 kinderen vallen buiten de top 5. De ambitie om alle kinderen op plek 9-12 een betere plek te geven in de staartverbetering is niet gelukt. 27 kinderen hebben geen betere plek gekregen. Hoe leg je kinderen in die staart uit dat de ene wel, en de andere geen betere plek heeft gekregen? Zij heeft ook kritiek op het proces zelf. De ambitie van het OSVO is om kinderen die geloot zijn op plek 9-12 een betere plek te geven.

Dat lijkt niet gelukt omdat er te weinig plek is op een aantal gewilde scholen. De kernvraag is waarom er voor zo’n klein aantal kinderen geen oplossing wordt gevonden. Verder is het proces ook niet zo ingericht dat deze groep van 27 kinderen nu bovenaan de wachtlijst staat. Kinderen die in de staartverbetering wél zijn gecorrigeerd, maar niet op hun plek van eerste keuze zijn gekomen, staan hoger! Ze hebben dus een dubbel voordeel vergeleken met de 27 kinderen. Er is een procesaanpassing nodig. De 27 kinderen moeten echt bovenaan de wachtlijsten komen te staan. Zij vraagt er bij het OSVO op aan te dringen met een oplossing te komen voor de 27 gedupeerde kinderen. De wethouder heeft een inspanningsverplichting naar die kinderen. Daarom doet zij een moreel appel. Het gaat om een klein aantal kinderen; het is een klas. Het moet oplosbaar zijn. Het zou mooi zijn als straks gezegd kan worden dat niemand lager dan de negende keuze is geplaatst. De oplossing lijkt voor de hand te liggen: creëer een extra klas of verdeel de 27 kinderen over de scholen van voorkeur. De wethouder Onderwijs staat voor de kinderen en voor het onderwijsbeleid in Amsterdam. Zij hoopt dat de wethouder verantwoordelijkheid neemt.

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 19 april 2023

Het lid ROODERKERK zal straks een vraag stellen aan de wethouder over kinderen die naar een kunstopleiding willen en hoe het zit met een college in Zuid. E. DUBBINK merkt op dat de loting voor zijn zoon bijzonder ongunstig heeft uitgepakt. Hij heeft lot nr. 7585 getrokken van de 7779 loten. Met 98% van de kinderen boven hem is hij bijna kansloos voor de scholen van zijn keuze. Zijn eerste keuze was 4e Gymnasium, terwijl hij geplaatst is op zijn zevende keuze, het Berlage Lyceum. Zijn zoon heeft een vwo-advies en is een goede leerling. Hij is zeer gemotiveerd om op het 4e Gymnasium te starten. Die school is veruit zijn favoriet, niet alleen door het aangeboden gymnasiaal lesniveau, maar zeker ook door de extra unieke begeleiding voor film en theater, de sfeer op de school en de locatie. Zijn motivatie voor film en theater blijkt uit het feit dat Eye Filmmuseum enkele van zijn films heeft vertoond. Zijn zoon is erg teleurgesteld. Hij heeft een sterke voorkeur voor de categoraal gymnasium, omdat dat goed past bij de persoonlijkheid en ontwikkeling van zijn zoon. Daarnaast is hij erg bezorgd over de locatie van het Berlage Lyceum, dat in Zuid ligt. Zijn zoon zal daarmee dagelijks op het drukste moment door de drukste delen van de grootste stad van Nederland moeten fietsen, van Noord waar hij woont naar Zuid.

Zijn zoon is maar twaalf jaar oud en hij maakt zich zorgen om zijn veiligheid. De route naar school behoort tot de onveilige fietsroutes van Amsterdam. Hij hoopt dat de commissie zijn zorgen ter harte neemt en meeneemt in de overwegingen. c. Actualiteiten Er zijn geen actualiteiten ingebracht. d. Rondvraag Het lid ABDI vernam dat het Rijk een akkoord heeft bereikt met de gemeenten over de jeugdbescherming. Het voornemen is om de bezuinigingen van tafel te krijgen. Toch heeft zij begrepen dat de bezuiniging niet zozeer verzacht is, maar verzet. In 2026 zal Amsterdam nog steeds te maken hebben met een forse bezuiniging. Zij vraagt of de wethouder nog iets meer kan vertellen over deze gesprekken. Wat betekent het voor Amsterdam? Wethouder MOORMAN was aanwezig bij het overleg met het Rijk, als lid van de delegatie van de VNG. De onderhandelingen zijn al heel lang gaande. Inderdaad staat er een reeks heel forse bezuinigingen op de jeugdzorg. In totaal gaat het om 1 miljard euro. Daar kwam dan nog eens de 511 miljoen euro bij die in het coalitieakkoord staat. 1,5 miljard op in totaal van 6 miljard is veel. Je kunt ook niet zeggen dat het heel goed gaat met de jeugdzorg. De VNG heeft steeds aangegeven dat voor de beheersbaarheid inderdaad ingrijpende maatregelen nodig zijn. Veel kinderen maken gebruik van de jeugdzorg. Op sommige plekken misschien te veel.

Er zal dus iets moeten veranderen. Toch is het tempo van de bezuinigingen, zoals het nu staat gepland, veel te fors. Voor dit jaar zou het 374 miljoen euro betekenen, voor volgend jaar bijna 500 miljoen euro en het jaar erop nogmaals 100 miljoen euro. Afgesproken is nu dat het bezuinigingstempo zal veranderen. Het wordt in de komende jaren bevroren op het niveau van 374 miljoen euro bezuinigingen. Het eerste jaar zal ook de 511 miljoen euro inboeking worden teruggedraaid. Het klopt dat voor 2026 nog steeds het ravijn van 961 miljoen euro staat. Wel is afgesproken dat tussentijds een commissie van deskundigen aan de slag gaat om te onderzoeken of wat nu is afgesproken wel reëel is. Het lid ABDI is benieuwd naar wat dit betekent voor de inhoudelijke gesprekken met het Rijk en voor de hervormingsagenda, die er nog steeds niet is. Daarmee is er een soort stilstand. Die kan de stad zich niet veroorloven, als je ziet hoe slecht het gaat met jeugd en jeugdbescherming. Zij vraagt daarop in te gaan.

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 19 april 2023

Wethouder MOORMAN antwoordt dat het inhoudelijke akkoord nog gesloten moet worden. Het moet ook gesloten worden met de aanbieders, de cliënten en de professionals, dus binnen de vijfhoek. Alleen de financiële kaders ervoor zijn nu afgesproken. Amsterdam is overigens al heel hard aan de slag. Er is al praktijkondersteuning voor de huisartsenpraktijken. Er zijn al lokale teams en er wordt al geordend. Er is het gesprek over de enkelvoudig specialistische jeugdhulp. In het specialistische deel zijn de aanbieders in aantal teruggebracht, om met kernpartners te werken. Ook in de regio Noord-Holland is men al heel hard aan het werk, ook met het residentieel verblijf en de proeftuin. Er gebeurt in de tussentijd dus van alles. Dit laat zien dat besparingen niet zo snel gaan als het Rijk denkt dat ze zouden gaan. Het lid ROODERKERK merkt op dat basisschool Samenspel in Zuidoost afgelopen week twee dagen de deuren heeft moeten sluiten vanwege een online dreiging. Woensdagmiddag 12 april plaatste iemand een bedreiging onder een TikTok-bericht van een medewerker van de school. Hierop besloot de school de deuren dicht te houden. Afgelopen maandag heeft de school in samenspraak met de politie besloten de deuren weer te openen. De Cito-toets voor leerling van groep 8 begon daarmee wel een dag te laat. Helaas is dit geen uniek incident.

Afgelopen maand waren er nog twee scholen in Nederland die de deuren moesten sluiten vanwege online bedreigingen. Zij vraagt of de wethouder in gesprek is met de school in Zuidoost. Hebben de leerlingen hinder ondervonden door het uitstel van de Cito-toets? Gebeurt dit soort incidenten vaker in de stad? Wat voor maatregelen worden er genomen om te voorkomen dat dit ook in de toekomst gebeurt? Wat voor maatregelen neemt de politie om de schoolveiligheid te bevorderen? Kijkt men daarbij ook naar basisscholen? Wethouder MOORMAN antwoordt dat zij het ook afschuwelijk vindt, maar zij kan geen politie-informatie delen. Er is volop politieonderzoek gaande naar de casus. Het is goed dat de raad een motie heeft aangenomen waarin men vraagt een schoolveiligheidsprogramma ook in het basisonderwijs aan te bieden. Er is ook vanuit de politie al langer aandacht voor de basisscholen, ook voor het geven van voorlichting. Er lopen op dit onderwerp al meerdere programma’s. Zij heeft geen controle over TikTok, dus is het moeilijk om dit soort dingen te voorkomen. Het is vooral belangrijk om samen een weerbare samenleving te vormen. Daarover is zij in gesprek met Samenspel. Zij heeft contact gehad met de bestuurder Harry Dobbelaar. Het lid ROODERKERK vraagt wat concreet gedaan kan worden om te voorkomen dat dit vaker gebeurt, en dat scholen gesloten moeten worden vanwege dreiging.

Wethouder MOORMAN kan niet ingaan op het dreigingsbeeld. Politie en school samen bepalen wat op dat moment verstandig is. Het is belangrijk dat er een netwerk bestaat en dat je weet hoe te handelen. Dat betekent dat er een goed contact moet zijn met de school. Er is het Actiecentrum Veiligheid en Zorg die erop in kan spelen. Ook is er het Schoolveiligheidsteam. Het is belangrijk dat op dat moment de infrastructuur aanwezig is, en dat is zo. Het lid ABDI merkt op dat in de zomer de Digital Service Act (DSA) in werking treedt. Daarmee krijgt de overheid veel meer mogelijkheden om social media ter verantwoording te roepen bij online criminaliteit, of om kinderen te beschermen tegen negatieve invloeden van de online-wereld. Kan het college liefst voor de zomer een brief sturen over wat de implementatie van de DSA betekent en wat Amsterdam ermee kan doen? Wethouder MOORMAN antwoordt dat zij dat op zal nemen met de burgemeester. Zij kan niets zeggen over de termijn. Het lid PERDOK merkt op dat er verschillende interventies zijn geweest in het onderwijs. De wethouder is hard bezig met het oplossen van de problematiek en de kwaliteit van het onderwijs te waarborgen. Toch is er van de week een artikel verschenen

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 19 april 2023

over de vijf basisschooldirecteuren die opstappen. Naar aanleiding van dat artikel zal zij een aantal schriftelijke vragen indienen namens haar fractie. Zij vraagt welk noodplan de wethouder heeft om op korte termijn de scholen te ondersteunen bij het vertrek van de directeuren. Is er op korte termijn een noodplan? Wethouder MOORMAN antwoordt dat het lerarentekort zich ook uitstrekt tot een schoolleiderstekort. Net zoals bij het lerarentekort is dit niet gelijkelijk verspreid over de stad. Er is een duidelijke relatie tussen het lerarentekort en het schoolleiderstekort. Schoolleiders staan onder grote druk door het lerarentekort. Ze zijn voortdurend bezig ervoor te zorgen dat er in elke klas een leraar aanwezig is, als is het maar een onbevoegde. Dat beperkt ruimte en tijd om ook andere werkzaamheden te verrichten, zoals met betrekking tot de pedagogische visie van de school. Het wordt zwaarder voor schoolleiders, en er zijn er die daarom vertrekken. Een goede schoolleider is de beste manier om het lerarentekort tegen te gaan. Er dreigt dus een negatieve spiraal. Daarom is het belangrijk het schoolleiderstekort tot onderdeel te maken van de Lerarenagenda, die nog voor de zomer aan de commissie voorgelegd wordt.

Op dit moment worden de schoolleiders ondersteund met een ondersteuningsbeurs van 10.000 euro, zodat in ieder geval de administratieve last door een ander kan worden overgenomen. Bekeken wordt hoe nog beter ondersteuning kan worden gegeven aan de schoolleiders. Het lid MANGAL vraagt wat het college wil doen om de veiligheid van de fietsroutes van jonge leerlingen te waarborgen. Wethouder MOORMAN antwoordt dat dit een onderwerp is dat bij de wethouder Verkeer en Vervoer thuishoort. Fietsveiligheid zou een prioriteit in Amsterdam moeten zijn. Met minder auto’s in de stad verbetert de fietsveiligheid in de stad. Daarom is er de Agenda Autoluw. Zij gaat nog in op het eerdere verzoek van het lid Rooderkerk om te reageren op de insprekers van vandaag. Het is waar dat er minder kinderen minder hoog op de lijst zijn gekomen dan vorig jaar, maar toch zijn er nog teleurstellingen. Zij realiseert zich dat terdege. Het is met ongeveer 70 middelbare scholen niet mogelijk om alle kinderen op hun eerste voorkeur te plaatsen. Dat komt niet door te weinig plek, of door te weinig goede scholen. Het komt omdat populariteit zich steeds op weer andere scholen clustert. Scholen zitten ook vast in een schoolgebouw met de beperking die dat heeft. Al jaren wordt geprobeerd om het loting- en matchingsysteem zo eerlijk en transparant mogelijk te maken.

Wel blijft het zo dat de plaatsingsgarantie, dus dat je in ieder geval op een van de twaalf scholen wordt geplaatst, en de staartverbetering, waarbij minder kinderen laag geplaatst worden, soms voor verwarring zorgen. De schoolbesturen hebben hierbij de regie. Zij denkt met de schoolbesturen dat deze twee aanpassingen tot een betere uitslag voor meer leerlingen leidt. In deze uitslag is maar één leerling op plek 11 terechtgekomen. Het is niet zo dat er een fout in het systeem zit, maar de uitslag is voor die ene leerling heel onfortuinlijk. Zij vraagt het OSVO om voor die leerling iets buiten de regels te doen, omdat je dan eigenlijk over moet gaan tot het handmatig plaatsen van een extra stoeltje. Dat zou bijvoorbeeld op plek 10 kunnen, zodat de leerlingen op plek 11 in ieder geval gelijk zijn geschakeld aan de leerlingen op plek 10. Dat blijkt echter juridisch risicovol te zijn. Als je zoiets voor één leerling doet, waarom dan niet voor de anderen? De VSA vroeg of het niet kan voor alle 27 leerlingen, met de suggestie er een hele klas bij te plaatsen. De vraag is natuurlijk of al die leerlingen hetzelfde willen. Dat lijkt heel onwaarschijnlijk. De ene wil veel creatief onderwijs, de andere juist technisch of nog wat anders. En verder zou een extra klas met 27 leerlingen niet een jaar, maar een hele schoolperiode blijven bestaan.

Het zou een enorm zware belasting zijn voor een school. Inmiddels is ook een tweede ronde geweest, waarbij alle kinderen gelukkig op hun eerste keuze terecht zijn gekomen. En dan is er nog de wachtlijstprocedure, waarbij kinderen mogelijkerwijs via de wachtlijst toch nog op een school van meer voorkeur terecht kunnen komen.

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 19 april 2023

Regelmatig wordt onderzoek gedaan naar het effect op kinderen die op een andere school terechtkomen dan de gewenste. Begrijpelijkerwijs is er dan teleurstelling. Maar gelukkig blijkt er in de schoolresultaten en in het geluk van kinderen geen verschil te zijn tussen kinderen die hoger of lager zijn geloot. Het lid MANGAL is het niet eens met de koppeling van autoluw en veilige fietsroutes. Hij verzoekt de inspreker nog eens in te spreken bij de commissie MOW. BESPREEKPUNTEN 3.

Kennisnemen van de raadsinformatiebrief ter afdoening van de toezegging over Bestuursrapportage 2021 Maatschappelijke ondersteuning Amsterdam en de toezegging over beter zicht op sociale basis. (VN2023-005650) Dit punt is afgevoerd van de agenda. Publieke Gezondheid en Preventie 4. Raadsbrief Amsterdam Vitaal & Gezond: terugblik 22 - vooruitblik 23 (VN2023010214) De VOORZITTER licht toe dat dit punt ter kennisname is aangeleverd voor de vorige vergadering. Het verzoek tot bespreking komt van de leden Hoogtanders, Wehkamp, Van Pijpen, Runderkamp en Didderen. Het lid HOOGTANDERS zal zich beperken tot de thema’s groeiende stad en personeelsproblemen, omdat voor integrale bespreking haar de tijd ontbreekt. Amsterdam groeit in 2040 naar 1,1 miljoen inwoners. De zorgvraag is dan oneindig veel groter dan nu, met de al bestaande structurele personeelstekorten. Die tekorten zullen in 2040 niet opgelost zijn. Een van de initiatieven van Vitaal & Gezond met betrekking tot de groeiende stad is dat men naar aanleiding van de ervaringen met Strandeiland voornemens is om het welzijns- en zorgaanbod tot onderdeel te maken van de gebiedsplannen. Zij vraagt hoe het dan moet met gebiedsplannen die al zijn vastgesteld. Daarin is dan waarschijnlijk dan geen ruimte opgenomen, zoals ook blijkt met de ervaringen in Weesp. Zij vraagt een reactie. Qua personeel wordt ingezet op de zijinstroom.

Er worden loopbaanpaden voor gemaakt. Er zijn kwartiermakers van de gemeente aan het werk in deze trajecten. Concrete resultaten over wat er van de zijinstroom verwacht mag worden zijn er nog niet. Zij vraagt naar de stand van zaken. Wat zijn de ambities? Wanneer kunnen die gerealiseerd worden? Ook het behoud van medewerkers is belangrijk, en daarvoor haalt men de toverformule van gratis parkeerplekken weer van stal. Dat gebeurt ook voor leraren en kinderopvang. Zij vraagt hoe de wethouder dit probleem denkt op te lossen, met een afnemend aantal parkeerplaatsen. Hetzelfde geldt voor wonen. Het streven is het zorgpersoneel te behouden voor de stad. Inmiddels zijn er in deze regio van 8000 woningtoewijzingen nog maar 25 zonder voorrangsregels. Is een voorrangsregeling nog wel een oplossing voor dit probleem? Hoeveel voorrangsregels wil de gemeente nog instellen? Het lid VAN PIJPEN vraagt of de VVD af wil van de voorrangsregeling voor zorgen onderwijspersoneel bij woningtoewijzing. Het lid HOOGTANDERS stelt voor om kritisch te kijken naar alle voorrangsregelingen. Als je iedereen voorrang geeft, werkt de voorrangsregeling niet meer.

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 19 april 2023

Het lid VAN PIJPEN vraagt of het lid Hoogtanders vindt dat zorgpersoneel geen voorrang meer moet krijgen. Het lid HOOGTANDERS vindt dat niet, maar op dit moment heeft bijna iedereen voorrang. Dat betekent dat niemand voorrang heeft. Het lid RUNDERKAMP vraagt hoe het lid Hoogtanders aankijkt tegen het opiniestuk van haar collega’s Von Gerhardt en Martens over het openstellen van de voorrangsregeling voor het personeel van de kinderopvang. Het lid HOOGTANDERS antwoordt dat er integraal naar de voorrangsregels moet worden gekeken. Zij snapt de inzet ervan, maar bij een tekort aan woningen en voorrang voor zoveel mensen, moet je toch kijken of het zo kan. Het lid RUNDERKAMP wijst op het pleidooi in het opiniestuk om nog meer mensen toe te voegen aan de voorrangsregelingen. Het lid HOOGTANDERS wil een gesprek voeren over alle andere voorrangsregels die er zijn. Het lid WEHKAMP vraagt welke andere groepen kritisch bekeken moeten worden. Het lid HOOGTANDERS antwoordt dat men steeds gefragmenteerd aan iedereen voorrang geeft. Welke je dan moet schrappen? Dat debat wil zij niet voeren. Zij constateert alleen dat als iedereen met een vinkje voorrang krijgt, het geen zin meer heeft om een voorrangsregeling te maken. Zij doet de suggestie dat de wethouder eens met haar collega’s in het college gaat overleggen over dit probleem.

Wethouder Moorman heeft last van het parkeerprobleem en het wonen en wethouder Scholtes heeft hetzelfde. Soms lijkt het alsof de wethouders in het college elkaar meer in de weg zitten dan elkaar helpen. Het lid WEHKAMP wil ingaan op de coalitie mentale gezondheid. Er moet volgens het college aandacht zijn voor de culturele diversiteit in de stad. Dat is inderdaad belangrijk, maar er is ook aandacht nodig voor de verschillen in behoeftes bij mentale gezondheid tussen mannen en vrouwen. Wil de wethouder de resultaten van het onderzoek naar vrouwen en zorg in Amsterdam betrekken bij de Aanpak Vitaal & Gezond? Het is goed te lezen dat de stedelijke transfertafels zijn ingericht voor de zorg na een behandeling in Amsterdam, als het na verwijzing niet lukt om tijdelijke zorg te vinden die bij iemand past. Kan de wethouder informatie geven over de transfertafels? Welke soorten zijn er, hoe functioneren ze, en hoe effectief zijn ze? Zij vraagt uiterlijk begin volgend jaar de evaluatie van de transfertafels aan de commissie te sturen. Het is goed dat er specifieke aandacht is voor arbeidsmarkt en onderwijs, maar zij mist in het overzocht hoe mensen die in de zorg werken tegen deze vragen aankijken. Zij zijn zelf onderdeel van de coalitie en weten wat de zorg voor hen aantrekkelijk maakt, en wat beter kan.

De coalitie werkt aan een digitale voordeur, zodat Amsterdammers goed de weg weten te vinden in de zorg. Peer-to-peer online communities en zelfhulp zijn onderdeel van deze digitale voordeur. Hierbij zullen Amsterdammers privacygevoelige informatie delen, ook voor hun gezondheid. Wat zijn de privacy risico’s voor Amsterdammers als deze digitale voordeur wordt ingevoerd? Op welke manier wordt privacy bij design toegepast, en hoe worden deze gebruikers voorgelicht over de risico’s van het delen van informatie? En dat de informatie die gedeeld wordt door de peers misschien niet altijd juist is? Hoe voorkom je dat Amsterdammers verkeerde zorgadviezen gaan overnemen? Het lid VAN PIJPEN vindt Amsterdam Vitaal & Gezond een cruciaal thema. Het moet bureaucratie verminderen, schotten weghalen en zorg toegankelijker en beter

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 19 april 2023

maken. Dat belang wordt alleen maar groter doordat de regionale afspraken die in het kader van het Integraal Zorg Akkoord moeten worden gemaakt, via dit programma gaan lopen. Vrijblijvendheid, zo daar sprake van was, moet nu van het programma af zijn. Dat betekent ook dat de verslagen van Amsterdam Vitaal & Gezond voor de raad steeds belangrijker worden. Hiermee moet de controlerende taak uitgeoefend worden. Dit is een overzicht. Maar is het alles wat er gebeurt binnen Amsterdam Vitaal & Gezond? Of gaat het alleen om een aantal voorbeelden? Zij is blij met de aangekondigde monitor. Maar het is ook van belang dat er een substantieel verslag komt. Zij leest over allerlei successen, maar het is ook logisch dat er soms dingen misgaan. Het is interessant te horen wat er niet lukt en welke lessen men daarvan leert. De Lang Leven Thuisflats betekenen een uitstekend initiatief. Zij is benieuwd hoe de verbinding tussen Wmo en de Wlz, de Zorgverzekeringswet, in de praktijk gaan werken. Hoe verhoudt zich dat tot de woonzorgvisie die binnenkort besproken wordt? Eerder is al veel gesproken over de cultuur sensitieve zorg. Zij vraagt hoe het daarmee staat, in verband met het initiatiefvoorstel van GroenLinks over bestrijding van racisme. Verder wil ze weten wat de inkoop samen met Zilveren Kruis inhoudt.

Hoe verhoudt zich die met de eigen keuzes op het gebied van aanbestedingen en subsidieregelingen? Het lid Wehkamp stelde al een goede vraag over de digitalisering. Haarzelf viel een regeltje op: ‘Daarbij hebben wij extra aandacht voor Amsterdammers die minder wijs zijn in de digitale wereld.’ Dat is cruciaal, want het is bij zorg essentieel dat mensen die kwetsbaar zijn de weg vinden. Hoe houdt men er rekening meer? Er staat dat meer financieel inzicht in de achtergronden van Amsterdam Vitaal & Gezond gewenst is. Het is de vraag wat dat verandert in de financiële stromen en in de governance, nu het als regionaal samenwerkingsverband wordt uitgevoerd. Het lid RUNDERKAMP noemt de twee ambities van Amsterdam Vitaal & Gezond voor 2040: alle Amsterdammers gelijke toegang tot een goede gezondheid en tien gezonde levensjaren erbij. Hij ondersteunt dit programma van harte. Toch mist hij in de brief aandacht voor mensen met een zichtbare of onzichtbare beperking. Hij vraagt wat de gemeente specifiek voor die doelgroep doet in het kader van Amsterdam Vitaal & Gezond. Het lid HOOGTANDERS vraagt hoe haalbaar die ambitie is, gelet op de personeelsproblemen en de groei van de stad. Het lid RUNDERKAMP geeft in overweging om die vraag aan de wethouder te stellen. Het lid HOOGTANDERS wijst erop dat de ambitie door het lid Runderkamp onderschreven wordt. Het lid RUNDERKAMP bevestigt dat.

Hij vindt het goed dat het college uitspreekt dat men in 2040 gelijke toegang heeft tot een goede gezondheid en tien gezonde levensjaren erbij heeft. Het is goed om een jaartal te noemen en een doel. Hij kan niet zeggen hoe groot de kans is dat de doelen dan bereikt worden. Hij leest in de brief dat Amsterdammers voor wie bewegen minder vanzelfsprekend is, sneller toegang vinden naar een passend aanbod door een betere samenwerking tussen het medisch en sociaal domein, gericht op bewegen. Waar baseert de wethouder dat op? Wat betreft de digitale zorg viel hem de passage op waarin staat dat de digitale innovaties zorg toegankelijker en efficiënter kunnen maken, en tegelijkertijd een oplossing kunnen bieden voor de personeelstekorten. Uit onderzoek van de Universiteit van Maastricht bleek echter dat de digitale innovaties in de zorg niet per definitie leiden tot een vermindering van de werkdruk voor het zorgpersoneel. Hij vraagt een reactie. Ook las hij dat de coalitie besloten heeft het heft in eigen handen te nemen en de digitalisering van zorg en welzijn niet over te laten aan de markt. Wil het college echt zelf gaan innoveren in de zorg? Hij vraagt een reactie.

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 19 april 2023

Het lid DIDDEREN sluit zich aan bij het lid Van Pijpen over de volledigheid van de rapportage. Wanneer mag de commissie een overzicht verwachten van alle acties en resultaten van het programma, aanvullend op de genoemde successen in de brief? Er staat dat er minder instroom wordt gerealiseerd voor de ggz. Zij vraagt of daadwerkelijk datzelfde percentage geldt voor de vermindering van het aantal Amsterdammers met mentale gezondheidsklachten. Wat wordt er gedaan aan preventie? Zij leest zij bij het stuk over mentale gezondheid dat er wordt ingezet op ondersteuning die recht doet aan de culturele diversiteit van een stad. Zij vraagt hoe men dat precies doet. Wat wordt eraan gedaan om de zorg inclusiever te maken en bijvoorbeeld de diversiteit onder zorgverleners te verhogen? Bij de coalitie chronische zorg wordt ingezet op beweging. Zij vraagt wat de rol van voeding is in de aanpak Amsterdam Vitaal & Gezond. Zij bedankt overigens wethouder Moorman voor haar inzet van de afgelopen weken voor het betaalbaar maken van gezonde voeding. Het lid MANGAL is blij dat er aandacht is voor de cultuur sensitieve zorg. Hij vraagt welke culturen daarbij bediend worden, en welke nog niet bereikt worden. Verder wil hij weten welke ervaringsnetwerken worden ingezet om andere culturen te kunnen bereiken.

Wethouder SCHOLTES legt nog eens uit dat Amsterdam Vitaal & Gezond een coalitie is van partijen zoals de gemeente, de zorgverzekeraars, Cliëntenbelang. Alles wat in het stuk staat, is een gezamenlijke ambitie van de coalitie. Dus niet alleen van de gemeente. Verder verscheen gister een advies van de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving, waarin gewezen wordt op de alarmerende staat van de gezondheidszorg in Nederland en waarin het belang benadrukt wordt van het verschuiven van de focus, van het repareren naar het voorkomen van gezondheidsschade. Daarbij wijst men erop dat de omstandigheden waarin mensen leven, wonen en werken van cruciaal belang zijn. De wethouders Zorg van de grote steden hebben dat rapport omarmd en het kabinet opgeroepen ermee aan de slag te gaan. Het advies wijst op het belang van het versterken van de positie van de GGD’s in Nederland. Hij antwoordt het lid Hoogtanders dat de grote ambities laten zien hoe groot de toekomstige transformatie gaat worden. Het verschuiven naar preventie, meer aandacht voor gezondheidszorg, voor volksgezondheid, en dan nog de zorg zelf. Hij maakt zich zeker grote zorgen over de personeelstekorten. Graag spreekt hij daarover later nog eens uitgebreid. Hij is blij met GALA en IZA, die ook die kant op wijzen. Er zal voor de toekomstbestendige zorg veel meer moeten worden ingezet op preventie en een gezonde leefomgeving.

Dat sluit goed aan bij de ambities van Amsterdam Vitaal & Gezond. In de coalitie kunnen IZA en GALA aan elkaar gekoppeld worden. Een raadsinformatiebrief is misschien niet meest geschikt om de commissie te informeren over wat gebeurt in het omvangrijke programma Amsterdam Vitaal & Gezond. Hij biedt aan een technische sessie te organiseren waarin alle vragen aan bod kunnen komen. Hij antwoordt het lid Hoogtanders verder dat ook voor hem het personeelstekort een grote zorg is. Hij zal met het college kijken wat daaraan extra gedaan kan worden. Er is een nieuwe cao goedgekeurd door de vakbonden. Wat betreft de groeiende stad wordt bij de planvorming ruimte gereserveerd voor maatschappelijke voorzieningen. Voor Strandeiland wordt zelfs vooraf met de zorgpartijen bekeken wat er nodig is aan maatschappelijke voorzieningen, ook gericht op zorg en gezond ouder worden in de buurt. Het lid HOOGTANDERS wil het hebben over de gebiedsplannen die al vastgesteld zijn. Daar is maar weinig aandacht voor zorg en welzijnsaanbod. Bij de casus in Weesp zie je pijnlijk dat er geen rekening mee is gehouden. Hoe gaat de wethouder dat repareren?

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 19 april 2023

Wethouder SCHOLTES denkt dat dit een goed onderwerp is voor de technische sessie. In Weesp was er geen aanbieder te vinden die in wilde schrijven voor de dagbesteding. Het lid HOOGTANDERS merkt op dat je bij stadsontwikkeling inclusief moet bouwen, met aandacht voor zorg en welzijn. Bij Strandeiland was daar aandacht voor. De ervaring leert echter dat het in de gebiedsplannen die er al liggen veel te weinig is gebeurd. Bij Weesp gaat het niet alleen over de dagbesteding, maar ook over de kinderopvang. Zij maakt zich grote zorgen over de zorg en de huisartsen. Wat gaat de wethouder doen om ervoor te zorgen dat in bestaande gebiedsplannen en in de stadsdelen waar uitbreiding is, voldoende zorgvoorzieningen zijn? Wethouder SCHOLTES antwoordt dat ook in de bestaande plannen er referentienormen voor maatschappelijke voorzieningen zijn. Of die voldoende zijn, kan nog onderwerp van gesprek zijn. Hij stelt voor daarover op een later moment verder te spreken. De voorrangsregeling voor wonen is onderwerp van discussie geweest bij de Amsterdamse aanpak volkshuisvesting. Daar wordt de discussie integraal gevoerd. Het lid HOOGTANDERS wijst erop dat dit in de coalitie als een belangrijk instrument wordt gezien. En ook in Vitaal & Gezond. Hoe gaat de wethouder daar dan invulling aan geven? Wethouder SCHOLTES antwoordt dat er invulling aan wordt gegeven op het gebied van wonen en parkeren.

Het is de bedoeling 40-40-20 te blijven bouwen met voldoende woningen voor het middensegment, omdat Amsterdam voor het personeel in de zorg steeds minder aantrekkelijk wordt om te werken. Hij zal zeker kijken wat nog extra gedaan kan worden om het personeelstekort aan te pakken. Hij antwoordt het lid Wehkamp dat mentale gezondheid en weerbaarheid een zeer belangrijk thema is. 54% van de Amsterdammers heeft last van psychische klachten, en 9% van ernstige psychische klachten. Er zijn binnen de coalitie geen afspraken gemaakt over genderspecifieke zorg. Naar aanleiding van de motie over de mensenrechtenscan wordt er onderzoek gedaan. Er wordt getoetst hoe het staat met de rechten van vrouwen. Het lijkt hem verstandig om die lessen mee te nemen in het vervolg. Er zijn twee verschillende transfertafels. Een op stedelijk niveau, voor mensen met complexe problematiek die dan snel kunnen worden verwezen naar de juiste zorg. Verder worden in Zuidoost twee huisartsenpraktijken ondersteund door de Stichting Wegwijs ggz, zodat mensen die zich aanmelden bij de huisarts sneller worden toegeleid. Over de transfertafels zal de commissie nog geïnformeerd worden met de stand van zaken. De evaluatie zal waarschijnlijk eind 2023 beschikbaar zijn. Het behoud van personeel is essentieel.

Er is veel onderzoek gedaan naar wat zorgmedewerkers zelf belangrijk vinden, bijvoorbeeld door het pensioenfonds Zorg en Welzijn. Ook de Raad voor de Volksgezondheid en Samenleving. Vaak is de reden dat medewerkers de sector in Amsterdam verlaten dat er te weinig inspraak en medezeggenschap zijn. Ook speelt de hoge werkdruk en het salaris. Naar aanleiding van deze onderzoeken is Sigra gestart met het actieleernetwerk Magneet. Dat gaat over verbetering van het werkgeverschap door de medewerker meer centraal te stellen en meer autonomie te geven. Voor digitale zorg is privacy een belangrijk thema. Voor de digitale voordeur neemt men tijdens het proces van de ontwikkeling allerlei technische maatregelen om persoonsgegevens te beschermen. Al die stappen worden ook getoetst door de Commissie Persoonsgegevens Amsterdam. Het voorkomen dat Amsterdammers een verkeerd zorgadvies gaan overnemen is een heel belangrijk thema. Dat zal later in het traject aan bod komen. Het lid BONS merkt op dat nog veel mensen moeite hebben met het digitale. Is daarover nagedacht?

12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 19 april 2023

Wethouder SCHOLTES antwoordt dat de digitale voordeur gaat helpen voor mensen die digitaal vaardig zijn. Dat ontlast dan bijvoorbeeld de huisarts, die zo meer tijd krijgt voor andere doelgroepen. Bij de ontwikkeling van de digitale voordeur worden Amsterdammers, met name de doelgroep, betrokken. Dat is om het zo toegankelijk mogelijk te maken. Digitale vaardigheid heeft zeker zijn aandacht. Er zijn in veel buurten programma’s om mensen erbij te helpen. Hij zal kijken of daar nog meer aandacht aan besteed moet worden. Hij antwoordt het lid Van Pijpen dat in de brief inderdaad een aantal voorbeelden staat; het is niet het complete beeld. Daarop kan verder ingegaan worden in de technische sessie. Raadsleden kunnen dan ook aangeven wat een goede monitor zou kunnen zijn. Hij verwacht dat het raamwerk van die monitor er dit najaar moet zijn. Terecht zegt het lid Van Pijpen dat je eerlijk moet zijn over wat nog niet goed gaat. Daar zal naar gekeken worden. De Lang leven Thuisflats zijn een belangrijk onderdeel van de Amsterdamse aanpak volkshuisvesting. Hij zal met wethouder Pels kijken hoe dat verder gebracht kan worden. De inhoudelijke kant wordt verder uitgewerkt in het veld met aanbieders en bewoners. De gemeente zal met de zorgverzekeraars gaan kijken hoe dat gefinancierd moet worden. Daarover kan verder gesproken worden bij de voorjaarsnota.

De uitvoering van het voorstel tot bestrijding van racisme in de zorg is heel belangrijk. Sigra start met het actieprogramma Tegengaan van discriminatie en racisme in zorg en welzijn. In dat programma gaan organisaties binnen zorg en welzijn ervaringen uitwisselen, en acties uitzetten gericht op het verminderen van racisme op de werkvloer en tussen het personeel. 10-20 aanbieders zullen zich moeten committeren aan het actieprogramma. Binnen twee jaar moeten zij aan de slag zijn met het uitvoeren van dat programma. Er wordt momenteel een projectleider gezocht. Als er meer over bekend is, laat hij dat de commissie weten. Het lid MANGAL vraagt of ook gekeken wordt naar artsen die bij de behandeling van de voorgestelde trajecten mensen van kleur op een andere manier bejegenen. Wethouder SCHOLTES weet niet of artsen hieronder vallen. Misschien kan deze vraag gesteld worden bij de technische sessie. In het algemeen gaat het natuurlijk wel om cultuur sensitieve zorg, dus hoe je racisme en discriminatie in de zorg voorkomt. Daarvoor is veel aandacht in het actieprogramma. Het lid MANGAL heeft vernomen dat sommige artsen ervan uitgaan dat mensen van kleur beter tegen pijn zouden kunnen. Wethouder SCHOLTES neemt daarvan kennis. Hij weet niet of in dit actieprogramma ook artsen aan bod komen; dat zou hij moeten checken. Het lid DE JONG snapt het punt van het lid Mangal niet.

Waarop is het gebaseerd? Het lijkt hem niet goed als de wethouder zegt dat hij kennisneemt van dit punt van het lid Mangal, want het lijkt hem niet iets wat algemeen zo wordt gezien. Wethouder SCHOLTES neemt alleen kennis van de zorg van de fractie van DENK. Hij heeft er niet met artsen over gesproken of onderzoeken hierover gezien. Wel komt discriminatie veel vaker voor dat gedacht; niet voor niets is Sigra dat programma gestart. Het is goed om daarover met elkaar te praten. Het lid BONS vraagt of agressie op de werkvloer meegenomen kan worden in het stuk over racisme en moeilijke situaties. Agressie is een reden voor veel mensen om te stoppen met hun werk in de zorg. Wethouder SCHOLTES zal het punt doorgeven aan Sigra met het verzoek hiermee rekening te houden. Het lid VAN PIJPEN herinnert eraan dat vorig jaar het initiatiefvoorstel over bestrijding van racisme in de zorg is aangenomen. Daarin staat een aantal punten dat het

13

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 19 april 2023

lid Mangal nu noemt, ook belegd met onderzoek dat daarnaar is gedaan. Zij wil de wethouder en andere commissieleden daarnaar verwijzen. Wethouder SCHOLTES antwoordt het lid Bons dat er voor agressie tegen publiek en professionals een aparte aanpak bestaat. Daarbij is ook Sigra betrokken, maar ook bijvoorbeeld politie en andere zorgpartijen. Hij zal zich daarover nader laten informeren. Hij antwoordt het lid Van Pijpen dat het fijn is dat er samen met de zorgverzekeraars gekeken wordt naar de inkoop. Als de domeinen met elkaar botsen en men er niet uitkomt in de discussie wie wat moet betalen, doet men het gewoon fiftyfifty. Zo gaat het bijvoorbeeld bij de sociaalpsychiatrische verpleegkundigen. Gezamenlijk is er best veel inkoopruimte. Bij een bundeling van krachten kom je veel verder. Het is goed dat al die inkoop gericht wordt op de doelen die in Amsterdam Vitaal & Gezond staan. Meer informatie is waarschijnlijk te krijgen in de technische sessie. Het ontwerp van de digitale voordeur gebeurt samen met Amsterdammers, de doelgroep en professionals zoals huisartsen, professionals in het sociaal domein en de jeugdzorg. Er is daarbij veel aandacht voor inclusiviteit en het gebruiksgemak. Vanuit zijn andere portefeuille heeft hij veel aandacht voor algemeen digitale vaardigheden.

Het lid VAN PIJPEN vraagt of er een garantie gegeven kan worden dat ook de niet-digitale weg toegankelijk blijft. Wethouder SCHOLTES antwoordt dat het hem vanzelfsprekend lijkt dat ook de niet-digitale weg blijft bestaan, bijvoorbeeld ook via de huisarts. Hij antwoordt het lid Van Pijpen verder dat de financiële stromen van het IZA en het GALA van groot belang zijn. In het GALA zit voor Amsterdam in de periode 2023-2026 55 miljoen euro en in het IZA zit totaal een transformatiebudget van 2,8 miljard euro tot 2027. In Amsterdam gaat dat via Zilveren Kruis. Voor de gemeente zit er in IZA vanaf 2023 een bedrag van 150 miljoen euro structureel voor versterking van de regionale preventie-infrastructuur en voor inzet in het sociaal domein. Met de partners binnen Amsterdam Vitaal & Gezond is afgesproken dat de middelen langs die lijnen van Amsterdam Vitaal & Gezond ingezet worden, waarmee de aanpak van preventie en een gezonde leefomgeving versterkt wordt. Hij verwijst het lid Runderkamp voor mensen met een beperking naar de Inclusieagenda. Er is daarnaast een integrale blik nodig bij de inrichting van de openbare ruimte, sport en bewegen. Digitale toegankelijkheid is ook belangrijk.

Het lid RUNDERKAMP vraagt hoe de doelen van Amsterdam Vitaal & Gezond, dus de gelijke toegang tot zorg en de extra tien gezonde levensjaren voor 2040, erbij betrokken worden voor mensen met een beperking. De Inclusieagenda staat los van die doelen. Wethouder SCHOLTES antwoordt dat hij later op deze vraag terug zal komen. Hij antwoordt het lid Runderkamp verder dat de stad aandacht moet hebben voor het voldoende bewegen van verschillende doelgroepen. Bij Amsterdam Vitaal & Gezond binnen de coalitie chronische zorg wordt extra ingezet op het ontsluiten van laagdrempelig bewegingsaanbod vanuit de stadsdelen. Zo wordt op de Oostelijke Eilanden voor mensen met beginnende dementie laagdrempelig bewegingsaanbod aangeboden. Het is bewezen dat dit de voortgang van dementie vertraagt. Amsterdam Vitaal & Gezond organiseert dit jaar de Sport- en Beweegweek om mensen te laten zien op wat voor laagdrempelige manier je in beweging kunt komen. Wat betreft de digitalisering in de zorg zal hij het onderzoek van de gemeente Maastricht opvragen. Hij antwoordt het lid Didderen dat de meest recente cijfers spreken van 54% van de Amsterdammers met psychische klachten, wat een hoger percentage was dan het onderzoek daarvoor. Binnenkort zal hij informatie geven over de stand van zaken en vervolgacties rondom Thrive, het programma gericht op de mentale weerbaarheid.

Binnen de coalitie chronisch zieken is voeding een belangrijk onderdeel.

14

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 19 april 2023

Het lid DIDDEREN vraagt wat gedaan wordt aan het verhogen van de diversiteit van zorgverleners en het inclusiever maken van de zorg. Wethouder SCHOLTES wijst op het bestaande personeelstekort. De gemeente is blij met iedereen die komt of blijft werken in de sector. Hij heeft geen beeld van wat precies de culturele diversiteit is. Het lid DIDDEREN denkt dat het goed is daar in te duiken. Zij snapt dat er een personeelstekort is, maar meer diversiteit bij het personeel vermindert de problemen bij zorgbehoevende mensen van kleur. Het racisme jegens zorgverleners maakt dat de diversiteit onder de medewerkers afneemt. Het is belangrijk daar integraal naar te kijken. Tweede termijn Het lid BILGIN merkt op dat er mensen zijn die zich graag laten omscholen, bijvoorbeeld naar verpleegkundige. Die moeten daarvoor dan vaak torenhoge bedragen betalen, tussen 7000 en 11.000 euro. Hij vraagt of de gemeente daarbij wil helpen. Wethouder SCHOLTES zal dit uitzoeken. Hij weet niet of er budget is voor het helpen omscholen van personeel. Het lid BILGIN wijst erop dat de gemeente wel budgetten beschikbaar stelt voor omscholing naar functies binnen sectoren die te maken hebben met klimaat. Dan moet het toch ook kunnen voor mensen die zich willen laten omscholen naar verpleegkundige? Wethouder SCHOLTES weet dat er vanuit het Rijk budgetten zijn voor om- en bijscholing.

Ook de wethouder Arbeidsmarkt heeft veel aandacht voor bijscholing van personeel. In het regionaal werkcentrum zijn specifieke trajecten voor het omscholen van personeel richting de zorg. Het lid HOOGTANDERS concludeert dat het onderwerp voldoende is besproken. Op voorstel van het lid Hoogtanders zal het punt op de raadsagenda worden gezet. Zij vraagt dat te doen na de technische sessie. Zij stelt de wethouder voor om daar in navolging van wethouder Moorman een bijpraatsessie van te maken waarbij de wethouder ook aanwezig is. Wethouder SCHOLTES gaat daarmee akkoord. De VOORZITTER schorst de vergadering van 10.35-10.44 uur. Het lid Runderkamp neemt het voorzitterschap over van het lid Yemane. Armoedebestrijding en Schuldhulpverlening 5.

Bestuurlijke reactie op het eindrapport van het onderzoek naar hoe uitvoerders omgaan met knellende mechanismen (VN2023-009192) De VOORZITTER licht toe dat dit punt geagendeerd is voor bespreking op verzoek van het lid Alberts. Het lid ALBERTS ging enthousiast lezen in de lijvige bestuurlijke reactie, maar kwam al snel tot de ontdekking dat het grotendeels een herhaling betrof van wat al in het rapport stond. De antwoorden hadden op minder pagina’s gekund. Zij las dat er veel werk te verzetten is, maar dat zou er dan op neer komen dat er nog meer vergaderd en overlegd wordt. De mensen krijgen verder cursussen en trainingen. Dat was het antwoord, waarvoor men tien pagina’s nodig had.

15

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 19 april 2023

Dit onderzoek is gestart naar aanleiding van de toeslagenaffaire. Veel mensen hadden al het gevoel dat er iets niet pluis was. Die worden nu op cursus gestuurd, terwijl ze het al weten. Verder is het bijzonder dat een leidinggevende een cursus coachend leidinggeven krijgt. Een goede leidinggevende coacht altijd bij het leidinggeven, anders ben je geen goede leidinggevende, en zo niet, waarom is zo iemand dan leidinggevende geworden? Het is de vraag of genoemde aanpak het vertrouwen gaat herstellen waaraan het volgens het rapport ontbrak. En hoe zal het effect zijn op de medewerkers? Kunnen zij gewoon aan de slag, of gaat hun tijd op aan het volgen van cursussen en overleggen? Wat krijgen Amsterdammers ermee te maken? Krijgen ze iemand die geen vervolgafspraak kan maken omdat hij op cursus moet? Of iemand die direct aan de slag gaat met de casuïstiek? Hoe gaat de wethouder dit volgen en delen met de raad? De toeslagenramp was dus aanleiding op onderzoek uit te gaan, maar de nieuwe ombudsman geeft aan dat dit zich dwars door de gemeentelijke organisaties voordoet. Is dit aanleiding om het over te zetten op de rest? Er zijn veel plekken waar mensen vastlopen in de organisatie. Soms kom je pas na vijf loketten ergens waar je iets aan hebt.

Hoe gaat men dit implementeren? Het moet toch overal landen? Het lid WILLIAMS krijgt met dit stuk meer inzicht in wat misgegaan is bij het toeslagenschandaal. Het onderzoek laat zien dat een deel van de Amsterdamse professionals onvoldoende ruimte ervaart om maatwerk aan te bieden en om knellende situaties te agenderen. Ook leest hij dat er niet altijd een terugkoppeling plaatsvindt, waardoor professionals het vertrouwen verliezen dat meldingen goed opgevolgd worden. Het is goed dat in de komende periode sessies worden georganiseerd met een bredere groep, met aandacht voor de uitkomsten van dit leeronderzoek. D66 vindt het belangrijk dat het in gesprek blijven met professionals essentieel gevonden wordt. Dat is nodig bij het zoeken naar oplossingen. Verwacht de wethouder dat de voorgenomen sessies een antwoord zullen brengen op de vraag wat anders kan en anders moet bij het (implementeren van) beleid? Hij vraagt de wethouder om na de sessies te informeren over de uitkomsten, met de vraag hoe die zullen bijdragen aan vervolgacties. In het leeronderzoek staat dat 250 professionals betrokken zijn, waarvan 100 uit Amsterdam. Ook staat er dat er vijf gedupeerde ouders van het toeslagenschandaal betrokken zijn.

Kan de wethouder onderzoeken of de mogelijkheid bestaat dat gedupeerde ouders betrokken worden bij de sessies? Dit onderzoek laat wederom de belangrijke rol zien die buurtteams spelen in het herkennen en melden van problematiek. Buurtteams zijn het eerste aanspreekpunt voor Amsterdammers. Wil men de buurtteams daarom ook kennis gaan bijbrengen van wet- en regelgeving? Zijn fractie vindt dat signalen over knellende problematiek voor Amsterdammers op een goede manier opgehaald en geadresseerd worden. Er moet voortdurend gewerkt worden aan het vertrouwen van professionals in het systeem. Dit is ook het systeem dat mede invloed heeft op het vertrouwen van de Amsterdamse familie in de overheid. Weet de wethouder nog wat dat woord ‘familie’ betekent? Het lid YEMANE merkt op dat vele medewerkers zich hard hebben gemaakt om het onrecht boven water te halen. Ook na dit onderzoek zal men oog moeten houden voor de medewerkers in de uitvoering. De bevindingen zijn pijnlijk, maar komen niet onbekend voor. Zij dankt het college voor de uitvoering van de motie en uitvoering geeft aan vier aanbevelingen. Een aanbeveling gaat over de versterking en uitbreiding van de gemeentelijke ombudsvoorziening. Vanuit de POK-regeling zouden gelden gereserveerd worden om de capaciteit van de ombudsman te versterken. De waardevolle functie van de ombudsman komt uit het onderzoek sterk naar voren.

Kan bijvoorbeeld vanuit de POK-gelden meer worden ingezet op het versterken van de ombudsman? In het onderzoek staat dat er meer aandacht moet komen voor de uitvoering. Er is vaak sprake van een enorme kloof tussen beleid en uitvoering. Zij vraagt naar opties om deze afstand te verkleinen, zodat er voeding komt om beleid te maken dat aansluit op de behoefte van uitvoerders en inwoners. Zo zouden bijvoorbeeld alle beleidsmakers of

16

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Concept Raadscommissieverslag, 19 april 2023

adviseurs een kleine caseload moeten hebben, zodat zij bijvoorbeeld een middag per week in de uitvoering kunnen werken, bijvoorbeeld bij de buurtteams. Een andere aanbeveling is het creëren van een tegengeluid. Zij mist in het onderzoek en in de beantwoording de enorm waardevolle rol van informele organisaties, onafhankelijk cliëntenbelang en ervaringsdeskundigheid. Het signaleren van verschillende knellende mechanismes is misschien wel sneller bekend bij informele organisaties. De meeste gedupeerden wonen in Zuidoost, maar tegelijkertijd zijn daar ook de minste hulpvragen geregistreerd bij de buurtteams. Zij vraagt welke rol deze belangrijke partners hebben. Kan de gemeente ze beter faciliteren en kunnen ze worden meegenomen als gelijkwaardige partners in de lerende gemeentelijke organisatie? En wordt ervaringsdeskundigheid ook meegenomen in de aanbeveling? Hoeveel ervaringsdeskundigen of sleutelpersonen werken in de uitvoering of in beleidsfuncties? Ook deze mensen spelen een cruciale rol om van de gemeente een lerende organisatie te maken. Meerdere professionals wijzen op de knellende mechanismes die ze ervaren rondom de afhandeling van het kinderopvangschandaal. Ze stellen dat de afwikkeling te complex is en te lang duurt.

In de vorige commissievergadering stelde zij vragen over Number 90 in Almere, een neutrale ruimte waar gedupeerden in samenwerking met ambtenaren naar oplossingen zoeken. De overheid is daar bij de gedupeerden te gast. Nu wordt Number 90 in het onderzoek genoemd als voorbeeldinitiatief. Zij denkt dat een soortgelijk initiatief van enorme meerwaarde kan zijn voor de gemeente en voor de gedupeerden. Zij vraagt verder hoe de raad en het college zich lerend zouden kunnen opstellen. Hoe reflecteren ze op deze gebeurtenissen? Uit het onderzoek blijkt dat politieke overwegingen een rol spelen bij agendering en opvolging van knellende situaties. Hoe kan de politiek een lerend orgaan worden? Een van de kernaspecten van het onderzoek is het luisteren naar de burger als motor voor leren. De belangrijkste feedback komt van diegenen voor wie de organisatie werkt. In dit geval is dat de burger. Een lerende organisatie luistert goed naar wat de klant van haar vraagt. Het lid HOOGTANDERS sluit zich aan bij de laatste woorden van de vorige spreker. Verandering begint aan de top.