Concept verslag

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Raadscommissieverslag, 27 oktober 2022

Vergadering Vergaderdatum Verslag vast te stellen op:

Openbare vergadering van de Raadscommissie Duurzaamheid en Circulaire economie Donderdag 27 oktober 2022 van 09.00 uur tot 10.43 uur in de Willem Kraanzaal Donderdag 17 november 2022 Voorzitter: het lid Runderkamp Portefeuillehouder: wethouder Pels Commissiegriffier: M. Diemont Verslaglegging: M. Kuiper (Notuleerservice Nederland) Aanwezige commissieleden: Bilgin (FvD), Bobeldijk (SP), Burgers (VVD), Garmy (Volt), Havelaar (CDA), Heinhuis (PvdA), Hofland (D66), Krom (PvdD), Lust (D66), Mangal (DENK), Nadif (GroenLinks), Nijssen (VVD), Van Pijpen (GroenLinks) Afwezige commissieleden: Overige aanwezigen: N. Jansen, P. Westendorp

ALGEMEEN DEEL 1. a. Opening De VOORZITTER opent de vergadering om 09.05 uur en heet iedereen welkom. Hij stelt vast dat er een quorum is. b. Mededelingen Er zijn geen mededelingen. c. Vaststellen agenda De agenda wordt zonder wijzigingen vastgesteld. d. Conceptverslag van de openbare vergadering van de raadscommissie DC d.d. 12 oktober 2022. De VOORZITTER meldt dat hij twee tekstuele wijzigingsvoorstellen heeft ontvangen van het lid Lust. Hij stelt vast dat de commissie daarmee akkoord gaat. Met inachtneming van het voornoemde wordt het verslag conform vastgesteld. e. Termijnagenda, per portefeuille Wethouder PELS memoreert haar toezegging van voor de zomer dat zij voor het einde van dit jaar met een brief zal komen over de wijze waarop het college denkt de 60% te gaan halen. Er is aan een onderzoeksbureau opdracht gegeven om ook ingewikkelde

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 27 oktober 2022

en pijnlijke maatregelen daarvoor in kaart te brengen. Nu blijkt dat het bureau nog wat langer de tijd heeft. Zij zal daarom pas in januari 2023 met de brief komen. Verder heeft zij de vragen van het lid Krom over de labelstatus beantwoord. Aan het einde van dit jaar zal terugkomen op de handhavingsstrategie voor kantoren, en op de manier waarop daarover gecommuniceerd zal worden. In de TAR en in de commissie DC is een toezegging gedaan over de wijze waarop met Liander het gesprek aangegaan zal worden over Nieuwe Meer II. Die gevraagde informatie zal eind dit jaar aan de commissie gestuurd worden. f. TKN-lijst De VOORZITTER maakt melding van het verzoek om TKN-2, de actualisatie Cluster Energie Strategie 1.0 NZKG te bespreken op de volgende vergadering. Het lid Garmy wil dit stuk graag bespreken vanwege de impact van de strategie op de toekomst van de energie-infrastructuur. Het lid Nijssen wil het bespreken omdat volgens de VVD waterstof in de regio cruciaal is. Het lid HAVELAAR vraagt met betrekking tot TKN-1 of stoppen met de waterstofvrachtwagenpilot betekent dat helemaal gestopt wordt met waterstofvrachtwagens voor afvalcollectie. Wethouder PELS antwoordt dat men zich oriënteert hoe het project verder gebracht kan worden. Daarbij wordt ook gekeken naar de mogelijkheid van elektrificatie. De uitdagingen in dit project zijn nu zichtbaar geworden.

Momenteel wordt gewogen hoe verder te gaan. Zij zal de commissie informeren als die weging is gemaakt. Naar verwachting kan zij er in het eerste kwartaal van 2023 op terugkomen. Als het eerder kan, zal zij dat niet nalaten. g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies Er zijn geen stukken ingekomen van stadsdeelcommissies. INHOUDELIJK DEEL 2. a. Opening inhoudelijk gedeelte De VOORZITTER opent het inhoudelijk gedeelte van de vergadering. b. Inspreekmoment publiek N. JANSEN spreekt op persoonlijke titel, maar ook namens het bestuur van ‘De Oeverlanden Blijven!’, over het bestemmingsplan Onderstation Nieuwe Meer II. Hij woont in Nieuw-Sloten. Vanwege zijn activiteiten in Oeverlanden is de route langs de Anderlechtlaan de meeste gebruikte. Bijna dagelijks komt hij op langs de plek waar een heel groot energiestation is gepland. Er staat al een onderstation, het groene gebouwtje onder aan de afrit van de A4 dat af en toe met blauwe neon is verlicht. Het is de bedoeling daar nog een transformatorstation met een omvang van drie maal het huidige vermogen wordt bijgezet, op een perceeltje dat níet drie keer zo groot is. Als gevolg daarvan gaat men flink de hoogte in, met een maximale hoogte van 15 m. Het hele open gedeelte vanaf het huidige transformatorstation tot aan de Oude Haagseweg wordt vol gezet met een gevel die veel lijkt op een distributiecentrum.

De bestaande kavelsloot van ongeveer 4 m is ook meteen de grens van het geplande station.

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 27 oktober 2022

Hij werd deze zomer onaangenaam verrast door de wijziging van het bestemmingsplan die voorgelegd werd en gepaard ging met een voltooide bouwtekening. Je ziet dan dat je op zo’n korte afstand straks het station zal passeren. Onlangs was er het incident met het onderstation in Dronten waar kortsluiting ontstond. Daar ligt het midden in het land, maar hier ligt het pal aan een druk gebruikt fiets- en wandelpad, en de rijbaan van de Anderlechtlaan. De milieuvereniging is zeer geporteerd voor energietransitie, maar de omvang van het perceel moet wel bepalend zijn voor de omvang van de plannen. Hij wil heel graag dat de plannen daarop worden aangepast zodat het station, zoals men zei, wordt ingebed in de omgeving. Het mag niet de omgeving gaan domineren. Het gaat om de entree vanuit de Oeverlanden als je vanuit Nieuw-Sloten kijkt. Het is onaangenaam om dan over een industrieel gebied te moeten gaan voordat je bij de natuur van de Oeverlanden arriveert. Hopelijk gaan de commissieleden zelf een keer kijken ter plekke. Vanaf de Anderlechtlaan is het heel goed te zien. Het is een uithoek van de stad, maar de energietransitie bewijst zichzelf een goede dienst als goed gelet wordt op de schoonheid van de infrastructuur die nodig is en dat men niet klakkeloos de plannen van Liander overneemt. Liander wordt gestuurd door de ACM, die alleen kijkt naar de kosten.

Dit moet gebied ook voor de komende honderd jaar aantrekkelijk blijven. Er moet anders gekeken worden naar de kosten. Hij nodigt iedereen hartelijk uit eens te komen kijken. Het lid BILGIN vraagt met welke overlast de fietsers rekening moeten houden. Verder is er door het dagelijks bestuur van Nieuw-West een inspraaktraject over de inpassing toegezegd. Denkt de heer Jansen dat de inpassing in die omgeving goed mogelijk is? N. JANSEN antwoordt dat inpassing in de omgeving mogelijk is als het plan bescheidener wordt. Er moet ruimte op het perceel zijn om de gebouwen te omgeven met een groene schil van bijvoorbeeld bomen, in de hoop dat Liander het onderhoud op zich neemt. Het huidige station ziet er aan de buitenkant verwaarloosd uit met algengroei op de wanden. Ook het erf ziet er slecht uit. Men zou daaraan meer aandacht mogen besteden, want Liander is gast in de omgeving. Zo gedraagt men zich niet. De overlast die een passant ervaart is dat je uitkijkt op een hoge wand van 15 m golfplaat. Die wordt dan wel groen geschilderd, maar zal toch een onaangenaam beeld geven. Het huidige transformatorstation na het viaduct van de A4 is al geen plezierig beeld. Komt er nog iets van driemaal die afmetingen, dan wordt het helemaal onaangenaam. Dat moet voorkomen worden, want dit staat er voor de komende honderd jaar. Het is er voor ons en onze nakomelingen.

Daarom moet goed nagedacht worden over wat men doet. Er moeten geen overhaaste besluiten genomen worden tegen zo laag mogelijke kosten. Het idee bestond dat alles al in kannen en kruiken was, omdat er een bouwtekening werd bijgeleverd bij het voorstel tot wijziging van het bestemmingsplan. Dan slaat de schrik om het hart, want Liander en Tennet zijn machtige instanties. Hij hoopt dat de raad het goed in de gaten houdt. Het gaat om een locatie die 10 km van de Stopera verwijderd is. Hij dringt er nogmaals op aan zelf eens te gaan kijken. Het lid BOBELDIJK vraagt of er contact is geweest met de buurt over inpassing van het nieuwe station. Hij begrijpt van het lid Bilgin dat het dagelijks bestuur van NieuwWest er een avond over wil organiseren. Zijn de al uitnodigingen verstuurd? N. JANSEN antwoordt dat er nog niets georganiseerd is vanuit het stadsdeel. Er zou inderdaad een buurtavond komen, maar wanneer is onduidelijk. Het gevaar bestaat dat je op die manier achter de feiten aan hobbelt en de beslissingen al zijn genomen. Het gaat om een grote kapitaalsinvestering. Als die gedaan is, zal men het niet gauw meer terugdraaien. Hij hoopt dat de leden van de commissie daarop goed letten. P. WESTENDORP spreekt namens ‘Oranje Energie – 02025’ over de energietransitie door te werken vanuit de haarvaten van de samenleving. Zij feliciteert iedereen met de verjaardag van de stad.

Vandaag bestaat ze 747 jaar, vandaar de naam ‘02025’. Wat haar betreft: 0 fossiel in 2025. Voor de realisten: Amsterdam 020 koploper in

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 27 oktober 2022

2025. Zij heeft veel respect voor het werk van de gemeenteraad in deze donkere maanden. Vermoedelijk zal men er later niet op terugkijken als een prettige tijd, met Oekraïne, het gas en de prijzen in de stad. Er is ook nog een klimaatvraagstuk, de aarde is opgewarmd. Toch komt zij met vrolijk nieuws. Er is hoop, het heet nu ‘radicale hoop’. Zij is energiecommissaris van Amsterdam. Vandaag presenteert zij zoals elk jaar op de verjaardag van de stad de cijfers van de energie. Op dit moment zit Amsterdam op 8% schone energie. De stad gebruikt 16 miljard kWh per jaar. Dat kan natuurlijk anders. Daarvoor heeft zij een groot netwerk in de politiek, de ambtenaren, de ondernemers en bij bewoners. Er zijn mensen die iets willen doen in die organisaties. Die verbinden zich rondom dit vraagstuk: hoe wordt Amsterdam koploper groene energie? Ze zijn met 4000 mensen die elkaar online en offline ontmoeten op energieontbijten. Vandaag is er een workshop waar 200 mensen getraind worden om dit jaar nog 15% aardgas te besparen. Dat gebeurt in een groot netwerk, waarvan ook de wethouder en allerlei grote ondernemingen en bewoners deel uitmaken. Ze krijgen er met dat netwerk een Bloomberg Award voor. Ze zijn met 75 energiecommissarissen, 14 hubs, 341 koplopers en een aantal coöperaties. Zoals in de stukken al staat, wordt er in de komende drie jaar 50% energie bespaard.

Over precies drie jaar vieren ze dat het gelukt is. De andere 50% energie wordt schoon opgewekt. Wat als alles lukt? Zij vraagt van het stadsbestuur branie, ruimte voor radicale samenwerking, een feestelijke coöperatieve zonnepanelenfabriek, een coöperatief windpark land en een op zee. Verder vragen ze een fastlane voor de warmtecoöperaties. Dat is op dit moment nog niet het geval. Over drie jaar kan feest gevierd worden in een fantastische schone stad. Er zijn dan heel veel meer banen; iedereen die wil kan werken. Iedereen kan toegang tot zonnepanelen hebben, in grote en kleine vorm, in truien, in gevels, in lampen. Iedereen kan toegang hebben tot betaalbare energie tegen een vaste prijs. Dat is haar toekomstbeeld. Het lid HEINHUIS vraagt een voorbeeld te geven van iets wat in de afgelopen jaren heel goed gegaan is, en wat dus vaker zou moeten gebeuren. P. WESTENDORP herhaalt dat er 341 koplopers zijn in de stad. Dat zijn mensen die in allerlei verschillende fases zitten. Sommigen zitten in de ideefase, anderen zijn al klaar. Er zijn minstens twintig projecten waar het wel gelukt is, ondanks al het uitvindwerk en gedoe, om energie te besparen en de rest schoon opwekken. Een voorbeeld is ‘Schoonschip’, een community van mensen uit de creatieve sector die met weinig middelen iets prachtigs hebben neergezet. Het zou de duurzaamste drijvende wijk van Europa zijn.

Er is ook de VvE in de Jordaan die consequent bespaard heeft en de rest zelf opwekt. Ook zijn er allerlei projecten in de Arena, de Zuidas, et cetera. Zij vraagt hulp om die projecten zichtbaar te maken. Ze hebben de fastlane nodig die ze nu nog niet krijgen. Zij vraagt elkaar te verbinden in coöperaties, vanuit je gebied, vanuit de haarvaten. Het lid NADIF vraagt wat de gemeente beter zou kunnen doen bij die fastlane. P. WESTENDORP antwoordt dat het vooral gaat om een houding, een verhouding, liefde, de zorg voor mensen die het vraagstuk snappen. Die moeten in contact zijn met de coöperaties en initiatieven. Zij ontmoet nu vaak mensen die het eigenlijk niet snappen en die vanuit een machtspositie en met weinig vertrouwen omgaan met initiatieven. Die lopen vast. Zo heeft KetelhuisWG het momenteel zwaar. Dat zou niet nodig hoeven zijn, want er is 8 miljoen euro gekomen uit Den Haag. Dat geld blijft hangen bij de gemeentelijke organisaties, maar zou vrijgegeven moeten worden. Het is bestemd voor hen, maar blijft ergens hangen. Ook MeerEnergie is een fantastisch project, waarbij het ook blijft hangen op de financiële middelen. Misschien vragen ze het niet goed aan, maar het ligt altijd aan hen. Nooit zegt iemand vanuit de gemeente: wat kan ik voor je doen? Het gaat niet alleen om praten, maar echt met kracht ondersteuning geven vanuit de gemeente.

Er moeten een paar vriendelijke mensen op gezet worden die vertrouwen geven aan die partijen.

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 27 oktober 2022

Het lid NADIF kondigt een rondvraag aan over dit onderwerp. Het lid BILGIN vraagt wat mevrouw Westendorp vindt van aardwarmte. P. WESTENDORP antwoordt dat zij dat een goede optie vindt. De meeste energie zal worden opgewekt door wind op land en wind op zee. Het zal wat haar betreft van de huidige 16 miljard kWh naar 8. Met een goed coöperatief windpark op zee met een paar honderd molens heb je al 5 miljard kWh gedekt voor de stad. Dat is al een heel grote slag. Verder zal alle warmte die lokaal geoogst kan worden, zoals uit grachtwater of diepe of ondiepe geothermie, gebruikt kunnen worden. Alles is prima. Zelf hoeft zij dat niet te bepalen. In die haarvaten, bij de ondernemers, zit een heleboel kracht. Als die kracht de ruimte gegeven wordt, zal de beste oplossing boven komen drijven. Alle intelligentie moet benut worden om te kijken wat de beste oplossingen zijn in het buitenland en in Nederland. Die moeten dan toegepast worden. Alles ligt al klaar. De optie die KetelhuisWG gebruikt, namelijk het grachtwater voor warmte, is een heel eenvoudige. In de zomer oogst je warmte en in de winter gebruik je het. Warmte is het probleem niet. Het zal vooral gaan om elektriciteit coöperatief, een mooi zonnepanelenproject met een fabriek in de stad. Het lid MANGAL vraagt om dit verhaal ook te komen vertellen in de provinciale staten van Noord-Holland. P.

WESTENDORP wil dat heel graag doen. c. Actualiteiten Er zijn geen actualiteiten aangemeld. d.

Rondvraag Het lid KROM vernam dat de warmtenetten in publiek domein zouden komen. Zij vraagt wat dat precies voor Amsterdam gaat betekenen, voor de korte en de lange termijn. Zij vraagt een brief van de wethouder met informatie over de financiële kant, wat het betekent voor de samenwerking met Vattenfall en andere. Wethouder PELS antwoordt dat de wet naar de Raad van State is gestuurd. In de afgelopen periode is er regelmatig contact geweest met de minister over deze wet. Zij stelt voor om voor het einde van dit jaar met een brief te komen. Er is namelijk ook een gesprek gaande met Vattenfall over bijvoorbeeld de consequenties die het voor BPW zou hebben, dus de gezamenlijke deelneming. Zij daarover in de brief informeren. Het lid KROM vraagt verder wanneer de uitwerking van het Isolatieoffensief verwacht mag worden. Wethouder PELS antwoordt dat dit op zeer korte termijn zal zijn. Het lid KROM vraagt naar aanleiding van de inspraak over het onderstation bij Nieuwe Meer welke invloed de gemeente heeft bij Liander. Zijn er mogelijkheden om in gesprek te gaan om het kleiner te maken, of verspreid? Wethouder PELS stelt voor dat zij dit zal betrekken bij de brief die zij zojuist heeft toegezegd. Zij zal alles op een rij zetten. Het bestemmingsplan heeft bijvoorbeeld ter inzage gelegen en er loopt al een procedure. Zij zal ook aangeven hoe de raad invloed kan uitoefenen.

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 27 oktober 2022

Het lid HAVELAAR las het bericht dat Amsterdam overspoeld wordt door ratten. Zelfs beten ze in de billen van iemand die naar het toilet ging. Zwerfafval speelt een rol bij de plaag. Welke bijdrage kan de wethouder leveren aan het tegengaan van de rattenoverlast? Wethouder PELS antwoordt dat er meerdere redenen voor de overlast zijn. Zwerfafval is daar een van. Ook wordt er gevoerd. Om dat te voorkomen is er een voerregeling ingevoerd. Er wordt over gecommuniceerd op straat. Hierbij wordt samengewerkt met de GGD. Zij stelt voor de acties op een rijtje te zetten en daarop schriftelijk terug te komen. Het lid HAVELAAR vindt dat heel fijn. Voor de komende week is heel mooi weer voorspeld, waardoor het drukker zal worden in de parken. Voorstelbaar is het dat die parken al herfst- en winterklaar zijn gemaakt. Zijn er voldoende afvalbakken wanneer straks massaal gepicknickt wordt in het park? Wethouder PELS zegt toe dat zij ook daar op korte termijn schriftelijk zal terugkomen. Het lid HAVELAAR heeft voldoende aan een simpel e-mailtje. Het hoeft geen lange brief te zijn. Het gaan erom dat er voldoende afvalbakken zijn. Wethouder PELS antwoordt dat zij snel een korte maar krachtige brief zal sturen.

Het lid NADIF vraagt de wethouder te reageren op wat de inspreker naar voren bracht over de koplopers, de relatie tussen de energiecoöperaties en de gemeente, Ketelhuis 1 en andere projecten, geld dat blijft hangen. Hoe kan dat verbeteren? Wethouder PELS antwoordt dat zij enorm dankbaar is voor dit soort fantastische initiatieven. Zijzelf is ook bij een energieontbijt geweest en zag hoeveel mensen bezig zijn met de transitie. Het uitgangspunt bij het opwekken van duurzame energie is volgens het coalitieakkoord is de coöperatieve vorm. Het lijkt haar een mooi streven om zo veel mogelijk energie straks in handen van de eigen inwoners te krijgen. Er wordt geleerd hoe de organisatie het beter kan doen. Er zijn dan ook geregeld gesprekken over dit thema, zowel ambtelijk als met de verschillende partijen. Wat betreft het Ketelhuis is deze week de volgende fase vastgesteld waarmee aanvullende subsidie verstrekt kan worden. Deze week is met MeerEnergie gesproken, ook om te kijken naar het ontwikkelgeld dat nodig is om volgende stappen te zetten en naar mogelijke ontwikkelscenario’s. Zij vindt investeringen in coöperaties door de gemeente dus heel belangrijk en zit er bovenop. Zij komt nog met de 60%-brief over de aanvullende maatregelen. Over het hoe van de energietransitie wil zij graag het gesprek aangaan met de commissie.

Zij zal hierover een brief sturen met informatie hoe de coöperaties betrokken zullen worden bij de warmtetransitie en het duurzaam opwekken. Het lid NADIF vraagt gekoppeld aan die brief ook een technische sessie te houden met betrokkenen, zodat een beter beeld ontstaat van hoe het in elkaar zit. Niet alleen de relatie tussen energiecoöperaties en ambtenaren, maar ook met de raad zal op die manier kunnen verbeteren. Wethouder PELS biedt aan om daarbij ondersteuning te geven. Als het college iets voor de technische sessie kan aanleveren, doet zij dat graag. Het lid HEINHUIS steunt het idee van een soort technische sessie-plus, waarbij ook de coöperaties zelf aanwezig kunnen zijn. De VOORZITTER constateert dat er voldoende steun is voor een technische sessie.

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 27 oktober 2022

Het lid BOBELDIJK vraagt de wethouder expliciet in te gaan op de radicale samenwerking, zoals genoemd door de inspreker. Het gaat bij de gemeente vaak stroef door de verschillende hokjes en afdelingen. Hoe kan de aansluiting op dit soort initiatieven verbeteren? Hij vraagt daarop in te gaan in de brief. Wethouder PELS zegt toe dat zij stil zal staan bij de wijze waarop de samenwerking in de komende tijd verder vormgegeven kan worden. Die ‘radicale samenwerking’ spreekt haar aan. Het lid BILGIN wijst er naar aanleiding van de bijdrage van mevrouw Westendorp op dat zonnepanelen vaak afkomstig zijn uit China. De overstap naar zonne-energie betekent dus niet zonder meer dat je van dubieuze regimes af komt. De wethouder zegt dat daarvoor een oplossing wordt gezocht. Hij vraagt of een fabriek in de stad mogelijk is. Wordt daaraan gedacht? Zo ja, hoe zit het met de grondstoffen? Wethouder PELS antwoordt dat het mooi zou zijn als er in Amsterdam een zonnepanelenfabriek mogelijk is, een waar bijvoorbeeld mensen op afstand tot de arbeidsmarkt kunnen werken. Er kan dan beter zorg gedragen worden voor de grondstoffen. De gemeente zal niet zelf een zonnepanelenfabriek bouwen, maar zij gaat het gesprek aan, ook met 02025, om te onderzoeken welke initiatieven er zijn op dat vlak en hoe de gemeente die kan versterken.

Het lid HOFLAND merkt op dat de aanbesteding voor huis-aan-huis energieadvies begint in november. Hij vraagt met een update te komen en daarbij specifiek in te gaan op het adviseren om koolmonoxidemelders en brandstofmelders aan te brengen. Dit is toegezegd door wethouder Moorman aan het raadslid Khan. Wethouder PELS zegt toe dat dit meegenomen zal worden in de advisering van de bewoners. Het huis-aan-huis energieadvies gaat inderdaad van start. BESPREEKPUNTEN Afval en Reiniging 3.

Vaststellen van de Verordening ‘afvalstoffenheffing en reinigingsrecht bedrijfsafval Amsterdam 2023’ (VN2022-032704) Het lid BURGERS vond het lijstje met wat binnenkomt en uitgaat voor berekening van de afvalstoffenheffing zeer overzichtelijk. Het was op die manier goed na te rekenen. Hij vraagt dit lijstje volgend jaar opnieuw te presenteren. De afvalstoffenheffing gaat in 2023 weer omhoog, net als in 2018 en latere jaren. Dat is jammer. Mensen betalen hun afvalstoffenheffing, maar het huisafval wordt niet erg goed opgehaald. Waarvoor betalen ze dan steeds meer? De dienstlening wordt er niet echt beter op. Bovendien is het een lastenverzwaring in zware economische tijden met stijgende kosten voor levensonderhoud. Er is een vrijstelling voor de lagere inkomens, maar de middengroepen hebben dat voordeel niet. De middengroepen zijn dus weer de dupe van deze verhoging. In de tegenbegroting van zijn fractie wordt voorgesteld om de afvalstoffenheffing te verlagen met 10%, zodat iedereen er baat bij heeft. Het lid HAVELAAR wijst erop dat de vrijstelling voor de 52.000 minimahuishoudens 21,3 miljoen euro kost. Vindt de heer Burgers dat die vrijstelling moet worden doorgetrokken naar de middeninkomens? Het lid BURGERS verwijst nogmaals naar de tegenbegroting van zijn partij, waarin staat dat de afvalstoffenheffing voor alle Amsterdammers met 10% daalt.

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 27 oktober 2022

In een bijlage bij de stukken staat het uitgangspunt dat de afvalstoffenheffing kostendekkend is met een bijdrage uit de algemene middelen van 10 miljoen euro. De ophaal van vuil laat in Amsterdam echter veel te wensen over. In die zin begrijpt hij het woord ‘kostendekkend’ niet. Er zouden immers meer kosten moeten worden gemaakt om Amsterdam schoon te maken. Het is een politieke keuze om de stad schoon te houden en daarvoor voldoende middelen vrij te maken. In de bijlage staat ook dat de kapitaallasten van investering voor de inzameling moeten worden gedekt binnen de keten. Maar volgens de VNG hoeft de opbrengst van de afvalstoffenheffing niet toereikend te zijn. Eventuele extra kosten voor de inzameling kunnen uit andere geldstromen worden gedekt. Hij vraagt een reactie van de wethouder. In het coalitieakkoord staat dat er structureel 2 miljoen euro extra voor reiniging wordt uitgetrokken. Het lid VAN PIJPEN begrijpt van het lid Burgers dat Amsterdam naast de afvalstoffenheffing geen extra middelen toebedeelt aan de reiniging. Toch staat in het coalitieakkoord dat er 10 miljoen euro vanuit de algemene middelen beschikbaar is. Dat is toch niet mis? Is de VVD dat met haar eens? Het lid BURGERS antwoordt dat de gemeente jaarlijks 1 miljard investeert. 10 miljoen euro is dan te weinig. Bovendien zie je op straat dat het bij lange na niet schoon is. Het is dus te weinig.

Het lid VAN PIJPEN wijst op het verschil tussen investeringen en exploitatiekosten uit algemene middelen. Die tien miljoen euro is structureel toegevoegd. Zij vraagt de VVD zich bij de feiten te houden. Het lid BURGERS neemt nota van wat het lid Van Pijpen zegt. Het lid BOBELDIJK is het eens met de woorden van het lid Van Pijpen. Die 10 miljoen euro is voor de komende periode. In de begroting staat dat die 10 miljoen euro er in de afgelopen periode nog niet was. Je kunt dus niet zeggen: we stoppen er 10 miljoen in en het is nog steeds vuil op straat. Het vuil op straat is nu en de 10 miljoen euro is voor de toekomst. Het lid BURGERS leest in het coalitieakkoord dat er 2 miljoen extra voor reiniging bij komt per jaar, dus structureel. Hij vroeg zich af of dat bij die 10 miljoen euro zit, of dat het er bovenop komt. Verder las hij iets over de hogere opbrengsten die het gevolg zijn van papier- en kartonophaal. Hij vraagt een toelichting. Komt dit hogere bedrag, namelijk 3,8 miljoen euro, ten goede aam het schoon houden van de stad? Zo ja, komt het dan bovenop de 10 miljoen euro waarover het steeds gaat? Het lid HAVELAAR merkt op dat voor Weesp 4,8 miljoen euro beschikbaar is, waarvan 2 miljoen euro incidentele ruimte.

Wat is dat? Kan dat nog ingevuld worden? Of is er al een bestemming voor dat geld? Verder vraagt hij wat deze afvalstoffenheffing betekent voor de inwoners van Weesp. Gaan ze ongeveer hetzelfde betalen als voorheen? Of wordt het straks schrikken voor de Weespenaren als ze bij Amsterdam horen? Voor corona bleek dat er 30% meer afval was. Inmiddels heeft Zalando drie winstwaarschuwingen gegeven. PostNL kwam vorige week met een winstwaarschuwing. Dat maakt dat de gemeente komend jaar wat minder karton mag verwachten. Als er straks minder volume is, leidt dat dan ook tot minder operationele kosten? Of zit alles vast? En als er door minder afval ook minder operationele kosten zijn, krijgen de Amsterdammers dan geld terug van de afvalstoffenheffing aan het eind van het jaar? Bedrijven gaan 17% meer betalen en bewoners 4%. Het is begrijpelijk dat je bewoners niet lastig wilt vallen met een verhoging, maar zijn de bedrijven echt zoveel meer verantwoordelijk voor het afval dat dit de extra betaling rechtvaardigt? Of zocht men gewoon iemand om de rekening te betalen?

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 27 oktober 2022

Er wordt een bedrag van 21,3 miljoen euro kwijtgescholden van de afvalstoffenheffing aan 52.484 huishoudens die bij de minima horen. Het is begrijpelijk dat het college de minima wil ontlasten door bijvoorbeeld de afvalstoffenheffing voor hen te verlagen of helemaal kwijt te schelden, zoals in Amsterdam gebeurt. Maar is de begroting Afval en Reiniging daarvoor de goede plek? Zou dit niet vanuit Armoedebeleid moeten gebeuren? Is het rechtvaardig dat alle andere Amsterdammers meer moeten betalen om de 52.484 huishoudens te compenseren? Is dat een goede keuze? Een paar jaar geleden duurde het tot begin april totdat alle kerstbomen opgehaald waren. Dit ging het afgelopen jaar veel beter, maar het kost veel geld om de kerstbomen na de feestdagen op te ruimen. Zijn er ideeën om die kosten te verminderen? Zou je misschien een verwijderingsbijdrage per kerstboom moeten gaan vragen? In een verordening waarin de afvalstoffenheffing omhooggaat moet je kijken welke specifieke uitgaven betaald kunnen worden door de mensen die het afval veroorzaken. Dan wordt de rekening voor iedereen lager. Het lid LUST vestigt de aandacht op de pilot die vanaf 1 januari 2021 in het gebied De 9 Straatjes draait, waarbij ook bedrijfsafval wordt aangemerkt als huishoudelijk afval en de gemeente ingevolge de Wet milieubeheer zorg draagt voor het inzamelen van al het afval in dat gebiedje.

De goede reden daarvoor is het verminderen van de hoeveelheid vrachtverkeer op de kwetsbare grachten. Die pilot draait nu bijna twee jaar en zal duren tot eind 2025. De feitelijke inzameling van het afval doet de gemeente en de verwerking is uitbesteed aan een externe partner. Zij vraagt of er een tussentijdse evaluatie van dit project gepland staat. Zo ja, wanneer wordt die uitgevoerd? Of komt er pas een evaluatie aan het eind van de pilot? Het lid GARMY las nergens in de brief die Amsterdammers ontvangen waar de afvalstoffenheffing precies voor is. In Utrecht stuurt men een soort brochure mee waarin staat waaraan het geld in het afgelopen jaar is besteed. Zou het een idee zijn om dat, gezien de irritatie van Amsterdammers, ook zo te doen in Amsterdam? Dus een uitleg wat de afvalstoffenheffing is, waaraan het geld afgelopen jaar is uitgegeven en welke verbeteringen hebben plaatsgevonden. Het lid MANGAL constateert dat er weer een verhoging van kosten is, naast die voor energie, inflatie, voedsel, et cetera. Uit de brief wordt niet duidelijk of de 10 miljoen euro wordt uitgetrokken voor het schoonhouden van de stad, of dat het gaat om een beperking van de stijging van de kosten voor de huishoudens. Zo staat het namelijk in de brief.

Waaraan wordt het precies uitgegeven? Het lijkt hem trouwens vanuit barmhartigheid verstandig om deze verhoging door te schuiven naar volgend jaar. De Amsterdammers hebben al genoeg andere kostenstijgingen. Het lid BOBELDIJK merkt op dat alles duurder wordt. 4% valt misschien best mee, maar het komt bovenop de andere stijgende kosten voor Amsterdammers. Tegelijkertijd zie je dat de stad investeert om de kosten beperkt te houden. Hij vraagt of de kwijtschelding is voor minima tot 120%, of zoals bij andere armoederegelingen tot 130%. Verder wordt er gestreefd naar een bepaald percentage volle containers. Je kunt geld investeren om dat percentage te laten dalen, maar dat geld betaalt zich mogelijkerwijs terug in reiniging. Je hoeft dan minder te reinigen. Hij vraagt of men integraal kijkt naar die verhouding. Als je meer investeert in afvalinzameling, gaat dat dan inderdaad minder kosten bij reiniging? Zijn er experimenten mee gedaan? De VOORZITTER schorst de vergadering van 09.50-09.55 uur. Wethouder PELS merkt op dat je in de afvalstoffenheffing het grote effect ziet van de inflatie, wat erg jammer is. De kosten stijgen gigantisch voor burgers en het college wil daaraan iets doen door de 10 miljoen euro vanuit het coalitieakkoord extra beschikbaar te stellen. Daarmee kunnen de kosten gedempt worden.

Maar toch gaat door de inflatie een eenpersoonshuishouden 13 euro meer betalen en een meerpersoonshuishouden 18 euro. Zij zegt de VVD toe dat zij jaarlijks met een dergelijk overzicht zal komen. Het klopt dat de

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 27 oktober 2022

stad nog schoner kan. De heer Burgers zegt dat het in die zin nu niet kostendekkend is, maar wil hij de afvalstoffenheffing dan nog verder verhogen? Dat zou namelijk het effect zijn. Die 10 miljoen euro extra is niet voor de reiniging zelf, maar voor het matigen van de kosten. Daarnaast zijn er nog de aanvullende middelen vanuit het coalitieakkoord die ingezet zullen worden voor de plannen die in de brief worden genoemd. Zij antwoordt de heer Burgers verder dat er inderdaad een toename is van papier en karton. Dat geeft een mooie koppeling met de ambitie voor circulaire economie, waarbij grondstof hoogwaardig verwerkt kan worden. Dat levert ook wat op bij karton, papier en textiel. De meeropbrengsten worden gebruikt om de afvalstoffenheffing te dempen, waarmee het tarief dus omlaag kan. Dat geeft een prikkel om zo hoogwaardig mogelijk in te zamelen. Zij antwoordt de heer Havelaar dat het incidenteel geld dat gereserveerd wordt naast de uitbreiding voor Weesp en de kosten die daarvoor gemaakt worden een risicoreservering is. Aan het eind van volgend jaar wordt duidelijk of het geld ook daadwerkelijk nodig was. Het lid HAVELAAR begrijpt hieruit dat men als alles meevalt aan het eind van het jaar 2 miljoen euro over heeft.

Wanneer wordt duidelijk of het geld teruggegeven kan worden of gealloceerd aan andere dingen? Wethouder PELS antwoordt dat dit inzicht bij de najaarsnota gegeven kan worden. Het lid BURGERS vraagt wat de wethouder zegt tegen burgers die niet snappen dat het ondanks een hogere afvalstoffenheffing toch niet schoner wordt in de stad. Wethouder PELS antwoordt dat zij inderdaad geregeld spreekt met Amsterdammers, ook met de reinigers en inzamelaars. Men weet haar goed te vinden als er ergens vuilnis ligt. Op basis van het coalitieakkoord heeft het college besloten om sterk te investeren op het verlagen van de kosten. Het is pech dat de kosten juist enorm stijgen door de inflatie. Daarnaast is er structureel geld gereserveerd om het te gaan verbeteren. Maar dat zal wel even duren. Zij gaat uit van ‘show, don’t tell’. Eerst wil zij stap voor stap de basis op orde brengen. Zij zal de Amsterdammers vertellen dat het inderdaad beter moet, en dat het beter kan. Zij zal zeggen dat daar plannen voor zijn die zij in de komende tijd gaat uitvoeren. Dan zal men het zien op straat. Verder antwoordt zij de heer Havelaar dat de tarieven in Weesp bij de fusie al aanzienlijk omhooggegaan zijn. Tegelijkertijd is de OZB er echter omlaaggegaan.

Wat gebeurt er met de operationele kosten als een winstwaarschuwing wordt afgegeven door bedrijven die veel kartonafval produceren? Momenteel is er veel kartonafval, maar volgend jaar, als het naar verwachting economisch minder gaat, zal het grofvuil waarschijnlijk toenemen. Mensen kopen dan namelijk minder nieuwe spullen, kopen vaker via bijvoorbeeld Marktplaats. Daardoor wordt steeds meer aangeboden. Dus als de ene stroom wegvalt, komt er een andere stroom voor in de plaats waarmee de operationele kosten gelijk blijven of zelfs hoger worden. Grofvuil is namelijk ingewikkelder om in te zamelen. Als er een verbetering bereikt wordt in het aanbieden, waardoor de kosten echt naar beneden kunnen, zal je dat uiteindelijk terugzien in de afvalstoffenheffing. Als er aan het eind van het jaar geld overblijft van de afvalstoffenheffing, wordt dat in een reserve gestort waarmee later gezorgd kan worden voor een verlaging van de afvalstoffenheffing. Het lid HAVELAAR begrijpt dat wat overblijft, in het geval de kosten meevallen, belandt in een fonds om de komende jaren de afvalstoffenheffing te dempen. Hij neemt aan dat er niets verandert aan de 10 miljoen euro van het coalitieakkoord. Dat bedrag wordt toch niet minder als de kosten meevallen? Wethouder PELS antwoordt dat zij het coalitieakkoord uitvoert tot de raad iets anders besluit.

Het college heeft goed nagedacht over wat de flinke tariefstijging betekent voor bedrijven. Eerder is het tarief echter in coronatijd kunstmatig laag gehouden, om de

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 27 oktober 2022

bedrijven op dat moment niet verder te belasten. Nu is de stijging toch doorgevoerd, want het moet kostendekkend blijven. Het lid HAVELAAR begrijpt dat er een rationele grondslag bestaat voor de stijging voor bedrijven. Die betalen niet de rekening voor iemand anders. Vorig jaar hebben burgers eigenlijk de rekening voor bedrijven betaald, en nu moet het been bijgetrokken worden. Wethouder PELS bevestigt dat beeld. De kostenstijging wordt nu doorberekend. De verlaging wordt nu in een keer ingehaald. Het is aan de raad om te besluiten over de manier waarop het systeem wordt ingericht. Haarzelf lijkt het een mooie vorm van rechtvaardigheid, omdat het heel direct is. Voor Amsterdammers die het kunnen betalen is het een prettige wetenschap dat zij op deze manier mensen die het echt niet kunnen betalen ontzien. Het zou inderdaad ook via andere potjes kunnen gaan. Zij antwoordt de heer Bobeldijk dat voor de kwijtschelding van afvalstoffenheffing de norm op 120% blijft, maar de aanvullende 10% komt uit armoede- en algemene middelen, zoals bij de begroting is besloten. Het is in die zin geen verzwaring van de afvalstoffenheffing; het geld komt er vanuit de eigen middelen bij. Zijzelf vindt het een rechtvaardig systeem, maar de raad kan desgewenst natuurlijk anders besluiten. Het lid HAVELAAR vraagt zich af van welke plek integraal gekeken moet worden naar minima- en armoedebeleid.

Als er straks een commissie is waar alle regelingen voor minima behandeld worden, ziet men dan daar die 21,3 miljoen euro ook? Of komt dat bedrag alleen in deze commissie aan de orde? Wethouder PELS antwoordt dat zij dit voor de zekerheid zal checken bij de wethouder die over armoede gaat. Zij gaat er echter vanuit dat het bedrag ook in die andere commissie aan de orde komt. In de communicatie naar de burgers toe worden al deze mogelijkheden op een rijtje gezet, zodat iedereen die het nodig heeft kennis kan nemen van alle regelingen. Het lid BURGERS verwees eerder naar het mooie lijstje dat de wethouder meestuurde, waarin je kunt zien wat uitgegeven wordt en wat binnenkomt. Als de kosten in dat staatje meevallen, wordt dat dan in mindering gebracht op de afvalstoffenheffing voor 2024? Is het een toezegging? Kan hij het zelf controleren? Wethouder PELS antwoordt dat je dat inderdaad terug kan zien in het staatje van volgend jaar. Je kunt dan zien of de kosten gedaald zijn en of dat resulteert in een lagere afvalstoffenheffing. Het lid VAN PIJPEN merkt naar aanleiding van het debatje over de kwijtschelding voor de minima dat zij de huidige regeling goed vindt. Het is niet verstandig om dat via armoedegeld te doen. Het is goed om het via een solidariteitsbijdrage rechtstreeks bij de afvalstoffenheffing te doen. Die is niet inkomensafhankelijk.

Mensen met een hoog inkomen produceren vaak meer afval. Wethouder PELS merkt op dat de kerstbomen een jaarlijkse uitdaging vormen. Er wordt gekeken naar de mogelijkheden. De uitvoering wordt echter heel ingewikkeld. Als je om een verwijderingsbijdrage gaat vragen, ben je als gemeente waarschijnlijk meer geld kwijt aan het innen ervan dan dat het iets oplevert. Nieuwe ideeën of initiatieven zijn welkom. Het lid BILGIN merkt op dat in veel gemeenten voor de kerstbomeninzameling kinderen en jongeren ingezet worden. Die krijgen in ruil voor het kerstbomenophalen een zakcentje, iets wat goedkoper uitpakt dan als de gemeente het zelf doet. Kan zoiets ook in Amsterdam?

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 27 oktober 2022

Wethouder PELS antwoordt dat over dit soort mogelijkheden nagedacht wordt, maar voor een stad als Amsterdam zijn er wat dat betreft een aantal uitdagingen. Als er veel mee gesleept wordt, veroorzaken kerstbomen zwerfafval. Zij antwoordt het lid Lust dat de commissie in februari van dit jaar voor het laatst geïnformeerd is over de pilot in De 9 Straatjes. Eind 2023 zal een tussenrapportage verschijnen, na een eerste evaluatie waarover in de commissie gesproken kan worden. Zij antwoordt het lid Garmy dat nu aan de Amsterdammers informatie gegeven wordt over wat burgers terugkrijgen voor de afvalstoffenheffing. Zij vindt het idee om bij de brief over de afvalstoffenheffing een folder te verspreiden interessant, maar haar richtlijn blijft ‘show, don’t tell’. Eerst wil zijn zorgen dat de basis op orde is en kijken wat het effect daarvan op straat is. Het kan zijn dat een aantal Amsterdammers niet tevreden is. Daarom wil zijn voor het communiceren nu eerst inzetten op de uitvoering. Er zijn bovendien al regelmatig communicatiecampagnes vanuit Afval. Daarbij kan de gevraagde communicatie over wat verwacht mag worden voor de afvalstoffenheffing betrokken worden. Zij houdt het dus in het vat. Het lid GARMY kan zich daarin vinden. Wel doet hij de suggestie om in een paar zinnen in het document uit te leggen wat de afvalstoffenheffing is.

Wethouder PELS antwoordt dat die informatie op de website staat. Het is belangrijk dat het goed uitgelegd wordt, dus misschien voldoen een paar zinnen daarvoor niet. Zij zegt wel toe dat zij zal nadenken over de manier waarop gecommuniceerd wordt met de Amsterdammers en of er mogelijkheden zijn om via het document in de brief daarover al inzicht te verschaffen, of dat een ander communicatiemiddel ingezet moet worden. Zij kan dan kijken of het past bij de communicatieafspraken van de coalitie. Het lid GARMY kan zich daarin vinden. Wethouder PELS verwijst het lid Mangal over de 10 miljoen euro naar haar eerdere antwoorden. Zij antwoordt de heer Bobeldijk dat steeds vaker integraal gekeken wordt naar afval, naast reiniging of schoon. Zo wordt er aandacht gegeven aan de verschillende hotspots in de stad met de vraag of het gaat om zwerfafval is dat gerelateerd is aan reinigen, of aan de afvalophaal. Er kan op dat punt echter nog steeds winst geboekt worden. Hopelijk gebeurt dat in de komende jaren. Het lid BOBELDIJK merkt op dat een kapotte afvalzak vaak een bende op straat veroorzaakt. Vaak gaat een zak stuk bij een volle container. De vraag is dan of het streefpercentage niet te laag is. Je kunt dat geld misschien terughalen uit een bezuiniging op de reinigingskant. Wethouder PELS antwoordt dat dit soort aspecten bekeken wordt.

Soms wordt er ook bijgeplaatst (met kapotte zakken) terwijl de container nog niet vol is. Als er overlap gezien wordt, probeer je dat te voorkomen, anders ben je dubbel zoveel geld kwijt aan opruimen van afval, vegen, en schoonmaken van restafval dat er ligt. Tweede termijn Het lid MANGAL vraagt met betrekking tot de tien miljoen of die structureel gealloceerd is voor een mitigatie van de kosten. Verder heeft hij geen antwoord gehad op zijn vraag over het uitstellen van de verhoging tot volgend jaar. Hoeveel zou dat extra kosten? Wethouder PELS antwoordt dat de tien miljoen inderdaad structureel wordt ingezet voor een verlaging van de heffing. Als het een jaar uitgesteld wordt, zou dat 20 miljoen euro kosten. Het lid MANGAL begrijpt dat het 20 miljoen euro gaat kosten als men besluit de verhoging nu niet door te voeren. Hij komt daarop later nog terug. Verder vraagt hij hoe

12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 27 oktober 2022

het zit als er volgend jaar een heel lage inflatie is. Blijft die 10 miljoen euro dan nog steeds staan voor een mitigatie van de kosten? Wethouder PELS antwoordt dat zij niet bij de coalitieonderhandelingen is geweest, maar in het akkoord staat duidelijk dat toen al de inzet was om die 10 miljoen euro structureel in te zetten voor een verlaging van de heffing voor de Amsterdammers. Het is alleen pech geweest dat er in de tussentijd zo’n enorme inflatie is opgetreden. Daarom verhogen dus nu alsnog de kosten. De intentie is echter nog steeds om de 10 miljoen euro in te zetten, ook als er straks een lage inflatie is, voor de verlaging van de heffing voor de Amsterdammers. Het lid BURGERS vraagt de afvalstoffenheffingverhoging te agenderen voor de gemeenteraad. Het mag een korte bespreking zijn. De VOORZITTER concludeert dat de voordracht voldoende besproken is. Ze wordt voor een korte bespreking geagendeerd voor de gemeenteraad. Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire Economie 4. Kennisnemen van de afdoening van toezegging TA2021-001421 - Toetsen op elektriciteitsinfrastructuur (VN2022-030548) De VOORZITTER licht toe dat dit agendapunt geagendeerd is door het lid Krom, die wil spreken over elektriciteitsinfrastructuur in relatie tot datacenters. Het punt stond op de TKN-lijst van de commissievergadering van 22 september jl.

Het lid KROM las in de brief dat de capaciteit van het netwerk in grote delen van de stad niet toereikend is, maar ook dat het beleid ten aanzien van datacenters momenteel on hold staat. Er vindt een herijking van het beleid plaats. Zij vraagt naar de stand van zaken. Haar fractie maakt zich zorgen over de belasting op het stroomnet. In 2030 zullen datacenters zelfs 40% uitmaken van het Amsterdamse energieverbruik. Wanneer wordt iets bekend over het nieuwe beleid? Hoe gaat dat eruitzien? In de TAR van 9 juni jl. vertelde de wethouder dat er een gesprek zou komen met de minister. In Q4 zou hierover volgens de termijnagenda meer informatie gegeven worden. Wanneer precies ontvangt de commissie de terugkoppeling? Kan de wethouder al iets vertellen over de inhoud? Het is van belang dat er geen nieuwe datacenters meer verrijzen in Amsterdam. Wordt hierover gesproken met de verantwoordelijke andere wethouder? Het lid NIJSSEN leest in de brief over een flexibele laadpalenpilot en vraagt zich af wat dat inhoudt. In Haarlemmermeer wordt het virtuele stroomnet Schiphol Tradepark gebruikt om op die manier te kunnen spelen met de congestie. Zou dit ook in Amsterdam toegepast kunnen worden? Het lid MANGAL leest dat de capaciteit van het netwerk in grote delen van de stad niet toereikend is. Hij vraagt in hoeverre dan ruimte moet worden gegeven aan energieverslindende projecten.

Verder wil hij weten in hoeverre datacenters in Amsterdam ook andere gebieden bedienen. Worden de Amsterdamse datacenters ook daadwerkelijk gebruikt door Amsterdammers? Het lid HOFLAND merkt op dat er sturingsmogelijkheden zouden moeten zijn voor wie nog elektriciteit heeft en wie minder, als congestie leidt tot schaarste aan elektriciteit. Hij vraagt of de wethouder die wens ook nog steeds heeft en hoe het ermee staat. Het lid BILGIN vraagt de heer Hofland wie bij zo’n congestie minder of geen elektriciteit moet krijgen.

13

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 27 oktober 2022

Het lid HOFLAND antwoordt dat de woningbouw in zo’n geval niet stil moet komen te liggen. Dat mag evenmin gebeuren voor de benodigde elektrificatie om de klimaatramp af te wenden. Het lid BILGIN is benieuwd hoe het staat met de datacenters. Het beleid wordt geëvalueerd, maar in de tussentijd krijgt de stad te maken met het grootste datacenter van Amsterdam in het Havengebied, met een elektriciteitsverbruik zo groot als heel Haarlem. Moet men daarom geen haast maken met het nieuwe beleid? Verder is het elektriciteitsnetwerk leidend voor de uitbreiding van de stad, de woningbouw en toename van de voorzieningen. Er komen naast verdichtingen in binnengebieden nieuwe wijken bij zoals Haven-Stad en Schinkelkwartier. Hoe weegt men af of iets wordt aangesloten op het warmtenet, of dat men gaat werken met warmtepompen? Die laatste vereisen veel elektriciteit. Wil de wethouder indien mogelijk wijken op het warmtenet aansluiten in plaats van mensen te dwingen warmtepompen aan te schaffen? Het lid NADIF mist in de brief iets over de samenwerking met de MRA en de provincie. Er zal goed in regioverband nagedacht moeten worden over de vraag, want je moet over de stadsgrenzen kijken als het gaat over het congestieprobleem. Dit probleem is groot en moet bekeken worden over de raadsperiodes, over 5, 10 of 15 jaar.

Daarom is zij benieuwd naar de lange termijn en de ontwikkelingen die daarin gevonden worden. Ook voor circulaire economie is energie nodig. Hoe ziet het college dat? Wethouder PELS merkt op dat er vanmiddag een bijeenkomst is van de taskforce netcongestie met alle partijen en de netbeheerders. Er zal gesproken worden over mogelijke korte- en langetermijnoplossingen voor de netcongestie. Er is toegezegd om hierop terug te komen in het vierde kwartaal. Daarbij zal zij dan de vraag van het lid Nadif betrekken. Misschien kunnen dan nog niet alle plannen voor de lange termijn gepresenteerd worden, maar wel kan inzicht gegeven worden in de manier waarop daarnaar toegewerkt wordt. Wanneer in het vierde kwartaal zij hierop terugkomt kan zij nog niet precies zeggen. Ze gaat uit van december, maar mogelijk kan het eerder. Zij zal het dan ook hebben over de goede samenwerking met de provincie. De taskforce netcongestie van de provincie werkt nauw samen met de taskforce van de gemeente. Er is veel overlap zichtbaar; wat gebeurt in Amsterdam kan effect hebben op bijvoorbeeld Diemen of Zaanstad. Amsterdam heeft de kracht om hierbij voorop te lopen en deelt de lessen met andere gemeenten. Zij antwoordt de heer Burgers dat flexibele laadpalen sneller kunnen laden als er veel stroom beschikbaar is, en langzamer werken bij weinig stroom.

Daarmee dragen ze bij aan het verminderen van de piekbelastingen. De piekbelasting is de grootste uitdaging. Tot op heden is het energiesysteem vormgegeven op basis van de maximale belasting op een piekmoment. Er is op die manier best wel ruimte op het net. Eigenlijk is er een echte congestie als er sprake is van een volledige belasting, en een papieren congestie omdat er een maximaal aantal vergunningen is afgegeven waarmee de belasting theoretisch totaal is. Met alle partners wordt geprobeerd om alle mazen in de wet te zoeken om nu al te kunnen sturen. Zo wordt gekeken naar het voorbeeld van SADC, waarbij samengewerkt wordt en bedrijven onderling elektriciteit delen als dat nodig is. Ook de haven kijkt of een dergelijk programma vormgegeven kan worden. Het lid BILGIN merkt op dat de gemeente graag over wil stappen op elektrische voertuigen. Maar als die met flexibele laadpalen niet zeker kunnen zijn van een hoge of lage oplaadsnelheid, wordt daarmee de betrouwbaarheid van het alternatief minder. Wethouder PELS antwoordt dat het op zo’n schaal gebeurt dat dit kan worden voorkomen. Dit aspect is onderdeel van het onderzoek naar de best mogelijke inrichting. Zij denkt dat het op zo’n schaal gebeurt dat een auto die op moet laden niet plotseling te maken krijgt met een te lage oplaadsnelheid. Je kunt zorgen voor uitwisseling tussen de laadpalen.

Door dit nu op te starten en het te onderzoeken krijg je een beeld hoe dit op de lange termijn kan worden uitgerold. Het zou fantastisch zijn als elektrische auto’s door

14

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 27 oktober 2022

uitwisseling kunnen werken als een batterij van de stad. De kinderziektes zullen de komende tijd ongetwijfeld nog aan het licht komen. Het lid NIJSSEN vraagt of er een bepaald gebied is waar dit geprobeerd wordt. En hoe lang loopt de pilot dan? Wethouder PELS zegt toe dat zij dit betrekt bij de aangekondigde brief. Zij zal dan meer informatie geven over het gebied van de pilot en de duur. Het lid NIJSSEN vraagt in welke mate Amsterdam het virtuele netwerk van Haarlemmermeer kan overnemen. En op welke termijn zou dat kunnen? Wethouder PELS antwoordt dat er door de taskforce netcongestie wordt gekeken naar de lange termijn. Hoe zorg je voor de langere termijn voor dikkere kabels? Er is van alles nodig om het net te verzwaren. Daarnaast wordt door de taskforce naar de huidige mogelijkheden gekeken, en wat daarvoor nodig is. Zij heeft de minister gesproken om te zoeken naar mogelijkheden om het ‘wie het eerst komt, het eerst maalt’ af te schaffen. De minister zegt op dat punt aan te lopen tegen Europese regelgeving. Voorlopig zal men het dus nog moeten hebben van de mazen in de wet. In Haarlemmermeer hebben ze de vrijwilligheid van bedrijven weten te bereiken. Dat probeert het college nu ook in Haven. Bedrijven moeten, omdat ze niet verplicht kunnen worden, de gezamenlijke noodzaak ervaren om hieraan iets te doen.

Het kan voor een bedrijf spannend zijn om energie af te staan zonder zeker te weten of ze die zelf niet nog nodig zullen hebben. Zij hoopt als wethouder bedrijven uit te kunnen nodigen hieraan mee te doen. Het initiatief ligt nu eerst bij het Havenbedrijf en dat loopt goed. Zij wacht af hoe dit zich ontwikkelt. Het lid NIJSSEN kan zich voorstellen dat de gemeente daarbij een rol speelt. Als het goed gaat in de haven, kan het ook bij andere bedrijventerreinen uitgerold worden. Wethouder PELS is bereid toe te zeggen dat zij dit zal doen. Zij zal bedrijven uitnodigen om aan dit soort pilots mee te doen. Het lid MANGAL vraagt of ook gekeken wordt naar bijvoorbeeld zelfvoorzienende installaties voor particulieren, om het netwerk minder te belasten en de afhankelijkheid van het netwerk en Liander te verminderen. Wethouder PELS antwoordt dat daarnaar zeker gekeken wordt. Kijken naar small grids zou een revolutie betekenen in elektriciteitsland. Misschien kan dat buurtgebonden gemaakt worden, op de manier waarop het bij warmtenetten geregeld is. Er wordt gezocht naar pilots op dat terrein, maar zonder dat het als een totale oplossing gezien wordt. Je ontkomt er niet aan het net tegelijkertijd te verzwaren. Het lid MANGAL bedoelt dat je eerst de zelf opgewekte stroom gebruikt, voordat je de rest terug levert aan het netwerk.

Momenteel leveren alle zonnecellen rechtstreeks terug aan het netwerk. Je krijgt een korting op je rekening. Hijzelf zoekt naar een oplossing waarbij zelf opgewekte energie in eerste instantie door jezelf gebruikt wordt. Kom je tekort, dan haal je energie van het net. Als je teveel hebt, lever je het terug. Hij ziet dit nog te weinig in de stad. Wethouder PELS antwoordt dat het voorlopig zou betekenen dat particulieren moeten investeren in een batterij. Je moet de elektriciteit dan in huis zien te houden, dus het moet een behoorlijke batterij zijn. Technisch is dat nu nog niet mogelijk, maar wel kan je ervoor zorgen dat je aan de aanbodkant in Amsterdam geen congestie hebt. Het is voor alle Amsterdammers mogelijk om zonnepanelen te plaatsen en de stroom terug te leveren aan het net. Dat leidt nu niet tot problemen. Er zijn meerdere energieslurpers. Netcongestie komt niet alleen door datacenters of bedrijven met een heel hoge piekbelasting. Er moeten keuzes gemaakt worden; daarom is het vervelend dat het nu ‘wie het eerst komt, het eerst maalt’ is. Energieslurpers

15

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Concept Raadscommissieverslag, 27 oktober 2022

zijn bijvoorbeeld ook grote gebiedsontwikkelingen of supermarkten. Het streven is om maatschappelijke projecten die mogelijk ook energie slurpen voorrang te geven. Zij antwoordt het lid Bilgin dat de vraag over warmtenetten en de warmtepomp betrokken kan worden bij de aardgasvrij-updates die gegeven worden. Er wordt nu vaak gekozen voor warmtenetten omdat er een in de buurt ligt. Die strategie zal in de komende jaren steeds verder uitgerold worden, zodat voor Amsterdammers helder is welke buurten aan de beurt komen. Zij kunnen dan zelf de afwikkeling maken: wachten op de ontwikkeling van een warmtenet of kiezen voor een warmtepomp. Duurzaamheid gaat over alles. Er moet een gigantische transitie doorgemaakt worden. Alle andere woordvoerders in commissies, collegeleden, of directies in de organisaties moeten zich bewust worden dat duurzaamheid iets voor allemaal is. Voor datacenters zijn in eerste instantie de wethouders van Economische Zaken en Ruimtelijke Ordening de verantwoordelijken, maar zij kijkt vanuit haar portefeuilles ook mee en geeft constructieve feedback over het grote effect van datacenters op de netcongesties. Het nieuwe beleid wordt in het eerste kwartaal verwacht. Daarbij zal dan ook het vraagstuk van netcongestie expliciet betrokken worden in de afwegingen.

Het gaat om de vestiging van datacenters, maar ook heel belangrijk is de hoeveelheid energie die ze werkelijk moeten verbruiken. Moet er niet streng op gehandhaafd worden dat zij zich aan de afspraken houden? Dat betekent dat men ook effect heeft op de datacenters die er al staan. Zij antwoordt de heer Mangal dat het moeilijk is zicht te krijgen op de vraag hoe lokaal de data verbruikt worden. Het is vrij zeker dat men in Hollands Kroon niet alle data verbruikt van de aanwezige datacenters. Die levert men ook aan Amsterdam of elders in Nederland. Amsterdam vraagt met zijn sterke ICT-sector behoorlijk wat van de industrie en de omgeving. Het lid MANGAL merkt op dat de plaatsing van datacenters wellicht ook regionaal zou moeten gebeuren, in plaats van alleen binnen de grenzen van Amsterdam. Hij vraagt of men goed meet hoe de vervuiling van het gebruikte water is wanneer het terugkomt. Wat voor druk gaat het opleveren voor het schoonmaken van het water? Wethouder PELS antwoordt dat er in de provincie een datacenterstategie is vastgesteld waarbij een aantal gebieden is aangewezen voor de ontwikkeling van datacenters. Dat hebben gemeenten toen zelf aangegeven. Het gaat daarbij met name over Amsterdam en Haarlemmermeer, maar ook de ontwikkeling in Hollands Kroon is opgenomen. De weging wordt dus al regionaal gemaakt.

Zij zal de vraag met betrekking tot water doorgeleiden naar de wethouder die over water gaat. Zijzelf zal wel zorgen voor de beantwoording. Het lid HOFLAND vraagt wat het betekent om tegen Europese regelgeving aan te lopen. Betekent dat dat het niet lukt? Of dat het lang duurt met een ongewisse uitkomst? Wethouder PELS antwoordt dat de minister ermee bezig is. De minister probeert binnen Europa hiervoor ruimte te vinden. Voorlopig zal de gemeente nog uit moeten gaan van creatieve oplossingen en mazen in de wet. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is behandeld. Sluiting De VOORZITTER sluit de vergadering om 10.43 uur.

16