Concept investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier Een buurt waar werelden samenkomen Concept Juli 2025 Planteam Nieuwe Meer Oost

Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier Een buurt waar werelden samenkomen

Inhoud Samenvatting

6

1 Inleiding 1.1 Een nieuwe stadswijk 1.2 Gefaseerde plan- en besluitvorming 1.3 Ontwikkelkavels Nieuwe Meer Oost 1.4 Opgave Nieuwe Meer Oost 1.5 Leeswijzer

24 25 26 27 28 29

2 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5

30 30 32 38 40 41

Plangebied Ligging en plangrenzen Historische ontwikkeling Ruimtelijke en functionele structuur Eigendomssituatie Kansen en beperkingen

3 Kaders en ambities 3.1 Beleidskaders 3.2 Ambities voor Schinkelkwartier 3.3 Ambities voor Nieuwe Meer Oost 3.4 Omgevingseffectrapport en juridisch planologisch kader

42 42 47 48 50

4 Stedenbouwkundig plan 4.1 Van ambitie naar ontwerp 4.2 Bouwstenen voor het ontwerp 4.3 Een gefaseerde herontwikkeling 4.4 Stedenbouwkundig plan 4.5 Spelregels voor bouwen en beeldkwaliteit

54 54 56 58 60 64

5 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6

70 70 71 73 75 76 82

Programma Doorontwikkeling tot innovatiedistrict Programma op hoofdlijnen Wonen Werken Voorzieningen Functieprofielen

6 Openbare ruimte 6.1 Naar een toekomstbestendige inrichting die interactie stimuleert 6.2 Waterstructuur 6.3 Groenstructuur 6.4 Verkeersstructuur 6.5 Structurerende elementen openbare ruimte

92 92 95 97 107 109

7 Verkeer en parkeren 7.1  Verschuiving van auto naar openbaar vervoer en fiets 7.2 Verbeteren openbaar vervoer 7.3 Creëren van een autoluwe buurt 7.4 Realiseren van goede fietsverbindingen 7.5 Inzetten op een fijnmazig voetgangersnetwerk

122 122 123 126 133 136

8 Techniek en u ­ itvoering 8.1 Waterhuishouding 8.2 Grondwerkzaamheden 8.3 Nutsvoorzieningen 8.4 Civieltechnische werken 8.5 Beheer en onderhoud 8.6 Uitvoeringseisen

138 138 141 143 147 150 151

9 Ontwikkelstrategie en fasering 9.1 Regisseren en faciliteren 9.2 Privaatrechtelijke aanpak 9.3 Publiekrechtelijke aanpak 9.4 Fasering gebouwen en openbare ruimte 9.5 Fasering bovenplanse maatregelen 9.6 Monitoring

152 152 153 157 160 167 171

10 Omgevingseffecten 10.1 Bodem en ondergrond 10.2 Water 10.3 Landschap, groen en natuur 10.4 Cultuurhistorie en archeologie 10.5 Bouwhoogte 10.6 Verkeer en parkeren 10.7 Geluid en trillingen 10.8 Luchtkwaliteit, stof en geur 10.9 Omgevingsveiligheid 10.10 Overige gezondheidsaspecten 10.11 Energie en circulariteit

172 172 173 175 178 179 181 184 189 190 191 193

11 Participatie en communicatie 11.1 Participatie en communicatie p ­ rojectnota Schinkelkwartier 11.2 Participatieplan Nieuwe Meer Oost 11.3 Participatie en communicatie i­nvesteringsnota 11.4 Inspraak concept investeringsnota 11.5 Participatie en communicatie u ­ itvoeringsfase

194 194 195 196 200 200

12 Organisatie 12.1 Bestuurlijke bevoegdheden 12.2 Projectorganisatie 12.3 Afstemming met overige instanties en organisaties

202 202 203 204

13 13.1 13.2 13.3 13.4 13.5

206 206 207 207 208 208

Financiën en risico’s Opbrengsten Investeringen en proceskosten Resultaat en looptijd Bovenplanse investeringen Risico’s

Bijlagen Colofon

210 211

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Samenvatting

7

De Plantijn

inke

l

Sloterstrip

Sch

6

Schinkelhaven Nieuwe Meer Oost

Stadswijk Schinkelkwartier

Plangebied Nieuwe Meer Oost

Schinkelkwartier is één van de grote binnen­ stedelijke ontwikkellocaties van Amsterdam, waar nog volop ruimte is voor verdichting en transformatie. Het gebied ligt in het zuidwesten van Amsterdam en is strategisch gelegen tussen de Zuidas en Schiphol, nabij de groene scheg met de Oeverlanden, de Nieuwe Meer en het Amsterdamse Bos. De gebiedsontwikkeling zorgt ervoor dat een werkgebied verandert in een inclusieve, levendige en groene stadswijk die goed verbonden is met de omgeving. Dit is een opgave die ongeveer 25 jaar gaat duren.

Het plangebied Nieuwe Meer Oost, gelegen in stadsdeel Nieuw-West, wordt in het noorden begrensd door de Henk Sneevlietweg, in het oosten door de spoorlijn tussen stations Sloterdijk en Schiphol, in het zuiden door de snelweg A4 en in het westen door de Johan Huizingalaan.

We volgen voor Schinkelkwartier de vier fasen uit het Plan- en besluitvormingsproces ruimte­ lijke maatregelen (Plaberum): verkenning, haalbaarheid, ontwerp en uitvoering. In de projectnota Schinkelkwartier (2021) zijn de ambities geformuleerd: ontwikkeling van zes deelgebieden tot complete buurten met totaal 11.000 woningen, 450.000 m2 bvo voorzieningen en 1.020.000 m2 bvo werkfuncties. Met het vaststellen van de projectnota is de haalbaarheidsfase afgerond en is opdracht gegeven voor het opstellen van investeringsnota's per deelgebied, waaronder Nieuwe Meer Oost. Een investeringsnota bevat een stedenbouwkundig plan, een schetsontwerp openbare ruimte, een programma, een ontwikkelstrategie en een grondexploitatie.

Nieuwe Meer Oost bevat het voormalig IBMterrein. Het gebied heeft een ontwikkeling doorgemaakt, waarbij het oorspronkelijke polderlandschap vanaf de tweede helft van de twintigste eeuw ingrijpend is veranderd als gevolg van de aanleg van nieuwe infrastructuur en de komst van grootschalige bedrijvigheid. In de voormalige IBM-fabriekshallen zijn onder andere datacenter Global Switch en startup community B. Amsterdam gevestigd.

Riekerpark

Nieuwe Meer West

Schiphol Zuidas

Het grootste deel van Nieuwe Meer Oost bestaat uit drie in erfpacht uitgegeven kavels, waarvan twee kavels, namelijk de Timelesskavel (middelste deel) en Think District (zuidelijk deel), zijn aangemerkt als ontwikkelkavel. Datacenter Global Switch (noordelijk deel) blijft in het gebied gevestigd en breidt uit op grond van bestaande rechten. Dit kavel is daarom niet als ontwikkelkavel aangemerkt. Rondom de in erfpacht uitgegeven kavels ligt niet in erfpacht uitgegeven gemeentegrond. In het noordoostelijk deel van het gebied zijn een gemeentewerf en een recyclepunt aanwezig. Verder is het spoortalud in eigendom van ProRail en is een strook grond in het zuiden van het plangebied in eigendom van Rijkswaterstaat.

Voor Nieuwe Meer Oost is een investeringsnota nodig, omdat gevestigde erfpachters op de ontwikkelkavels bereid zijn om te ontwikkelen en omdat de gemeente daarvoor kaders wil meegeven. Met deze partijen heeft de gemeente al eerder afspraken gemaakt over ruimtelijke en programmatische kaders voor de ontwikkelkavels. De investeringsnota bevat een vertaling en verdere uitwerking van deze kaders.

Plangebied Nieuwe Meer Oost binnen Schinkelkwartier

8

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Ambities en opgaven In lijn met de Omgevingsvisie Amsterdam 2050, de Strategie Innovatiedistricten Amsterdam en de projectnota Schinkelkwartier is de opgave voor Nieuwe Meer Oost om het gebied te herontwikkelen van een naar binnen gekeerd werkgebied tot een groene, innovatieve en gemengde woon-werkbuurt. Dit vraagt om maatregelen die het woon-, leef- en verblijfs­ klimaat en de bereikbaarheid per openbaar vervoer en fiets verbeteren. In de huidige situatie kent Nieuwe Meer Oost namelijk een hoge geluidbelasting, is het gebied vooral ingericht op de auto, zijn er onvoldoende fietsen OV verbindingen aanwezig en is de wateren groenstructuur niet toereikend voor de beoogde ontwikkeling. In de investeringsnota geven we invulling aan de centrale ambitie om Nieuwe Meer Oost, samen met het naastgelegen en in de toekomst te herontwikkelen Nieuwe Meer West, door te ontwikkelen tot innovatiedistrict Nieuwe Meer: een bloeiend ecosysteem gericht op ontmoeting,

samenwerking en kruisbestuiving. De aanwezigheid van IBM en B. Amsterdam vormt daarbij een vruchtbare voedingsbodem. In dat kader hebben we voor Nieuwe Meer Oost de volgende ambities geformuleerd: • Tijd: ontwikkelen van een adaptieve buurt die voortborduurt op cultuurhistorische waarden en die meebeweegt met maatschappelijke veranderingen en behoeften • Context: ontwikkelen van een gebied, waar de buurten Nieuwe Meer Oost en Nieuwe Meer West een eenheid vormen, dat onderdeel is van een krachtig en kleurrijk stadsdeel Nieuw-West en dat voortborduurt op de structuur van de stad Amsterdam • Gebruik: creëren van een aantrekkelijk, dynamisch en innovatief toonaangevend stedelijk klimaat, dat zowel (inter)nationale als lokale doelgroepen van kenniswerkers bereikt • Ruimte: ontwikkelen van een groene stadsbuurt waar mensen prettig kunnen wonen, werken, uitgaan en verblijven, zowel overdag als ’s avonds.

Op de twee ontwikkelkavels in Nieuwe Meer Oost is ruimte voor circa 2.600 woningen, 101.000 m2 bvo kantoor- en bedrijfsruimte en 27.000 m2 bvo maatschappelijke en commer­ciële voorzieningen, waaronder een basisschool, winkels en horeca. Nieuwe Meer Oost kan daarmee ruimte bieden aan circa 5.200 inwoners en 4.850 arbeidsplaatsen. Dit programma vormt de basis voor het ontwerp en het nader onderzoek naar de haalbaarheid dat we in het kader van de investeringsnota hebben gedaan.

waarbij we rekening houden met de kaders van de projectnota en de uitkomsten van het Omgevingseffectrapport (OER) Schinkelkwartier: • Benutten van landschappelijke, ecologische en cultuurhistorische waarden (tijd) • Verbinden van het gebied met de omgeving (context) • Transformeren naar een stedelijk milieu met een hoge dichtheid (gebruik) • Verbeteren van het woon-, werk- en verblijfsklimaat (ruimte)

Stedenbouwkundig plan

Deze opgaven hebben we vertaald in vier bouwstenen, die tezamen de ruimtelijke hoofdstructuur van Nieuwe Meer Oost vormen en de opmaat zijn voor het stedenbouwkundig plan:

Op basis van de huidige situatie en de ambities voor Nieuwe Meer Oost hebben we de volgende stedenbouwkundige opgaven geformuleerd,

Ambities innovatie­ district Nieuwe Meer Oost

CONTEXT

TIJD

Samenhang en verbondenheid op verschillende schaalniveaus

Oog voor verleden en toekomst

Royale samengestelde bouwblokken

Groene binnenterreinen

Robuuste water- en groenstructuur

Netwerk van hoofdroutes, straten en paden

INNOVATIE DISTRICT NIEUWE MEER

GEBRUIK

RUIMTE

Een plek waar talent zich thuis voelt

Ideale condities om te verblijven en ontmoeten

9

10

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Gefaseerde herontwikkeling We zetten in op een stedenbouwkundig plan dat voldoende robuust is en tegelijkertijd ruimte biedt voor flexibiliteit. Daarbij wordt rekening gehouden met een gefaseerde herontwikkeling van bouwblokken en openbare ruimte, maar ook met benodigde infrastructurele en geluidafschermende maatregelen. Uitgangspunt is dat we in elke fase van de Stedenbouwkundig plan Nieuwe Meer Oost

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

ontwikkeling zorgen voor leefbaarheid en kwaliteit. In de projectnota Schinkelkwartier lag het accent op verplaatsing van het datacenter en herontwikkeling van de betreffende kavel. In de investeringsnota gaan we uit van handhaving en uitbreiding op basis van bestaande rechten. Deze uitbreiding wordt op een stedenbouw­ kundig aanvaardbare wijze ingepast.

Stedenbouwkundig plan Om het geluid van snelwegen en spoor af te schermen en rekening te houden met hoogtebeperkingen door vliegverkeer, hebben we een gebouwtypologie ontwikkeld die zonder extreme hoogte toch een hoge dichtheid oplevert. Daarbij heeft de ontwikkeling Île Seguin Rives de Seine in Boulogne-Billancourt (Parijs) als inspiratie gediend. Er komen royale samengestelde bouwblokken die een stedenbouwkundige eenheid vormen: een ‘blokkenstad’. Ieder bouwblok bestaat uit individuele panden en heeft continue straatwanden en publieke functies. De noordelijke bouwblokken op de Timeless-kavel, grenzend aan de Global Switch kavel, wijken af van deze typologie. Mocht datacenter Global Switch ooit plaats maken voor herontwikkeling, dan kan de buurt verder worden afgemaakt tot aan de Henk Sneevlietweg.

Oost goed wordt verbonden met de stad, maar ook met de overige buurten van Schinkelkwartier en de Oeverlanden.

Binnen de samengestelde bouwblokken ontstaan geluidluwe binnenterreinen, die in erfpacht zijn uitgegeven maar wel door­ waadbaar en publiek toegankelijk zijn. Met de binnenterreinen ontstaat extra ruimte voor een groene inrichting en aantrekkelijke verblijfs­plekken in het gebied: ideale condities voor de ontwikkeling van een innovatiedistrict waar je prettig kunt wonen, werken en ­verblijven.

Beeldkwaliteitsplan Om de ruimtelijke kwaliteit bij het uitwerken van toekomstige bouwplannen in Nieuwe Meer Oost te borgen is gelijktijdig met de investeringsnota een beeldkwaliteitsplan opgesteld, waarin doelen en spelregels voor het bouwen en de beeldkwaliteit zijn opgenomen. In de verkaveling van Nieuwe Meer Oost onderscheiden we drie typologieën van bebouwing: de blokkenstad, losse gebouwen in het park en het datacenter. Voor de blokkenstad zijn bijvoorbeeld spelregels opgenomen voor het opdelen van de blokken in kleinere panden en het realiseren van terugliggende opbouwen. Langs de randen van de buurt is een bouwhoogte mogelijk van maximaal zeven bouwlagen, aan de parkrand zes bouwlagen en in de buurt zelf vijf bouwlagen. Als tegenhanger van de blokkenstad komt er in het zuidelijk deel van de buurt een uitgestrekt park met losse, alzijdig georiënteerde gebouwen. Hier is het landschap de baas en zijn de gebouwen zijn te gast. Voor het datacenter zijn spelregels geformuleerd om ervoor te zorgen dat de uitbreiding zorgvuldig in de buurt wordt ingepast.

We ontwikkelen een robuuste water- en groenstructuur om Nieuwe Meer Oost beter in te bedden in de bredere context en aan te sluiten op structuren in de omgeving. Langs het spoor en de A4 komt een uitgestrekt buurtpark, met daarin het bestaande monumentale hoofdkantoor van IBM en drie nieuwe losse gebouwen. Het buurtpark vormt een cruciale schakel tussen het spoortalud in Nieuw-West en het landschap van natuur- en recreatie­ gebied de Oeverlanden. In tegenstelling tot de beslotenheid tussen de bouwblokken creëren we in het buurtpark juist licht, lucht en ruimte. In de buurt komt een hiërarchisch netwerk van hoofdroutes (Johan Huizingalaan en Henk Sneevlietweg), belangrijke langzaam verkeerroutes (de Nieuwe Sloterweg en een nieuwe noord-zuid verbinding langs het spoor), autoluwe buurtstraten en informele paden die de groene binnenterreinen ontsluiten. Er ontstaat zo genoeg ruimte voor ontmoeting en beweging. We zorgen ervoor dat Nieuwe Meer

De geschiedenis van IBM in het gebied vormt een belangrijke identiteitsdrager voor de planopzet. Het monumentale IBM-hoofdkantoor heeft een bijzondere plek in het ontwerp en blijft herkenbaar als een baken in de stad en het omringende landschap. Het water en groen in de bijhorende landschapstuin worden op eigentijdse wijze onderdeel van het buurtpark. Het is denkbaar dat het administratiekantoor, waarin B. Amsterdam is gevestigd, nog voor langere tijd gehandhaafd blijft en wordt gerenoveerd. We zien kansen om bij het verdere ontwerpproces enkele architectonisch waardevolle onderdelen van de voormalige IBM-gebouwen te hergebruiken in de nieuwe bebouwing of als kunst in de openbare ruimte.

11

12

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Programma We willen samen met de partijen in het gebied de bestaande innovatiekracht doorontwikkelen door aanvullende innovatieve bedrijvigheid en nu nog ontbrekende (kennis)instellingen en organisaties een plek te geven. Een inhoudelijke focus op Data & Business Analytics ligt daarbij voor de hand. Nieuwe Meer Oost wordt een bruisend ecosysteem waar kennisuitwisseling, experimenteerruimte en doorgroeimogelijk­ heden optimaal gefaciliteerd worden. De ontwikkeling van een ‘campushart’ langs de Nieuwe Sloterweg vormt een belangrijk onderdeel van de opgave. Nieuwe Meer Oost biedt niet alleen een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor stedelijke functies en internationaal georiënteerde innovatieve bedrijven, maar draagt ook bij aan het oplossen van lokale opgaven op het gebied van wonen, werken en leren. Andersom leveren lokale ondernemers, nieuwe bewoners en gebruikers uit Nieuw-West een bijdrage aan de kracht van het innovatiedistrict. Zo wordt Nieuwe Meer Oost een sociaalinclusieve buurt waar verschillende werelden samen komen. Wonen Wonen is een nieuwe functie in Nieuwe Meer Oost en zal met circa 199.000 m2 bvo ongeveer 60 procent van het totale programma in het gebied bedragen. Met circa 2.600 woningen draagt de ontwikkeling van Nieuwe Meer Oost bij aan het verminderen van het woningtekort in Amsterdam.

Uitgangspunt voor de woning­ segmentering in Nieuwe Meer Oost is 40 procent sociale huur, 40 procent middelduur en 20 procent vrije sector. Aan de hand van een monitoringssysteem borgen we dat de woningsegmentering 40-40-20 binnen geheel Schinkel­ kwartier wordt gehaald. We streven in Nieuwe Meer Oost naar een gevarieerde woningvoorraad die voor verschillende doelgroepen geschikt is. Daarmee bevorderen we de doorstroming in stadsdeel Nieuw-West en draagt het bij aan een inclusieve stad. Dit gaan we extra stimuleren door het toepassen van de voorrangsregeling waarbij maximaal 25 procent van de te bouwen huur­woningen wordt toegewezen aan bewoners van Nieuw-West. De woningen zullen voor jong tot oud toegankelijk zijn, waaronder voor studenten en ouderen in het sociale segment. Het grootste deel van het woningaanbod in de

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

sociale en middeldure huur zal bestemd zijn voor een- en tweepersoonshuishoudens. De gemiddelde woninggrootte is circa 77 m2 bvo / circa 55 m2 go. In de huidige praktijk blijkt het realiseren van grotere woningen financieel een lastige opgave, waardoor het ontwikkelen van betaalbare woningen voor gezinnen onder druk staat. Met de ontwikkelende partijen zijn afspraken gemaakt over de minimale woninggrootte en het minimum aantal woningen in het middeldure segment met meerdere slaap­kamers. Ook worden zij uitgedaagd om de woninggrootte in de sociale sector te optimaliseren. Werken In de huidige situatie is Nieuwe Meer Oost een monofunctioneel werkgebied. Het aandeel werken neemt toe van 80.500 m2 nu tot circa 101.000 m2 bvo in de toekomst. Daarmee bedraagt het aandeel werken ongeveer 30 procent van het totale programma voor Nieuwe Meer Oost. Bij het werkprogramma maken we onderscheid tussen kantoren (circa 93.000 m2 bvo) en bedrijven/innovatielabs (circa 8.000 m2 bvo). Het nieuwe multi-tenant kantoor, waar IBM het hoofdkantoor naartoe verhuist, is onderdeel van het kantorenprogramma. Als innovatiedistrict biedt Nieuwe Meer Oost straks een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor innovatieve en kennisintensieve bedrijven en instellingen in verschillende soorten en maten. Er is ruimte voor zowel internationale bedrijven als lokale ondernemers.

De werkgelegenheid heeft bij voorkeur een sterke relatie met de (directe) omgeving in Nieuw-West, zodat een bijdrage wordt geleverd aan inclusieve economische groei. Bedrijven worden uitgedaagd om hun lokale impact te laten zien, onder meer door aan te geven hoe zij lokaal talent willen werven (stage-, afstudeer- en opleidings­ plekken). Een eventuele doortrekking van de Noord/ Zuidlijn, een van de oplossingsrichtingen in het kader van het MIRT-project OV-verbinding Amsterdam-Haarlemmermeer (OVAH), met een metrostation ter hoogte van Nieuwe Meer Oost zal een belangrijke impuls geven aan de bereikbaarheid en daarmee het vestigings­ klimaat van het innovatiedistrict nog verder gaan versterken.

Voorzieningen Het toekomstig programma voor voorzieningen bedraagt circa 27.000 m2 bvo en maakt daarmee circa 10 procent van het totale programma voor Nieuwe Meer Oost uit. Op hoofdlijnen maken we onderscheid tussen maatschappelijke voorzieningen (circa 13.500 m2 bvo) en commerciële voorzieningen (circa 13.500 m2 bvo). Het niveau van de voorzieningen moet tijdig meegroeien met de groei van het aantal inwoners. Een divers voorzieningenprogramma is voorwaardelijk voor het ontwikkelen van een innovatiedistrict met een aantrekkelijk vestigingsklimaat en het realiseren van een inclusieve buurt. De ontwikkeling van Nieuwe Meer Oost biedt kansen om de bestaande ondernemerskracht in Nieuw-West te benutten. Het benodigde programma voor maatschappelijke voorzieningen is gebaseerd op de geactualiseerde referentienormen. De opgave voor Nieuwe Meer Oost onderdeel is van die voor heel Schinkelkwartier zoals opgenomen in het Strategisch Plan Maatschappelijke Voorzieningen. In Nieuwe Meer Oost komt het eerste permanente nieuwe integraal kindcentrum met gymzaal in Schinkelkwartier. Verder is er ruimte voor kinderopvang, een buurtkamer, een sociaal buurtteam, een broedplaats, een gezondheidscentrum en zowel buurtgerichte als buurtoverstijgende voorzieningen voor kunst en cultuur (waaronder een 24 uurs-hub).

De gemeente, erfpachters en ondernemers in het gebied streven ernaar om in Nieuwe Meer Oost één of meerdere onderwijsinstellingen op het niveau van MBO, HBO of universiteit, of onderdelen daarvan in Nieuwe Meer Oost te vestigen. In Nieuwe Meer Oost streven we naar een divers aanbod van commerciële voorzieningen zoals horeca, leisure en consumentverzorgende dienstverlening. Dit sluit goed aan op de beoogde levendigheid van het innovatiedistrict. Bijzondere horecacategorie is het reeds vergunde hotelconcept in het in aanbouw zijnde gebouw B@Home op de hoek van de Johan Huizingalaan en de Nieuwe Sloterweg. Verder is er ruimte voor een bescheiden winkelcluster met een supermarkt, gericht op dagelijkse boodschappen en kleinschalige voorzieningen. Functieprofielen De nieuwe ruimtelijke structuur van Nieuwe Meer Oost bestaat uit verschillende type straten en (verblijfs)plekken, waarbij verschillende

functies passen. Om te kunnen sturen op het juiste programma op de juiste plek onderscheiden we zes functieprofielen: blokkenstad, parkrand, losse gebouwen in het park, Nieuwe Sloterweg met buurtplein, promenade en Johan Huizingalaan. De functieprofielen werken door in het plintprogramma en geven handvatten om de verschillende sferen van rust, reuring en ruis in het gebied te benadrukken. Door te spreiden en te mixen ontstaat er in Nieuwe Meer Oost een aantrekkelijk en gezond vestigingsklimaat voor ondernemers en voorzieningen.

Openbare ruimte Op basis van de huidige situatie en de ambities voor Nieuwe Meer Oost is de opgave voor de openbare ruimte om de verblijfskwaliteit te verbeteren en ruimtelijke samenhang met de omgeving te creëren. Een openbare ruimte die uitnodigt tot ontmoeting, verblijf en beweging is voorwaardelijk voor het functioneren van een innovatiedistrict en een aantrekkelijk leefklimaat. Daarbij zetten we in op een goede afwisseling tussen levendigheid en rust. De water-, groen- en verkeersstructuur vormen de bouwstenen voor het schetsontwerp openbare ruimte. Bij de inrichting van de openbare ruimte houden we rekening met duurzaamheid, klimaatadaptatie en cultuurhistorie. We (her)gebruiken zoveel mogelijk duur­ zame materialen zoals bijvoorbeeld bestrating. Verder houden we het IBM-verleden zichtbaar door karakteristieke elementen terug te laten komen in de openbare ruimte, waarbij we denken aan informatievoorziening, kunst op het buurtplein en verwijzingen in straatnamen. Belangrijk is dat de hoeveelheid openbare ruimte in de huidige situatie beperkt is, omdat de grond grotendeels in erfpacht is uitgegeven. In de toekomstige situatie neemt dit toe, omdat een groot deel van de in erfpacht uitgegeven grond als openbare ruimte wordt ingericht.

13

14

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

georganiseerde buitensport nodig zijn, als onderdeel van de circa 4,8 hectare voor heel Schinkelkwartier. We gaan uit van de inpassing van circa 1 hectare binnen Schinkelkwartier en 3,8 hectare buitenplans in de te intensiveren sportparken Sloten en Sloten-West voor de nieuwe bewoners van Schinkelkwartier. Vanuit Nieuwe Meer Oost dragen we financieel bij aan de herinrichting van deze sportparken. In Nieuwe Meer Oost wordt geen georganiseerde buitensport ingepast. In Schinkelkwartier zijn twee locaties aangewezen die tijdelijk ingezet worden voor georganiseerde buitensport: een deel van het Keynesplein in Nieuwe Meer West en een deel van de voormalige sportvelden in Riekerpark.

Huidige openbare ruimte Nieuwe Meer Oost

Waterstructuur We voegen nieuwe watergangen toe in het gebied en maken een aanzet voor het circulaire watersysteem in Schinkelkwartier. We verleggen de bestaande watergang langs het spoortalud in westelijke richting en we verbinden het water in Nieuwe Meer Oost met het water in de Oeverlanden. Omdat we ook water dempen is per saldo sprake van een lichte afname van oppervlaktewater, wat we binnen Schinkelkwartier compenseren. Langs de zijde van de bouwblokken voorzien we in kademuren, aan de zijde van het buurtpark komen natuurvriendelijke oevers. Om voldoende afstand aan te houden tot het grondwater wordt ten noorden van de watergang langs de promenade het maaiveld opgehoogd, met het buurtplein als hoogste punt. Verder zorgen we door toevoeging van groen voor voldoende bergingsen afvoercapaciteit voor hemelwater en beperken we de negatieve effecten van droogte. Groenstructuur De toekomstige groenstructuur in Nieuwe Meer Oost sluiten we goed aan op de bestaande structuren in Nieuw-West en het omliggende landschap. We realiseren een uitgestrekt buurtpark, groene binnenterreinen en beplantingsvakken in de buurtstraten en verbinden dit

Toekomstige openbare ruimte Nieuwe Meer Oost

groen op verschillende schaalniveaus met elkaar. Daarmee zorgen we ervoor dat koele plekken op loofafstand bereikbaar zijn. Door de toename van groen en bomen en de afname van verharding zorgen we voor een klimaatadaptieve en hittebestendige inrichting van de openbare ruimte. In het buurtpark maken we het bestaande spoortalud minder steil en breiden dit talud uit met een parkwal. Een deel van buurtpark is voorzien op grond van ProRail: het ontwerp werken we in nauwe afstemming met ProRail verder uit. Referentienormen voor groen, sport en spelen We houden in het plan rekening met de Amsterdamse referentienormen voor groen, sport en spelen. De groenstructuur in Nieuwe Meer Oost voldoet ruim aan de geldende referentienormen voor gebruiksgroen, ecosysteemgroen en afstand tot groen. Het plan voorziet in voldoende ruimte voor sport in de openbare ruimte. Ook komen er voldoende speelplekken, maar we voldoen niet geheel aan de referentienorm voor speelvelden. Dit is aanvaardbaar, omdat we ruim voldoende groen realiseren en hierin in dubbelgebruik voorzien. Op basis van het woningbouwprogramma in Nieuwe Meer Oost zal circa 1,13 hectare

Ecologische verbinding De groenblauwe corridor in de oost- en zuidflank van Nieuwe Meer Oost is onderdeel van de ecologische structuur van Amsterdam. In het plan zijn twee bouwblokken (gedeeltelijk) binnen de ecologische structuur geprojecteerd en wordt de watergang langs het spoortalud verlegd. In het plan mitigeren we negatieve effecten. Zo realiseren we robuuste groenblauwe verbindingen met de omgeving en natuurvriendelijke oevers. We richten de hoge delen van het spoortalud exclusief in voor ecologie en we voorzien in ecoducten en faunapassages. Deze zone wordt niet toegankelijk voor mensen en blijft vrij van kunstmatige verlichting. Verder realiseren we ecologisch waardevolle eilandjes in het buurtpark en passen we bestaande bomen zoveel mogelijk in. Zo zorgen we ervoor dat het plan per saldo niet leidt tot een verzwakking van de ecologische structuur, maar juist tot een versterking van de natuurwaarden en ecologische verbindingsfunctie. In lijn met het voornemen in de Omgevingsvisie Amsterdam 2050 stellen we voor om in ieder geval de aangepaste ecologische verbinding langs het spoortalud, in combinatie met de watergang, als stadsnatuurverbinding in de toekomstige aanpassing van de hoofdgroenstructuur van Amsterdam op te nemen. Verkeersstructuur We zorgen ervoor dat Nieuwe Meer Oost goed wordt verbonden met de aangrenzende buurten van Schinkelkwartier en de Oeverlanden.

We richten de openbare ruimte autoluw in en realiseren een fijnmazig netwerk voor fietsers en voetgangers, met onder meer een autovrije Nieuwe Sloterweg en een buurtplein, een auto­luwe promenade en een noord-

zuid fietsverbinding langs het spoor. In het buurtpark komen dertien bruggen om te zorgen voor een goede toegankelijkheid voor fietsers en voetgangers: een verkeerbrug voor zwaar verkeer, zes bruggen voor langzaam verkeer, parkbeheer en nood- en hulpdiensten en zes lichte voetgangersbruggen. Structurerende elementen Het ontwerp voor Nieuwe Meer Oost bestaat uit een aantal structurerende elementen voor de openbare ruimte. Het zijn straten, bijzondere plekken en groengebieden die het geraamte vormen van de nieuwe buurt: groene en geluid­­ luwe binnenterreinen, autoluwe buurtstraten voorzien van groen en servicestroken voor onder andere ondergrondse afvalcontainers, een uitgestrekt buurtpark met eilanden, een parkwal en een waterspeelplaats, de Nieuwe Sloterweg met buurtplein, de promenade als centrale as van het innovatiedistrict en de in de toekomst te herprofileren Johan Huizingalaan en Henk Sneevlietweg.

Verkeer en parkeren In de huidige situatie is Nieuwe Meer Oost via de Johan Huizingalaan en Henk Sneevlietweg goed ontsloten op de snelwegen A4 en A10. Ondanks de aanwezigheid van metrostation Henk Sneevlietweg is de bereikbaarheid van het gebied per openbaar vervoer beperkt. Daarnaast ligt het gebied, met name door de barrière van het spoortalud, geïsoleerd voor fietsers en voetgangers. Er zijn momenteel dus onvoldoende OV- en fietsverbindingen, terwijl dit essentieel is voor doorontwikkeling tot innovatiedistrict. Een verschuiving van auto naar openbaar vervoer en fiets biedt ruimte om van Nieuwe Meer Oost een autoluwe buurt te maken. Verbeteren openbaar vervoer Met oog op de verdichting van Nieuwe Meer Oost en de doorontwikkeling tot innovatie­ district is het van groot belang dat de bereikbaarheid per openbaar vervoer wordt verbeterd. Voor de bestaande bedrijven, verenigd in de BIZ Rieker Business Park, en ontwikkelende partijen in Nieuwe Meer Oost is dit een essen­tiële succesfactor. Op lange termijn houden we rekening met het doortrekken van de Noord/ Zuidlijn via Schiphol naar Hoofddorp met een nieuw station ter hoogte van de Johan Huizinga­ laan en het aanpassen van metrostation Henk Sneevlietweg. In de tussenliggende ­periode gaan we uit van betere busverbindingen over de

15

16

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Johan Huizingalaan, waaronder het doortrekken van buslijn 18 van station Lelylaan naar Keynesplein en een HOV-buslijn tussen Schiphol en Schinkelhaven. Autoluwe buurt Om een aantrekkelijke en verkeersveilige inrichting en een goede verkeersafwikkeling te kunnen garanderen krijgt de auto een minder dominante positie in Nieuwe Meer Oost. De Johan Huizingalaan en Henk Sneevlietweg behouden hun functie als ontsluitingsweg, maar we beperken het aantal aansluitingen op deze wegen en het aantal nieuwe autoverbindingen door het gebied. Op termijn passen we de Johan Huizingalaan en de Henk Sneevlietweg aan in stadsstraten met brede stoepen en goede oversteekvoorzieningen. We leggen één doorgaande eenrichtingsverkeerroute aan voor autoverkeer waarbij alle bestemmingen bereikbaar blijven maar doorgaand autoverkeer wordt ontmoedigd. Daarnaast realiseren we een aparte route voor afvalinzameling, verhuiswagens, beheervoertuigen en nood- en hulpdiensten. Autoparkeren lossen we grotendeels op in ondergrondse parkeergarages aan de randen van het gebied (op erfpachtkavels), zodat autoverkeer zo min mogelijk door de buurt hoeft. Verder passen we een strenge parkeernormering toe (gemiddeld maximaal 0,2 parkeerplaats per woning uitgaande van een woningsegmentering 40-40-20 en 0,1 bezoekers­parkeerplaats per woning) en stimuleren we deelmobiliteit en dubbelgebruik van parkeerplaatsen.

We willen de negatieve effecten van pakketbezorging beperken door op ten minste twee locaties aan de rand van het gebied ruimte te reserveren voor een pakketpunt. Door parkeren, deelmobiliteit en een pakketpunt te combineren kunnen deze parkeergarages een functie krijgen als mobiliteitshub voor de buurt. Fijnmazig netwerk langzaam verkeer In Nieuwe Meer Oost realiseren we een fijn­ mazig netwerk voor fietsers en voetgangers. Belangrijke langzaam verkeerroutes zijn de Nieuwe Sloterweg als centrale oost-west­ verbinding, de noord-zuid verbinding langs het spoor en de promenade. In de toekomstige situatie zorgen we ervoor dat Nieuwe Meer Oost, onder andere via onderdoorgangen van het spoortalud, voor fietsers en voetgangers

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

goed wordt verbonden met de omgeving. Parkeervoorzieningen voor fietsen en scooters komen (inpandig) op eigen terrein, maar voor bezoekers realiseren we ook plekken voor fietsparkeren in de openbare ruimte.

Techniek en uitvoering Voor de beoogde ontwikkeling van Nieuwe Meer Oost moet rekening worden gehouden met diverse technische uitvoeringsaspecten. Daarbij het gaat het om uitgangspunten en eisen ten aanzien van het aanpassen van de waterhuishouding, het afgraven en ophogen van grond en het aanpassen en inpassen van nutsvoorzieningen. Waterhuishouding Het dempen van oppervlaktewater compenseren we 1-op-1 binnen peilgebied Riekerpolder. Bij het verleggen van de watergang langs het spoortalud houden we rekening met de dijkstabiliteit en bij het luier maken van het talud zorgen we ervoor dat de afwatering gewaarborgd blijft. De afmetingen van de watergangen voldoen aan de eisen voor beheer en onderhoud. Bij het ophogen van het maaiveld voorkomen we negatieve gevolgen voor omliggende bebouwing. Voor kelders geldt dat deze geen negatieve effecten op het grondwater mogen hebben. Grondwerkzaamheden In het kader van de gebiedsontwikkeling zijn grondwerkzaamheden nodig. Lokaal zijn ver­ontreinigingen aanwezig, maar van ernstige bodemverontreiniging is geen sprake. De ont­wikkelende partijen zijn verantwoordelijk voor eventuele bodemsanering op hun ontwikkelkavels, de gemeente is dat voor eventuele bodemsanering in de openbare ruimte.

In Nieuwe Meer Oost moet zowel grond worden verwijderd (graven nieuw water en onder­ grondse parkeergarages) als grond worden toegevoegd (ophogen maaiveld, dempen water en aanleggen parkwal). Inzet daarbij is om vrijkomende grond zoveel mogelijk in het gebied toe te passen. Nutsvoorzieningen In en nabij Nieuwe Meer Oost liggen verschillende belangrijke kabels en leidingen. Ten behoeve van de gebiedsontwikkeling zijn al transportleidingen voor drinkwater, een hogedruk gasleiding en een hoogspannings­ leiding in de Johan Huizingalaan verlegd.

Ter vervanging van het huidige transportriool langs het spoortalud wordt een nieuw transportriool aangelegd in de Johan Huizingalaan en Henk Sneevlietweg. Voor het aansluiten van de nieuwe bebouwing doorlopen we wenstracé procedures om de juiste locaties voor deze kabels en leidingen te bepalen. In verband met netcongestie wordt gewerkt aan verzwaring van het elektriciteitsnet. De gemeente en de ontwikkelende partijen in het gebied hebben de mogelijkheden voor een collectieve warmtevoorziening onderzocht. Ondanks de ligging nabij het stadswarmtenet hebben de erfpachters afgewogen en besloten om niet aan te sluiten op stadswarmte. De ontwikkelende partijen hebben gekozen voor een individueel energiesysteem in de vorm van Warmte Koude Opslag (WKO). De gemeente en ontwikkelende partijen zorgen voor een zorgvuldige gefaseerde inpassing van de WKO-bronnen. In de buurtstraten reserveren we in de service­ stroken ruimte voor afvalcontainers. Het aantal containers is gebaseerd op het beoogde woningaantal. We voldoen aan de richtlijn voor maximale loopafstanden (150 meter) van ­woningen tot de afvalcontainers voor restafval. Civieltechnische werken In het gebied zijn verschillende civieltechnische werken voorzien: bruggen, kademuren, dek van de parkeergarage in Think District, keermuur van de parkwal, onderdoorgangen van het spoortalud en geluidschermen.

De technische eisen en uitgangspunten voor deze constructies werken we in de volgende fase nader uit. Over de technische uitvoeringsaspecten van de parkwal en de geluidschermen langs de snelweg en het spoor stemmen we nader af met Rijkswaterstaat en ProRail. Beheer en onderhoud Bij het beheer en onderhoud van de openbare ruimte en civieltechnische werken in Nieuwe Meer Oost gaan we uit van de stedelijke richtlijnen. Het hoge deel van het spoortalud en de eilanden in het buurtpark worden ecologisch beheerd. Het beheer van de openbare ruimte werken we nader uit in een beheerplan. Om ­hinder tijdens de uitvoering zoveel mogelijk te beperken stellen we uitvoeringseisen, die continu worden gemonitord en waar nodig worden aangescherpt.

Ontwikkelstrategie De gemeente is voor de ontwikkeling van Nieuwe Meer Oost afhankelijk van de (investerings)bereidheid van de erfpachters om hun kavels te ontwikkelen. De twee erfpachters zijn als ontwikkelende partijen in feite de aanjagers van deze gebiedsontwikkeling en willen aan de gang. De gemeente hanteert bij de ontwikkeling van het gebied als basisprincipe ‘regisseren waar het moet en faciliteren waar het kan’. Samenwerking met ontwikkelende partijen De twee ontwikkelende partijen zijn verantwoordelijk voor het ontwerpen, uitvoeren en beheren van de bouwblokken en de binnen­terreinen. De openbare ruimte tussen de bouwblokken wordt ingericht en beheerd door de gemeente. De gemeente geeft de kaders mee waarbinnen ontwikkeld mag worden, toetst de plannen en legt de voorwaarden vast in omgevingsvergunningen en erfpachtcontracten. Daarnaast is de gemeente verantwoordelijk voor het ontwerpen, uitvoeren en beheren van de openbare ruimte en het uitvoeren van boven­planse maatregelen zoals hoofdinfra­structuur en geluidafscherming. Delen van de huidige erfpachtpercelen gaan in de toekomst gefaseerd, om niet, terug naar de gemeente als openbare ruimte. Gezien de raakvlakken tussen het ontwerp van de bouwblokken en de openbare ruimte is afstemming tussen gemeente en de ontwik­ kelende partijen essentieel.

De afgelopen jaren hebben we hier invulling aan gegeven door constructief met de ontwikkelende partijen samen te werken. We continueren deze samenwerking in het vervolg van de planontwikkeling. De principeafspraken voor de herontwikkeling zijn contractueel vastgelegd en worden in overleg verder uitgewerkt in vervolgcontracten passend binnen de kaders van de investeringsnota. Na het vaststellen van het stedenbouwkundig plan zijn we in gesprek gebleven met ontwikkelende partijen om de ontwikkeling verder uit te werken, bouwplannen haalbaar te krijgen en waar mogelijk te optimaliseren. Dit heeft geleid tot nieuwe inzichten die aanpassingen van het programma en het bouwvolume tot gevolg kunnen hebben. Met oog op de voortgang hebben we deze ontwikkelingen niet verwerkt in de concept investeringsnota. Afhankelijk van of de haalbaarheid van de planoptimalisatie tijdig is onderbouwd, kan dit in de vast te stellen investeringsnota worden meegenomen.

17

18

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Fasering gebouwen en openbare ruimte De nieuwe gebouwen en openbare ruimte in Nieuwe Meer Oost worden gefaseerd ontwikkeld. De globale fasering is gebaseerd op de afspraken met ontwikkelende partijen. De sloop van bestaande bebouwing en de verplaatsing van de gemeentewerf en het recyclepunt zijn bepalend voor de mogelijkheden voor vastgoedontwikkeling. Belangrijk uitgangspunt bij de fasering is dat in elke fase de bereikbaarheid, leefbaarheid en veiligheid worden gewaarborgd. De realisatie van voorzieningen zoals groen, sport, scholen en winkels gaat zoveel mogelijk gelijk op met de woningbouw.

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Beoogde fasering Nieuwe Meer Oost

M

M

M

Global Switch uitbreiding

Think District 4 Timeless 4 Think District 5 Think District 3

We hebben een globale fasering, met de volgordelijke ontwikkeling van de bouwblokken en openbare ruimte in Nieuwe Meer Oost, indicatief in kaart gebracht.

Think District 2 Think District 6

Think District 1

Huidige situatie

Fase 1

Fase 2

2025/2028 (4 jaar)

2026/2030 (5 jaar)

M

M

M

Timeless 2 M

Timeless 3 Timeless 1

Timeless 5 Timeless 6

M

M

Fase 3

Fase 4

Beoogde eindsituatie

2028/2034 (7 jaar)

Na 2034

(inclusief bovenplanse maatregelen)

19

20

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Verplaatsing gemeentewerf en recyclepunt Het is voor de ontwikkeling van Nieuwe Meer Oost noodzakelijk om de gemeentewerf en het recyclepunt Henk Sneevlietweg te verplaatsen. In het gemeentelijk Transitieplan werven en overslagpunten is opgenomen dat de gemeente­ werf wordt afgestoten en de kavel tweede kwartaal 2028 bouwrijp wordt opgeleverd. Het heeft de voorkeur om ter vervanging van het huidige recyclepunt een nieuw circulair ambachtscentrum te realiseren op de hoek van de Henk Sneevlietweg, Aletta Jacobslaan en de Johan Huizingalaan. Om de gebiedsontwikkeling rondom het recyclepunt tot de beoogde oplevering van het circulair ambachtscentrum op de beoogde locatie (niet eerder dan 2032) mogelijk te maken is het noodzakelijk dat het recyclepunt tijdelijk wordt verplaatst. Door het vrijkomen van de locatie van de gemeentewerf is het mogelijk om het huidige recyclepunt tijdelijk naar deze locatie te verplaatsen. Bovenplanse maatregelen We nemen ten behoeve van de herontwikkeling van Nieuwe Meer Oost ook maatregelen die (deels) buiten het plangebied liggen. Deze maatregelen nemen we niet uitsluitend ten behoeve van Nieuwe Meer Oost, maar ook andere deelgebieden van Schinkelkwartier en de bestaande stad hebben hier profijt van.

Het gaat om de aanleg van de Nieuwe Sloterweg en ondertunneling spoordijk, de ondertunneling spoordijk naar sporendriehoek, de herprofilering van de Johan Huizingalaan en de Henk Sneevlietweg, de aanpassing metro­station Henk Sneevlietweg, een nieuw metro­station Johan Huizingalaan, de HOV-lijn Schinkelhaven-Schiphol en geluidafschermende maatregelen langs de A4. Met bovenplanse maatregelen houden we regie op de gebiedsontwikkeling en samenhang tussen de ontwikkeling van deelgebieden. We maken voor de gehele Nieuwe Sloterweg, vanaf de Sloterweg tot de Laan der Hesperiden, een integraal ontwerp en doorlopen daarvoor een afzonderlijk participatie- en besluit­ vormingstraject. Het gedeelte van de Nieuwe Sloterweg ten westen van het spoor inclusief de onder­tunneling van de spoordijk zijn cruciaal voor een goede ontsluiting van de ontwikkeling van Nieuwe Meer Oost. Daarom realiseren we dit gedeelte van de Nieuwe Sloterweg als eerste.

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Monitoring Om tijdens de transformatie van Schinkelkwartier in te kunnen spelen op veranderende omstandig­ heden is monitoring essentieel. Monitoring maakt het mogelijk om de voortgang van de transformatie te bewaken, te sturen op het behalen van de gestelde ambities en zo nodig tussentijds bij te sturen. Momenteel werken we aan het opstellen van een monitoringsplan voor Schinkel­ kwartier. Via monitoring sturen we voor Nieuwe Meer Oost op een tijdige realisatie van maatschappelijke voorzieningen zoals groen, sport en scholen. Daarnaast is monitoring van belang om het OER Schinkelkwartier actueel te houden, zodat dit als basis kan dienen voor toekomstige ruimtelijke besluiten in Schinkelkwartier.

Omgevingseffecten In het OER Schinkelkwartier zijn de omgevings­ effecten van de transformatie van Schinkel­ kwartier in beeld gebracht gemaakt en beoordeeld. Op basis van daarvan zijn in het OER keuzes geformuleerd, alternatieven afgewogen en voorkeursalternatieven en bijbehorende maatregelen beschreven. De voorkeurs­ alternatieven en bijbehorende maatregelen zijn opgenomen in de vastgestelde projectnota Schinkelkwartier en daarmee kaderstellend voor de planuitwerking per deelgebied. In het kader van de investeringsnota Nieuwe Meer Oost hebben we nader onderzoek gedaan naar de omgevingseffecten van de beoogde ontwikkeling. De omgevingseffecten voor ­diverse aspecten zijn hierboven al beschreven. Bouwhoogte Op enkele locaties in Nieuwe Meer Oost, waar ze de ruimtelijke samenhang en oriëntatie op ooghoogte versterken, komen zorgvuldig ingepaste hoogteaccenten. De beoogde bouwhoogtes passen binnen het hoogbouw­ beleid Amsterdam en zijn zodanig bepaald dat er sprake is van voldoende bezonning, een aanvaardbaar windklimaat en een goede inpassing in het stadslandschap. De nabijheid van luchthaven Schiphol zorgt voor hoogte­ beperkingen. Het plan voorziet in bebouwing met een bouwhoogte die hoger is dan de toetshoogte in het Luchthavenindelingbesluit (LIB) Schiphol.

Omdat het plan geen negatieve gevolgen heeft voor de vliegveiligheid, kan naar verwachting voor alle bouwblokken de benodigde toestemming van de Inspectie Leefomgeving en Transport worden verkregen.

Verkeersafwikkeling Het verkeersonderzoek toont aan dat de ontwikkeling van Nieuwe Meer Oost tot een verschuiving leidt van het huidige autogebruik (van 67 naar 39 procent) naar meer gebruik van openbaar vervoer (van 11 naar 23 procent) en fiets (van 22 naar 37 procent). Het autoverkeer van en naar Nieuwe Meer Oost kan in de toekomstige situatie zonder nieuwe knelpunten voor de verkeersafwikkeling op de omliggende wegen worden afgewikkeld. De aansluiting van de Henk Sneevlietweg op de A10 komt als gevolg van de ontwikkeling van Nieuwe Meer Oost verder onder druk te staan. Dit kruispunt is in de huidige situatie al een aandachtspunt. Daardoor kiest een deel van het verkeer een route via de Johan Huizingalaan en de Oude Haagseweg om het hoofdwegennet te bereiken. Momenteel wordt onderzocht welke maatregelen nodig zijn om te komen tot een acceptabele verkeersafwikkeling op dit kruispunt. Geluidbelasting In de huidige situatie zorgen de snelwegen A4 en A10, de Johan Huizingalaan, de spoor- en metrolijn, datacenter Global Switch en vlieg­ verkeer van en naar Schiphol voor een aanzienlijke geluidbelasting in Nieuwe Meer Oost. De gesloten bouwblokken zorgen voor afscherming en geluidluwe binnenterreinen.

Er zijn echter aanvullende maatregelen nodig om de geluidbelasting op de gevels en in de openbare ruimte te beperken en op die manier te zorgen voor een aanvaardbaar woon-, leef- en verblijfsklimaat: • Om het geluid van snelwegen en spoor te beperken gaat de voorkeur uit naar schermen langs de noordelijke en zuidelijke rijbaan van de A4 en de spoorlijn. Bij het bepalen van de maatregelen hebben we rekening gehouden met de uitgangssituatie dat de ontwikkeling van verschillende bouwblokken vooruitloopt op de realisatie van geluidafscherming en dat bouwblokken onderling voor afscherming zorgen. Bij meerdere bouwblokken zullen dan ook aanvullend gebouwgebonden maatregelen nodig zijn. • Als gevolg van het geluid van Global Switch zijn op enkele gevels van de meest noorde­ lijke bouwblokken op de Timeless-kavel gebouwgebonden maatregelen nodig. Met een standaard gevelisolatie bij de woningen kan in Nieuwe Meer Oost een aanvaardbaar woon- en leefklimaat worden geborgd en wordt de vergunde geluidruimte en bedrijfsvoering van Global Switch niet beperkt.

• In verband met de gedeeltelijke ligging van Nieuwe Meer Oost in het planologisch afwegingsgebied voor luchtvaartgeluid (LIB-5 zone) wordt in de planvorming expliciet rekening gehouden met luchtvaartgeluid. Gezien de geluidbelasting door vliegverkeer kan een zekere mate van hinder niet worden uitgesloten, maar is van ernstige slaapverstoring geen sprake. Met geluid­ adaptieve maatregelen kan de blootstelling aan luchtvaartgeluid worden beperkt, bijvoorbeeld door bij de oriëntatie van de woningen, het groenontwerp en de gevel­ materialisering rekening te houden met luchtvaartgeluid en op de meest geluid­ belaste locaties afsluitbare loggia’s toe te passen. • De cumulatieve geluidbelasting in Nieuwe Meer Oost is volgens het Amsterdams geluidbeleid aanvaardbaar. Toekomstige bewoners in het gebied worden tijdig geïnformeerd over de geluidbelasting en getroffen maatregelen. Zo worden zij in de gelegenheid gesteld om bewust een keuze te maken voor wonen in een geluidbelast gebied. Met de ontwikkelende partijen en corporaties maken we afspraken over het invullen van deze informatieplicht. Luchtkwaliteit en omgevingsveiligheid De snelwegen A4 en A10 en luchthaven Schiphol hebben invloed op de luchtkwaliteit in Nieuwe Meer Oost.

Om negatieve gezondheids­ effecten als gevolg van luchtverontreiniging te beperken komen gevoelige bestemmingen zoals het integraal kindcentrum op afstand van de snelweg en de Johan Huizingalaan en Henk Sneevlietweg. Net als voor geluid geldt dat toekomstige bewoners actief en tijdig worden geïnformeerd over de luchtkwaliteit in het gebied. Nieuwe Meer Oost ligt binnen het aandachts­ gebied van de A4, waarover gevaarlijke stoffen worden vervoerd. Binnen bepaalde afstanden van de A4 moet rekening worden gehouden met veiligheidsrisico’s. Deze risico’s vormen vooral voor de eerstelijnsbebouwing een aandachtspunt. We voorzien in een goede bereikbaarheid voor nood- en hulpdiensten, vluchtroutes en zorgen ervoor dat binnen de geldende afstandsnormen van de snelweg A4 geen minder zelfredzame groepen zoals kinderen en ouderen wonen of langdurig verblijven.

21

22

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Nader onderzoek bouwplannen De conclusie is dat de ontwikkeling van Nieuwe Meer Oost past binnen de scope van het OER Schinkelkwartier en dat de herontwikkeling in combinatie met de beoogde maatregelen niet zal leiden tot belangrijke negatieve omgevings­ effecten. Het OER Schinkelkwartier is ook kaderstellend voor individuele bouwplannen in Nieuwe Meer Oost. In het kader van deze

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

bouwplannen is altijd nader onderzoek nodig naar potentiële omgevingseffecten en benodigde maatregelen. De uitkomsten van het OER Schinkelkwartier moeten doorwerken in de ruimtelijke besluiten voor deze bouwplannen. Dat betekent dat moet worden aangegeven hoe benodigde maatregelen zijn geborgd en op welke wijze de invulling is gegeven aan de spelregels uit het OER Schinkelkwartier.

patieplan opgesteld. Ontwikkelende partijen zijn verantwoordelijk voor hun eigen partici­ patie per kavel/bouwblok. De gemeente werkt de plannen voor de openbare ruimte verder uit, in de fase van het voorlopig ontwerp wordt de omgeving betrokken. Afhankelijk van de inhoud bepalen we welke mate van invloed passend is.

Organisatie Nieuwe Meer Oost is onderdeel van de grootstedelijk project Schinkelkwartier. De wethouder Woningbouw en Stedelijke Ontwikkeling is namens het college van burgemeester en wethouders de bestuurlijk opdrachtgever voor Schinkelkwartier. De projectorganisatie Schinkelkwartier werkt aan het begeleiden van de verdere ontwikkeling van Schinkelkwartier, de planuitwerking per deelgebied en de ontwikkeling van individuele projecten.

Beoogd eindbeeld Nieuwe Meer Oost

Naast afstemming binnen de gemeentelijke organisatie en het participatietraject is voor de ontwikkeling van Nieuwe Meer Oost ook specifieke afstemming nodig met overige instanties en organisaties, waaronder ProRail en Rijkswaterstaat, projectorganisaties Zuidasdok en OVAH, de BIZ Rieker Business Park en de betrokken nutspartijen.

Financiën en risico’s

Participatie en communicatie Het participatieproces van Nieuwe Meer Oost hebben we ingericht op basis van de partici­ patieverordening en sluit aan op de verplichting tot participatie in de Omgevingswet en het principe van ‘samen stad maken’ uit de Omgevingsvisie Amsterdam 2050. In het participatieplan Nieuwe Meer Oost zijn de doelen, participatieniveaus, doelgroepen, thema’s en bijeenkomsten beschreven. Het participatieplan is tot stand gekomen met de twee ontwikkelende partijen en heeft als doel om de plannen kwalitatief beter te maken. Het participatietraject voor Nieuwe Meer Oost is breed toegankelijk gemaakt voor bewoners, ondernemers en organisaties. Belanghebbenden en geïnteresseerden zijn op verschillende momenten bij de planvorming betrokken. We hebben daarbij onderscheid gemaakt in verschillende groepen belangheb-

benden en deze onverdeeld in drie schillen. Dit onderscheid is gemaakt op basis van de mate van (eerdere) betrokkenheid bij het gebied, waarbij het participatieniveau per schil verschilt: hoe meer betrokken, hoe eerder meegenomen. De thema’s zijn samen met de ontwikkelende partijen opgesteld, waarbij per thema de ruimte voor invloed is bepaald. Er zijn meerdere bijeenkomsten gehouden: een bijeenkomst voor direct betrokkenen en belanghebbenden, een openbare informatiemarkt en verdiepende thema werkgroepen voor geïnteresseerden. De inbreng tijdens de bijeenkomsten is gedeeld met deelnemers en andere geïnteresseerden. De inbreng heeft op onderdelen geleid tot verrijking en aanscherping van de plannen. Ook in de volgende fase, de uitvoeringsfase, worden bewoners, ondernemers en organisaties tijdig betrokken. Er wordt opnieuw een partici-

Als onderdeel van de investeringsnota hebben we een grondexploitatiebegroting voor de komende tien jaar opgesteld. De grond­ exploitatie is een financiële vertaling van het stedenbouwkundig plan, bestaat uit een raming van opbrengsten en kosten en geeft daarmee inzicht in de financiële haalbaarheid van de gebiedsontwikkeling. Op basis van de grond­ exploitatie kunnen we investeringen doen in het gebied. De opbrengsten worden hoofdzakelijk bepaald door zogeheten meerwaarde erfpacht als gevolg van het beoogde programma. De investeringen bestaan voor een belangrijk deel uit ver­ wervingen, bouwrijp maken, inrichting van het maaiveld, de realisatie van civiele constructies en bijdragen aan derden. Daarnaast houden we rekening met proces­kosten, faseringskosten en kosten voor tijdelijke maatregelen. De grondexploitatie Nieuwe Meer Oost heeft een positief saldo: de totale opbrengsten zijn hoger dan de kosten. Het saldo wordt verevend binnen het financiële kader van de gebieds­

ontwikkeling Schinkelkwartier dat uiteindelijk wordt verrekend met het Vereveningsfonds, waarin de saldo’s van positieve en negatieve gemeentelijke grondexploitaties worden verevend. Naast maatregelen binnen Nieuwe Meer Oost, nemen we ten behoeve van de herontwikkeling ook bovenplanse maatregelen die (deels) buiten het plangebied liggen. Voor de meeste van deze maatregelen worden de kosten door de directie Grond en Ontwikkeling (G&O), de directie Verkeer en Openbare Ruimte (V&OR) en subsidies van de Vervoerregio Amsterdam (VRA) gedekt. Naast het openen van de grondexploitatie Nieuwe Meer Oost openen we een grondexploitatie Grote Werken om de uitvoeringskosten voor het deel van de Nieuwe Sloterweg en de proceskosten voor de onderdoorgang van de spoordijk te dekken.

In het kader van de investeringsnota zijn de volgende belangrijkste risico’s voor de gebiedsontwikkeling geïnventariseerd: • Ruimtelijke reservering in Omgevingsvisie Amsterdam en planvorming OVAH voor mogelijk extra treinspoor die een ruimteclaim legt op Nieuwe Meer Oost; • Afhankelijkheid van ontwikkelbereidheid en -tempo van erfpachters, wat samenhangt met marktomstandigheden, gemeentelijke eisen en zekerheid over gemeentelijke investeringen; • Afhankelijkheid medewerking ProRail en Rijkswaterstaat voor realisatie van geluid­ afschermende maatregelen en werkzaam­ heden in het buurtpark; • Per bouwplan moet onderzoek worden gedaan naar stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden, waarbij rekening moet worden gehouden met recente jurisprudentie over intern salderen; • Het elektriciteitsnet in Amsterdam staat onder druk, waardoor nieuwe groot­ verbruikers mogelijk niet kunnen worden aangesloten en de ontwikkeling van de bouwblokken vertraging oploopt.

23

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

25

1.1 Een nieuwe stadswijk

1 Inleiding

Schinkelkwartier is één van de grote binnen­ stedelijke ontwikkellocaties van Amsterdam, waar nog volop ruimte is voor verdichting en transformatie. Lange tijd was Schinkelkwartier een blinde vlek op de kaart van Amsterdam. Een geïsoleerd gebied aan de rand van stad, doorsneden door spoordijken, snelwegen en watergangen. Een ideale vestigingsplaats voor functies die veel ruimte in beslag nemen, zoals productiebedrijven, kantoren en sportvelden. Schinkelkwartier ligt grotendeels in stadsdeel Nieuw-West op een strategische locatie tussen de Zuidas en luchthaven Schiphol. Bovendien ligt het nabij Landschapspark De Oeverlanden dat onderdeel is van de Westeinderscheg. De ontwikkeling van Schinkelkwartier sluit aan op de ontwikkelingen van de Ringzone West en de Zuidflank. Hier liggen bij uitstek kansen voor het

toevoegen van woningen en het ontwikkelen van een stedelijk gebied, waar groen, economie en wonen elkaar versterken. De gebiedsontwikkeling zorgt ervoor dat een gebied waar nu bijna alleen nog maar gewerkt wordt, verandert in een inclusieve, levendige en groene stadswijk die goed verbonden is met de omgeving. Dit is een opgave die ongeveer 25 jaar gaat duren. De nieuwe stadswijk zal een belangrijke verbindende schakel vormen tussen het direct aangrenzende stedelijk gebied van de stadsdelen Nieuw-West en Zuid. De opgave voor Schinkelkwartier bestaat uit de ontwikkeling van zes deelgebieden tot complete buurten, die in samenhang zijn verbonden met de bestaande stad. Nieuwe Meer Oost is één van de buurten van Schinkelkwartier.

Schinkelkwartier en de Oeverlanden aan weerszijden van de A4 Foto: YourCaptain Luchtfotografie

Schiphol

Nieuwe Meer Oost De Oeverlanden

Binnenstad Amsterdam

Ringzone West Schinkelkwartier Zuidflank De Oeverlanden

Schiphol

Westeinderscheg Kaart ligging Schinkelkwartier in Amsterdam

Nieuwe Meer

26

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier

De afzonderlijke buurten van Schinkelkwartier krijgen een eigen karakter en een specifiek daarop afgestemd programma. Dit programma borduurt voort op de kernkwaliteiten van het specifieke deelgebied, maar is ook goed afgestemd op het programma in de andere deelgebieden van Schinkelkwartier. De som der delen leidt uiteindelijk tot de complete stadswijk Schinkelkwartier, stevig verankerd in Amsterdam met de Oeverlanden als recreatief achterland. De gebiedsontwikkeling Schinkelkwartier verloopt geleidelijk, waarbij we initiatieven van ontwikkelende partijen willen faciliteren.

De gemeente is voor de herontwikkeling afhan­kelijk van partijen met grondposities in het gebied, die bereid zijn om te investeren in de herontwikkeling van hun kavel. Een groot gedeelte van de grond is namelijk in erfpacht uitgegeven. Per deelgebied bieden we op maat toegesneden ontwikkelruimte om initiatieven te kunnen faciliteren. Om regie te houden op de gebiedsontwikkeling en samenhang tussen de ontwikkelingen van deelgebieden maken we niet alleen plannen per deelgebied maar werken we ook aan bovenplanse maatregelen en gebiedsbrede planproducten.

1.2 Gefaseerde plan- en besluitvorming De planontwikkeling voor gebiedsontwikkeling in Amsterdam bestaat uit het doorlopen van vier fasen: verkenning, haalbaarheid, ontwerp en uitvoering. Elke fase wordt afgerond met een

Fase 1 Verkenning

Fase 2 Haalbaarheid principenota principebesluit (2019)

Fase 3 Ontwerp projectnota projectbesluit (2021)

bestuurlijk besluit dat richting geeft aan de volgende fase. Deze vier fasen zijn vastgesteld in het Plan- en besluitvormingsproces ruimte­ lijke maatregelen (Plaberum).

Fase 4 Uitvoering investeringsnota investeringsbesluit

Verkenningsfase In februari 2019 heeft het college van ­burgemeester en wethouders de principe­nota Schinkelkwartier vastgesteld. In de principe­ nota is het voorstel opgenomen om voor Schinkel­kwartier in te zetten op een gemengd, innovatief en duurzaam woon-werkgebied. Met het vaststellen van de principenota is de verkenningsfase afgerond en is opdracht gegeven voor het opstellen van een­ ­projectnota.

diverse besluiten

gehouden met wet- en regelgeving, beleids­ kaders, stedenbouwkundige eisen en financiële kaders. De hoofdkeuzes en ambities zijn voorstelbaar gemaakt in een stedenbouw­ kundig kader. Met het vaststellen van de projectnota is de haalbaarheidsfase afgerond en is opdracht gegeven voor het opstellen van investeringsnota's per deelgebied. Met de projectnota als basis kan de beoogde verdichting en functiemenging in het gebied ­op een verantwoorde en samenhangende wijze plaatsvinden.