Commissie WIO Voordracht

VN2021-000295 rve participatie

Raadscommissie voor Sociale Zaken, Armoede en Schuldhulpverlening, Onderwijs, Voorschool Kinderopvang en Naschoolse Voorzieningen, Volwasseneneducatie Laaggeletterdheid en Inburgering

WIO

Voordracht voor de Commissie WIO van 27 januari 2021 Ter kennisneming Portefeuille

Sociale Zaken

Agendapunt

0

Datum besluit

5 januari 2021 Onderwerp

Eindrapport van het (ministeriële) onderzoek naar belemmeringen voor mensen met een bijstandsuitkering om woonruimte te delen De commissie wordt gevraagd

Kennis te nemen van de (aanbiedings)brief bij het onderzoeksrapport (als bijlage) in opdracht van het ministerie SZW naar belemmeringen voor mensen met een bijstandsuitkering om woonruimte te delen. In de brief worden de volgende onderwerpen behandeld: 1. 2. 3. 4.

een samenvatting van de belemmeringen en hoe deze te verkleinen dan wel weg te nemen de reactie van het ministerie op het rapport de huidge inzet van het college op het dossier kostendelersnorm de actuele G4-inzet tot verkenning van de regeling

Ad 1: de belemmeringen die uit het onderzoek naar voren zijn gekomen, welke zijn: • Financiële onzekerheid: Het ontstaan van onderlinge financiële aankelijkheid van de woningdelers, door (de angst voor) het stopzetten van inkomensaankelijke toeslagen, toepassing van de kostendelersnorm of het onvermogen (of de onwil) om bij te dragen aan de woonlasten; • Onvoldoende maatwerk: Gemeenten passen maar beperkt maatwerk toe in de Participatiewet, in de vorm van het niet toepassen van de kostendelersnorm, het verlenen van bijzondere bijstand of het bieden van een briefadres. Gemeenten zijn terughoudend met maatwerk uit angst voor een aanzuigende (precedent-)werking of misbruik; • Complexiteit van regelgeving: De complexiteit en veelheid van regels en regelingen met betrekking tot werk, inkomen en wonen, zorgen bij bijstandsgerechtigden voor onduidelijkheid en onzekerheid over de gevolgen indien een woning wordt gedeeld; • Tekort aan geschikte woonruimte: De schaarste op de woningmarkt, met name in grotere gemeenten. Een tekort aan geschikte woningen kan leiden tot onduidelijkheid over wanneer iemand kan doorstromen naar een nieuwe woning en, daardoor, terughoudendheid bij het delen van een woning.

De knoppen’ waaraan gedraaid kan worden om belemmeringen weg te nemen of te verkleinen zijn: • Vermindering van de onderlinge financiële aankelijkheid tussen woningdelers; • Verruiming en vereenvoudiging van de mogelijkheden om maatwerk toe te passen; • Terugdringing van de complexiteit en veelheid van regelingen met betrekking totwerk, inkomen en wonen; • Voorlichting en communicatie aan bijstandsgerechtigden over relevante regels enregelingen; • De realisatie van meer geschikte woonruimte om te woningdelen en van laagdrempelige huisvesting om doorstroming te bevorderen. Ad 2: reactie van het ministerie op het rapport

Gegenereerd: v1.18

1

VN2021-000295 rve participatie

Raadscommissie voor Sociale Zaken, Armoede en Schuldhulpverlening, Onderwijs, Voorschool Kinderopvang en Naschoolse Voorzieningen, Volwasseneneducatie Laaggeletterdheid en Inburgering

WIO

Voordracht voor de Commissie WIO van 27 januari 2021 Ter kennisneming Deze is in de kern is dat het ministerie de kostendelersnorm nog steeds een passende regeling vindt, maar gemeenten ook ruimte biedt om alternatieven voor de kostendelersnorm aan te dragen (zie ook punt 4) Ad 3: huidige inzet college op dossier kostendelersnorm. Deze is in de kern: • de afwijzing van de kostendelersnorm in verband met de verstrekkende ongewenste maatschappelijke gevolgen; • optimaal de ruimte te benutten maatwerk te leveren; • uniforme registratie van cases, om betrouwbaar zicht op aantallen en achtergronden te hebben van het (niet) toepassen van de kostendelersnorm; • het frequent voeden van de uitvoering met campagnes om extra te wijzen op de mogelijkheid van maatwerk; • het in G4-verband lobbyen om de uitzonderingsleeftijd van (tot) 21 jaar te verhogen naar (tot) 27 jaar (de leeftijd waarop de kostendelersnorm van toepassing wordt). • voor de kwetsbare jongeren heeft het college zich succesvol ingezet, de komende tijd de zoekperiode niet op te leggen: de zoekperiode voor deze groep tot in ieder geval 1 juli 2021 landelijk niet toegepast. Ad 4: actuele G4-inzet tot verkenningen van de kostendelersnorm.

Deze zijn: • aanpassing van dan wel alternatieven aandragen op de kostendelersnorm; dit met verwijzing naar twee recent aangenomen TK-moties; • verkenning in hoeverre de ‘medebewonersnorm’ (zie bijlage) een interessant alternatief voor de kostendelersnorm kan zijn. Het alternatief is aangedragen door de gemeente Den Haag, waarvan de kern is dat alleen bij de medebewoners de uitkering wordt aangepast, niet de uitkering van de hoofdbewoner; • in alle gevallen bekijken in hoeverre alternatieven ook bijdragen aan een betere bestaanszekerheid. De inzet van de G4-gemeenten zal naar verwachting ook een bijdrage leveren aan de invulling van de genoemde moties.

Wettelijke grondslag

Artikel 160, eerste lid, onder a Gemeentewet Het college is bevoegd om het dagelijks bestuur van de gemeente te voeren. Art 169 Gemeentewet Het college van burgemeester en wethouders en elk van zijn leden afzonderlijk zijn aan de Gemeenteraad verantwoording schuldig over het door het college gevoerde bestuur (lid 1). Zij geven de raad alle inlichtingen die de raad voor de uitoefening van zijn taak nodig heeft (lid 2). Zij geven de raad mondeling of schriftelijk de door een of meer leden gevraagde inlichtingen, tenzij het verstrekken ervan in strijd is met het openbaar belang (lid 3).

Gegenereerd: v1.18

2

VN2021-000295 rve participatie

Raadscommissie voor Sociale Zaken, Armoede en Schuldhulpverlening, Onderwijs, Voorschool Kinderopvang en Naschoolse Voorzieningen, Volwasseneneducatie Laaggeletterdheid en Inburgering

WIO

Voordracht voor de Commissie WIO van 27 januari 2021 Ter kennisneming

Bestuurlijke achtergrond

Aanleiding voor het onderzoek door het ministerie was de motie van de TK-leden Peters en Jasper van Dijk (TK 2019-2020, 35300 CV nr. 54) die op 3 december 2019 is aangenomen. Daarin werd de regering verzocht onderzoek te doen naar belemmeringen voor mensen met een bijstandsuitkering om woonruimte te delen, en daarbij ook onderzoek te doen naar de effecten van de kostendelersnorm op de huisvesting van mensen. Reden voor de motie was onder andere cijfers van het CBS, waaruit bleek dat het aantal dak- en thuislozen in de afgelopen jaren fors is gestegen. In vergelijking met 2009 is het aantal dakloze 18tot 65-jarigen in Nederland toegenomen van 17,8 duizend naar 39,3 duizend in 2018. Het aantal daklozen tussen 18 en 30 jaar is in deze periode zelfs verdrievoudigd. Een derde van de daklozen valt, volgens deze cijfers, in deze leeftijdsgroep. Het CBS concludeerde dat dakloosheid vooral voorkomt bij mensen die langere periode in armoede leven. Sinds de invoering van deze landelijke regeling per 1 januari 2015 heeft de Amsterdamse raad aanhoudende aandacht voor de positie van kostendelers in de stad en de maatschappelijke impact daarvan op het gezin en de bestaanszekerheid. De regeling wordt genoemd als één van de redenen voor dak- en thuisloosheid en het ontstaan van spookjongeren.

Het college brengt daarom dit onderzoek en de inzichten graag onder de aandacht van de raad en wil de raad meenemen in de actuele inzet van het college op dit onderwerp. Reden bespreking

n.v.t. Uitkomsten extern advies

n.v.t. Geheimhouding

n.v.t. Uitgenodigde andere raadscommissies

n.v.t. Welke stukken treft u aan?

Gegenereerd: v1.18

3

VN2021-000295 rve participatie

Raadscommissie voor Sociale Zaken, Armoede en Schuldhulpverlening, Onderwijs, Voorschool Kinderopvang en Naschoolse Voorzieningen, Volwasseneneducatie Laaggeletterdheid en Inburgering

WIO

Voordracht voor de Commissie WIO van 27 januari 2021 Ter kennisneming Meegestuurd

Registratienr.

Naam

AD2021-001345

BRIEF onderzoek belemmeringen voor bijstandsgerechtigden om woonruimte te delen.pdf (pdf)

AD2021-001336

Bijlage 1 - Rapport Significant Samen_onder_dak_belemmeringen_voor_bijstandsgerechtigden_om_woonruimte_te_de (pdf)

AD2021-001337

Bijlage 2 - kabinetsreactie-onderzoek-belemmeringen-delen-woonruimteen-KDN.pdf (pdf)

AD2021-001338

Bijlage 3 - medebewonersnorm - alternatief kostendelersnorm.pdf (pdf)

AD2021-001007

Commissie WIO Voordracht (pdf)

Registratienr.

Naam

Ter Inzage

Behandelend ambtenaar of indienend raadslid (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

Jan Feenstra, 06-30364058, j.feenstra@amsterdam.nl

Gegenereerd: v1.18

4