Commissie WB Voordracht
Tekst van het document
VN2021-000659 griffie andreas 2
WB
Raadscommissie voor Bouwen en Wonen, Ontwikkelbuurten, Dierenwelzijn, Openbare Ruimte en Groen, Reiniging
Voordracht voor de Commissie WB van 03 februari 2021 Ter bespreking en ter kennisneming Portefeuille
Dierenwelzijn
Agendapunt
6
Datum besluit
Onderwerp
Discussienota ‘Proefdieren in Amsterdam’ De commissie wordt gevraagd
Kennis te nemen van de discussienota ‘Proefdieren in Amsterdam’ en bijlage 1: ‘beschikbare informatie over aantallen proefdieren en type dierproeven per instituut in Amsterdam’ Wettelijke grondslag
Artikel 77 Reglement van orde gemeenteraad en raadscommissies Amsterdam Bestuurlijke achtergrond
Beleid van de Rijksoverheid en nationale samenwerking In 2015 sprak de Nederlandse regering de ambitie uit om in 2025 wereldwijd koploper te zijn in proefdiervrije innovatie en het Rijk heeft bij monde van de minister van Onderwijs, Cultuur en [i]
Wetenschap (OCW) medio 2018 aangegeven proeven op apen af te bouwen . Het RIVM bracht in [ii]
2018 de ‘Agenda Transitie Proefdiervrije Innovatie in het regulatoire veld’ uit. De wens tot verandering komt niet alleen voort uit een vergroot bewustzijn over het welzijn van proefdieren, maar ook uit de lage toepasbaarheid van dierproeven in de Life Sciences & Healthsector. Diermodellen hebben maar een beperkte voorspellende waarde[iii]. Zo geeft negentig procent van de dierproeven resultaten die niet toepasbaar zijn op mensen[iv]. In de wetenschap is de overtuiging gegroeid dat juist zonder dierproeven effectiever onderzoek kan worden gedaan naar met name de veiligheid en het in kaart brengen van risico's, bijvoorbeeld van geneesmiddelen. Het Rijk geeft subsidie aan het onderzoeksinstituut ZonMw voor het programma Meer Kennis met Minder Dieren (MKMD) waarmee innovatie worden gestimuleerd die bijdragen aan het beantwoorden van wetenschappelijke vragen zonder dierproeven. Hiervoor is tussen 2018 en 2020 [v]
[vi]
maximaal € 5,7 miljoen euro beschikbaar gesteld, €0,4 miljoen in de Begroting LNV 2020 en circa €1,7 miljoen werd gereserveerd voor onderzoek naar alternatieven voor dierproeven in de begroting [vii]
VSW 2020 . Voormalig staatssecretaris Dijksma gaf de opdracht om verschillende scenario’s door te rekenen. In het rapport (2014) ‘Analyse Businesscase Alternatieven voor dierproeven – een verkenning naar de mogelijkheden van de reductie van proefdiergebruik’ werd een bedrag van € 37 miljoen per jaar genoemd dat nodig zou zijn voor een exponentiële aouw van dierproeven.
[viii]
Huidige innovatie: vervangen, verminderen en verfijnen (3V)
Gegenereerd: v1.14
1
VN2021-000659 griffie andreas 2
WB
Raadscommissie voor Bouwen en Wonen, Ontwikkelbuurten, Dierenwelzijn, Openbare Ruimte en Groen, Reiniging
Voordracht voor de Commissie WB van 03 februari 2021 Ter bespreking en ter kennisneming
Binnen de LSH richt innovatie met betrekking tot het gebruik van proefdieren zich momenteel hoofdzakelijk op het vervangen, verminderen en verfijnen van dierproeven als methode om (medische) producten of diensten te testen op hun toepasbaarheid. Deze ontwikkeling wordt vaak vervat als 3V: 'Vervanging, Vermindering, Verfijning'. Verfijning is erop gericht om het ongerief voor proefdieren tijdens de hele levenscyclus te verminderen, bijvoorbeeld door pijnbestrijding en kooiverrijking. Het Rijk heeft voor deze ontwikkeling een adviesorgaan opgericht, te weten het [ix]
Nationaal Comité advies dierproevenbeleid (NCad) . Het NCad bestaat uit vertegenwoordigers van de medische sector, maatschappelijke organisaties en kennisinstituten. Huidige innovatie sluit het gebruik van proefdieren niet uit, aangezien twee van de drie V's (vermindering en verfijning) nog steeds uitgaan van dierproeven als noodzakelijke testomgeving voor ontwikkeling in LSH. Transitie Proefdiervrije Innovatie (TPI) [x]
Voor het komen tot een gezamenlijke inspanning is Transitie Proefdiervrije Innovatie (TPI) opgericht. TPI is een coalitie van ministeries, overheidsorganisaties, maatschappelijke organisaties. De partners binnen TPI hebben in maart 2018 met behulp van het Rijksinstituut voor [xi]
Volksgezondheid en Milieu een agenda opgesteld om te komen tot proefdiervrije innovatie als volledige vervanging van dierproeven. In de agenda is een aantal conclusies geformuleerd die tevens [xii]
door kunnen gaan als aanbevelingen. Het rapport 'Van aap naar beter' van het Rathenau Instituut bevat aanbevelingen die behalve op apen ook op andere proefdieren kunnen worden toegepast. Eind 2020 loopt het huidige TPI-programma af. In een kamerbrief van 4 september jongstleden, beschrijft minister Schouten dat de ontwikkeling van proefdiervrije innovatie nog niet heeft geleid tot een omgekeerd evenredige afname van het aantal dierproeven dat wordt uitgevoerd [xiii]
in Nederland . Uit de rapportage van de NVWA blijkt dat het aantal dierproeven in 2018 is gedaald, maar dat deze daling – net als de stijging in het jaar daarvoor - door veel verschillende factoren wordt beïnvloed, zoals het moment waarop onderzoeksfinanciering wordt toegekend. De coronacrisis zal volgens de minister naar verwachting ook impact hebben op de aantallen uitgevoerde dierproeven in 2020, vanwege enerzijds uitgestelde of afgebroken onderzoeken en [xiv]
anderzijds vanwege coronaonderzoek . In een kamerbrief[xv] van 5 november geeft de minister aan dat het onderzoek naar het COVID-19 virus en een vaccin tegen dit virus veelal gebeurt met dierproeven. Toch doen zich ook in de huidige crisissituatie volgens de minister nieuwe kansen voor op het gebied van proefdiervrije innovaties: het ministerie van ZonMw en de stichting Proefdiervrij hebben specifiek voor proefdiervrij COVID-19 onderzoek extra geld vrijgemaakt. Om de eventuele kansen van de coronacrisis voor de transitie naar proefdiervrije innovatie beter in beeld te krijgen, heeft de minister het NCad gevraagd om hier nader onderzoek naar te doen. Een eerste tussenrapportage zal in het voorjaar van 2021 beschikbaar zijn. De Tweede Kamer is op 12 november geïnformeerd over de voortzetting van TPI. Er is opnieuw budget gereserveerd: een totaalbedrag van 5,5 miljoen voor proefdiervrije innovatie. Voor volgend jaar is voorlopig volgens de minister ongeveer 600.000 geoormerkt specifiek voor TPI vanuit de LNV-begroting. De vervolgagenda TPI zal in het voorjaar van 2021 gereed zijn, waarna de kamer geïnformeerd wordt over de volgende fase en welke middelen daarvoor nodig zijn[xvi]. Ter voorbereiding van het AO ontving de Kamer alvast de meest recente jaarcijfers over dierproeven uit het NVWA rapport ‘Zo doende 2019’, dat aan het einde van het jaar wordt gepubliceerd[xvii].
In 2019 zijn 448.656 (+ 257 dieren ten opzichte van 2018) geregistreerd. Ook zijn er in 2019 113.662
Gegenereerd: v1.14
2
VN2021-000659 griffie andreas 2
Raadscommissie voor Bouwen en Wonen, Ontwikkelbuurten, Dierenwelzijn, Openbare Ruimte en Groen, Reiniging
WB
Voordracht voor de Commissie WB van 03 februari 2021 Ter bespreking en ter kennisneming
dieren dood gegaan of gedood na gebruik in fok en 329.105 dieren gedood zonder te zijn gebruikt in fok of dierproef. Het totaal aantal dieren dat in 2019 is doodgegaan of gedood zonder te zijn gebruikt in fok of dierproef of na gebruik in fok is daarmee 442.767. Dit is een is een lichte stijging ten opzichte van 2018[xviii] (er is altijd sprake van een bepaald percentage dieren dat niet de gewenste genetische eigenschappen heeft die nodig zijn voor de betreffende dierproef of fok; dit grote aantal dieren wordt beschouwd als “fokoverschot”). De minister ziet mogelijkheden in het verbeteren van de efficiëntie en de kwaliteit van het fokken van GM-dieren en het reduceren van het fokoverschot. Daarom heeft zij het Nationaal Comité advies dieproevenbeleid (NCad) gevraagd om efficiëntie- en kwaliteitscriteria op te stellen, waarmee faciliteiten hun fokoverschotten kunnen reduceren. Zo hebben zij fokcoördinatoren aangesteld voor een goed beheer van de foklijnen en om vraag en aanbod beter op elkaar af te stemmen. Het NCad heeft ook geadviseerd om een nationaal overzicht te creëren van bestaande GM-dierlijnen. Daarmee zouden onderzoekers makkelijker dieren tussen hun faciliteiten kunnen uitwisselen of overwegen experimenten in de faciliteit uit te voeren waar die dieren al zijn. In het Verenigd Koningrijk is al een soortgelijk systeem succesvol in werking, de zogenaamde “mouse locator”.
Het UMC Groningen heeft het initiatief genomen om voor Nederland een database op te richten waarin de verschillende proefdierfaciliteiten hun beschikbare GM muizen- en eventueel zebravislijnen kunnen melden en uitwisselen. Drie instituten (de UMC’s van Groningen, Leiden en Nijmegen) gaan de komende tijd aan de slag met de database in een eerste ‘proof of concept’. Hierbij wordt ook onderzocht wat het effect is op de reductie van het fokoverschot[xix] . Daarnaast observeert de minister dat de maatschappij meer transparantie en openbaarheid verwacht van onderzoekers, proefdierinstellingen, CCD en de overheid. Ook bedrijven en kennisinstellingen zien deze behoefte aan meer transparantie. In samenwerking met de CCD heeft de minister in september 2020 twee digitale bijeenkomsten georganiseerd met ongeveer 40 vertegenwoordigers van bedrijven, universiteiten en kennisinstellingen. Daarbij ging het over de stand van zaken op het gebied van transparantie en de mogelijkheid om stappen vooruit te zetten. In 2021 zal faciliteert de minister twee pilots met de CCD, bedrijven en kennisinstellingen om te experimenteren met concepten zoals “open by design” en om de publiekscommunicatie van instellingen te verbeteren door actieve openbaarheid[xx]. Beleid van Amsterdam De gemeente Amsterdam heeft geen beleid ter ondersteuning van de landelijke doelstelling tot vermindering van dierproeven.
Dierenwelzijnsbeleid Nationaal gezien is Amsterdam één van de koplopers op het terrein van dierenwelzijn en het college wil deze voorhoedepositie behouden en uitbouwen. Hierbij zijn de uitgangspunten en beleidskaders uit de Agenda Dieren leidend. Een aantal voor het onderwerp proefdieren relevante uitgangspunten en beleidskaders zijn: • het doel van het Amsterdamse dierenwelzijnsbeleid is het bijdragen aan het behouden en, waar nodig en gewenst, verbeteren van het welzijn van zowel gehouden dieren als vrijlevende dieren binnen de gemeentegrenzen van Amsterdam;
Gegenereerd: v1.14
3
VN2021-000659 griffie andreas 2
WB
Raadscommissie voor Bouwen en Wonen, Ontwikkelbuurten, Dierenwelzijn, Openbare Ruimte en Groen, Reiniging
Voordracht voor de Commissie WB van 03 februari 2021 Ter bespreking en ter kennisneming
• dierenwelzijn gaat over de kwaliteit van het leven zoals het door het dier wordt ervaren. Een goed welzijn van dieren betekent dat wordt voldaan aan de natuurlijke behoeftes van het dier; • erkend moet worden dat waarborgen van dierenwelzijn een exclusieve taak van de nationale overheid is. De bevoegdheden van gemeenten op het gebied van dierenwelzijn en dierenbescherming zijn beperkt. Anderzijds hebben gemeenten meer mogelijkheden om de vinger aan de pols te houden en trends in het maatschappelijk denken over dierenwelzijn te signaleren. Ook zullen gemeenten eerder overtredingen (en beperkingen) van de landelijke regels constateren. Als gemeente zullen wij waar nodig signalen over dierenwelzijn en dierenleed richting de nationale overheid formuleren. Waar nodig oefent de gemeente invloed uit om regels van hogere overheden aan te passen. Binnen de eigen bevoegdheden streeft de gemeente Amsterdam naar verbetering van dierenwelzijn met een eenduidig beleid waarbij dierenwelzijn ook altijd gewogen wordt tegen andere belangen. Ook wil de gemeente als organisatie het goede voorbeeld geven in de manier waarop wordt omgegaan met dieren; • om het dierenwelzijn in Amsterdam te borgen en de ambities op dit beleidsterrein te realiseren is het samen optrekken met organisaties binnen en buiten Amsterdam nodig.
Veel van deze relaties zijn afgelopen jaren versterkt, en waar nodig ondersteunt de gemeente organisaties die zich richten op het verbeteren van het dierenwelzijn. Tevens heeft wethouder Dierenwelzijn, de heer Ivens, aangegeven dat het zijn inzet is om binnen het gemeentelijk apparaat dierenwelzijn de komende jaren een integraal afwegingspunt binnen alle [xxi]
portefeuilles te maken
.
Economisch beleid In het coalitieakkoord van 2018 ‘Een nieuwe lente, een nieuw geluid’ wordt de ambitie verwoord om internationale bedrijvigheid naar Amsterdam te blijven halen, met de focus op werkgelegenheid, duurzaamheid en innovatie en om Amsterdam aantrekkelijk te houden en het vestigingsklimaat te verbeteren en verduurzamen. Amsterdam en de regio tellen 300 bedrijven binnen de Life Sciences & Health sector en dat aantal is groeiende. Het gaat om bedrijven die zich richten op medische technologie, zorg, medicijnontwikkelaars en e-health toepassingen. Daarnaast heeft Amsterdam twee academische ziekenhuizen, diverse onderzoeksinstituten, biobanken en patiëntcohorten voor klinische studies. Met de komst van het Europees Medicijn Agentschap (EMA) naar Nederland ziet het college kans om het LSH-cluster verder te versterken. In lijn met de doelstelling uit het coalitieakkoord heeft het huidige college de ambitie om in Amsterdam en de regio een zogenaamde LSH-hub te creëren, met meer innovatie als doel. Met het in april 2019 vastgestelde Health Sciences Actieprogramma wordt gewerkt aan de voorwaarden die LSH-bedrijven nodig hebben om succesvol te zijn, zoals talent, [xxii]
kapitaal, ruimte, infrastructuur en samenwerking met universiteiten en onderzoekscentra.
Op woensdag 25 september 2019 werd hiertoe een Memorandum of Understanding getekend door burgemeester Halsema en voorzitters van Amsterdam Universitair Medische Centra, de VU, het KNI/Antoni van Leeuwenhoekziekenhuis, Sanquin en de Amsterdam Economic Board. De insteek hierbij is om samen te werken op het gebied van Life Sciences & Health en Artificial Intelligences door onder meer kennisuitwisseling te versterken, nieuwe initiatieven te helpen faciliteren en financieringsmogelijkheden onder de aandacht te brengen. Het uitfaseren van dierproeven en stimuleren van proefdiervrije innovatie worden hierbij niet genoemd
Gegenereerd: v1.14
4
VN2021-000659 griffie andreas 2
Raadscommissie voor Bouwen en Wonen, Ontwikkelbuurten, Dierenwelzijn, Openbare Ruimte en Groen, Reiniging
WB
Voordracht voor de Commissie WB van 03 februari 2021 Ter bespreking en ter kennisneming
[i]
https://www.rijksoverheid.nl/binaries/rijksoverheid/documenten/kamerstukken/2018/06/01/ kamerbrief-met-reactie-op-verkenning-van-aap-naar-beter-en-toekomstvisie-bprc/kamerbrief-metreactie-op-verkenning-van-aap-naar-beter-en-toekomstvisie-bprc.pdf [ii]
https://www.rivm.nl/sites/default/files/2018-11/010214_110880_Agenda_proefdiervrij_V3_TG.pdf
[iii]https://www.rijksoverheid.nl/binaries/rijksoverheid/documenten/kamerstukken/2020/09/04/ kamerbrief-over-voortgang-transitie-proefdiervrije-innovatie/kamerbrief-over-voortgang-transitieproefdiervrije-innovatie.pdf en zie o.a. het promotie-onderzoek The scientific value of non-clinical Animal studies in drug development: 2013 P.J.K. van Meer. [iv] https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-381770 [v]
https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/dierproeven/alternatieven-voor-dierproeven
[vi]
https://www.rijksoverheid.nl/binaries/rijksoverheid/documenten/ begrotingen/2019/09/17/xiv-landbouw-natuur-en-voedselkwaliteitrijksbegroting-2020/14_Landbouw_Natuur_en_Voedselkwaliteit.pdf [vii]
https://www.rijksoverheid.nl/binaries/rijksoverheid/documenten/begrotingen/2019/09/17/xvivolksgezondheid-welzijn-en-sport-rijksbegroting-2020/16_VWS.pdf [viii]
[ix]
[x]
https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-353519
https://www.ncadierproevenbeleid.nl/ https://www.transitieproefdiervrijeinnovatie.nl/
[xi]
https://www.scienceguide.nl/wp-content/ uploads/2018/11/010214_110880_Agenda_proefdiervrij_V3_TG.pdf [xii]
https://www.rathenau.nl/sites/default/files/Verkenning%20Van%20aap%20naar%20beter%20%20Rathenau%20Instituut%202017%20DEF.pdf [xiii]
https://www.rijksoverheid.nl/binaries/rijksoverheid/documenten/kamerstukken/2020/09/04/ kamerbrief-over-voortgang-transitie-proefdiervrije-innovatie/kamerbrief-over-voortgang-transitieproefdiervrije-innovatie.pdf [xiv]
https://www.rijksoverheid.nl/binaries/rijksoverheid/documenten/kamerstukken/2020/09/04/ kamerbrief-over-voortgang-transitie-proefdiervrije-innovatie/kamerbrief-over-voortgang-transitieproefdiervrije-innovatie.pdf [xv]https://www.rijksoverheid.nl/binaries/rijksoverheid/documenten/kamerstukken/2020/11/05/ kamerbrief-over-jaarcijfers-moties-en-toezeggingen-dierproeven/kamerbrief-over-jaarcijfersmoties-en-toezeggingen-dierproeven.pdf
Gegenereerd: v1.14
5
VN2021-000659 griffie andreas 2
Raadscommissie voor Bouwen en Wonen, Ontwikkelbuurten, Dierenwelzijn, Openbare Ruimte en Groen, Reiniging
WB
Voordracht voor de Commissie WB van 03 februari 2021 Ter bespreking en ter kennisneming
[xvi] https://debatgemist.tweedekamer.nl/node/24314 [xvii] https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2020/11/05/jaaroverzichtdierproeven-en-proefdieren-van-de-nederlandse-voedsel--en-warenautoriteit [xviii] https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2020/11/05/jaaroverzichtdierproeven-en-proefdieren-van-de-nederlandse-voedsel--en-warenautoriteit [xix]https://www.rijksoverheid.nl/binaries/rijksoverheid/documenten/kamerstukken/2020/11/05/ kamerbrief-over-jaarcijfers-moties-en-toezeggingen-dierproeven/kamerbrief-over-jaarcijfersmoties-en-toezeggingen-dierproeven.pdf [xx]https://www.rijksoverheid.nl/binaries/rijksoverheid/documenten/kamerstukken/2020/11/05/ kamerbrief-over-jaarcijfers-moties-en-toezeggingen-dierproeven/kamerbrief-over-jaarcijfersmoties-en-toezeggingen-dierproeven.pdf [xxi]
https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/7418488/1/09012f978288d2ad
[xxii]
https://amsterdam.raadsinformatie.nl/ document/7460446/1/247A_19_Bijlage_1__Health_sciences_actieprogramma_WT Reden bespreking
De ambitie om als land voorloper te zijn in proefdiervrije innovatie is nog niet waargemaakt. Ook in Amsterdam blijven de resultaten achter. In de meegestuurde discussienota ‘Proefdieren in Amsterdam’ opgesteld door de fractie van de Partij voor de Dieren, wordt inzicht gegeven in het aantal dierproeven en proefdieren in Amsterdam. Voorts wordt uiteengezet welke algemene knelpunten er in de weg zitten in het terugdringen van dierproeven. De Partij voor de Dieren-fractie stelt voor om met de raadscommissie en wethouder Ivens met de portefeuille ‘Dierenwelzijn’ van gedachten wisselen over de rol die de gemeente kan aannemen ter bevordering van het behalen van de landelijke ambitie. Ten behoeve hiervan legt de fractie enkele voorstellen op tafel ter bespreking in de meegestuurde discussienota. Uitkomsten extern advies
n.v.t. Geheimhouding
n.v.t. Uitgenodigde andere raadscommissies
n.v.t. Welke stukken treft u aan?
Gegenereerd: v1.14
6
VN2021-000659 griffie andreas 2
Raadscommissie voor Bouwen en Wonen, Ontwikkelbuurten, Dierenwelzijn, Openbare Ruimte en Groen, Reiniging
WB
Voordracht voor de Commissie WB van 03 februari 2021 Ter bespreking en ter kennisneming
Meegestuurd
Registratienr.
Naam
AD2021-002448
Commissie WB Voordracht (pdf)
AD2021-002460
bijlage discussienota proefdieren.pdf (pdf)
AD2021-002461
discussienota proefdieren A Bakker 12012021.pdf (pdf)
Registratienr.
Naam
Ter Inzage
Behandelend ambtenaar of indienend raadslid (naam, telefoonnummer en e-mailadres)
Nadere informatie bij lid Anke Bakker (Partij voor de Dieren), email abakker@raad.amsterdam.nl
Gegenereerd: v1.14
7