Commissie RO Voordracht

Raadscommissie voor Ruimtelijke Ordening en Grond en Ontwikkeling

VN2025-012263 rve verkeer en or

RO

Voordracht voor de Commissie RO van 24 september 2025 Ter kennisneming Portefeuille Agendapunt Datum besluit

Ruimtelijke Ordening Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit TKN4 3 juni 2025 Onderwerp

Halfjaarlijkse rapportage Zuidasdok tweede helft 2024 De commissie wordt gevraagd

Kennis te nemen van de Halfjaarlijkse Rapportage Zuidasdok tweede helft 2024 en de raadsinformatiebrief. Wettelijke grondslag

Artikel 169 Gemeentewet: het informeren van de Gemeenteraad. Bestuurlijke achtergrond

Op 9 juli 2012 hebben het Rijk, de gemeente Amsterdam, de Stadsregio Amsterdam en de Provincie Noord-Holland een voorkeursbeslissing genomen voor het project Zuidasdok. Deze is vastgelegd in de Bestuursovereenkomst Zuidasdok (projectscope en financiële afspraken) en de Structuurvisie Zuidasdok (juridische planologische procedure). Voor de knooppunten De Nieuwe Meer en Amstel is in de Bestuursovereenkomst overeengekomen dat deze in een gecombineerde aanpak met het project Zuidasdok worden voorbereid en gerealiseerd, waarbij de aanpak van de knooppunten voor rekening en risico van het Rijk komt. Op 17 oktober 2012 heeft de gemeenteraad unaniem ingestemd met de voorkeursbeslissing Zuidasdok. Met de realisatie van Zuidasdok wordt invulling gegeven aan meerdere doelstellingen: - Zuidasdok draagt bij aan de noodzakelijke verbetering van de bereikbaarheid van Amsterdam en de noordelijke Randstad die van grote economische importantie is. - Door Zuidasdok kan de Zuidas verder uitgroeien tot internationale toplocatie als integraal onderdeel van de regio en stad Amsterdam. - De realisatie van Zuidasdok zorgt voor een kwalitatief hoogwaardig OV-knooppunt van internationale allure dat voorziet in een optimaal functionerend hoogwaardig verkeer- en vervoerssysteem.

- De realisatie van Zuidasdok zorgt voor een duurzame inpassing van de infrastructuur in de ontwikkeling van het Zuidasgebied teneinde de barrièrewerking te verminderen en de kwaliteit van de leefomgeving te verbeteren. In de Bestuursovereenkomst 2012 is vastgelegd dat indien het taakstellend budget niet toereikend is of dreigt te zijn voor uitvoering van de scope, dan volgt een bestuurlijk overleg om tot een oplossing te komen, met in het uiterste geval een beslissing door het Rijk, gemeente Amsterdam en Vervoerregio Amsterdam over de vraag of zij een extra bijdrage doen conform een vastgelegde risicoverdeling. Rijk en Amsterdam zijn samen de risicodragende partijen in de verhouding 75% (Rijk) – 25% (Amsterdam). Daarbij is afgesproken dat het projectrisico voor Amsterdam is gemaximeerd (‘gecapped’) tot een bijdrage van ten hoogste € 55 mln. prijspeil 2011 (= € 72,3 mln. prijspeil 2024). Het Rijk en de gemeente Amsterdam dragen ook het verschil tussen de indexering van de kosten van het project (= GWW-index) en de IBOI-indexering van de bijdragen in de verhouding 75% (Rijk) resp.

VN2025-012263 rve verkeer en or

Raadscommissie voor Ruimtelijke Ordening en Grond en Ontwikkeling

RO

25% (gemeente). De gemeente Amsterdam kan nadere afspraken maken met de Vervoerregio Amsterdam over een extra subsidiabele bijdrage van de Vervoerregio Amsterdam. Het indexeringsrisico dat voor 25% door de gemeente wordt gedragen is geen onderdeel van de overeengekomen Amsterdamse ‘cap’ in het projectrisico. Het programma Zuidasdok is door de gemeente Amsterdam als risicovol project opgenomen in de Regeling Risicovolle Projecten (RRP). Op 15 februari 2017 is de opdracht voor het ontwerpen en realiseren van het project Zuidasdok aan ZuidPlus verstrekt. Uitvoering van het project Zuidasdok is echter zeer complex gebleken. Voor de voortzetting van de realisatie van Zuidasdok is op 25 maart 2020 door de gezamenlijke opdrachtgevers besloten tot het minnelijk beëindigen van het contract met de huidige aannemer en het opnieuw aanbesteden van de scope van Zuidasdok in hanteerbare deelpakketten. Daarnaast heeft mw Dekker geadviseerd om voortvarend door te gaan met de realisatie van Zuidasdok, en de bestaande afspraken uit de Bestuursovereenkomst in stand te houden en voor het budgettekort een eenmalige extra bijdrage te doen aan het project Zuidasdok (buiten de gemaximeerde extra bijdrage van Amsterdam om en rekening houdend met de situatie dat het rijk 100% risicodragend is voor de knooppunten De Nieuwe Meer en Amstel).

Partijen hebben het advies van mw Dekker integraal omarmd, hebben de scope van Zuidasdok herbevestigd en hebben afgesproken in gesprek te gaan over een eenmalige dekking van het financieel tekort buiten de bestuursovereenkomst om. In het BO MIRT van 11 november 2022 hebben de gezamenlijke opdrachtgevers besloten tot het toekennen van aanvullend budget aan Zuidasdok (inclusief knooppunten) ter grootte van 1.468 M€. Dit aanvullend budget is gebaseerd op de in de eerste Halfjaarlijkse Rapportage 2022 gerapporteerde budgetspanning (prijspeil januari 2022) en is toegevoegd aan het budget. In eerdere rapportages bent u geïnformeerd over het verwachte nieuwe tekort op het programma Zuidasdok van € 600 mln. tot € 800 mln. In mei 2024 heeft het Bestuurlijk Overleg de uitwerking van verschillende versoberingen besproken en besloten de volledige projectscope opnieuw te bevestigen. Het Bestuurlijk Overleg heeft ingestemd met gunning van project Tunnel, met uitwerking van het voorontwerp van de integrale scope (tunnel Zuid + tunnel Noord) en met realisatie van de zuidelijke tunnel. Omdat er op dit moment onvoldoende budget is, kan geen opdracht voor de realisatie van de noordelijke tunnel worden gegeven. Met oog op het tekort en het lopende ontwerpproces van de tunnel hebben de opdrachtgevers afgesproken uiterlijk in de tweede helft van 2025 een besluit te nemen.

Dit mede in het licht van afspraken op het BO MIRT 2022 waarin Zuidasdok, de OV-verbinding Amsterdam – Haarlemmermeer, het derde perron en de metro-ringlijn Amsterdam in samenhang zijn beschouwd. Halfjaarlijkse rapportage Bijgaand gaat de halfjaarlijkse rapportage Zuidasdok tweede helft 2024 en bijbehorende raadsinformatiebrief. Samengevat is in deze rapportage het volgende opgenomen:

a. Zuidasdok volop in uitvoering: De projecten OVT en Knooppunten hebben buiten

belangrijke voortgang geboekt in de tweede helft van 2024. Tijdens de zomerwerkzaamheden in juli en augustus en in het najaar vonden omvangrijke werkzaamheden plaats op station Amsterdam Zuid. In knooppunt De Nieuwe Meer is doorgewerkt aan de voorbereiding van de wegverbreding en aan de noord- en aan de zuidzijde van de A10 Zuid is gestart met de sloop van de bedientorens voor de Schinkelbrug. Voor de uitvoering van de werkzaamheden waren meerdere buitendienststellingen van de A10 en het spoor noodzakelijk. b. Financiën: De Tweede Kamer en gemeenteraad zijn in december 2023 door de bestuurders geïnformeerd over het tekort dat Zuidasdok verwacht van € 600 – 800 miljoen. In het bestuurlijk overleg in mei 2021 is afgesproken een taakstelling toe te passen van € 70 miljoen, die behaald moet worden door het soberder realiseren van de scope van Zuidasdok. De opdrachtgevers hebben ingestemd met een reeks versoberingen. Met deze versoberingen wordt de gewenste taakstelling van € 70 miljoen besparing naar verwachting

2 Gegenereerd: v1.8

Raadscommissie voor Ruimtelijke Ordening en Grond en Ontwikkeling

VN2025-012263 rve verkeer en or

RO

ingevuld. Met oog op het tekort en het lopende ontwerpproces van de tunnel hebben de opdrachtgevers afgesproken uiterlijk in de tweede helft van 2025 een besluit te nemen. c. Openstelling Brittenpassage: Intern is gestuurd op openstelling Brittenpassage begin 2026. Voor de uitvoeringsontwerpen en het afbouwen en testen is echter meer tijd nodig dan eerder gedacht. Dit brengt met zich mee dat de Brittenpassage ten opzichte van de interne planning later open kan (maar nog wel binnen de bandbreedte 2026-2027), en dat daardoor de verbouwing van de Minervapassage later zal starten en dus ook later gereed zal zijn. Hoeveel later is afhankelijk van het herplannen van twee 18-weekse buitendienststellingen. In 2025 verwacht Zuidasdok meer inzicht te hebben in de exacte omvang van de vertraging en worden mogelijke gevolgen voor andere projecten van Zuidasdok inzichtelijk. d. Gunning en ontwerp Tunnel: In september is het ontwerp en de bouw van de tunnel definitief gegund aan VolkerWessels Infra. Daarmee is ook de bouwteamfase van start gegaan. Het gereedkomen van het integrale voorontwerp van de tunnel staat gepland voor het vierde kwartaal van 2025. e. Aanbesteding Knooppunt Amstel gestart: In november is de aanbesteding van knooppunt Amstel gestart.

Twee bouwcombinaties zijn inmiddels geselecteerd voor het doorlopen van de aanbestedingsprocedure: Amstel Verbindt (Boskalis, Mobilis en Van Gelder) en Combinatie Amstel10 (Heijmans, Dura Vermeer en BAM). Gunning is gepland in november 2025. f. Bereikbaarheidsaanpak vastgesteld: Voor de verkeershinder door werkzaamheden van Zuidasdok is een bereikbaarheidsaanpak opgesteld die ook de basis vormt voor de regionale bereikbaarheidsaanpak. g. Wijzigingstracébesluit onherroepelijk: Over de verwerving van ligplaatsen in de Nieuwe Meer is overeenstemming bereikt. Daarop is het beroep bij de Raad van State ingetrokken en werd het wijzigingstracébesluit onherroepelijk. h. De programmarisico’s: In de top 10 programmarisico’s zijn twee risico’s toegenomen (krapte op de arbeidsmarkt en de bouwteamfase tunnel) en is er een gedaald (aanbesteding van de realisatiecontracten). De cumulatie van planningseffecten is als nieuw risico opgenomen. Dit betekent dat er extra druk op de totaalplanning van Zuidasdok komt. Om dit risico te beheersen, wordt de haalbaarheid van de buitendienststellingen continu gemonitord en wordt onderzocht of planningen op onderdelen minder afhankelijk van elkaar gemaakt kunnen worden. Reden bespreking

Niet van toepassing. Uitkomsten extern advies

Niet van toepassing. Geheimhouding

Niet van toepassing. Uitgenodigde andere raadscommisies

Niet van toepassing. Wordt hiermee een toezegging of andere motie afgedaan

Niet van toepassing.

3 Gegenereerd: v1.8

Raadscommissie voor Ruimtelijke Ordening en Grond en Ontwikkeling

VN2025-012263 rve verkeer en or

Welke stukken treft u aan

Meegestuurd

Registratienr.

Naam

AD2025-054289

Commissie RO Voordracht (pdf)

AD2025-054290

Bijlage 1 Raadsinformatiebrief halfjaarlijkse rapportage Zuidasdok H2 2024 Definitief.pdf (pdf)

AD2025-054291

Bijlage 2 Halfjaarrapportage H2-2024 versie 1.0.pdf (pdf)

Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

Directie V&OR, Fanneke Faasen, bestuurlijke.zaken.vor@amsterdam.nl

RO