Commissie RO Voordracht

VN2021-027948 Grond en Ontwikkeling

Raadscommissie voor Ruimtelijke Ordening, Grondzaken, Zuidas en Marineterrein, Energietransitie

RO

Voordracht voor de Commissie RO van 03 november 2021 Ter advisering aan de raad Portefeuille

Grondzaken Openbare Ruimte en Groen (24)

Agendapunt

10

Datum besluit

College van B&W, 5 oktober 2021 Onderwerp

Vaststellen van de Haalbaarheidsstudie Vergroening en Sport NDSM-werf Oost als basis voor een plan om groen- en sportvoorzieningen toe te voegen op de NDSM-werf Oost. De commissie wordt gevraagd

de raad te adviseren in te stemmen met de concept raadsvoordracht waarin wordt voorgesteld: 1. de Haalbaarheidsstudie Vergroening en Sport NDSM-werf Oost vast te stellen als kader voor de verdere uitwerking van de vergroeningsopgave voor de NDSM-werf Oost, uitgaande van toevoeging van maximaal 53.oo0 m2 groen en 6.000 m2 sportvoorzieningen; 2. in te stemmen met het zo snel mogelijk opstellen van een saneringsplan voor NDSM-werf Oost, uitgaande van het principe van een gesloten grondbalans en het starten van andere noodzakelijke vooronderzoeken; 3. in te stemmen met het starten van het opstellen van een concreet inrichtingsplan voor de “Goede Basis”, gebaseerd op de geformuleerde ontwikkelingsstrategie en daarbij behorende randvoorwaarden en uitgangspunten; Voor de toelichting op de beslispunten wordt verwezen naar de bijgevoegde concept raadsvoordracht. Wettelijke grondslag

Gemeentewet art. 82 lid 1, juncto art. 8 van de Verordening op de raadscommissies: De raad kan raadscommissies instellen die besluitvorming van de raad kunnen voorbereiden en met het college of de burgemeester kunnen overleggen. Bestuurlijke achtergrond

De herontwikkeling van de NDSM-werf is gebaseerd op de in 2011 door de gemeenteraad vastgestelde Structuurvisie Amsterdam 2040 en Koers 2025 Ruimte voor de Stad (2016). Overige onderliggende besluiten: • Het raadsbesluit van 23 januari 2013 tot vaststelling van een investeringsbesluit en bijbehorende grondexploitaties voor het transformatiegebied NDSM-werf. • Het bestemmingsplan NDSM-werf Oost op 10 maart 2014 is vastgesteld door de toenmalige stadsdeelraad van stadsdeel Noord. • De Actualisatie van het Investeringsbesluit 2020 en herziening van de grondexploitatie zoals door de gemeenteraad vastgesteld dd. 30 september 2020. • De tussenrapportage Ruimte voor de Stad 2018 aan het college waarin is geadviseerd de potentiële ontwikkellocatie voor ca. 300 woningen op NDSM-werf Oost on-hold te zetten tot en met 2028 en ruimte te geven aan tijdelijke initiatieven en de culturele programmering. • Het besluit van het college van B&W dd. 17 maart 2020 tot uitvoering van een haalbaarheidsonderzoek naar toevoeging van groen en sportvoorzieningen op de NDSM-werf Oost. • De aangenomen moties 1100-2020 en 062-2021 naar aanleiding waarvan door het college van B&W is toegezegd dat ondernemers/bedrijven op de NDSM-werf nauw betrokken

Gegenereerd: v1.14

1

VN2021-027948 Grond en Ontwikkeling

Raadscommissie voor Ruimtelijke Ordening, Grondzaken, Zuidas en Marineterrein, Energietransitie

RO

Voordracht voor de Commissie RO van 03 november 2021 Ter advisering aan de raad

worden bij plannen voor de vergroeningsopgave en de tijdelijke huurovereenkomst met horecaonderneming Pllek eenmalig is verlengd van 31-3-2022 t/m 31-12-2025. • De aangenomen motie 1135-2020 waarin de raad verzoekt inzichtelijk te maken hoe in ruimtelijke plannen aan de Amsterdamse referentienormen uit 2018 voor maatschappelijke voorzieningen, groen en sport wordt voldaan. Reden bespreking

n.v.t. Uitkomsten extern advies

Met het oog op de aanwezige monumentale gebouwen op de NDSM-werf Oost en het uitgangspunt tot behoud en waar mogelijk versterking van het rijks-monumentale ensemble, het ruige, industriële en open karakter van de NDSM-werf Oost, is de concept Haalbaarheidsstudie begin dit jaar voor advies voorgelegd aan de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed. (RCE). Haar advies laat zich als volgt samenvatten: 1. De RCE ziet mogelijkheden voor toevoegen groen en sport indien industriële en ruige karakter in OR aanwezig blijft. Betreurd wordt echter dat NDSM-werf Oost het tekort aan deze voorzieningen op de NSMD-werf West moet compenseren. 2. De karakterisering als functioneel, open, dynamisch wordt onderschreven, waarbij nadere aandacht wordt gevraagd voor punten: a. Inrichting; te veel groen en opschoning doet areuk aan karakter gebied; dus proportioneel en met aandacht voor materiaal- en kleurgebruik. b. Groen; keuze in open velden en ruimtes met hoger opgaand groen nog onduidelijk; open zicht IJ niet verstoren. c. De relatie met het water is onderbelicht terwijl dit een belangrijk onderdeel was en is van de werf. Behoud van kades, gebruik van water, ecologie i.r.t. het karakter van het gebied. d. Opslag van grond in het kader van bodemsanering is alleen acceptabel in de vorm van het terugbrengen van Helling 1.

Geen aanplempingen in het water (is wijziging karakter) en ook geen toevoeging van verhogingen die er vroeger ook niet waren. e. Voor een definitieve gebouwde parkeervoorziening gaat de voorkeur uit naar een ondergrondse oplossing i.v.m. de ruimtelijke beleving van de monumentale gebouwen en behoud van de voormalige routing van het productieproces. f. Naast de grotere gebouwen en relicten moet ook ingezet worden op behoud van de kleinere werfrelicten. Het advies van de RCE komt op hoofdlijnen overeen met het ontvangen advies van de gemeentelijke Subcommissie Integrale Ruimtelijke Kwaliteit (SIRK). Het advies van de RCE en SIRK t.a.v. een bovengrondse gebouwde parkeervoorziening (punt e.) is aanleiding voor een vervolgonderzoek naar de mogelijkheden voor een definitieve parkeeroplossing en in hoeverre daarbij tegemoet gekomen kan worden dat advies. De andere punten zijn deels al verwerkt in de Haalbaarheidsstudie of zijn aandachtspunt bij de verdere uitwerking. Stichting NDSM-werf: was betrokken bij enkele workshop over de vergroeningsopgave en kan zich grotendeels vinden in de Haalbaarheidsstudie. Op verzoek van het dagelijks bestuur van stadsdeel Noord heeft de Stichting over de Haalbaarheidsstudie een advies aan haar uitgebracht.

Een groot deel van de adviespunten van de Stichting wordt betrokken bij de uitwerkingsfase van de Haalbaarheidsstudie en het daarbij behorende participatietraject. Dit betreft:

Gegenereerd: v1.14

2

VN2021-027948 Grond en Ontwikkeling

Raadscommissie voor Ruimtelijke Ordening, Grondzaken, Zuidas en Marineterrein, Energietransitie

RO

Voordracht voor de Commissie RO van 03 november 2021 Ter advisering aan de raad

• Binnen de Vrije Ruimte vooral permanent ruimte te reserveren voor culturele programmering en evenementen; • Meer mogelijkheden te bieden voor experimenten; • De kwantitatieve doelstellingen niet leidend te laten zijn maar te streven naar kwalitatieve doelstellingen i.s.m. de werfgemeenschap en de buurt; • Het huidige ruimtelijke karakter van het gebied te respecteren en in te zetten op een innovatief groen stadslab met een culturele motor. De verbetering van de vestigingscondities voor kunstenaars en cultuurpartijen betreft vooral het huurniveau en zou onderdeel kunnen zijn van een nieuwe onderzoeksopdracht, aangestuurd door Economische Zaken. Participatie Vooruitlopend op het te starten participatietraject na vaststelling van de Haalbaarheidsstudie heeft de volgende participatie plaatsgevonden gedurende het opstellen van de Haalbaarheidsstudie: • In december 2020 is ambtelijk een informatieve livestreamsessie over de Haalbaarheidsstudie georganiseerd. De aankondiging hiervoor is vooraf huis aan huis verspreid op de gehele NDSM-werf • In maart 2021 heeft een gesprek plaats gevonden tussen de wethouder Grondzaken, een aantal ondernemers en belanghebbenden van de NDSM-werf oost. Ook de portefeuillehouder EZ en OR & Groen van stadsdeel Noord was hierbij aanwezig. Daarbij is toen een samenvatting van de concept Haalbaarheidsstudie gedeeld met alle deelnemers.

• De wethouder heeft op 15 juli 2021 de NDSM-werf Oost bezocht en gesproken met enkele ondernemers en kunstenaars. Na vaststelling van de Haalbaarheidsstudie start een intensief participatietraject. Gezien het bijzondere karakter van de NDSM-werf Oost en de veelheid aan stakeholders, wordt voorgesteld om dit in te vullen onder de titel “participatie door gezamenlijk opdrachtgeverschap”. De ondernemers, kunstenaars en (culture) organisaties hebben in belangrijke mate bijgedragen aan de ontwikkeling van de NDSM-werf tot de plek die het nu is. Het ligt daarom niet alleen voor de hand, maar is ook essentieel om samen met hen én met de nieuwe bewoners van de NDSM-werf (samen vormen zij de ‘werfgemeenschap’) de uitwerking tot een concreet inrichtingsplan voor de Goede Basis ter hand te nemen. Naast de werfgemeenschap worden voor deelname aan het participatieproces op basis van gezamenlijk opdrachtgeverschap ook uitgenodigd: bewoners uit omliggende woonbuurten als Hogeland en Buiksloterham en belangenorganisaties. De NDSM-werf Oost is een openbare ruimte met betekenis voor heel Noord en de rest van Amsterdam. Daarom staat het participatietraject open voor iedereen die mee wil denken en wordt de uitnodiging daartoe ook op internet en sociale media geplaatst.

Deelname van de gemeente als een van de mede-opdrachtgevers blijft in dit traject nodig omdat zij grondeigenaar is en opdrachtgever voor de bodemsanering en de aanleg van de Goede Basis. Maar ook vanwege het publieke/openbare karakter van de NDSM-werf Oost en haar rol als toezichthouder voor het monumentale erfgoed. Er wordt daarom gezocht naar een samenwerking waar het gezamenlijk opdrachtgeverschap voor deze planontwikkeling centraal staat. . Daarmee wordt aangesloten op het “Participatieprotocol” zoals opgesteld door de bewoners van Noord (juli 2021). Een samenwerking waar de werfgemeenschap samen met de gemeente actief aan de ontwerptafel zit en meebepaalt, meedenkt en mee schetst.

Gegenereerd: v1.14

3

VN2021-027948 Grond en Ontwikkeling

Raadscommissie voor Ruimtelijke Ordening, Grondzaken, Zuidas en Marineterrein, Energietransitie

RO

Voordracht voor de Commissie RO van 03 november 2021 Ter advisering aan de raad

Om de betrokkenheid van de mede-opdrachtgevers verder te vergroten, kan overwogen worden hen een “eigen” werkbudget toe te kennen. Hiermee zouden zij desgewenst professionele expertise kunnen inhuren. Dit participatietraject van gezamenlijk opdrachtgeverschap vergt aanzienlijk meer tijd, een goede voorbereiding en een goede onaankelijke begeleiding (en dus meer capaciteit en extra (proces) kosten). Het is van belang dat de begeleidings-, c.q. trekkersrol van dit traject, bij een andere partij dan de gemeente te beleggen. Daarom wordt geadviseerd om hiervoor een extern bureau aan te trekken. Dit bureau kan voorstellen doen voor de aanpak van het ontwerpproces, zodanig dat de belangen van eenieder behartigd worden, er gelijke verwachtingen zijn en de kaders helder zijn (hoe/wie toetst en waarop); kortom verwachtingsmanagement en commitment over het ontwerptraject. De planvorming voor de bodemsanering, waar de gemeente Amsterdam opdrachtgever voor is, zal (gedeeltelijk) gelijk op lopen met de planontwikkeling van de Goede Basis. Aankelijk van het bodemonderzoek en van de ontwerpvoorstellen kan pas worden bezien of de sanering ook haalbaar/betaalbaar is. Het is dus van groot belang dat het sanerings- en participatieproces voor de Goede Basis goed op elkaar worden afgestemd.

De fasering en de gevolgen voor de culturele programmering van de NDSM-werf Oost vragen eveneens afstemming gedurende het ontwikkelproces van de Goede Basis. Ook deze taak kan belegd kunnen worden bij de externe partij en via die weg gedeeld worden met de mede-opdrachtgevers. Bezien wordt ook of het opzetten van een nieuwe, breder gedragen governance-structuur voor de NDSM-werf (een parallel) onderdeel kan zijn van het participatieproces. De planning is om begin 2022 te starten met een participatieproces over de Haalbaarheidsstudie op basis van gezamenlijk opdrachtgeverschap. Geheimhouding

n.v.t. Uitgenodigde andere raadscommissies

n.v.t.

Wordt hiermee een toezegging of motie afgedaan?

n.v.t. Welke stukken treft u aan?

Gegenereerd: v1.14

4

VN2021-027948 Grond en Ontwikkeling

Raadscommissie voor Ruimtelijke Ordening, Grondzaken, Zuidas en Marineterrein, Energietransitie

RO

Voordracht voor de Commissie RO van 03 november 2021 Ter advisering aan de raad

Meegestuurd

Registratienr.

Naam

AD2021-107927

1. concept raads-voordracht HBS G&S NDSM-werf Oost.col.docx (msw12)

AD2021-107925

10. 20210825 Advies St. NDSM-werf bij HBS op verzoek DB.pdf (pdf)

AD2021-107926

11. 20210831 Def. DB advies Stadsdeel Noord Haalbaarheid groensport.pdf.docx.pdf (pdf)

AD2021-107928

2. GETEKEND raadsinformatiebrief HBS NDSM-werf Oost.pdf (pdf)

AD2021-107929

3. NDSM-werf Oost haalbaarheidstudie 210928.pdf (pdf)

AD2021-107930

4. Bijlage 1 Groen & sport NDSM- werf Oost studie (Lola Landscape ism R&D, dec. 2020) .pdf (pdf)

AD2021-107931

5. Bijlage 2 Groen- & sportopgave (R&D, juni 2020) .pdf (pdf)

AD2021-107932

6. Bijlage 3 def. Cult. Hist. Onderzoek Inrichting en gebruik buitenruimte NDSM-werf Oost (M&A).pdf (pdf)

AD2021-107921

6a. 210930 Def. Samenvatting Cult. Hist. onderzoek NDSM-werf Oost. Inrichting en gebruik buitenruimte .pdf (pdf)

AD2021-107922

7. Bijlage 4 verslag digitale infobijeenkomst 10-12-2020 haalbaarheidsonderzoek.pdf (pdf)

AD2021-107923

8. 20210113 Advies SIRK HBS NDSM-werf Oost.pdf (pdf)

AD2021-107924

9. 20210319 RCE advies 1100875 NDSM-werf.pdf (pdf)

AD2021-107906

Commissie RO Voordracht (pdf)

Registratienr.

Naam

Ter Inzage

Behandelend ambtenaar of indienend raadslid (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

G&O, Jaap Gadella, j.gadella@amsterdam.nl, 06 5252 4029

Gegenereerd: v1.14

5