Commissie RO Voordracht

VN2021-021826 Zuidas

Raadscommissie voor Ruimtelijke Ordening, Grondzaken, Zuidas en Marineterrein, Energietransitie

RO

Voordracht voor de Commissie RO van 08 september 2021 Ter advisering aan de raad Portefeuille

Zuidas en Marineterrein Gemeentelijk Vastgoed (45) Grondzaken (31) Kunst en Cultuur, Monumenten en Erfgoed (41)

Agendapunt

4

Datum besluit

College van B en W 6 juli 2021 Onderwerp

Instemmen met de investering voor aankoop van het voormalige rechtbankgebouw en instemmen met de nota van uitgangspunten kavel tijdelijke rechtbank De commissie wordt gevraagd

1. kennis te nemen van het initiatief, omschreven in de Design Brief (bijlage 2), van de Stichting Hartwig Art Foundation, een stichting met charitatieve doelstellingen, om in het voormalige rechtbankgebouw aan de Parnassusweg 220 een internationaal museum voor hedendaagse kunst te realiseren als cadeau aan de stad Amsterdam; 2. kennis te nemen van het advies van Amsterdamse Kunstraad (bijlage 3), waarin de Amsterdamse Kunstraad aangeeft dat het initiatief in potentie een verrijking kan zijn voor de stad Amsterdam en haar culturele infrastructuur en waarbij de Amsterdamse Kunstraad een nadere uitwerking van de plannen adviseert, alsmede afspraken over subsidie, governance en naamstelling van het museum; 3. een krediet ter hoogte van € 26.825.000,- ter beschikking te stellen voor de aankoop van het voormalige rechtbankgebouw aan de Parnassusweg 220, kadastraal bekend gemeente Amsterdam, sectie AB, nummer 2141, groot ca. 2.305 m2 en nummer 2142, groot 6.632 m2 voor een koopsom van € 26.500.000,- kosten koper (te weten: overdrachtskosten ad € 25.000,-) conform de leveringsvoorwaarden (bijlage 6) zoals overeengekomen met het RVB en voorbereidingskosten van € 300.000,-; 4.

in te stemmen met de lasten die volgen uit de aankoop en de volledige dekking van inkomsten waarbij een afwijking op de spelregels gemeentelijk vastgoed wordt gemaakt op het gebied van kapitaallasten, beheerkosten, risico’s op leegstandskosten en slechte debiteuren; 5. in te stemmen met de Nota van Uitgangspunten kavels C2 en C3 (bijlage 7) met daarin het ruimtelijk-programmatisch kader voor de ontwikkeling van de kavels en waarmee de realisatie van 4.550 m2 BVO aan woonprogramma (middeldure huur en vrije sector koop) en 6.475 m2 BVO aan kantoorprogramma wordt mogelijk gemaakt; 6. kennis te nemen van de geheimhouding die op grond van artikel 25, tweede lid van de Gemeentewet is opgelegd op de Businesscase (bijlage 4) en Leveringsvoorwaarden verkoop (bijlage 5). Dit in verband met de belangen genoemd in artikel 10, tweede lid, onder b van de Wet openbaarheid vanbestuur. De geheimhouding wordt opgelegd voor onbepaalde tijd; 7. kennis te nemen van het verzoek om de opgelegde geheimhouding als bedoeld in beslispunt 6 op grond van artikel 25, derde lid van de Gemeentewet tijdens de eerstvolgende vergadering van de gemeenteraad na aanlevering van de stukken bij de raadsgriffie te bekrachtigen. Wettelijke grondslag

Artikel 160, eerste lid, onder d, van de Gemeentewet Bestuurlijke achtergrond

Gegenereerd: v1.35

1

VN2021-021826 Zuidas

Raadscommissie voor Ruimtelijke Ordening, Grondzaken, Zuidas en Marineterrein, Energietransitie

RO

Voordracht voor de Commissie RO van 08 september 2021 Ter advisering aan de raad

In juni 2010 heeft het Rijk besloten om het rechtbankgebouw aan de Parnassusweg te vervangen. In 2014 heeft de gemeenteraad de kaders voor ruimtelijke inpassing van het nieuwe rechtbankgebouw bepaald en vastgesteld (besluit 2014 nr. 190) in een Anterieure Samenwerkingsovereenkomst. Daarin zijn ook afspraken opgenomen over het verwerven van grond door het Rijk voor het nieuwe rechtbankgebouw en het leveren van het oude rechtbankgebouw aan de gemeente. Begin mei 2021 is de nieuwe rechtbank in gebruik genomen. Met de verhuizing van de rechtbank naar het nieuwe gebouw en de ontmanteling van het tijdelijke rechtbankgebouw ontstaat ruimte voor de beoogde ontwikkeling van de monumentale rechtbank en de kavel van het tijdelijke rechtbankgebouw. In 2019 en 2020 hebben leden van het College oriënterende gesprekken gehad met de initiatiefnemers voor het museum. De vestiging van een museum is passend binnen de maatschappelijk-culturele ambitie van de Visie Zuidas (besluit 2016 nr. 1171). Met de Visie Zuidas heeft de gemeenteraad de opdracht gegeven een gemengde stadswijk te ontwikkelen met behoud en versterking van de kwaliteit van wonen en werken. Als deeluitwerking van de Visie Zuidas is het Plan Kunst en Cultuur Zuidas 2021-2025 opgesteld. Op 30 maart 2021 heeft het College ingestemd met het Plan Kunst en Cultuur Zuidas 2021-2025.

Met dit plan zet de Zuidas in op de versterking van de aanwezigheid en zichtbaarheid van kunst en cultuur. Dit gebeurt o.a. door het stimuleren van de vestiging van permanente culturele voorzieningen en het creëren van werkruimten voor kunstenaars en culturele makers. Het culturele initiatief voor de rechtbank is een belangrijke toevoeging aan de Zuidas, die past binnen dit plan. In het Strategisch Huisvestingsplan Kunst en Cultuur 2020-2025 (besluit 2019 nr. 8) is Zuidas benoemd als een van de vier strategische locaties waar onderzoek wordt gedaan naar een grootstedelijke culturele voorziening. Clustering van meerdere culturele instellingen met ondersteunende horeca wordt hierin gestimuleerd. Tevens sluit een inzet op cultuur voor de monumentale rechtbank goed aan bij de Hoofdlijnen kunst en cultuur 2021-2024, waarin het belang van spreiding van culturele voorzieningen over de hele stad een van de hoofdambities is, evenals het belang van meer ruimte voor makers. Zuidas wordt gezien als de plek waar naast de nieuwe OBA Next ook andere culturele initiatieven een plek moeten krijgen.

De Amsterdamse Kunstraad heeft in haar advies ‘De Stad is nooit af’ aangegeven dat in Zuidas ‘een interessante, gemengde wijk kan ontstaan waarin een prominent museum onmisbaar is.’ In december 2019 heeft het College de principenota voor de gebiedsontwikkeling van het Zuidas-deelgebied Parnas vastgesteld (VN2019-021203). Naast het kavel C1 van hetvrijkomende monumentale rechtbankgebouw, maken de kavels C2 en C3 onderdeel uit van dit deelgebied. De principenota gaat specifiek in op de kans om het vrijkomende monumentale rechtbankgebouw te benutten voor een culturele functie. Het DB van stadsdeel Zuid ondersteunt in haar advisering op de principenota een mogelijke publieke functie in de monumentale rechtbank als trekker in het gebied. Nadat de locatie van het voormalige rechtbankgebouw is verworven zal deze conform gemeentelijk vastgoedbeleid en onder de voorwaarden zoals opgenomen in het Afsprakendocument zoals genoemd onder beslispunt 3 worden verhuurd aan HAF tegen een maatschappelijke huur (kostprijsdekkend) en nog nader af te spreken voorwaarden. Reden bespreking

Advisering aan de gemeenteraad inzake de voorliggende raadsvoordracht Uitkomsten extern advies

Advies Amsterdamse Kunstraad Ter verkenning en om het cultureel concept te kunnen duiden, is in 2019 aan de Amsterdamse Kunstraad (AKr) gevraagd een voorlopig advies over de eerste schets van het plan uit te brengen. In dit conceptadvies beoordeelde de AKr het MCA als een “interessant initiatief met kwalitatief hoogwaardig profiel”. De AKr zag ”een duidelijk toegevoegde waarde voor de stad”. Het college

Gegenereerd: v1.35

2

VN2021-021826 Zuidas

Raadscommissie voor Ruimtelijke Ordening, Grondzaken, Zuidas en Marineterrein, Energietransitie

RO

Voordracht voor de Commissie RO van 08 september 2021 Ter advisering aan de raad

heeft dit conceptadvies gebruikt als basis voor het vervolgproces rond het MCA.Op basis van dit advies, vragen van de gemeente en gesprekken van HAF met de AKr heeft HAF op 7 juni 2021 een document met antwoorden gestuurd (bijlage 4). Deze reactie van HAF kan gezien worden als aanvulling op de Design Brief voor het MCA (bijlage 2). In juni 2021 heeft de AKr een definitief advies (bijlage 3) over het plan voor het MCA uitgebracht. De AKr is positief over het plan en heeft ook een aantal aandachtspunten. De belangrijkste punten in het advies zijn: • de AKr is er van overtuigd dat het initiatief van HAF een toegevoegde waarde kan zijn voor de stad Amsterdam en haar culturele infrastructuur. Het MCA is een welkome aanvulling op het weefsel van hedendaagse kunst in Amsterdam. De AKr acht het plan sterk in zijn gastateliers en werkplaatsen waar fellows, technici en denkers uit andere domeinen samenkomen met kunstenaars en curatoren.

Hiermee draagt de instelling bij aan het Amsterdamse vestigingsklimaat voor kunstenaars; • HAF kan met het vernieuwende museumconcept een tot nu toe ontbrekend format toevoegen aan de Amsterdamse kunstwereld, dat kansen biedt aan lokale en internationale makers, curatoren en instellingen; • de locatie in Zuidas draagt bij aan de gewenste spreiding van aanbod (en daarmee bezoekers) door de stad; • de AKr juicht de ambitie om een plek te zijn voor iedereen toe, maar de manier waarop de instelling concreet invulling wil geven aan de ambities op gebied van diversiteit en inclusie ontbreekt nog; • op lokaal niveau mist de AKr reflectie op samenwerking en een uitgewerkte visie op de positionering en verbinding met andere instellingen op cultureel, maatschappelijk en zakelijk gebied; • over de verhouding van het MCA tot het Stedelijk Museum Amsterdam (SMA)zegt de AKr dat zij er vertrouwen in heeft dat beide musea zich dusdanig anders profileren dat van verdringing geen sprake zal zijn. Wel geeft de AKr aan dat het nog niet in te schatten is of een tweede museum voor hedendaagse kunst invloed heeft op inkomsten uit bezoekersstromen van het SMA. Hetzelfde geldt voor het aantrekken van particuliere gelden. De AKr concludeert dat het initiatief van HAF in potentie een geweldige verrijking voor de stad Amsterdam kan zijn.

Wel stelt het voor om met HAF afspraken te maken over een nadere invulling van de governance-structuur met ‘checks and balances’, dat tijdens de looptijd van het huurcontract geen subsidie-aanvragen gedaan mogen worden bij de gemeente Amsterdam en het Amsterdams Fonds voor de Kunst en afspraken te maken over de naamgeving om verwarring met het Stedelijk Museum Amsterdam te voorkomen. Het college kan zich vinden in het advies van de AKr en onderschrijft de conclusies. Het ziet het advies als een onderbouwing van de inzet om dit culturele initiatief in Zuidas mogelijk te maken. Met HAF zijn afspraken over het niet indienen van subsidieaanvragen bij de gemeente Amsterdam inmiddels vastgelegd in een Afsprakendocument. Alhoewel de gemeente gezien het ontbreken van een subsidierelatie geen eisen aan de governance van het initiatief kan stellen, zal de gemeente zich inzetten om HAF te bewegen voor het nieuwe museum een heldere governance-structuur met ‘checks and balances’ op te zetten en voor een andere naam dan MCA te kiezen voor het toekomstige museum voor hedendaagse kunst. Informatiebijeenkomsten C2 en C3 Op 22 april 2021 en 24 juni 2021 zijn informatiebijeenkomsten georganiseerd waar de kern van het NvU is gepresenteerd aan de directe omgeving. Van deze informatiebijeenkomsten zijn verslagen gemaakt (bijlage 9 en 10) die met de omgeving zijn gedeeld.

De aanwezigen is verteld dat de NvU als ruimtelijk kader dient en dat het RVB vervolgens de selectie van de marktpartij organiseert. Deze geselecteerde partij is vervolgens verantwoordelijk voor het ontwerpproces en het vormgeven

Gegenereerd: v1.35

3

VN2021-021826 Zuidas

Raadscommissie voor Ruimtelijke Ordening, Grondzaken, Zuidas en Marineterrein, Energietransitie

RO

Voordracht voor de Commissie RO van 08 september 2021 Ter advisering aan de raad

van de participatie met de omgeving. In lijn met de afspraken met HAF en het RVB is tijdens deze avond niet verder inhoudelijk ingegaan op het cultureel initiatief. Gemeld is dat er gesprekken gaande zijn over een culturele functie in het voormalige rechtbankgebouw en welke uiterste ruimtelijke contouren hierbij van toepassing zijn. Vragen tijdens de bijeenkomsten hadden met name betrekking op de afstand van de bebouwing ten opzichte van de overzijde en de invulling van het voormalige rechtbankgebouw. Geheimhouding

Bij besluit van 6 juli 2021 heeft het College van Burgemeester en Wethouders geheimhouding opgelegd op de Businesscase (bijlage 4) en Leveringsvoorwaarden verkoop (bijlage 5) voor onbepaalde tijd. Met openbaarmaking van deze stukken zou de gemeente de contractuele afspraken met het Rijksvastgoedbedrijf schenden, alsmede haar financiële positie nadelig beïnvloeden. Uitgenodigde andere raadscommissies

Uitnodiging van de commissie KDD

Wordt hiermee een toezegging of motie afgedaan?

N.v.t. Welke stukken treft u aan? Meegestuurd

Registratienr.

Naam

AD2021-083607

Bijlage1-Concept-raadsvoordracht-rechtbankkavels.pdf (pdf)

AD2021-082216

Bijlage10-Verslag-info-bijeenkomst-24juni2021.pdf (pdf)

AD2021-082208

Bijlage2-Design-brief-MCA.pdf (pdf)

AD2021-082209

Bijlage3-AKr-advies.pdf (pdf)

AD2021-082210

Bijlage4-Reactie-HAF-AKr-vragen.pdf (pdf)

AD2021-083518

Bijlage5-GEHEIM-Businesscase.pdf (pdf)

AD2021-083519

Bijlage6-GEHEIM-Leveringsvoorwaarden-verkoop.pdf (pdf)

AD2021-082213

Bijlage7-NvU-kavels-C2-C3.pdf (pdf)

AD2021-082214

Bijlage8-Raadsbrief-rechtbankkavels.pdf (pdf)

AD2021-082215

Bijlage9-Verslag-info-bijeenkomst-22april.pdf (pdf)

AD2021-081735

Commissie RO Voordracht (pdf)

Registratienr.

Naam

Ter Inzage

Behandelend ambtenaar of indienend raadslid (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

Zuidas, Coen de Rijk, 06-20348261, c.de.rijk@amsterdam.nl

Gegenereerd: v1.35

4