Commissie RO (2) Voordracht

VN2021-030553 Grond en Ontwikkeling

Raadscommissie voor Ruimtelijke Ordening, Grondzaken, Zuidas en Marineterrein, Energietransitie

RO

Voordracht voor de Commissie RO van 24 november 2021 Ter bespreking en ter kennisneming Portefeuille

Grondzaken Zuidas en Marineterrein (19)

Agendapunt

13

Datum besluit

B&W 12 oktober 2021 Onderwerp

Actualisatie Meerjarenperspectief Grondexploitaties 2021 De commissie wordt gevraagd

I. Kennis te nemen van de raadsinformatiebrief inzake de actualisatie van het Meerjarenperspectief Grondexploitaties 2021 (AMPG 2021). De belangrijkste punten uit de AMPG 2021 zijn: A. Algemene ontwikkelingen, risico’s en kansen In het Meerjarenperspectief Grondexploitaties 2021 (MPG 2021) werd vertragingen van gronduitgiften genoemd als effect van de Coronacrisis en werd gemeld dat de vereveningsruimte onder druk stond. In de eerste helft van 2021 zijn alsnog contracten getekend met betrekking tot grote gronduitgiften waardoor de winstnemingen hoger zullen uitkomen dan werd verwacht bij het MPG 2021. De kantorenmarkt blijft onzeker, en daarmee ook de inkomsten. Naast de risico’s zoals conjuncturele schommelingen is er nog een aantal andere onzekerheden die samenhangen met de investeringen van de gemeente. De verdichtings- en transformatieopgave en participatie vragen om voldoende personele inzet. Investeringen buiten de grondexploitaties in bereikbaarheid en groen/ maatschappelijke voorzieningen zijn voorwaardelijk voor het realiseren van grondopbrengsten maar staan onder druk als gevolg van de beperkte middelen en investeringsplafonds. B. Vereveningsruimte Er is sprake van een verbetering van de ontwikkeling van de vereveningsruimte ten opzichte van het MPG 2021.

Eind 2021 is de vereveningsruimte naar verwachting afgerond € 161 miljoen (versus € 122 miljoen in het MPG 2021) en eind 2022 € 200 miljoen. Deze ruimte is beschikbaar voor het vaststellen van nieuwe plannen met een financieel tekort. De grondopbrengsten in 2021 en 2022 zijn redelijk zeker omdat er al grotendeels afspraken zijn met marktpartijen of tenders gepland staan. Vanaf 2023 zijn er nog nauwelijks contracten gesloten waardoor de grondopbrengsten, en als gevolg daarvan de winstnemingen, na 2022 onzeker zijn. C. Ontwikkeling portefeuille Nieuwe en herziene plannen hebben de afgelopen jaren geleid tot een vergroot programma-aanbod van betaalbare woningen. Sinds 2018 is de portefeuille van de actief vastgestelde plannen verkleurd naar 17% meer betaalbare woningen, van 54% naar 71%. In de eerste helft van 2021 zijn 4 nieuwe investeringsbesluiten genomen en 7 plannen herzien. Samen met de actualisatie van de lopende plannen heeft dit geleid tot een verslechtering van de plansaldi van € 106 miljoen. Dit heeft nog nauwelijks een gevolg voor de vereveningsruimte de komende 5 jaar, maar wel voor de ruimte op de langere termijn. De inschatting van de waarde van de actieve portefeuille wordt bepaald door de nominale waarden van alle door de gemeenteraad vastgestelde grondexploitaties bij elkaar op te tellen en daarbij rekening te houden met de risico’s.

Deze waarde bedraagt over de gehele looptijd € 0,9 miljard. Ten opzichte van het MPG 2021 is er sprake van een daling van de waarde met € 60 miljoen, voornamelijk door het toevoegen/herzien van een aantal grondexploitaties waardoor de plansaldi zijn verslechterd. De gekwantificeerde risico’s in de projecten zijn nu iets lager ingeschat dan een half jaar geleden. Daarbij moet worden aangetekend dat de risico’s van onvoldoende personele inzet en achterblijvende investeringen

Gegenereerd: v1.4

1

VN2021-030553 Grond en Ontwikkeling

Raadscommissie voor Ruimtelijke Ordening, Grondzaken, Zuidas en Marineterrein, Energietransitie

RO

Voordracht voor de Commissie RO van 24 november 2021 Ter bespreking en ter kennisneming

buiten de grondexploitaties in bereikbaarheid en groen/maatschappelijke voorzieningen niet zijn ingeprijsd. D. Kasstromen de gemeente maakt en de opbrengsten die de gemeente binnenkomen) is voor deze 5 jaar positief, echter gaat er wel meer uit het Vereveningsfonds en de reserve Zuidas dan er binnenkomt. De kasstroom uit het fonds is voor de komende 5 jaar verslechterd ten opzichte van het MPG 2021 met circa € 35 miljoen en is voor deze periode (2021 t/m 2025) negatief (-/- € 112 miljoen). De verslechtering is grotendeels het gevolg van het opnemen van de extra jaarlijkse uitname (vereenvoudiging werkprocessen Plaberum) die wordt verwerkt. Deze negatieve kasstroom is tijdelijk en onder andere aankelijk van intern gemeentelijke afdrachten, dus niet per definitie een negatieve kasstroom voor de gemeente als geheel. E. Nieuwe plannen versus geraamde vereveningsruimte Voor de komende 2 jaar is de verwachting dat er afgerond € 200 miljoen beschikbaar is voor nieuwe tekortplannen. De ruimte die de komende 2 jaar nodig is voor het vaststellen van nieuwe plannen met een financieel tekort is circa € 140 tot € 160 miljoen. De verwachting is dus dat er een surplus ontstaat van circa € 50 miljoen. Naast plannen met een financieel tekort worden ook plannen verwacht met een positief saldo. Deze hebben op dit moment echter geen direct effect op de vereveningsruimte.

Dit resultaat wordt pas zichtbaar op het moment dat winst mag worden genomen. Dit duurt gemiddeld genomen circa 5 jaar, als er grond wordt uitgegeven en de voorinvesteringen zijn terugverdiend. De actualisatie is als gezegd een tussenstand ter kennisname. Bij het MPG 2022 wordt dit surplus opnieuw berekend en vastgesteld. Daarmee is het conform bestendige gedragslijn bij de voorjaarsnota 2022 beschikbaar voor aanvullende besluitvorming en in te zetten ten behoeve van investeringen waarbij conform de college afspraken een integrale afweging plaatsvindt rekening houdend met de volledige ambities binnen de gebiedsontwikkeling en het verwachte resultaat in verhouding tot de algemene middelen. Om het realiseren van de grondopbrengsten zoals opgenomen in de AMPG mogelijk te maken zijn onder andere grote investeringen nodig ten aanzien van bereikbaarheid, groen en maatschappelijke voorzieningen waarvan de middelen onder druk staan en beperkt worden door investeringsplafonds. Uiteindelijke aanwending is aankelijk van nog te maken bestuurlijke keuzes hieromtrent. F. Kennisnemen van stand van zaken Vennootschapsbelasting (VPB) Per 2019 is het Grondbedrijf (alle grondexploitaties) VPB-plichtig. Grond & Ontwikkeling heeft een fiscale openingsbalans opgesteld.

Pas als er overeenstemming is met het Rijk kan de fiscale openingsbalans en het fiscale resultaat over 2019 definitief worden vastgesteld en het fiscale resultaat over 2020 en 2021 worden bepaald. G. Kennisnemen van het voorstel om de verwerking van de besparing op het Plaberum, bij het Meerjarenperspectief Grondexploitaties 2022 ter besluitvorming voor te leggen aan de raad Dit houdt in dat de oplopende structurele besparing op (de werkprocessen in) het plaberum van € 5 miljoen jaarlijks per 2023 als additionele winstafdracht uit het Vereveningsfonds in te boeken ten gunste van de algemene middelen. Gevraagd wordt om kennis te nemen van het voorstel om de verwerking van de besparing op het Plaberum bij het Meerjarenperspectief Grondexploitaties 2022 ter besluitvorming voor te leggen aan de raad. H. Kennisnemen van het voorstel om het extra proceskostenbudget voor Weespersluis, bij het Meerjarenperspectief Grondexploitaties 2022 ter besluitvorming voor te leggen aan de raad Dit houdt in dat bij het MPG 2022 in formele zin besluitvorming wordt voorgelegd voor het toevoegen van het project Weespersluis aan de portefeuille van grondexploitaties van Amsterdam.

Gegenereerd: v1.4

2

VN2021-030553 Grond en Ontwikkeling

Raadscommissie voor Ruimtelijke Ordening, Grondzaken, Zuidas en Marineterrein, Energietransitie

RO

Voordracht voor de Commissie RO van 24 november 2021 Ter bespreking en ter kennisneming

Er is rekening gehouden met onvoldoende proceskosten en er is een additioneel bedrag aan proceskosten voor Weespersluis nodig van € 1,2 miljoen. Ook voor de periode na 2022 zullen de proceskosten van Weespersluis leiden tot een extra beslag op het Vereveningsfonds. Gevraagd wordt om kennis te nemen van met voorstel om het extra proceskosten budget van € 1,2 miljoen voor het project Weespersluis bij het Meerjarenperspectief Grondexploitaties 2022 ter besluitvorming voor te leggen aan de raad. Wettelijke grondslag

Artikel 169 Gemeentewet lid 1 en lid 2 Het college van burgemeester en wethouders en elk van zijn leden afzonderlijk zijn aan de Gemeenteraad verantwoording schuldig over het door het college gevoerde bestuur (lid 1). Zij geven de raad alle inlichtingen die de raad voor de uitoefening van zijn taak nodig heeft (lid 2). Bestuurlijke achtergrond

Op 20 november 2018 is het woningbouwplan 2018-2025 vastgesteld door het college. Hierin heeft het college aan de raad toegezegd dat het elk half jaar rapporteert (in het voorjaar en in het najaar) over de financiële ruimte in het Vereveningsfonds en de reserve Zuidas. Op 22 april 2021 is het MPG 2021 vastgesteld in de gemeenteraad. Hierbij zijn de grondexploitaties opnieuw vastgesteld. College en raad zijn bij het MPG 2021 voor het laatst geïnformeerd over de financiële stand van zaken in het Vereveningsfonds en de reserve Zuidas. In het kader van het AMPG 2021 heeft een actualisatie plaatsgevonden van (de portefeuille van) de actieve grondexploitaties. Referentiepunt van de actualisatie betrof de ramingen in het MPG 2021 zoals deze dit voorjaar door de gemeenteraad zijn vastgesteld. Reden bespreking

o.v.v. het lid Leenders Uitkomsten extern advies

n.v.t. Geheimhouding

n.v.t. Uitgenodigde andere raadscommissies

n.v.t.

Wordt hiermee een toezegging of motie afgedaan?

n.v.t. Welke stukken treft u aan?

Gegenereerd: v1.4

3

VN2021-030553 Grond en Ontwikkeling

Raadscommissie voor Ruimtelijke Ordening, Grondzaken, Zuidas en Marineterrein, Energietransitie

RO

Voordracht voor de Commissie RO van 24 november 2021 Ter bespreking en ter kennisneming

Meegestuurd

Registratienr.

Naam

AD2021-117198

Bijlage 1. Samenvatting Actualisatie MPG 2021 d.d. 9 september 2021.pdf (pdf)

AD2021-117199

Bijlage 2. Actualisatie MPG 2021 d.d. 9 september 2021.pdf (pdf)

AD2021-117200

Bijlage 3. Raadsinformatiebrief inzake AMPG 2021.pdf (pdf)

AD2021-117201

Commissie RO (2) Voordracht (pdf)

Registratienr.

Naam

Ter Inzage

Behandelend ambtenaar of indienend raadslid (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

Grond en Ontwikkeling, Pierre Elhorst, p.elhorst@amsterdam.nl, 06 3056 2087 Grond en Ontwikkeling, Marjan Munnik, m.munnik@amsterdam.nl, 06 2293 3248 Zuidas, Sietse Jellema, s.jellema@amsterdam.nl, 06 3927 9364

Gegenereerd: v1.4

4