Commissie RO (1) Voordracht

VN2024-001615 Zuidas

Raadscommissie voor Ruimtelijke Ordening en Grond en Ontwikkeling

RO

Voordracht voor de Commissie RO van 13 maart 2024 Ter bespreking en ter kennisneming Portefeuille

Ruimtelijke Ordening Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit (32)

Agendapunt

12

Datum besluit

17 oktober 2023 Onderwerp

Halaarlijkse rapportage Zuidasdok eerste helft 2023 De commissie wordt gevraagd

Kennis te nemen van de Halaarlijkse Rapportage Zuidasdok eerste helft 2023 en de raadsinformatiebrief Wettelijke grondslag

- Artikel 160, lid 1 onder a Gemeentewet: het college van burgemeester en wethouders is bevoegd om het dagelijks bestuur van de gemeente te voeren. - Artikel 169 Gemeentewet - Artikel 87 van de Gemeentewet: geheimhouding. Bestuurlijke achtergrond

Bestuurlijke achtergrond Op 9 juli 2012 hebben het Rijk, de gemeente Amsterdam, de Stadsregio Amsterdam en de Provincie Noord-Holland een voorkeursbeslissing genomen voor het project Zuidasdok. Deze is vastgelegd in de Bestuursovereenkomst Zuidasdok (projectscope en financiële afspraken) en de Structuurvisie Zuidasdok (juridische planologische procedure). Voor de knooppunten De Nieuwe Meer en Amstel is in de Bestuursovereenkomst overeengekomen dat deze in een gecombineerde aanpak met het project Zuidasdok worden voorbereid en gerealiseerd, waarbij de aanpak van de knooppunten voor rekening en risico van het Rijk komt. Op 17 oktober 2012 heeft de gemeenteraad unaniem ingestemd met de voorkeursbeslissing Zuidasdok. Met de realisatie van Zuidasdok wordt invulling gegeven aan meerdere doelstellingen: - Zuidasdok draagt bij aan de noodzakelijke verbetering van de bereikbaarheid van Amsterdam en de noordelijke Randstad die van grote economische importantie is. - Door Zuidasdok kan de Zuidas verder uitgroeien tot internationale toplocatie als integraal onderdeel van de regio en stad Amsterdam. - De realisatie van Zuidasdok zorgt voor een kwalitatief hoogwaardig OV-knooppunt van internationale allure dat voorziet in een optimaal functionerend hoogwaardig verkeer- en vervoerssysteem.

- De realisatie van Zuidasdok zorgt voor een duurzame inpassing van de infrastructuur in de ontwikkeling van het Zuidasgebied teneinde de barrièrewerking te verminderen en de kwaliteit van de leefomgeving te verbeteren. In de Bestuursovereenkomst 2012 is vastgelegd dat indien het taakstellend budget niet toereikend is of dreigt te zijn voor uitvoering van de scope, dan volgt een bestuurlijk overleg om tot een oplossing te komen, met in het uiterste geval een beslissing door het Rijk, gemeente Amsterdam en Vervoerregio Amsterdam over de vraag of zij een extra bijdrage doen conform een vastgelegde risicoverdeling. Rijk en Amsterdam zijn samen de risicodragende partijen in de verhouding 75% (Rijk) – 25% (Amsterdam). Daarbij is afgesproken dat het projectrisico voor Amsterdam is gemaximeerd (‘gecapped’) tot een bijdrage van ten hoogste € 55 mln. prijspeil 2011 (= € 70,2 mln. prijspeil 2023).

Gegenereerd: v1.9

1

VN2024-001615 Zuidas

Raadscommissie voor Ruimtelijke Ordening en Grond en Ontwikkeling

RO

Voordracht voor de Commissie RO van 13 maart 2024 Ter bespreking en ter kennisneming

Het Rijk en de gemeente Amsterdam dragen ook het verschil tussen de indexering van de kosten van het project (= GWW-index) en de IBOI-indexering van de bijdragen in de verhouding 75% (Rijk) resp. 25% (gemeente), waarbij de gemeente Amsterdam nadere afspraken kan maken met de Vervoerregio Amsterdam over een extra subsidiabele bijdrage van de Vervoerregio Amsterdam. Het indexeringsrisico dat voor 25% door de gemeente wordt gedragen is geen onderdeel van de overeengekomen Amsterdamse ‘cap’ in het projectrisico. Het programma Zuidasdok is door de gemeente Amsterdam als risicovol project opgenomen in de Regeling Risicovolle Projecten (RRP). Op 15 februari 2017 is de opdracht voor het ontwerpen en realiseren van het project Zuidasdok aan ZuidPlus verstrekt. Uitvoering van het project Zuidasdok is echter zeer complex gebleken. Voor de voortzetting van de realisatie van Zuidasdok is op 25 maart 2020 door de gezamenlijke opdrachtgevers besloten tot het minnelijk beëindigen van het contract met de huidige aannemer en het opnieuw aanbesteden van de scope van Zuidasdok in hanteerbare deelpakketten.

Daarnaast heeft mw Dekker geadviseerd om voortvarend door te gaan met de realisatie van Zuidasdok, en de bestaande afspraken uit de Bestuursovereenkomst in stand te houden en voor het budgettekort een eenmalige extra bijdrage te doen aan het project Zuidasdok (buiten de gemaximeerde extra bijdrage van Amsterdam om en rekening houdend met de situatie dat het rijk 100% risicodragend is voor de knooppunten De Nieuwe Meer en Amstel). Partijen hebben het advies van mw Dekker integraal omarmd, hebben de scope van Zuidasdok herbevestigd en hebben afgesproken in gesprek te gaan over een eenmalige dekking van het financieel tekort buiten de bestuursovereenkomst om. In het BO MIRT van 11 november 2022 is besloten tot het toekennen van aanvullend budget aan Zuidasdok ter grootte van 1.468 M€. Dit aanvullend budget is gebaseerd op de in de eerste Halaarlijkse Rapportage 2022 gerapporteerde budgetspanning (prijspeil januari 2022) en is toegevoegd aan het budget. De huidige onzekere marktontwikkelingen zijn voor het programma Zuidasdok echter ook een toprisico, en betekent grote onzekerheden voor planning en kosten (o.a. tekort aan bouwmaterialen en energie leidend tot prijsstijgingen). Halaarlijkse rapportage Bijgaand gaat de halaarlijkse rapportage Zuidasdok eerste helft 2023 en bijbehorende raadsinformatiebrief.

Samengevat is in deze rapportage het volgende opgenomen: a) Programmavoortgang: De eerste zes maanden van 2023 is voor Zuidasdok sprake van veel voortgang, zowel buiten het zicht van de omgeving (de voorbereiding van het ontwerp, bouwfasering en aanbesteding van de verschillende projecten) als in de uitvoering dat ook merkbaar is voor de omgeving. b) Station Amsterdam Zuid: De vernieuwing van station Amsterdam Zuid vordert goed. Bouwcombinatie Nieuw-Zuid heeft voor de extra stationspassage, de Brittenpassage, twee dakdelen gebouwd. In een functionerend station is ook het werk aan de bestaande Minervapassage in gang gezet. In de planning voor de stationsvernieuwing zijn extra tijdsbuffers ingebouwd. Daarmee moest het uitgangspunt worden losgelaten om tijdens de grootschalige verbouwing van de Minervapassage de noordelijke toegang naar de metroperrons open te laten. Reizigers kunnen in plaats daarvan via de nieuwe Brittenpassage naar alle trein- en metroperrons. Ook de doorgrondings- en prijsvormingsfase voor de volgende fase van de stationsvernieuwing, het deelproject Openbaar Vervoerterminal 2 (OVT-2, het verbreden van de Minervapassage) is doorlopen. Afgelopen september, na peildatum van de halaarlijkse rapportage, is het deelproject OVT-2 opgedragen aan bouwcombinatie Nieuw-Zuid. Hiervoor is aanvullend € 87 mln. nodig.

Het financieel gevolg van het opdragen van het deelproject OVT-2 valt binnen de mogelijke bandbreedte van de budgetspanning zoals onder punt e is benoemd. c) Knooppunten: Voor knooppunt De Nieuwe Meer heeft EQUANS de werkzaamheden rond het verplaatsen van de bediening van de Schinkelbrug drie maanden eerder dan gepland afgerond. Hiermee is de weg vrijgemaakt voor bouwcombinatie TriAX die de reconstructie van knooppunt De Nieuwe Meer uit gaat voeren. Voor knooppunt Amstel is de scope wezenlijk uitgebreid. Besloten is

Gegenereerd: v1.9

2

VN2024-001615 Zuidas

Raadscommissie voor Ruimtelijke Ordening en Grond en Ontwikkeling

RO

Voordracht voor de Commissie RO van 13 maart 2024 Ter bespreking en ter kennisneming

om de sloop en herbouw van de zuidelijke Rozenoordbrug toe te voegen aan Zuidasdok. Dit werk vindt plaats voor rekening en risico van het Rijk. d) Tunnel: Na twee marktconsultaties is in mei de aanbestedingsstrategie vastgesteld. Deze bestaat uit drie stappen. Allereerst de tenderfase inclusief een dialoog met geïnteresseerde marktpartijen, uitmondend in de selectie van één marktpartij. Vervolgens een periode waarin Zuidasdok en de geselecteerde aannemer een bouwteam vormen dat het ontwerp en de bouwfasering uitwerkt tot een definitief ontwerp. Tot slot de bouw van de snelwegtunnel door het hart van Zuidas. De aanbesteding is in juli gepubliceerd op TenderNed. e) Het effect van prijsontwikkeling: Zuidasdok wil financieel gezond haar projecten realiseren. In de huidige onzekere tijd is het onvermijdelijk dat de prijsontwikkeling, die breed in de samenleving wordt ervaren, ook zijn effect heeft op de financiële prognose van Zuidasdok. Het programma Zuidasdok kent eind juni 2023 een budgetspanning ter hoogte van € 386 mln, met de inschatting dat de budgetspanning van Zuidasdok kan oplopen tot € 600 - 800 mln. Oorzaken van de (verwachte ontwikkeling van) de budgetspanning zijn de geopolitieke- en marktomstandigheden, indexering van de raming naar januari 2023, het risicoavers opereren van de huidige markt en de herijking van de raming van deelprojecten. Reden bespreking

Geagendeerd o.v.v het lid Keesman (PvdA) vanwege hoger uitvallende kosten. Uitkomsten extern advies

Niet van toepassing. Geheimhouding

Niet van toepassing. Uitgenodigde andere raadscommissies

raadscommissie MOW

Wordt hiermee een toezegging of motie afgedaan?

Nee. Welke stukken treft u aan?

Gegenereerd: v1.9

3

VN2024-001615 Zuidas

Raadscommissie voor Ruimtelijke Ordening en Grond en Ontwikkeling

RO

Voordracht voor de Commissie RO van 13 maart 2024 Ter bespreking en ter kennisneming

Meegestuurd

Registratienr.

Naam

AD2024-006600

Bijlage 1 Raadsinformatiebrief eerste halaarlijkse rapportage 2023 Zuidasdok.pdf (pdf)

AD2024-006599

Bijlage 2 Halaarrapportage H1-2023 versie 1.0.pdf (pdf)

AD2024-006601

Commissie RO (1) Voordracht (pdf)

Registratienr.

Naam

Ter Inzage

Behandelend ambtenaar of indienend raadslid (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

Directie Zuidas, Fanneke Faasen, 06 222 07 105, f.faasen@amsterdam.nl

Gegenereerd: v1.9

4