Commissie RO (1) Voordracht

VN2023-001625 Grond en Ontwikkeling

Raadscommissie voor Ruimtelijke Ordening en Grond en Ontwikkeling

RO

Voordracht voor de Commissie RO van 01 februari 2023 Ter bespreking en ter kennisneming Portefeuille

Grond en Ontwikkeling

Agendapunt

7

Datum besluit

n.v.t. Onderwerp

Onderzoek naar verdere verbetering van informatievoorziening over erfpacht aan de raad naar aanleiding van onderdeel 14 uit het amendement 177.22 van (voormalig) raadslid De Jager (D66) inzake aanbevelingen ten aanzien van erfpacht (16 februari 2022). De commissie wordt gevraagd

Met de wethouder Grond en Ontwikkeling in gesprek te gaan om te bezien hoe de informatievoorziening over erfpacht aan de raad verder kan worden verbeterd. Wettelijke grondslag

Artikel 169 Gemeentewet: 1. Het college en elk van zijn leden afzonderlijk zijn aan de raad verantwoording schuldig over het door het college gevoerde bestuur. 2. Zij geven de raad alle inlichtingen die de raad voor de uitoefening van zijn taak nodig heeft. 3. Zij geven de raad mondeling of schriftelijk de door een of meer leden gevraagde inlichtingen, tenzij het verstrekken ervan in strijd is met het openbaar belang. Bestuurlijke achtergrond

Doel van de bespreking: Uitvoering geven aan onderdeel 14 uit het aangenomen amendement 177.22 van het voormalig raadslid De Jager (D66) inzake aanbevelingen ten aanzien van erfpacht (hierna: ”Amendement De Jager”, BIJLAGE I) ), van 16 februari 2022: “het college bekijkt in overleg met de gemeenteraad hoe de informatievoorziening aan de raad kan worden verbeterd;” 1. Inleiding en aanleiding In juni 2021 zijn de resultaten van het raadsonderzoek “Erfpacht in Amsterdam: een Gordiaanse knoop” (uitgevoerd door Berenschot) naar de consumentenbescherming in het erfpachtstelsel gepubliceerd. In december 2021 zijn de resultaten van het collegeonderzoek naar de toekomst van het erfpachtstelsel (verkenning knel- en verbeterpunten) gepubliceerd. Beide onderzoeken zijn in februari 2022 in samenhang met elkaar in de raad besproken, naar aanleiding van een raadsvoordracht van raadslid Boomsma (CDA). Uitkomst van deze raadsbespreking was het aannemen van het amendement De Jager, waarin diverse aanbevelingen voor de verdere verbeteringen aan het erfpachtstelsel worden gedaan (BIJLAGE 1).

De wethouder Grond en Ontwikkeling geeft door middel van het nu aan u voorliggende bespreekstuk graag uitvoering aan onderdeel 14 van Amendement De Jager, en gaat graag met uw raadsleden het gesprek aan om te bezien waar de eventuele aanvullende behoefte van de raad ligt om de informatievoorziening over erfpacht verder te verbeteren. Over de planning van de aanpak van de overige verbeterpunten heb ik u geïnformeerd in de raadsbrief van 7 juli jl. Inmiddels is de bestuurlijk besluitvorming rondom de Spijtoptantenregeling

Gegenereerd: v1.3

1

VN2023-001625 Grond en Ontwikkeling

Raadscommissie voor Ruimtelijke Ordening en Grond en Ontwikkeling

RO

Voordracht voor de Commissie RO van 01 februari 2023 Ter bespreking en ter kennisneming

en de 10% extra overstapkorting afgerond en is de inschrijving voor de Spijtoptantenregeling geopend. Daarnaast heeft Grond & Ontwikkeling een klantwaarde-onderzoek onder erfpachters uitgevoerd. Met de uitkomsten daarvan kan de dienstverlening aan de erfpachter - waaronder begrepen de informatievoorziening - verder worden verbeterd. Graag hoort het college van uw raad waar de informatiebehoefte van uw raad zit en waar de raad mogelijkheden ziet om de informatievoorziening verder te verbeteren. Ook het college heeft hier natuurlijk ideeën over, die de wethouder Grond & Ontwikkeling graag met u deelt en bespreekt. Voorafgaand aan de bespreking worden enkele opmerkingen gemaakt die naar het oordeel van het college belangrijk zijn om in ogenschouw te houden bij het gesprek over de informatievoorziening: • Het college stelt voorop dat een goede, proactieve informatievoorziening van het college aan de raad over (de huidige stand van zaken en de (door)ontwikkeling van) het erfpachtstelsel noodzakelijk is voor de raad om haar controlerende taken goed te kunnen uitoefenen; • Daarbij dient de taak- en rolverdeling zoals vastgelegd in de gemeentewet als uitgangspunt te worden genomen.

Voor wat betreft het erfpachtstelsel geldt hier: het college voert uit en de raad controleert; • Het college is van mening dat verbetering van de informatievoorziening niet altijd hoeft te impliceren dat er méér informatie aan uw raad wordt verstrekt. Het moet gaan om doelmatigheid van de informatievoorziening; • Het college hecht er grote waarde aan dat de uitvoerbaarheid van het erfpachtstelsel voor de erfpachter en het ambtelijk apparaat gegarandeerd blijft. 2. Welke informatie wordt er nu al aan de raad verstrekt inzake het erfpachtstelsel? Het college maakt graag van de gelegenheid gebruik om eerst uiteen te zetten hoe de vernieuwing van het erfpachtstelsel (hierna: VES) tot stand is gekomen, op welke momenten uw raad daarbij betrokken was en welke informatie over (de uitvoering van) het erfpachtstelsel er nu al (periodiek) met de raad gedeeld wordt. 2.a. Totstandkoming VES In de periode 2014 – 2018 heeft de vernieuwing van het erfpachtstelsel plaatsgevonden, resulterende in de invoering van eeuwigdurende erfpacht voor nieuwe gronduitgiftes in 2016 en de Overstapregeling voor woonbestemmingen in 2017. De VES heeft naar het oordeel van het college op zeer zorgvuldige, transparante en participatieve wijze plaatsgevonden. Daarbij is vanaf 2014 door het college ook veel aandacht besteed aan het meenemen van uw gemeenteraad in de vernieuwingsvoorstellen.

Uiteindelijk heeft dit geleid tot diverse raadsbesluiten waarbij uw raad onder meer heeft ingestemd met de invoering van eeuwigdurende erfpacht en het beleid grondwaardebepaling voor nieuwe uitgiftes (beiden in 2016) en het aanvullende erfpachtbeleid, het beleid grondwaardebepaling voor bestaande rechten en de overstapregeling (allemaal in 2017). Voor een overzicht van de wijze van totstandkoming van de VES wordt verwezen naar BIJLAGE II, die is ontleend aan het Collegeonderzoek uit 2021. 2.b. Informatievoorziening aan de raad per december 2022 Uw raad wordt op dit moment (periodiek) geïnformeerd over de uitvoering van het erfpachtstelsel in brede zin. Het gaat hierbij onder meer om: • Voortgangsrapportage overstap, inclusief klantvragen en klachten (halaarlijks); • Jaarplan en rapportage naleving erfpachtvoorwaarden (jaarlijks);

Gegenereerd: v1.3

2

VN2023-001625 Grond en Ontwikkeling

Raadscommissie voor Ruimtelijke Ordening en Grond en Ontwikkeling

RO

Voordracht voor de Commissie RO van 01 februari 2023 Ter bespreking en ter kennisneming

• Aanpassing en vaststelling Beleid Grondwaardebepaling voor bestaande erfpachtrechten (jaarlijks); • Aanpassing en vaststelling Beleid Grondwaardebepaling voor nieuwe erfpachtrechten (jaarlijks); • Rapportage toepassing grondprijsbeleid (jaarlijks); Daarnaast zijn er enkele meer algemene rapportages die zien op met name de woningbouwproductie en transformatie waarin diverse aspecten van de inzet van het erfpachtinstrument aan de orde komen. Dit zijn: • • • •

Woningbouwrapportage (halaarlijks); Afwijkingen (op pand niveau) van 40/40/20 doelstelling in Woningbouwrapportage (jaarlijks); De kantorenmonitor (halaarlijks); Rapportage hardheidsclausule selectiebeleid (halaarlijks).

Veel van deze stukken/onderwerpen zijn vervolgens ook in de raadscommissie RO met de wethouder Grond en Ontwikkeling (voorheen Grondzaken) besproken, waarbij uw raad vragen kan stellen. Ook over andere belangrijke erfpacht gerelateerde ontwikkelingen en collegebesluiten – anders dan voormelde periodieke – wordt uw raad door het college geïnformeerd, zowel proactief als op verzoek van de raadsleden (via raadsvragen of mondelinge vragen). Voorbeelden uit de afgelopen 3 jaren zijn onder meer: • Besluiten inzake het actief openbaar maken van het VES dossier; • Besluiten rondom de mogelijkheid om opnieuw bezwaar te maken tegen oude WOZ beschikkingen (die van invloed kunnen zijn op de overstap naar eeuwigdurende erfpacht); • Besluiten rondom de Spijtoptantenregeling en de 10% extra overstappremie; • Informatie over de verdere verbetering van het erfpachtstelsel naar aanleiding van de onderzoeken van uw raad en ons college; • Verlenging van de overstapvoorwaarden die golden t/m 7 januari 2020; • Vaststelling Plan van aanpak Overstap en herijking doelstelling Plan van aanpak Overstap; • Uitzondering op de Overstapregeling voor erfpachtrechten die vanaf 8-1-2020 tot en met 31-12-2020 in erfpacht worden uitgegeven; • Tijdelijke Coronamaatregel waardoor het in 2020 voor nieuwe erfpachtuitgiften van commercieel vastgoed onder de AB2016 mogelijk werd om tijdelijk canon te betalen gedurende

de ontwikkelingsperiode (en verlenging daarvan); • Informatie over de transparantie en de narekenbaarheid van de Buurtstraatquote (BSQ); • De beantwoording van diverse raadsadressen over het erfpachtbeleid en het beleid grondwaardebepaling; • Beantwoording van schriftelijke en mondelinge raadsvragen. Ook voor deze onderwerpen geldt dat deze vaak in de raadscommissie RO met de wethouder Grond en Ontwikkeling werden besproken, waarbij uw raad in de gelegenheid was om (aanvullende) vragen te stellen. Sinds het begin van de VES in 2014, maar zeker sinds de invoering van de overstapregeling in 2017 is vrijwel in elke commissievergadering (en in veel raadsvergaderingen) het onderwerp “erfpacht” of het onderwerp “grondwaardebepaling” onderwerp geweest van het gesprek c.q. debat, waarbij de vragen van uw raad – bij monde van de wethouder Grond en Ontwikkeling - door het college werden beantwoord. De tekst van punt 14 van het amendement De Jager zou de indruk kunnen wekken dat de informatievoorziening aan de raad over de VES en over het onderwerp erfpacht in zijn

Gegenereerd: v1.3

3

VN2023-001625 Grond en Ontwikkeling

Raadscommissie voor Ruimtelijke Ordening en Grond en Ontwikkeling

RO

Voordracht voor de Commissie RO van 01 februari 2023 Ter bespreking en ter kennisneming

algemeenheid, in de afgelopen bestuursperiodes onvoldoende zou zijn geweest. Als dat de strekking van het amendement is, dan deelt het college die conclusie niet. Het college is van mening dat – gezien het bovenstaande - de informatievoorziening aan uw raad over erfpacht al vele jaren zowel kwantitatief als kwalitatief goed is. Niettemin is het college graag bereid om naar aanleiding van uw wensen te bekijken hoe de informatievoorziening verder kan worden ingevuld. 1.

Voorstel tot verdere verbetering van de informatievoorziening aan de raad

Bij uw raad bestaat de behoefte om de informatievoorziening aan de raad verder te verbeteren. Het college wil de mogelijkheden daartoe graag verder met u verkennen. Het college ziet immers ook in dat sommige onderdelen van het erfpachtstelsel complex zijn of als complex kunnen worden ervaren, zeker door leden van uw raad die de periode van de VES niet als raadslid hebben meegemaakt of die de ontwikkeling van het Amsterdamse erfpachtstelsel niet in een andere rol hebben gevolgd. 3.a. Technische sessies, expertsessies en hoorzittingen In het rapport van Berenschot wordt onder meer aangegeven: “De gemeenteraad heeft enkele malen, vooral ten tijde van besluitvorming over eeuwigdurende erfpacht, expertsessies/ hoorzittingen belegd. De gemeenteraad zou naar ons oordeel dit soort type instrumenten vaker moeten inzetten en daar ruim de tijd voor moeten nemen.” Het college is de raad graag van dienst als er behoefte bestaat om één of meerdere onderwerpen van het erfpachtstelsel en/of grondprijsbeleid in een technische sessie verder te verduidelijken of uit te diepen. Ook kan het college uw raad desgewenst faciliteren bij het organiseren van hoorzittingen en/of expertsessies over erfpacht. 3.b.

Ambtelijk informeren van nieuwe raadsleden Het is in de afgelopen jaren enkele keren voorgekomen dat individuele raadsleden (vaak nieuwe raadsleden) door ambtenaren van Grond & Ontwikkeling zijn bijgepraat om hun kennis over het erfpachtdossier te vergroten. Het betrof hier technische informatie, veelal over de wijzigingen in het erfpacht- en grondwaardebeleid sinds 2016. Ook in de toekomst is G&O hiertoe uiteraard bereid als daartoe de behoefte bestaat. Hiervoor kan contact op worden genomen met (de staf) van de wethouder Grondzaken. 3.c. Voorstel: Raadsinformatiebrief ontwikkelingen erfpachtstelsel Bij de uitvoering van het erfpachtstelsel staat de erfpachter – of dat nu een particulier, een ontwikkelaar of een belegger is – voorop, uiteraard met inachtneming van de gerechtvaardigde belangen van de gemeente (en alle Amsterdammers) als erfverpachter en grondeigenaar.

In dat kader wordt er door Grond & Ontwikkeling de komende periode onverminderd hard (verder) gewerkt aan onder meer: • Nieuwe erfpachtuitgiftes, grotendeels ten behoeve van de woningbouwproductie; • Transformatie van gebieden, grotendeels ten behoeve van de woningbouwproductie; • Kleine en (middel)grote erfpachtwijzigingen en het wegwerken van achterstanden die hier zijn ontstaan; • Het aandelen van de resterende overstapaanvragen en de uitvoering van de Spijtoptantenregeling en het blijvend invoeren van de 10% overstapkorting;

Gegenereerd: v1.3

4

VN2023-001625 Grond en Ontwikkeling

Raadscommissie voor Ruimtelijke Ordening en Grond en Ontwikkeling

RO

Voordracht voor de Commissie RO van 01 februari 2023 Ter bespreking en ter kennisneming

• Het verbeteren van de dienstverlening aan de erfpachters door vernieuwing van de digitale erfpachtsystemen en het verder verbeteren van de communicatie; • Overige verbeteringen van het erfpachtstelsel, onder meer voorvloeiende uit de voormelde erfpachtonderzoeken van de raad en het college, het amendement De Jager en het coalitieakkoord 2022 – 2026. Het gaat hier onder meer om: • verdere verbetering van de informatievoorziening (ook over het beleid grondwaardebepaling) aan (nieuwe) erfpachters; • het onderzoek naar de mogelijkheden van een adviescommissie voor voorgenomen beleidswijzigingen; en • het onderzoek naar een geschillencommissie voor bijzondere gevallen die om maatwerk vragen. Het college wil dan ook voorstellen om u - in ieder geval de komende 2 jaar - halaarlijks, te informeren over de ontwikkelingen en verdere verbeteringen in het erfpachtstelsel in brede zin en op hoofdlijnen over de uitvoering daarvan, door middel van een “raadsinformatiebrief ontwikkelingen erfpacht”. Deze brief zal dus meer omvatten dan alleen de huidige voortgangsrapportage overstap. De informatievoorziening over de voortgang van de uitvoering van de overstapregeling zal daar nog steeds onderdeel van uitmaken, maar dat zal meer informatie op hoofdlijnen zijn, omdat ruim 85% van de particuliere Overstapaanvragen zijn verwerkt.

Minder gedetailleerd (en minder bewerkelijk in de ambtelijke voorbereiding) dan de huidige voortgangsrapportage, zodat er meer ruimte is om uw raad in de breedte over erfpachtontwikkelingen en verdere verbeteringen in het stelsel en de uitvoering daarvan te informeren. Het gaat hier dan met name om de hiervoor genoemde ontwikkelingen en verbeteringen, voor zover die nog geen onderdeel uitmaken van de 2b genoemde rapportages en informatie aan de raad. Ook zullen in deze periodieke raadsinformatiebrief vanzelfsprekend actualiteiten worden meegenomen. Reden bespreking

Onderdeel 14 uit het aangenomen amendement van het raadslid De Jager (D66) inzake aanbevelingen ten aanzien van erfpacht van 16 februari 2022: “het college bekijkt in overleg met de gemeenteraad hoe de informatievoorziening aan de raad kan worden verbeterd;” Uitkomsten extern advies

n.v.t. Geheimhouding

n.v.t. Uitgenodigde andere raadscommissies

n.v.t.

Wordt hiermee een toezegging of motie afgedaan?

Gegenereerd: v1.3

5

VN2023-001625 Grond en Ontwikkeling

Raadscommissie voor Ruimtelijke Ordening en Grond en Ontwikkeling

RO

Voordracht voor de Commissie RO van 01 februari 2023 Ter bespreking en ter kennisneming

Met deze gespreksnotitie en het voorgenomen gesprek van 11 januari 2023 wordt door het college uitvoering gegeven aan onderdeel 14 uit het aangenomen amendement van het raadslid De Jager (D66) inzake aanbevelingen ten aanzien van erfpacht, van 16 februari 2022. Welke stukken treft u aan? Meegestuurd

Registratienr.

Naam

AD2023-003314

BIJLAGE I bij cievoordracht Amendement De Jager.pdf (pdf)

AD2023-003315

BIJLAGE II bij cievoordracht overzicht totstandkoming VES.docx (msw12)

AD2023-003316

Commissie RO (1) Voordracht (pdf)

Registratienr.

Naam

Ter Inzage

Behandelend ambtenaar of indienend raadslid (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

mr. B.A.G.P. Rijpert; Strategisch adviseur Erfpacht & Uitgifte; Grond & Ontwikkeling; 06-83640282; b.rijpert@amsterdam.nl

Gegenereerd: v1.3

6