Commissie MOW Voordracht

VN2024-007428 Directie Middelen en Control

Raadscommissie voor Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit, Openbare Ruimte en Groen, Water

MOW

Voordracht voor de Commissie MOW van 04 juli 2024 Ter advisering aan de raad Portefeuille

Water (excl. Varen)

Agendapunt

3

Datum besluit

28 mei 2024, College van B&W Onderwerp

Het uiten van wensen en bedenkingen over het (voorgenomen) hoofdlijnenbesluit over de herijking van de governance van stichting Waternet De commissie wordt gevraagd

De raad te adviseren: Het voorgenomen besluit van B&W d.d. 28 mei 2024 in zijn vergadering te bespreken en zijn wensen en bedenkingen ter kennis te brengen aan B&W. Het voorgenomen besluit is om, naar aanleiding van het gevolgde traject herijking governance Waternet, op een vernieuwde manier te gaan samenwerken met het Waterschap Amstel, Gooi en Vecht. Uitgangspunt hierbij is dat we verder gaan als twee afzonderlijke organisaties, die niet meer gezamenlijk één organisatie vormen, maar vanuit eigenstandige sturing en organisatie blijven samenwerken. Bovengenoemd besluit wordt toegelicht in de Raadsvoordracht. Wettelijke grondslag

Artikel 169 vierde lid van de Gemeentewet Artikel 82, eerste lid van de Gemeentewet en artikel 8 van de Verordening op de raadscommissies Bestuurlijke achtergrond

AGV en Amsterdam hebben samenwerking en uitvoering van hun watertaken georganiseerd via de stichting Waternet. In 2021 is, mede naar aanleiding van aanbevelingen van Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT en RMA een herijkingstraject gestart. Ook diende naar aanleiding van uitspraken van de Belastingdienst over de toepassing van de koepelvrijstelling nader onderzoek te worden verricht naar de wijze waarop aan de fiscale vereisten voor instandhouding ervan zou kunnen worden voldaan. Het doel van het herijkingstraject was meervoudig: • versterken van de aansturing van Waternet door zowel Amsterdam als AGV; • versterken van de (beleidsbepalende en opdracht gevende) rol van de gemeente op de Amsterdamse watertaken; • versterken van de directe sturing van het waterschap op de waterschapstaken; • versterken van de identiteit van het waterschap; • beter scheiden van bestuur en toezicht; • verbeteren van de verantwoording door de stichting aan beide bestuurlijk opdrachtgevers. Het herijkingstraject is in juli 2021 gestart met een gezamenlijke bestuursopdracht, die eind 2021 tot een principebesluit heeft geleid, in lijn met de Nota Beleidskader Verbonden Partijen 2021. Het principebesluit, tevens de afronding van de denkfase van de bestuursopdracht en start van de onderzoeksfase, is vastgelegd in het collegebesluit van 2 november 2021/besluit van het Algemeen

Gegenereerd: v1.26

1

VN2024-007428 Directie Middelen en Control

Raadscommissie voor Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit, Openbare Ruimte en Groen, Water

MOW

Voordracht voor de Commissie MOW van 04 juli 2024 Ter advisering aan de raad

bestuur van AGV van 8 december 2021. Bij raadsbrief van 3 november 2021 is de raad hierover geïnformeerd. Op 12 juli 2022 is de raad via een raadsbrief geïnformeerd over de voortgang van de uitwerking van het principebesluit. Daarbij werd de raad onder andere geïnformeerd over het verder onderzoeken van “stichting B” als variant voor het governancemodel voor stichting Waternet. Ook staat hierin beschreven dat de drinkwatertaak een btw-belaste prestatie is en er onderzocht zal worden hoe deze taken ondergebracht kunnen worden in een NV Drinkwater met behoud van de synergievoordelen van Waternet en het behoud van de koepelvrijstelling. Eind 2022 bleek Stichting B in de verdere uitwerking van het model niet voldoende aan te sluiten bij de verschillen in sturingsfilosofie van het waterschap AGV en de gemeente Amsterdam. Eerder was al gebleken dat andere varianten evenmin voldoende draagvlak hadden bij beide opdrachtgevers (Bedrijfsvoeringsorganisatie (BVO) en Stichting A). Dat heeft ertoe geleid dat is gezocht naar een aangepaste stichtingsvorm die wellicht wel bij beiden zou kunnen passen, te weten de Vernieuwde Stichting Waternet. In januari 2023 hebben het Algemeen Bestuur (AB) van AGV en het college van Amsterdam is een besluit genomen om dit model: nader te onderzoeken en uit te werken voordat een definitief besluit kon worden genomen.

De raad is hierover geïnformeerd via een raadsinformatiebrief op 2 februari 2023. Bij deze besluitvorming is gewezen op de diverse risico’s en uitwerkingsvragen. Met dit collegebesluit is ook de strategische samenwerkingsagenda vastgesteld en dit onderdeel van de herijkingsopgave afgerond. Daarnaast heeft de raad op 16 maart 2023 ingestemd met de start van de onderzoeksfase NV Drinkwater. Met als doel om te bezien of een NV van beperkte omvang, waarbij uitvoering van de drinkwatertaken wordt voortgezet binnen de stichting Waternet voor behoud van synergievoordelen, verenigbaar is met het toepassen van een btw-koepelvrijstelling voor stichting Waternet. Op grond van dit besluit heeft een nadere uitwerking plaatsgevonden van het model van de Vernieuwde Stichting. Daarbij bleken de risico's groter en lastiger oplosbaar dan in januari 2023 gedacht. Ook bleek dat met dit model niet wordt voldaan aan de voorwaarden die de Belastingdienst stelt voor de toepassing van de btw-koepelvrijstelling voor de riolerings- en waterschapstaken. Op basis hiervan zijn de gemeente en AGV tot de conclusie gekomen dat aanvullend onderzoek noodzakelijk was. Dat heeft geleid tot een aanvullend onderzoek naar een variant die nog niet eerder was onderzocht, te weten de variant Ontvlechting.

Op 26 september 2023 is het college hierover bijgepraat met een presentatie en op 5 oktober 2023 zijn AB (via een vertrouwelijke sessie) en raad hierover geïnformeerd (via een met AGV afgestemde raadsinformatiebrief). Op 12 oktober 2023 heeft het AB besloten om een klankbordgroep in te richten, om zich te buigen over de vraag of het AB moest instemmen met een onderzoek, en over de vragen. Ook is een motie aangenomen (M005 van 12 oktober 2023) In een vertrouwelijke sessie op 16 november 2023 is de raad geïnformeerd over de laatste ontwikkelingen, de risico’s en de noodzaak van een technisch onderzoek op korte termijn. Op 23 november 2023 heeft het AB ingestemd met een aanvullend technisch onderzoek naar ontvlechting en besloten tot een 2e aanvullend gemeenschappelijk onderzoek over de synergie en complexiteit van de huidige samenwerking.

Gegenereerd: v1.26

2

VN2024-007428 Directie Middelen en Control

Raadscommissie voor Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit, Openbare Ruimte en Groen, Water

MOW

Voordracht voor de Commissie MOW van 04 juli 2024 Ter advisering aan de raad

Op 28 november volgde een gezamenlijk bestuurlijk besluit in het BOGO over het uitvoeren van beide aanvullende onderzoeken, waarna deze zijn gestart. Reden bespreking

niet van toepassing Uitkomsten extern advies

niet van toepassing Geheimhouding

niet van toepassing Uitgenodigde andere raadscommissies

FKD

Wordt hiermee een toezegging of motie afgedaan?

nee Welke stukken treft u aan?

Gegenereerd: v1.26

3

VN2024-007428 Directie Middelen en Control

Raadscommissie voor Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit, Openbare Ruimte en Groen, Water

MOW

Voordracht voor de Commissie MOW van 04 juli 2024 Ter advisering aan de raad

Meegestuurd

Registratienr.

Naam

AD2024-037960

Bijlage 1. Syntheserapport BOGO 9 april 2024.pdf (pdf)

AD2024-037961

Bijlage 1a. Overzichtstabel varianten.pdf (pdf)

AD2024-037962

Bijlage 2. KPMG rapport_onderzoek ontvlechting Waternet.pdf (pdf)

AD2024-037963

Bijlage 2a. Oplegger KPMG rapport.pdf (pdf)

AD2024-037964

Bijlage 2b. Actualisatie inschatting ontvlechtingskosten.pdf (pdf)

AD2024-037965

Bijlage 3. Rapport synergievoordelen en complexiteit samenwerking.pdf (pdf)

AD2024-037966

Bijlage 4. Notitie beschrijving organisatie huidige watertaken.pdf (pdf)

AD2024-037967

Bijlage 5. Notitie samenwerking AGV en Amsterdam andere waterschappen, gemeenten en PWN.pdf (pdf)

AD2024-037968

Bijlage 6. Memo ontwerpende principes (2021).pdf (pdf)

AD2024-037969

Bijlage 6a. Afwegingskader governance varianten.pdf (pdf)

AD2024-037971

Bijlage 7. Brf ILT aan WH en SB m.b.t. herijking bestuurlijke structuur.pdf (pdf)

AD2024-037973

Bijlage 8. 24.001163 reflectie OR op governance april 24.pdf (pdf)

AD2024-037975

Bijlage 9. Reflecties directie tbv bestuurlijke afweging toekomst Waternet.pdf (pdf)

AD2024-031288

Commissie MOW Voordracht (pdf)

AD2024-033222

Gemeenteraad Voordracht.pdf (pdf)

Registratienr.

Naam

Ter Inzage

Behandelend ambtenaar of indienend raadslid (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

V& OR, Dries van der Eerden, dries.van.der.eerden@amsterdam.nl, 06 29571047

Gegenereerd: v1.26

4