Commissie MLW Voordracht

VN2021-015314 Verkeer en or

Raadscommissie voor Verkeer Vervoer en Luchtkwaliteit en Water

MLW

Voordracht voor de Commissie MLW van 01 juli 2021 Ter advisering aan de raad Portefeuille

Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit Deelnemingen (18)

Agendapunt

8

Datum besluit

8 juni 2021, College van B&W Onderwerp

Instemmen met het wijzigen van de Gemeenschappelijke Regeling Vervoerregio Amsterdam (VRA) en het uiten van wensen en bedenkingen bij het verwerven door de VRA en het creëren door het College van een prioriteitsaandeel in GVB Holding N.V. voor de VRA. De commissie wordt gevraagd

1. In te stemmen met het wijzigen van de Gemeenschappelijke Regeling Vervoerregio Amsterdam, zoals voorgesteld door de regioraad van de Vervoerregio Amsterdam in de als bijlage bij deze voordracht gevoegde brief. Het belangrijkste doel van de wijziging van de Gemeenschappelijke Regeling is het creëren van een wettelijke grondslag voor de Vervoerregio Amsterdam om een prioriteitsaandeel te kunnen verwerven in GVB Holding N.V. 2. Kennis te nemen van het voornemen van de Vervoerregio Amsterdam een prioriteitsaandeel in GVB Holding N.V. te verwerven en te verklaren dat de raad in de gelegenheid is gesteld om zijn wensen en bedenkingen ter kennis te brengen aan de regioraad van de Vervoerregio Amsterdam. Om de concessie voor het openbaar vervoer in Amsterdam en op de opdracht voor het beheer en onderhoud van de railinfrastructuur direct, ook wel onderhands, te kunnen verlenen aan GVB is het vereist dat de Vervoerregio Amsterdam over voldoende zeggenschap in GVB beschikt. Met het beoogde prioriteitsaandeel verkrijgt VRA die zeggenschap. Daarbij is de verwachting dat het medeaandeelhouderschap van de Vervoerregio Amsterdam in GVB een positieve uitwerking heeft op de samenwerking in de OV-driehoek (VRA, GVB, Gemeente Amsterdam). 3.

a) Kennis te nemen dat het college als 100% aandeelhouder in GVB Holding N.V heeft ingestemd met een voorgestelde wijziging van de statuten van GVB Holding N.V. waarmee een prioriteitsaandeel wordt gecreëerd voor de Vervoerregio Amsterdam. En b) te verklaren dat de raad in de gelegenheid is gesteld om zijn wensen en bedenkingen hierbij over te brengen aan het college van burgemeester en wethouders. Het prioriteitsaandeel (en de daaraan verbonden zeggenschap) is uitgewerkt in GVB-statuten (concept). Daarnaast bestaat het voornemen enkele aanvullende afspraken te maken in een aandeelhoudersovereenkomst. De concept-statuten en een geannoteerde inhoudsopgave van de te sluiten aandeelhoudersovereenkomst zijn als bijlage bij dit besluit gevoegd. Het verwerven van het prioriteitsaandeel leidt bij de VRA tot weinig (financiële) risico’s. In tegenstelling tot de gemeente Amsterdam heeft de VRA geen ingebracht (risicodragend) kapitaal in de onderneming. Ook geldt er voor de VRA geen bijstortverplichting indien het eigen vermogen van GVB onder de bepaalde minimumgrens komt. Hierdoor ontbreekt bij de VRA op het niveau van het aandeelhouderschap een prikkel om beslissingen te nemen die bijdragen aan de lange(re) termijn waarde-creatie van GVB.

Het risico bestaat dat de VRA eerder geneigd is om beslissingen te nemen die op korte(re) termijn in het belang van de opdracht zijn en niet van de onderneming. Dit speelt bijvoorbeeld bij grote investeringsbeslissingen met een negatieve business case. Om dit risico te beheersen is er een aantal maatregelen ingesteld. Zo stelt de VRA een deelnemingenbeleid op, waarin duidelijk ingegaan wordt op de verantwoordelijkheden van een (goed) aandeelhouder en de wijze waarop die rol in de organisatie wordt belegd. Daarbij benadrukt de gemeente het belang dat binnen de VRA het besef er is dat de rollen van opdrachtgever en

Gegenereerd: v1.14

1

VN2021-015314 Verkeer en or

Raadscommissie voor Verkeer Vervoer en Luchtkwaliteit en Water

MLW

Voordracht voor de Commissie MLW van 01 juli 2021 Ter advisering aan de raad

aandeelhouder van elkaar verschillen. Verder worden er nog afspraken gemaakt over de verdeling van rekening en risico, de financiële en economische continuïteit van GVB, evenals over het eigen vermogen, rendement, dividend. Daarbij is het voor de gemeente van belang om tijdig met de VRA en GVB in gesprek te zijn, wanneer strategische beslissingen zich aandienen. Zo kunnen partijen in een constructieve dialoog afspraken maken over de diverse belangen en rollen die spelen. Ook over een eventuele exitstrategie zal nog een afspraak worden gemaakt. Binnen het programma OV-governance worden daarnaast ook over andere onderwerpen afspraken gemaakt. Deels loopt besluitvorming daarover parallel met de onderhavige besluitvorming over het aandeelhouderschap. Waar nodig worden andere onderwerpen betrokken bij de definitieve besluitvorming. Wettelijke grondslag

• Overeenkomstig het bepaalde in de het concept voor een nieuw artikel 12, tweede lid van de Gemeenschappelijke Regeling Vervoerregio Amsterdam, waarin de onder 1 bedoelde wijziging voorziet, dient de gemeenteraad in de gelegenheid gesteld te zijn om zijn wensen en bedenkingen over te brengen aan de regioraad van de Vervoerregio Amsterdam over het voornemen van de regioraad te besluiten tot het verwerven door de Vervoerregio Amsterdam van een prioriteitsaandeel in GVB Holding N.V. • Overeenkomstig het bepaalde in artikel 169, vierde lid van de Gemeentewet dient de gemeenteraad in de gelegenheid te zijn gesteld zijn wensen en bedenkingen over te brengen aan het college van burgemeester en wethouders over het voornemen van het college om te besluiten dat de gemeente Amsterdam als 100% aandeelhouder in GVB Holding N.V. zal instemmen met een statutenwijziging van GVB Holding N.V. met het doel een prioriteitsaandeel te creëren voor de Vervoerregio Amsterdam. • Op grond van artikel 67, tweede lid, van de GR VRA komt een wijziging van de GR VRA tot stand ‘zodra de raden, de colleges en de burgemeesters van tenminste twee derde van het aantal deelnemende gemeenten, vertegenwoordigende tenminste twee derde van het aantal inwoners van de regio’, tot deze wijziging hebben besloten. Bestuurlijke achtergrond

• Op 7 november 2019 heeft de wethouder Verkeer en Vervoer, Water en Luchtkwaliteit de gemeenteraad geïnformeerd over de groei van stad en regio en daarmee toenemende druk op het openbaar vervoer. Om het OV toe te rusten op de ambities die Amsterdam en omgeving hebben op het gebied van stedelijke ontwikkeling, duurzaamheid en gezondheid, is een sterkere samenwerking nodig tussen gemeente, GVB en de Vervoerregio. Hiertoe is de heer Pedro Peters, voormalig directeur van RET, gevraagd om een advies op te leveren. • Op 16 juni 2020 heeft het college van burgemeester en wethouders kennisgenomen van de adviezen van de heer Peters. De belangrijkste daarvan zijn dat de aansturing en dus het opdrachtgeverschap van de OV-keten voor rekening en risico van de VRA plaatsvindt, en de uitvoering van OV-Exploitatie, het Beheer en Onderhoud van de railinfrastructuur en het van het materieel binnen één organisatie, GVB Holding, wordt ondergebracht. Het derde advies was om de Vervoerregio medeaandeelhouder van GVB te maken, om zo de betrokkenheid en transparantie te vergroten. Het college heeft ingestemd met de start van de implementatie van het eindadvies van de heer Peters. • De gemeenteraad van Amsterdam en regioraad van de Vervoerregio Amsterdam zijn op 22 juli 2020 middels een brief geïnformeerd over het advies van de heer Peters en het besluit tot implementatie hiervan.

Over de voortgang van de implementatie en het vervolgtraject

Gegenereerd: v1.14

2

VN2021-015314 Verkeer en or

Raadscommissie voor Verkeer Vervoer en Luchtkwaliteit en Water

MLW

Voordracht voor de Commissie MLW van 01 juli 2021 Ter advisering aan de raad

zijn beide raden op respectievelijk 10 december 2020 en 15 maart 2021 middels een brief geïnformeerd. Reden bespreking

Ter advisering aan de raad Uitkomsten extern advies

Niet van toepassing Geheimhouding

Niet van toepassing Uitgenodigde andere raadscommissies

Raadscommissie Financiën, Economische Zaken en Duurzaamheid (FED)

Wordt hiermee een toezegging of motie afgedaan?

Nee Welke stukken treft u aan? Meegestuurd

Registratienr.

Naam

AD2021-059604

Bijlage 1 - Brief van VRA d.d. 19 mei 2021.pdf (pdf)

AD2021-059605

Bijlage 1a - Voorstel GRA VRA - 12e wijziging.pdf (pdf)

AD2021-059606

Bijlage 1b-Artikelsgewijze toelichting GR VRA - 12e wijziging.pdf (pdf)

AD2021-059607

Bijlage 1c - QenA Aandeelhouderschap GVB.pdf (pdf)

AD2021-059608

Bijlage 2-Statuten GVB (concept).pdf (pdf)

AD2021-059609

Bijlage 3-Aandeelhoudersovereenkomst (geannoteerde inhoudsopgave).pdf (pdf)

AD2021-059800

Bijlage 4. Gemeenteraad Voordracht OV Governance.pdf (pdf)

AD2021-056319

Commissie MLW Voordracht (pdf)

Registratienr.

Naam

Ter Inzage

Behandelend ambtenaar of indienend raadslid (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

V&OR - Rianne Boot, , rianne.boot@amsterdam.nl V&OR - Pim Oosterlaken, poosterlaken@amsterdam.nl DMC Deelnemingen – Peter van Kessel, peter.van.kessel@amsterdam.nl

Gegenereerd: v1.14

3