Commissie MLW Voordracht

VN2021-023269 Verkeer en or

Raadscommissie voor Verkeer Vervoer en Luchtkwaliteit en Water

MLW

Voordracht voor de Commissie MLW van 09 september 2021 Ter kennisneming Portefeuille

Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit

Agendapunt

16

Datum besluit

24 augustus 2021 25 augustus 2021 Onderwerp

Zienswijze op conceptbegroting 2022-2025 en Uitvoeringsprogramma Mobiliteit van de Vervoerregio Amsterdam De commissie wordt gevraagd

1.In te stemmen met de bijgevoegde brief aan de Vervoerregio Amsterdam (VRA), met als hoofdpunten: a. Het college complimenteert de VRA voor begroting en uitvoeringsprogramma, en waardeert de wijze waarop de gemeente Amsterdam is betrokken bij de totstandkoming. b. Deels vanwege externe onzekerheden is een aantal beeldbepalende ontwikkelingen echter nog niet verwerkt in de begroting, te weten: • De effecten van de coronacrisis op de OV-exploitatie, • De financiële gevolgen van de nieuwe OV-governancestructuur, die ingaat per 2022, • De gewenste opbouw van een weerstandsvermogen, • Het grootste deel van het aangekondigde investeringspakket Covid 19. De zeggingskracht van de begroting, en het daarin opgenomen structurele overschot, is daardoor (zeer) beperkt. Deze ontwikkelingen zullen (grotendeels) worden verwerkt in een begrotingswijziging. Amsterdam wordt graag weer nauw betrokken bij deze wijziging en zal daarop in principe weer een zienswijze afgeven. c. Ter compensatie van de wegblijvende OV-reizigers heeft het rijk voor 2020 en 2021 beschikbaarheidsvergoedingen toegezegd van resp. € 155 en € 210 mln. Voor het jaar 2022 werd in juli bekend dat het rijk in ieder geval t/m augustus compenseert. Het grootste financiële risico in de meerjarenbegroting van de Vervoerregio lijkt hiermee gemitigeerd.

Amsterdam verzoekt de toegekende beschikbaarheidsvergoedingen en een schatting van de vergoeding 2022 te vermelden in de gewijzigde begroting. d. Met betrekking tot het Herstelplan OV verzoekt Amsterdam om in de gewijzigde begroting te verduidelijken dat behoud van de bestaande OV-capaciteit (bij een blijvende vraagverandering) geen doel op zich is. e. Met betrekking tot de nieuwe OV-governancestructuur is het voorlopige beeld dat op het totaal van gemeente, Vervoerregio en GVB een efficiencywinst kan worden gerealiseerd van circa € 2 mln per jaar. Amsterdam wacht de gewijzigde begroting af voor de omvang van het bedrag en een eventueel voorstel voor de bestemming. f. Risicomanagement: • VRA, GVB en de gemeente Amsterdam zullen gezamenlijk werken aan een gedeeld risicomanagementsysteem voor het werkend vervoersysteem, • Amsterdam verzoekt de VRA om een norm op te stellen voor het benodigde weerstandsvermogen. g. Door het investeringspakket Covid moet de VRA mogelijk leningen aangaan. Als deelnemende gemeente staat Amsterdam impliciet garant. Amsterdam vraagt daarom betrokken te worden bij de business case.

Gegenereerd: v1.15

1

VN2021-023269 Verkeer en or

Raadscommissie voor Verkeer Vervoer en Luchtkwaliteit en Water

MLW

Voordracht voor de Commissie MLW van 09 september 2021 Ter kennisneming

h. Het is goed om te zien dat de wijze van begroten in het SMF en bij de VRA naar elkaar toegroeien, ook wat betreft de omgang met overprogrammeren. i. Mede door het in voorbereiding zijnde nieuwe investeringsstelsel is de behoefte om samen te prioriteren in de investeringsambities groter geworden. Keuzes zijn nodig. 2.Kennis te nemen van het feit dat, gezien de door de Vervoerregio gevraagde reactietermijn, de zienswijze al is verzonden, onder voorbehoud van instemming door de raad. Wettelijke grondslag

Op grond van artikel 82, eerste lid van de Gemeentewet kan de raad commissies instellen die besluitvorming van de raad kunnen voorbereiden en die met het college en de burgemeester kunnen overleggen. Artikel 8, eerste lid van de Verordening op de raadscommissies bepaalt dat de commissie belast is met het uitbrengen van advies aan de raad over een voorstel of onderwerp dat betrekking heeft op de portefeuilles die vallen onder de commissie. Op grond van de Wet op de Gemeenschappelijke Regelingen wordt deelnemende gemeenten de mogelijkheid geboden hun zienswijze op de begroting (van de Vervoerregio) af te geven. De wet gemeenschappelijke regelingen (art. 35, lid 3) bepaalt dat raden van de deelnemende gemeenten bij het dagelijks bestuur van het openbaar lichaam hun zienswijze over de ontwerpbegroting naar voren kunnen brengen. Het dagelijks bestuur voegt de commentaren waarin deze zienswijze is vervat bij de ontwerp-begroting, zoals deze aan het algemeen bestuur wordt aangeboden. Wettelijk is dus bepaald dat de gemeenschappelijke regeling Vervoerregio de deelnemers in staat moet stellen een zienswijze op de begroting in te dienen.

In het B&W-besluit “Afronding opdracht governance Vervoerregio” van 13 februari 2018 is hierover voor Amsterdam afgesproken: “Zienswijzen op de begroting van de Vervoerregio worden door de wethouders Verkeer en Vervoer en Financiën gezamenlijk in het college ingebracht en daarna geagendeerd voor de raadscommissie Verkeer en Vervoer die het kan agenderen in de gemeenteraad.” Bestuurlijke achtergrond

n.v.t. Reden bespreking

1.In te stemmen met de bijgevoegde raadsvoordracht en brief aan de Vervoerregio Amsterdam (VRA), met als hoofdpunten: a. Het college complimenteert de VRA voor begroting en uitvoeringsprogramma, en waardeert de wijze waarop de gemeente Amsterdam is betrokken bij de totstandkoming. De begroting bevat heldere toelichting op de ontwikkeling van baten, lasten en (BDU-)saldo. Tijdens het periodieke overleg met de deelnemende gemeenten is redelijk open aangegeven waar nog onzekerheden of uitdagingen liggen. b. Deels vanwege externe onzekerheden is een aantal beeldbepalende ontwikkelingen echter nog niet verwerkt in de begroting, te weten: • De effecten van de coronacrisis op de OV-exploitatie, • De financiële gevolgen van de nieuwe OV-governancestructuur, die ingaat per 2022, • De gewenste opbouw van een weerstandsvermogen, • Het grootste deel van het aangekondigde investeringspakket Covid 19.

Gegenereerd: v1.15

2

VN2021-023269 Verkeer en or

Raadscommissie voor Verkeer Vervoer en Luchtkwaliteit en Water

MLW

Voordracht voor de Commissie MLW van 09 september 2021 Ter kennisneming

De zeggingskracht van de begroting, en het daarin opgenomen structurele overschot, is daardoor (zeer) beperkt. Deze ontwikkelingen zullen (grotendeels) worden verwerkt in een begrotingswijziging. Amsterdam wordt graag weer nauw betrokken bij deze wijziging en zal daarop in principe weer een zienswijze afgeven. In de zienswijze doet Amsterdam de suggestie om aannames te doen op een paar van deze punten. In de aanbiedingsbrief geeft de VRA aan dat er waarschijnlijk een begrotingswijziging volgt, waarin (een deel van) deze ontwikkelingen verwerkt worden. De VRA wil hierbij een proces volgen zoals bij de 1e begrotingswijziging vorig jaar, waarbij goed is afgestemd met de deelnemende gemeenten en de reacties zijn geland in een nota voor de regioraad. Amsterdam wordt graag weer nauw betrokken bij de begrotingswijziging / de verdere invulling van de voorliggende, globale begroting. c. Ter compensatie van de wegblijvende OV-reizigers heeft het rijk voor 2020 en 2021 beschikbaarheidsvergoedingen toegezegd van resp. € 155 en € 210 mln. Voor het jaar 2022 werd in juli bekend dat het rijk in ieder geval t/m augustus compenseert. Het grootste financiële risico in de meerjarenbegroting van de Vervoerregio is hiermee gemitigeerd! Amsterdam verzoekt de toegekende beschikbaarheidsvergoedingen en een schatting van de vergoeding 2022 te vermelden in de gewijzigde begroting.

Voor het jaar 2022 compenseert het rijk in ieder geval t/m augustus voor uitvoering van 88% van de oorspronkelijke dienstregeling. Het grootste financiële risico in de meerjarenbegroting van de Vervoerregio is hiermee op grond van de huidige kennis van zaken gemitigeerd, omdat 2022 in de prognoses het kwetsbaarste jaar was. Opname van de vergoedingen in de begroting verhoogt het inzicht in de omvang van het financiële risico corona. d. Met betrekking tot het Herstelplan OV verzoekt Amsterdam om in de gewijzigde begroting te verduidelijken dat behoud van de bestaande OV-capaciteit (bij een blijvende vraagverandering) geen doel op zich is. In de voorbereiding van deze zienswijze nuanceert de Vervoerregio dat als volgt: “De huidige promotie is mede bedoeld om het gevoel van onveiligheid i.r.t. Covid in het OV weg te nemen. Verder is het idee hierbij dat als mensen fietsen of lopen of thuiswerken ze dat zeker moeten blijven doen. Maar als reizigers moeten kiezen tussen auto of OV dat dan voor het OV gekozen zal worden.” e. Met betrekking tot de nieuwe OV-governancestructuur is het voorlopige beeld dat op het totaal van gemeente, Vervoerregio en GVB een efficiencywinst kan worden gerealiseerd van circa € 2 mln per jaar. Amsterdam wacht de gewijzigde begroting af voor de omvang van het bedrag en een eventueel voorstel voor de bestemming.

Ook andere seinen voor de invoering van de nieuwe structuur per begin 2022 lijken op groen te staan: • De beoogde overgang van formatie en personeel ligt op schema, • De voorlopige resultaten van de nulmeting van de onderhoudsstaat van de railinfrastructuur duidt niet op extra risico’s. f. Risicomanagement: • VRA, GVB en de gemeente Amsterdam zullen gezamenlijk werken aan een gedeeld risicomanagementsysteem voor het werkend vervoersysteem, • Amsterdam verzoekt de VRA om een norm op te stellen voor het benodigde weerstandsvermogen. De transitie die de OV-Governance betekent voor Vervoerregio, GVB en gemeente vanwege het inrichten van de organisaties op nieuwe rollen en verantwoordelijkheden is naar verwachting eerst risicoverhogend. Op de langere termijn lijkt risicoverlaging wel mogelijk. Daartoe zullen VRA, GVB en de gemeente Amsterdam gezamenlijk werken aan een gedeeld risicomanagementsysteem.

Gegenereerd: v1.15

3

VN2021-023269 Verkeer en or

Raadscommissie voor Verkeer Vervoer en Luchtkwaliteit en Water

MLW

Voordracht voor de Commissie MLW van 09 september 2021 Ter kennisneming

g. Door het investeringspakket Covid moet de VRA mogelijk leningen aangaan. Als deelnemende gemeente staat Amsterdam impliciet garant. Amsterdam vraagt daarom betrokken te worden bij de business case. Dit betreft vooral de aangekondigde financieringsconstructie van ca. € 180 mln voor elektrische bussen voor Waterland-Zaanstreek. Deze is nog niet meegenomen in de liquiditeitsprognose. Als deze financiering wordt verstrekt als lening, dan zal de VRA hiervoor zelf moeten lenen en wijzigt de liquiditeitsprognose (en mogelijk het risicoprofiel) aanzienlijk. Verstrekking als garantie kan risicoverhogend zijn. h. Het is goed om te zien dat de wijze van begroten in het SMF en bij de VRA naar elkaar toegroeien, ook wat betreft de omgang met overprogrammeren. In het in voorbereiding zijnde Amsterdamse gemeentebrede investeringsstelsel is ook overprogrammering voorzien. i. Mede door het in voorbereiding zijnde nieuwe investeringsstelsel is de behoefte om samen te prioriteren in de investeringsambities groter geworden. Keuzes zijn nodig. Vanuit Amsterdams perspectief lijkt de behoefte om te prioriteren inmiddels nog groter geworden. Dit krijgt verdere invulling in de Begroting 2022 (publicatie 23 september), waarna de investeringsruimte per programma wordt vastgelegd door de raad in november.

2.Kennis te nemen van het feit dat, gezien de door de Vervoerregio gevraagde reactietermijn, de zienswijze al is verzonden, onder voorbehoud van instemming door de raad. Met de reguliere routing van stukken en het zomerreces is het niet mogelijk dat de gemeenteraad binnen de gevraagde termijn een zienswijze afgeeft. Evenals vorige jaren heeft het college daarom de zienswijze afgegeven, vooruitlopend op instemming van de raad. Bij eventuele afwijkende besluitvorming door de raad wordt de Vervoerregio uiteraard geïnformeerd. Deze werkwijze is afgestemd met de Vervoerregio. Uitkomsten extern advies

n.v.t. Geheimhouding

n.v.t. Uitgenodigde andere raadscommissies

n.v.t.

Wordt hiermee een toezegging of motie afgedaan?

n.v.t. Welke stukken treft u aan?

Gegenereerd: v1.15

4

VN2021-023269 Verkeer en or

Raadscommissie voor Verkeer Vervoer en Luchtkwaliteit en Water

MLW

Voordracht voor de Commissie MLW van 09 september 2021 Ter kennisneming

Meegestuurd

Registratienr.

Naam

AD2021-089132

Aanbiedingsbrief van VRA aan gemeenten - Ontwerpbegroting 2022-2025 en concept Uitvoeringsprogramma Mobiliteit.pdf (pdf)

AD2021-089195

B - 23 Verkeer Vervoer en Luchtkwaliteit (40) Bijlage 1 Zienswijzebrief Adam.pdf (pdf)

AD2021-089106

Commissie MLW Voordracht (pdf)

AD2021-089133

Ontwerpbegroting 2022-2025.pdf (pdf)

AD2021-089134

Uitvoeringsprogramma Mobiliteit 2021 Vervoerregio Amsterdam_2.pdf (pdf)

Registratienr.

Naam

Ter Inzage

Behandelend ambtenaar of indienend raadslid (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

V&OR: Willem Wulms, 06-22048043 w.wulms@amsterdam.nl

Gegenereerd: v1.15

5