Commissie FED definitief verslag 16-12-2021

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Raadscommissieverslag, 16 december 2021

DEFINITIEF VERSLAG

Openbare vergadering van de Raadscommissie Financiën, Economische Zaken en Duurzaamheid Vergaderdatum Donderdag 16 december van 13.30 tot 17.15 uur en van 19.30 – 22.30 uur in de commissiezaal Verslag vastgesteld op: Donderdag 20 januari 2022 Vergadering

Voorzitter: mevrouw Kiliç Portefeuillehouders: wethouder de heer Everhardt, wethouder Van Doorninck Commissiegriffier: mevrouw Diemont Verslaglegging: mevrouw Van de Belt Aanwezige commissieleden: de heer Biemond (PvdA), de heer Boutkan (PvdA), de heer Ernsting (GroenLinks), de heer Flentge (SP), de heer Groen (GroenLinks), mevrouw Heinhuis (PvdA), mevrouw Kuiper-de Haan (ChristenUnie), de heer Kreuger (JA21), de heer Van Lammeren (PvdD), mevrouw Nadif (GroenLinks), de heer Nijssen (VVD), mevrouw Van Soest (PvdO), de heer Torn (VVD), de heer Türkkol (D66), duoraadslid Verkerke (BIJ1), de heer Vink (D66) Afwezige commissieleden: mevrouw A.L. Bakker (PvdD), de heer N.T. Bakker (SP), mevrouw Bloemberg-Issa (PvdD), de heer Boomsma (CDA), de heer Van Dantzig (D66), de heer De Graaf (BIJ1), de heer Van den Heuvel (ChristenUnie), de heer Koyuncu (DENK), mevrouw Kuiper-de Haan (ChristenUnie), mevrouw Martens (VVD), mevrouw Marttin (VVD), mevrouw Nanninga (JA21), de heer Olsen (ChristenUnie), mevrouw Poot (VVD), mevrouw Roosma (GroenLinks), de heer Van Schijndel (Forum voor Democratie), de heer Taimounti (NIDA), heer Veldhuyzen (BIJ1), de heer Wijmenga (CDA) en de heer Yilmaz (DENK) Overige aanwezigen: de heer Houtstra (Kaskantine), en de Enquêtecommissie: mevrouw De Grave-Verkerk, voorzitter, de heer Vroege, vicevoorzitter, de heer Groen, de heer Mbarki, mevrouw A.L.

Bakker en de heer Van Zanen (griffier)

1, Algemeen deel a. Opening procedureel gedeelte De VOORZITTER opent de vergadering en heet iedereen welkom op deze raadsvergadering die weer digitaal zal plaatsvinden. b. Mededelingen Er is bericht van verhindering van de heer Boomsma. De VOORZITTER deelt mee dat heel veel mensen hebben aangegeven te willen inspreken bij de agendapunten 8 en 11 waardoor een meerderheid van de raadscommissie heeft aangegeven een aparte inspreekavond hiervoor te willen

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief Raadscommissieverslag, 16 december 2021

organiseren. Die staat nu gepland op dinsdag 11 januari vanaf 19.30 uur. Om die reden worden de punten 8 en 11 doorgeschoven naar de raadscommissie van 20 januari 2022. Mevrouw KUIPER is vanavond verhinderd net als haar fractieleden. Wethouder EVERHARDT deelt mee dat er op 21 december vanaf 19.00 uur ’s avonds een onlinerondetafelgesprek plaatsvinden met de marktondernemers van de markt uit Noord, Nieuw-West, West en de Jordaanmarkten naar aanleiding van motie nr. 511” van mevrouw Nadif. Aanmelden kan via marktenez@amsterdam.nl tot vandaag. Wethouder VAN DOORNINCK deelt mee naar aanleiding van de toezegging aan mevrouw Kuiper over het plaatsen van de adviezen en de verslagen van de Duurzaamheidsraad op de website, dat die daar inmiddels staan. Eerder wees de heer Kreuger in de raadscommissie van 25 november op de subsidieregeling voor aardgasvrij voor huizen in De Banne-Noord dat dit tot dezelfde kosten zou leiden. De kosten voor de infrastructuur en de investeringen komen bij andere methodes hoger uit dan met een warmtenet op hoogtemperatuur. Daar zit dus wel verschil in. Om die reden is destijds besloten tot een hoogtemperatuurnet daar. De gemeente kijkt nog wel welke mogelijkheden er voor middentemperatuur zijn. Laagtemperatuur is heel lastig vanwege de kosten en het isolatieniveau. Mevrouw KUIPER bedankt de wethouder voor het plaatsen van die verslagen op de website.

Voorts meldt ze dat er op 21 december een tweede deel van de raadscommissie MLD plaatsvindt. Dat levert een praktisch probleem op met het rondetafelgesprek.

Ook de heer FLENTGE kan er op die 21ste helaas ook niet bij zijn. De heer VINK waardeert die aparte inspraakavond zeer, maar hij vreest dat hij op 11 januari nog in het buitenland zit. Lid VERKERKE is vanavond verhinderd. Dat geldt ook voor die 11de januari. c. Vaststellen agenda De punten 3 en 4 zijn besloten punten. De commissie heeft geen behoefte aan bespreking. Dat geldt ook voor punt 6. Deze drie punten worden ook in de raad gehamerd. De actualiteit wordt behandeld. De punten 8 en 11 zijn doorgeschoven naar de raadscommissie in januari. Punt 10 wordt doorgeschoven naar de januarivergadering op verzoek van de heer Nijssen. Punt 13 wordt behandeld na punt 5. Het AEB wordt behandeld in een avonddeel. De agenda wordt vastgesteld.

2021

d. Conceptverslag van de openbare commissievergadering FED van 25 november

Het verslag van de openbare commissievergadering FED d.d. 25 november wordt ongewijzigd vastgesteld. e. Termijnagenda, per portefeuille f.

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief Raadscommissieverslag, 16 december 2021

TKN-lijst Op verzoek van de heer Biemond worden de tkn-stukken 1 en 13 geagendeerd voor de januaricommissie. Op verzoek van mevrouw Nadif wordt tkn-stuk 11 geagendeerd. Op verzoek van de heer Boutman wordt tkn-stuk 6 geagendeerd en op verzoek van de heer Groen tkn-stuk 10. De commissie gaat hiermee akkoord. g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies

-

2, Inhoudelijk deel a. Opening inhoudelijk gedeelte b. Inspreekmoment publiek De heer HOUTSTRA spreekt in over de afdoening van de motie Klimaatadaptief grondhuurcontract van december 2019. Bij de laatste verhuizing van stadsboerderij Kaskantine naar gemeentegrond bleek dat de gemeente geen speciale grondhuurtarieven had voor tijdelijke horeca. De afdeling Vastgoed stelde toen een huur voor die niet in relatie stond met de omzet en het karakter van de kaskantine. Na twee jaar pingpongen tussen de afdelingen Duurzaamheid en Vastgoed komt wethouder Van Doorninck nu tot de conclusie dat innovatie niet nodig is en wordt er een tuincontract aangeboden. Dit antwoord doet geen recht aan het oorspronkelijke advies. Er is geen onderzoek gedaan. Het type beoogde bedrijfsvoering, tijdelijke horeca, is niet mogelijk met het aangeboden tuincontract. Hij moet dit nu wel accepteren en dus afzien van horeca. Subsidie voor integrale projecten zou een reden zijn waarom innovatie niet nodig zou zijn met daarbij de donuteconomie als gemeentelijk beleid. Het oorspronkelijke idee was nu juist om buurtinitiatieven mogelijk te maken zonder subsidieafhankelijkheid. Hij verwijst ook naar de vele buurtinitiatieven in het Masterplan Nieuw-West. De kaskantine stond aanvankelijk op gratis grond van De Key, maakte een omzet van 40.000 euro en had een impact van 600.000 euro.

Een grote maatschappelijke winst. Hij roept de raad op de buurtorganisatie een deel van het beleid te laten uitvoeren niet op basis van subsidies maar door de sociale impact mee te nemen in de kostenafweging van gemeentelijke diensten. Dat is die donuteconomie waarin mensen met weinig geld duurzaam kunnen meedraaien. Een donutfonds is nodig om het verschil in kostendekkende prijzen en the true price te dekken. Steun dit voorstel. Mevrouw NADIF deelt mee dat dit stuk voor de volgende raadscommissie staat geagendeerd. GroenLinks komt graag langs om hierover door te praten. Ze is nog benieuwd wat de raad kan bijdragen aan dit onderwerp. De heer HOUTSTRA heeft met bestuurder Bobeldijk gesproken hoe de donuteconomie in Nieuw-West kan worden gestimuleerd. Nieuw-West heeft er echter geen geld voor. Maar misschien kunnen er circulaire middelen worden ingezet. Dat voorstel ligt nu bij de afdeling Duurzaamheid. Hij hoopt dat de raad dit wil steunen. De VOORZITTER bedankt de inspreker voor zijn bijdrage. c. Actualiteiten

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief Raadscommissieverslag, 16 december 2021

Actualiteit van de leden Nijssen, Kreuger, Boomsma en Van Lammeren inzake de problemen rondom het elektriciteitsnet door de snelle groei van stroomgebruik De heer NIJSSEN constateert dat er nu bijna maandelijks berichtgeving is over congestie. Verwijzen naar de toekomst waarin dit dan zou worden opgelost, kan echt niet meer. Een goed functionerend stroomnet is essentieel voor de groei en voor de ambities van Amsterdam. Kennelijk is er onvoldoende vooruit gedacht en blijft de capaciteit op het net achter. De VVD wil daarom opnieuw naar de prioriteiten in Amsterdam kijken want anders moet de raad straks kiezen tussen een school bouwen en een duurzaamheidsproject in een wijk. Hij verzoekt het college met een analyse te komen van de capaciteitsuitbreiding en anderzijds welke verduurzamingsprioriteiten er nu liggen die zo veel stroom kosten dat dat in feite mogelijkheden zijn om te vertragen. De heer VINK begrijpt de aanleiding voor deze actualiteit heel goed, maar in de technische sessie werd duidelijk gemaakt dat de stroomproblemen niet worden veroorzaakt door duurzaamheidsinitiatieven. Dat is dus niet het probleem en D66 vindt het dan ook bijzonder vreemd dat de heer Nijssen dat bij herhaling wel zo doet voorkomen. De heer NIJSSEN ziet dat de heer Vink alleen kijkt naar de capaciteit op het net. Daarvoor zijn allerlei uitbreidingen nodig.

Maar de gemeente heeft op duurzaamheid en op datacenters een ambitie die bijdraagt aan die congestie. De heer VINK benadrukt nogmaals dat dit nu niet het probleem veroorzaakt. Misschien in de toekomst wel maar nu niet. Dan wil hij toch horen waarom de VVD dit maar blijft zeggen. De heer NIJSSEN stelt dat de congestie vooral ontstaat door de komst van datacenters (25%), nieuwbouw (15%), duurzame mobiliteit (11%) en de warmtetransitie (8%). De heer GROEN vindt de interrupties van de heer Vink heel terecht. In het verleden was de VVD heel enthousiast over laagtemperatuuroplossingen met elektriciteit gesteund. Hij is benieuwd of die dreigende congestie nu betekent dat de VVD enthousiaster wordt voor hoogtemperatuurwarmte. De heer NIJSSEN wil graag de opties in beeld brengen. Hij wil nog niet voorsorteren, maar hij wil wel graag een analyse van de mogelijkheden. De heer KREUGER vindt de opmerking van de heer Groen wel terecht. De problemen zouden nog veel groter zijn geweest als de raad de lijn van de VVD had gevolgd. De VVD zette in op laagtemperatuurwaarde en op de plug-in van datacenters. De heer NIJSSEN legt uit dat de congestie in West inderdaad te maken had met de aansluiting van een datacenter. Misschien moet ook de VVD wel terugkomen op die eerdere keuze nu blijkt dat het net daar niet op toegerust is.

De heer KREUGER hoopt dat de kiezer dan toch door heeft dat het bizar is als een partij eerst de problemen veroorzaakt om ze daarna te willen oplossen. De heer NIJSSEN denkt na over wat goed is voor Amsterdam en over een manier om de problemen op te lossen. De heer GROEN is blij dat de heer Nijssen nu toch pal blijft staan voor de verduurzamingsopgave. Een deel van de congestie wordt veroorzaakt door strategisch gedrag, door fictieve claims op stroom doordat bedrijven alvast hele grote contracten

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief Raadscommissieverslag, 16 december 2021

aanvragen. GroenLinks zou willen optreden tegen dat strategische gedrag. Hopelijk wil de VVD dat ook. De heer NIJSSEN wil juist met die analyse dat soort elementen, het hele palet, boven tafel krijgen op basis waarvan dan het debat kan worden gevoerd en de keuze kan worden gemaakt. Mevrouw KUIPER wijst erop dat vandaag de besluitvorming over datacenters in Zeewolde aan de orde is. Sommige partijen geven op hun website aan voor datacenters te stemmen met behoorlijke gevolgen voor de hele omgeving en voor het elektriciteitsnet. Daar zijn de VVD, PvdA, D66 en het CDA nu juist heel positief over. Ze roept deze partijen op hun collega’s daar te bellen om ze voor een grote fout te behoeden en een belangrijk besluit tegen te houden. Desnoods wordt deze vergadering daarvoor even geschorst. De heer KREUGER reikt de heer Nijssen wel graag de hand. Als er een vervolg komt op deze actualiteit in de raad, dan kunnen de VVD en JA21 gezamenlijk best een prioritering maken in een motie. De heer NIJSSEN was zoiets ook van plan. Prima om dat gezamenlijk te doen. Die prioritering is belangrijk. Daar moet dus een weloverwogen keuze worden gemaakt. In de raad komt hij met een motie voor die analyse. De heer KREUGER ziet nu dat de stad niet kan uitbreiden en dat bedrijven niet kunnen worden aangesloten.

Congestie zou niet door duurzaamheidsambities worden veroorzaakt, maar als alle auto’s op laadpalen worden aangesloten in een gebied waar al congestie is, dan gaat dat niet goed komen. Al die percentages dragen bij aan de congestie, dus ook die elektrificering en de duurzaamheidsopgave. Hij vindt het echt jammer dat er nu aan het einde van deze bestuursperiode eindelijk aandacht komt voor dit probleem. JA21 en de Partij voor de Dieren hebben hiervoor al in een heel vroeg stadium aandacht gevraagd. Mevrouw VAN SOEST wijst erop dat ook zij zich al die tijd op dit dossier heeft laten horen. Ze wordt graag in het rijtje erbij genoemd. Ze is benieuwd of JA21 een motie zou willen steunen om de projecten Van het gas af enige tijd on hold te zetten. De heer KREUGER beaamt dat de Partij van de Ouderen op een aantal dossiers inderdaad een goede partner is geweest. Het college heeft aangegeven dat de woningbouw niet in gevaar zou komen en dat het niets te maken zou hebben met duurzaamheid, maar de cijfers liggen er. Hij krijgt graag van het college de verzekering dat woningbouw niet in gevaar komt, dat bedrijven niet zo snel van het gas af kunnen en dat auto’s niet allemaal elektrisch moeten worden. Dus ja, JA21 ageert al heel lang tegen Van het gas af. Met die warmtenetten moet nu wel wat gebeuren, dus het is niet compleet Van het gas af.

Van wethouder Van Doorninck krijgt hij graag een uitleg hoe het toch mogelijk is dat al haar projecten fout lopen en dat er altijd problemen ontstaan. Wellicht kan de wethouder daarop reflecteren. De VOORZITTER vindt dat de heer Kreuger nu tot een persoonlijke aanval overgaat. Dat kan niet. Ze verzoekt hem daarop te letten. De heer VAN LAMMEREN ziet dat de duurzaamheidsambitie wel degelijk in het geding komt nu het stroomnet congestie laat zien. Bij alle plannen in de gemeenteraad krijgt de haalbaarheid veel te weinig aandacht. In het vervolg dient bij beleidsplannen de vraag te worden meegenomen wat die plannen betekenen voor de totale infrastructuur. De oproep van de VVD is terecht. GroenLinks geeft aan dat het ook te wijten is aan strategische inkoop – maar die wordt veroorzaakt doordat er congestie dreigt te ontstaan. De wachtrijen voor een aansluiting bij Liander zijn steeds langer geworden en

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief Raadscommissieverslag, 16 december 2021

dus kopen bedrijven strategisch in. Hij krijgt graag de toezegging van de wethouder dat zij de toekomstplannen projecteert op wat die voor het stroomnet betekenen. Hij hoort ook graag hoe het staat met de informatievoorziening, de uitwisseling daarvan tussen Alliander en de gemeente. De gemeente beweerde dat er geen onderstationsinformatie is maar die is er gelukkig wel. De heer Van Lammeren constateert dat rekenen niet de sterkste kant is van raad en college. Wat is bijvoorbeeld de piekbelasting bij het laden van een auto? De heer GROEN is benieuwd of de Partij voor de Dieren de toekomstplannen van Amsterdam zou willen afschalen als de capaciteit van het stroomnet die plannen in de weg staat of dat hij liever dat stroomnet zou willen aanpakken. De heer VAN LAMMEREN vindt het vanzelfsprekend om dat stroomnet aan te pakken. Dat is uiteindelijk te weinig gebeurd tot op heden. Dromen realiseren moet wel een realistische optie zijn. Daar is niet goed op gestuurd. Eerder heeft de Partij voor de Dieren ook al gewezen op de nog altijd ontbrekende infrastructuur voor elektrische boten. Onder andere GroenLinks schildert toekomstplannen die in de praktijk niet realiseerbaar blijken omdat ze niet op dat stroomnet heeft gelet. Het gaat hem er niet om een schuldige aan te wijzen; het is veel belangrijker om nu de problemen aan te pakken.

De heer GROEN hoorde net de oplossing om dan maar voor de hoogtemperatuurwarmtenetten te kiezen in plaats van voor elektrische oplossingen. Hij is benieuwd hoe de heer Van Lammeren daar tegenover staat. De heer VAN LAMMEREN hamert al heel lang op die energietransitie. JA21 en de Partij voor de Dieren hebben al eerder gewezen om die problemen. Die energietransitie is absoluut nodig want de wereld moet minder CO2 uitstoten, maar of het warmtenet daarop een goed antwoord is, dat is nog maar de vraag. Hij ziet liever andere, lokale oplossingen – en die leunen wel op het stroomnet. Het afbreken van de gasnetten betekent dat er straks geen infrastructuur is om waterstof te distribueren terwijl dat de toekomst moet zijn. Dus ja, de toekomstplannen moeten doorgaan maar ze moeten wel reëel zijn. Het mag geen wensdenken worden. Hij is het met mevrouw Van Soest eens dat het niet uitmaakt met welke partij je in een lijstje wordt genoemd. Het gaat erom dat je hetzelfde doel nastreeft. Mevrouw VAN SOEST heeft eerder in de Provincie Noord-Holland een heel informatieve voorlichting gehad van Alliander en andere stroomverstrekkers. Ze oppert dat ook voor de raad te organiseren samen met de heer Van Lammeren. De heer VAN LAMMEREN weet dat er al een technische sessie is geweest maar voorlichting is natuurlijk altijd verstandig.

De heer VINK hoort dat een aantal partijen alle problemen al hadden voorzien. In de vorige raadsperiode heeft mevrouw Ruigrok van D66 dit probleem ook al meermaals geagendeerd net als de heer Vroege. Kortom, het is een probleem waarmee Amsterdam al jaren kampt en dat probleem wordt alleen maar groter. Liander moet die urgentie ook zien. De suggestie voor een infrastructuurcheck, of plannen wel kunnen, wat de consequenties zijn, dat vindt de heer Vink een hele goede suggestie. Hij is benieuwd naar de reactie van het college hierop. Mevrouw KUIPER wijst op de ernstige waarschuwing dat de energievoorziening in Amsterdam gevaar loopt door onder andere het datacentergebruik. Ze is benieuwd of de heer Vink al contact heeft gehad met zijn collega’s in Zeewolde., De heer VINK is raadslid in Amsterdam en het gaan nu over Amsterdam. De heer GROEN hoort de steun voor een infrastructuurcheck. Dan is hij wel benieuwd wat de gevolgen moeten zijn van zo’n check: plannen afschalen of het net

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief Raadscommissieverslag, 16 december 2021

opschalen? De vraag daarbij rijst welke mogelijkheden het college heeft om in te grijpen in de infrastructuur. De heer VINK vindt dat een lastige vraag. Natuurlijk moet dat stroomnet worden uitgebreid. De noodzaak is groot. De wethouder heeft de raad verzekerd dat die urgentie wel degelijk bij Liander tussen de oren zit. Het blijkt nu nog erger te zijn. Alliander en Liander blijven in gebreke en de wethouder dient het bedrijf daarop aan te spreken. Er zou ook contact zijn met het rijk. Hij hoort graag of de staatssecretaris inmiddels is uitgenodigd. Mevrouw KUIPER hoort de heer Vink wel heel snel afstand nemen van de collega’s in Zeewolde. Juist de heer Vink kan zijn collega’s daar behoeden voor een verkeerd besluit vandaag. Dat besluit kan ook gevolgen hebben voor Amsterdam. Dat datacenter gebruikt evenveel energie als de hele stad Amsterdam. Dat is niet meer op te lossen met windmolens. De heer VINK benadrukt dat het hier over Amsterdam gaat en niet over Zeewolde. De vorige keer heeft hij iets algemeens gezegd over datacenters in Nederland. Die zijn namelijk hard nodig. Die behoefte neemt alleen nog maar toe. De Kamer heeft aandacht gevraagd voor het desbetreffende datacenter en daar loopt die discussie ook. Hier en nu gaat het om Amsterdam. De heer VAN LAMMEREN vindt D66 dan tomeloos naïef.

De vorige keer gaf D66 aan dat de urgentie helder moest worden maar nu verbaast D66 zich over het gegeven dat er weer sprake is van congestie. Een stroomnet uitbreiden binnen een maand kan natuurlijk helemaal niet. De heer VINK begrijpt ook wel dat de problemen niet zijn opgelost. Hij heeft deze actualiteit dan ook niet ingediend. Prima, maar er zijn geen nieuwe ontwikkelingen. De noodzaak om de capaciteit van het stroomnet snel uit te breiden, is groot. De heer VAN LAMMEREN weet dat uitbreiding en de bouw van extra onderstations echt tijd gaan vergen dus de komende tijd zal de congestie zich vaker voordoen. Daarom wil hij de plannen voor de toekomst van de wethouder horen. De gemeenteraad zal keuzes moeten maken. Het is echt onzin dat mensen Netflix willen hebben en dat er daarom datacenters nodig zijn. De meeste data worden echter in het buitenland gebruikt. De heer VINK weet dat dat bij die hyperscale datacenters inderdaad het geval is. Slechts een derde is voor Nederland bestemd. Als ze niet hier staan, komen ze in het buitenland en zijn ze wellicht nog minder duurzaam. Om die reden is hij er niet tegen. Dat ze een storend element in het landschap zijn, vindt hij wel een zorg die een secure afweging vergt. De heer VAN LAMMEREN brengt hiertegenin dat Nederland het waanzinnig slecht doet als het gaat om duurzame energie.

Het idee dat Nederland het beter doet dan anderen is echt absurd. De heer VINK benadrukt dat D66 er keer op keer op wijst dat Nederland toch zijn prestaties moet verbeteren. Dat vindt de Partij voor de Dieren ook dus er is helemaal geen sprake van een tegenstelling. Het alternatief zijn vaak Oost-Europese of MiddenEuropese landen waaronder Polen en Nederland doet het qua duurzaamheid echt niet slechter dan Polen. Daarom moeten er nu wel heldere eisen worden gesteld en dat moet ook echt tot resultaat leiden De heer KREUGER hoort graag of er van die data-economie dan niet een evenredige bijdrage kan worden gevraagd op het moment dat ze hier toch komen, of dat nu voor lokale dataopslag is of voor de hyperscales.

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief Raadscommissieverslag, 16 december 2021

De heer VINK weet niet precies wat een evenredige bijdrage is. Dit soort bedrijven dient zich uiteraard aan de Nederlandse wet- en regelgeving te houden en mogen niet onnodig worden voorgetrokken. De heer KREUGER stelt dat het buitenland in dat geval voor twee derde moet bijdragen aan de kosten voor de infrastructuur die Nederland daarvoor moet aanleggen als twee derde van die data naar het buitenland gaat. De heer VINK constateert dat je soms meer doet dan een ander land op het ene vlak en op een ander vlak kan dat andersom zijn. Hij kan niet overzien of de opmerking van de heer Kreuger terecht is. De heer NIJSSEN beseft dat het lang gaat duren voordat die infrastructuur is uitgebreid. Liander geeft telkens aan ermee bezig te zijn maar het gaat allemaal nog wel lang duren. De vraag is of meer kabels in de grond leggen straks wel voldoende is om die congestie aan te pakken. Als er meer nodig is, wat dan? De heer VINK maakt zich daar zeker zorgen over. Alles wat Liander in gang zet, is misschien voldoende maar het tempo is veel te laag. Vandaar zijn vraag aan het college wat er nodig is. Het bedrijf moet dat aangeven. En natuurlijk richt het college zich ook op het beperken van het gebruik en het spreiden van het gebruik in de tijd. Daarvoor worden afspraken gemaakt met bedrijven en dat is goed.

De heer NIJSSEN hoort drie oplossingsrichtingen: gebruik beperken, het net uitbreiden, herprioriteren van verduurzamingsactiviteiten en het aanleggen van datacenters. De heer VINK vindt dat naar al het gebruik moet worden gekeken als er tekorten zijn. Omdat hij dat eigenlijk niet zo willen, moet er vaart komen in die uitbreiding van de capaciteit. De gemeente heeft kapitaal verstrekt. Liander deed een verzoek voor 600 miljoen en daarvoor heeft de gemeente een lening ter beschikking gesteld. Hij is benieuwd hoe het met die lening in totaliteit staat. Als die lening namelijk niet helemaal zou worden binnengehaald bij andere overheden, dan moest Amsterdam misschien nog dieper in de buidel tasten. Wethouder VAN DOORNINCK herkent het gevoel van urgentie want elke keer dreigt er weer een congestie. In de technische sessie, in de gesprekken met Liander is aangegeven dat het in heel Amsterdam lastig is – en op heel veel plekken in Nederland. Het is een algemeen probleem. Amsterdam heeft er misschien extra last van want het is een grote stad met veel grote industrie in de haven. De heer Nijssen gaf aan dat het zo niet langer kan. Die reactie had de wethouder ook bij de laatste aankondiging van congestie door Liander. Met collega Everhardt heeft ze de raden van bestuur van Alliander en TenneT uitgenodigd voor een gesprek om dit gezamenlijk op te pakken.

Het is de verantwoordelijkheid van de netbeheerder. Die is ermee aan de slag. In 2019 is gezamenlijk een elektriciteitsstudie gedaan juist omdat alle ambities in groei van de stad, in verduurzaming, in elektrificatie van de industrie zouden gaan knellen. De raad heeft daarover een technische sessie gehad. Maar de aanpak gaat niet snel genoeg en de aanvragen gaan juist veel sneller dan voorzien. Het gaat er inderdaad niet om een schuldige aan te wijzen; het gaat erom aan een oplossing te werken. Het is een gezamenlijk probleem waarmee de partijen gezamenlijk aan de slag moeten. Op 7 december vond dat gesprek plaats. Amsterdam loopt redelijk voorop met die elektrificering vergeleken omringende landen, maar die uitbreiding vraagt versnelling. De heer VAN LAMMEREN wijst op de nieuwe visie op datacenters. De weerstand tegen datacenters groeit vanwege het ongelooflijk grote beslag dat ze leggen op het stroomnet. De wethouder gaf eerder aan dat de gemeente gebonden is door contracten.

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief Raadscommissieverslag, 16 december 2021

Maar als de wethouder de effecten van de scenario’s meeneemt, kan dat nogal wat betekenen voor de energietransitie. Wethouder VAN DOORNINCK wil zeker de effecten meenemen. De heer Van Lammeren heeft het nu over scenario’s maar er is zojuist gevraagd om een analyse en om bij beleid altijd de infrastructuur mee te nemen. Dat zit voor een groot deel in de themastudie elektriciteit. Voordat er scenario’s kunnen komen, dient er toch eerst een analyse te liggen. Ondertussen gaat de wethouder wel door met de versnellingsacties samen met Alliander, TenneT en ook het Havenbedrijf. De heer VAN LAMMEREN kan zich die analyse wel voorstellen. Daar moet natuurlijk wel wat mee gebeuren. Dat is natuurlijk kabels leggen maar dat duurt (te) lang. Dus dan komen er scenario’s. Dat kan bijvoorbeeld zijn: geen datacenters meer bouwen of andere dingen beperken. De gemeenteraad moet goed geïnformeerd met de alternatieven aan de slag kunnen. Wethouder VAN DOORNINCK heeft toch eerst een analyse nodig. Prioriteren is niet het eerste op het lijstje, wel waar de verzwaring het eerst dient plaats te vinden. Prioriteren in ambities zou haar laatste optie zijn. Gesproken is over het inrichten van een crisisorganisatie. 21 december komen de partijen weer bij elkaar zodat er in januari een crisisteam staat.

Dan gaat het niet alleen om de netuitbreidingen, maar ook om wat er nodig is om die uitbreidingen te versnellen. Dat zal van iedereen iets vragen. De gemeente is bijvoorbeeld heel kritisch op hoe een onderstation eruit ziet. Op Strandeiland is deze zomer nog een prachtig, stedelijk ingepast onderstation geopend. Misschien is het nodig de eigen eisen wat terug te schroeven. Op sommige plekken kan dat waarschijnlijk wel, maar niet overal. De gemeente heeft gevraagd meer gegevens met elkaar te delen om beter op elkaar te kunnen reageren. Daarbij staat het gezamenlijk belang voorop. Voor het versneld uitbreiden van het netwerk komt een ontwikkelkader, het masterplan van hoe het allemaal gaat gebeuren. Daarin zal een prioritering zitten, maar dat is aan Alliander en TenneT. De Hemweg is een belangrijk station en daarmee is men al bezig. Dan is er het punt van de gesprekken met grote bedrijven. Grootverbruikers zijn onderdeel van het probleem. Het aantal aanvragen is enorm. Er is congestie dus veel bedrijven vragen nu het maximale aan wat ze ooit op hun piekmoment hebben gebruikt. Het gesprek moet dan gaan over het gemiddelde gebruik en misschien een batterij om pieken op te vangen. Gekeken wordt ook naar randen van de wet door bijvoorbeeld in het havengebied bedrijven elektriciteit te laten uitwisselen.

Dat vergt dan wel een gesprek met het rijk voor betere randvoorwaarden om te kunnen prioriteren en te balanceren op piekmomenten. Aanvragen naar beneden bijstellen betekent overigens nog geen energiebesparing. Die urgentie wordt dus echt gevoeld en er wordt gezocht naar een doorbraak in de manier van samenwerken. Dan de vragen van de heer Nijssen. Het onvoldoende vooruitdenken door netbeheerders is doorbroken. De wethouder denkt dat congestie van grote invloed gaat zijn op de verduurzaming en niet andersom. Gisteren heeft Liander een nieuw experiment aangekondigd voor het laden van auto’s: laden op het moment dat er weinig vraag is. De wethouder zou niet zo zeer in ambities willen prioriteren maar wel in gebieden en functies. Liander mag dat op dit moment nog niet. Als een datacenter een dag eerder een vraag indient dan een school, dan moet Liander dat datacenter aansluiten. Dat moet echt anders en ook dat is onderdeel van het gesprek met het rijk. De gemeente moet kunnen aandragen waar het maatschappelijke belang zit waarop Liander dan kan acteren. Vanwege de grote vraag op het net van datacenters kijkt de gemeente uiteraard wat dat betekent. Het college komt dan met een voorstel voor herijking in 2022 naar de raad. Over die analyse gaat de wethouder zeker het gesprek aan maar ze moet nog wel helder hebben wat die analyse dan eigenlijk behelst.

Prioritering is een stap daarna; die zit immers meer in gebieden en functies dan in ambities. De motie ziet ze tegemoet. De heer Kreuger vroeg of de woningbouw nu in gevaar komt. Het bouwen van woningen komt niet in gevaar maar bij een complete stad horen veel meer faciliteiten:

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief Raadscommissieverslag, 16 december 2021

scholen, supermarkten en andere grootverbruikers. In Amsterdam is ervoor gekozen complete steden te bouwen en niet zomaar wat huizen neer te zetten. Congestie kan de energietransitie in gevaar brengen. De wethouder gaat niet haar eigen beleid recenseren. Dat is aan de raad of aan de kiezers straks. De heer KREUGER hoort nu dat de woningbouw dus toch in gevaar komt omdat de faciliteiten niet mogelijk zijn. Het effect is dus toch dat er minder huizen worden gebouwd. Dat maakt het bizar dat de wethouder inzet op datacenters en elektrische auto’s. JA21 ziet liever dat de woningnood wordt aangepakt. Wethouder VAN DOORNINCK heeft altijd aangegeven dat de gebiedsontwikkeling in gevaar komt omdat Amsterdam complete steden wil bouwen. De verantwoordelijkheid ligt natuurlijk wel bij de netbeheerder. Omdat de gemeente voorzag dat het elektriciteitsnet een probleem ging vormen, is in 2019 juist die themastudie gedaan. De gemeente kan die elektriciteitsnetten niet prioriteren en ze kan er ook niet in investeren. Zelfs Liander kan niet kiezen waar ze aansluitingen verzorgt. Daar geldt, wie het eerst komt, die het eerst maalt. Andere wetgeving is nodig om slimmere oplossing in de praktijk te mogen uitvoeren. De heer KREUGER begrijpt dat de wethouder dit allemaal zag aankomen in 2019 en toch heeft ze ervoor gekozen die duurzaamheidsambities te stellen en die datacenters aan te trekken.

JA21 vindt dat heel opmerkelijk. Wethouder VAN DOORNINCK heeft die ontwikkelingen meegenomen in de themastudie. Bij het datacenterbeleid is uitgegaan van het laagste scenario; de gemeente hanteert een restrictief datacenterbeleid. Maar bij problemen op het net, zal een herijking plaatsvinden en dat gebeurt nu. De heer Van Lammeren vroeg of beleidsplannen worden getoetst op de elektriciteitsinfrastructuur. Ze gaat na in hoeverre dat nu wordt gedaan. Natuurlijk wordt er gekeken naar de ondergrond en naar wat er mogelijk is. De themastudie elektriciteit is daarvan een voorbeeld. Liander is erg gebonden aan privacywetgeving. Daar waar gegevensuitwisseling kan, gebeurt dat ook juist om die samenwerking beter te laten verlopen. In de richting van de heer Vink geeft de wethouder aan dat die urgentie er echt is bij alle partijen. De lobby richting Den Haag heeft ertoe geleid dat de staatssecretaris graag op bezoek was gekomen wat door coronamaatregelen én de formatie nog niet mogelijk is geworden. Is de nieuwe staatssecretaris er, dan wordt die (weer) uitgenodigd. De brandbrief van de gemeente heeft de Tweede Kamer zeker bereikt: daar is een motie aangenomen om in samenspraak met de netbeheerders en de aandeelhouders te komen tot een financiering voor de netverzwaringen. Bijna alle aandeelhouders doen mee aan de lening. Amsterdam heeft haar pro rata bijdrage niet hoeven verhogen.

Daarmee heb ik alle vragen beantwoord met daarbij de toezegging: op het moment dat wij de crisisorganisatie hebben lopen, krijgt de raad schriftelijk een overzicht van wat er gaat gebeuren. Dat komt dan dicht bij wat de heer Nijssen vroeg. Daarnaast komt nog het ontwikkelkader over hoe die netwerkuitbreiding versneld kan plaatsvinden. De VOORZITTER constateert dat hiermee dit punt voldoende is besproken. In de richting van de heer Nijssen geeft ze aan dat dit punt op de raad van 22 december wordt besproken als er moties worden ingediend. d. Rondvraag Mevrouw KUIPER leest in de media dat veel werknemers die op Schiphol op de platforms werken, enorm veel fijnstof inademen. Dat leidt tot ernstige aandoeningen. Ze is benieuwd of de wethouder hierover is geïnformeerd, of er overleg is met de directie en wat hieraan wordt gedaan.

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief Raadscommissieverslag, 16 december 2021

Mevrouw NADIF verzoekt de wethouder de commissie hierover na het reces te rapporteren en dan niet alleen over fijnstof maar ook over de vergunning waarmee Schiphol enkel 420.000 vluchten mag uitvoeren in plaats van de huidige 500.000. De heer FLENTGE heeft eerder een debatje met de wethouder gehad. Het is ongelooflijk dat er aan alle kanten onderzoek onder werknemers wordt geblokkeerd. De wethouder zou zo snel mogelijk met Schiphol in gesprek gaan. Daarover hoort hij graag meer. Wethouder EVERHARDT wil hier zeker na het reces verder over spreken. Er zijn absoluut zorgen over die uitstoot op de platforms. Die emissies vallen onder de Wet luchtvaart en zijn daarmee een rijksbevoegdheid. Evengoed moeten er maatregelen worden genomen om deze werknemers te beschermen. Het college bepleit als 20%aandeelhouder minder uitstoot. Dat zou een positief effect moeten hebben op de medewerkers. Zeer binnenkort gaat hij het gesprek aan. Iedereen moet veilig en gezond werk kunnen doen op Schiphol. Schiphol heeft een aanvraag natuurvergunning lopen maar dat traject is nog niet afgerond. Dat was al wel bekend. Nieuw is dat het ILT nu heeft aangegeven niet lang te kunnen doorgaan met het anticiperend handhaven waardoor Schiphol mogelijk terug moet naar die 420.000 vluchten per jaar. De inwoners hebben behoefte aan rechtszekerheid en anticiperend handhaven past daar niet bij.

Daar kwam twee jaar geleden die stikstof nog bovenop. Na het reces komt hij hierop terug. De heer FLENTGE verduidelijkt dat het nu speelt. Hij zou niet willen wachten tot na het reces. Het geblokkeerde onderzoek gaat over de arbeidsomstandigheden, over de gezondheid van de werknemers. Het lijkt nu alsof de wethouder de urgentie niet voelt. Mevrouw KUIPER wijst erop dat er inmiddels al werknemers ziek zijn dus het heeft al gevolgen gehad. De wethouder dient oog te hebben voor de werknemers die nu op Schiphol werken. Graag krijgt ze inzage in het rapport van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Ze wil goed op de hoogte blijven van wat hier wordt gedaan. Wethouder EVERHARDT ziet de urgentie wel degelijk. Het college vindt het een heel belangrijk onderwerp. De gesprekken vinden nog voor het reces plaats en daar kan hij na het reces over terugrapporteren. Mevrouw KUIPER weet dat Amsterdammers een cadeaubon kunnen aanvragen voor de reductie energieverbruik voor huishoudens. De link op de website deed het al snel niet meer. Ze hoort graag hoe mensen hier alsnog gebruik van kunnen maken. Of is deze actie al voorbij? Wethouder VAN DOORNINCK beaamt dat de aanvragen via de website konden worden gedaan. Toen de campagne werd ingericht, was het de bedoeling dat deze cadeaubon terecht zou komen bij mensen met een kleine beurs in een slecht geïsoleerd huis.

De regeling was iets te snel opengesteld. In een dag kwamen er 18.000 aanvragen voor cadeaubonnen binnen. Overweldigend, maar de gemeente wilde wel zeker weten dat de bonnen op de juiste plek kwamen. Daarom is het stilgezet - ook om die campagne goed te kunnen neerzetten. Daarna wordt het weer open gezet. Gelukkig hebben veel mensen uit de doelgroep al gereageerd. 23 december gaat de website weer open en dan loopt de campagne ook. De wethouder zal laten nakijken of er op de website kan worden aangegeven dat de cadeaubonnen vanaf de 23ste weer beschikbaar zijn. De actie gaat overigens hand in hand met energiebespaaradviezen. Mevrouw VAN SOEST ziet dat de gemeente heffingen gaat innen op reclame op winkelpanden. Dat lijkt haar toch echt veel te ver gaan. Wethouder EVERHARDT heeft twee jaar geleden deze belastingen al

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief Raadscommissieverslag, 16 december 2021

aangekondigd. In de coronatijd is dat uitgesteld. Nu wordt deze belasting alsnog ingevoerd. Daarom ook de berichtgeving richting de ondernemers. Ondernemers kunnen ook de reclame weghalen als ze geen belasting willen betalen. De eerste aanslag volgt in het voorjaar. Mevrouw VAN SOEST wijst erop dat ondernemers nog steeds lijden onder coronacrisis. Nu belastingen invoeren geeft geen pas. Wethouder EVERHARDT heeft vorig jaar geprobeerd de nood te lenigen. Toen is er een keuze gemaakt; dit jaar is weer een keuze gemaakt en de keuze is om niet af te zien van reclamebelasting. De aankondiging is nu vroegtijdig zodat ondernemers daarop kunnen anticiperen. De heer GROEN is benieuwd wanneer de raad een analyse tegemoet kan zien van de gevolgen voor de coalitie volgens de routekaart klimaatneutraal. Wellicht kan de wethouder dan ook de wijziging verhuurderheffing in de analyse meenemen. Wethouder VAN DOORNINCK geeft aan dat er natuurlijk wordt gekeken wat de effecten zijn op de routekaart. Die ligt er in februari. Of die wijziging van de verhuurderheffing al kan worden meegenomen, weet ze niet zeker. Die wijziging gaat in stapjes. Onbekend is nog wat in het regeerakkoord precies wordt aangegeven over de besteding daarvan. Economische Zaken 3 Voorbereidingsbesluit (ZD2021-014477) De commissie heeft geen behoefte aan bespreking.

4 Financiële informatie inzake voorbereidingsbesluit (ZD2021-014477) De commissie heeft geen behoefte aan bespreking. 5 Vaststellen van de tarieven markt- en staanplaatsgelden 2022 (ZD2021-015089) De heer TŰRKKOL bedankt het college voor het feit dat het nog steeds rekening houdt met de Aelbert Cuypmarkt in de vorm van een verlaagd tarief omdat er nog altijd nauwelijks toeristen zijn. Bij de themamarkt Waterlooplein is het tarief met 40% verhoogd. Er zouden twee tarieven komen. Wellicht kan de wethouder dat toelichten. Mevrouw NADIF las over het afval van de marktondernemers dat ondernemers met gft veel meer afval produceren dan de rest. Er zou meer onderzoek naar worden gedaan. Eerder is er een proef geweest met een circulaire markt. Ze hoort graag of bij dat onderzoek een circulaire aanpak kan worden meegenomen als het gaat om marktondernemers met veel gft-afval. Ze is blij met het experiment voor nieuwe markten die expliciet worden opgenomen in de tarieventabellen in Amsterdam-West. Er wordt gekozen voor het markttarief voor markten buiten het historisch centrum. Heel goed dat de tarieven van de Aelbert Cuypmarkt gelijk blijven aan die van de Dappermarkt vanwege de effecten van de coronacrisis. Ze wil de voordracht graag behandelen in de raad.

Wethouder EVERHARDT licht toe dat veranderingen en verbeteringen van markten dikwijls ook veranderingen van tarieven met zich meebrengen. Marktondernemers worden daarover tijdig en goed geïnformeerd. Op de Waterloopleinmarkt doen zich veel verschillende situaties voor: mét boxplaats, met een kraan, grondplaatsen, plaatsen voor wagens en plaatsen met elektra. Dat maakt het lastig om

12

FED

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie Definitief Raadscommissieverslag, 16 december 2021

precies aan te geven wie met welk nieuw tarief te maken krijgt. Dat is diffuus. Er is een overgangssituatie. De kwaliteitsverbetering is duidelijk. Voor sommigen betekent het een substantiële verhoging, maar mensen hebben ook meer plek of soms een grotere box.

In tariefdifferentiatie worden nu de eerste stappen gezet. Dit is een stap vooruit. Er wordt nu ervaring opgedaan. En natuurlijk kijkt de wethouder ook naar circulariteit.

De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken; het onderwerp gaat voor een korte behandeling naar de raad. Lucht- en Zeehaven 6 Vaststellen van Tweede verordening tot wijziging Havenverordening Noordzeekanaalgebied 2019 (ZD2021-014308)

van

de

Regionale

De commissie heeft geen behoefte aan bespreking. Duurzaamheid en Circulaire Economie 7 Beschikbaar stellen van een krediet voor de corporatiesubsidie duurzame nieuwbouwwoningen Buiksloterham en Strandeiland (ZD2021-014735) Mevrouw HEINHUIS spreekt haar complimenten uit voor dit voorstel omdat dit goed past bij de hoge ambities op het gebied van duurzaamheid en vooral de ambitie om mensen in sociale woningen hiervan echt te laten profiteren. De PvdA is erg blij met dit voorstel. Wethouder VAN DOORNINCK geeft die complementen graag door aan degenen die dit krediet voor een subsidie hebben uitgewerkt en die de noodzaak hebben gezien dat niet alle partijen kunnen bijdragen aan de duurzaamheidsambities. Het college is blij hiermee aan de slag te kunnen met de corporaties. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende aan de orde is geweest en dat de voordracht in de raad kan worden gehamerd. 8 Beantwoording van het raadsadres van Windalarm inzake de reflectiefase RESwind (ZD2021-014392) Dit punt wordt doorgeschoven. 9 Kennisnemen van en instemmen met de raadsinformatiebrief Voortgang van de warmtetransitie – Naar een stad zonder aardgas (ZD2021-013221) De heer NIJSSEN zou graag meer inzage krijgen in hoe de voortgang is met de aardgasvrijtransitie in Amsterdam.

In de documenten wordt een hele serie aan maatregelen en doelen genoemd: buurtgebonden maatregelen, subsidies uit het klimaatfonds, diverse doelstellingen, een warmtemotor voor 10.000 woningen, 78 miljoen euro is vrijgemaakt, lopende projecten – zo’n 62.000 woningen, er gebeurt dus echt super veel. Maar de doelstelling is hem niet geheel helder. In de Transitievisie Warmte van Amsterdam leest hij de doelstelling per 2040 en dan komt hij op circa 800.000 gebouwen waarmee iets moet zijn gebeurd op dat moment. Hij stelt voor te gaan werken aan een update, een dashboard dat duidelijk laat zien wat de doelstelling is en hoever het op een bepaald moment staat. Dat stelt de raad in staat beter te zien hoe het gaat. Hij heeft nu het idee dat de raad toch weinig inzicht heeft.

13

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief Raadscommissieverslag, 16 december 2021

De heer GROEN vraagt of de heer Nijssen misschien pleit voor invoering en van een aardgasvrijklok. Als hij daarvoor met een motie komt, wil GroenLinks die welwillend bekijken. De heer NIJSSEN benadrukt dat het gaat om eens in de zoveel tijd inzicht te krijgen in waar de gemeente precies staat met haar aanpak. Mevrouw HEINHUIS beperkt zich tot een aantal vragen. Corporaties kiezen voor een aantal wijken toch steeds voor hoogtemperatuurwarmtenetten voor de stadswarmte omdat ze dit als meest veilige optie zien. Ze hoort graag of de gemeente corporaties misschien meer kan ondersteunen in een andere, vaak duurzamere keuze. Die keuze moet ook inzichtelijk maken wat die betekent voor de energierekening van de bewoners. Voorts is een aantal belemmeringen voorzien bij bestaande contractuele verplichtingen en concessies. Ze hoort graag of de wethouder daarover opnieuw het gesprek kan aangaan, want ze zou zich niet willen laten vastpinnen op de minst duurzame verduurzaming maar op de meest duurzame. De heer GROEN complimenteert het college met de voortgang. Amsterdam maakt haar koplopersrol echt waar. Naast de warmtenetten stimuleert de gemeente duurzame en toekomstbestendige oplossingen zoals in Middenmeer-Noord. Daarvan krijgt hij graag een update. Zorgen heeft hij over de motie van vier jaar geleden om in nieuwbouw alleen laagtemperatuurwarmte aan te leggen.

De reden om nu laagtemperatuurwarmte te willen, is dat het nu direct duurzamer is maar ook toekomstbestendiger. GroenLinks vindt het moeilijk te verteren dat verouderde en achterhaalde concessies daarbij in de weg staan. Amsterdam is direct aandeelhouder van WPW. Dat zou het toch mogelijk moeten maken om die concessie open te breken. Of zijn er nog andere obstakels bij die concessies? Hoe zit het met de kosten en zijn die af te wegen tegen de bespaarde CO2-uitstoot? Zijn die kosten te compenseren met subsidies? Misschien kan de wethouder dat wat uitgebreider schriftelijk toelichten. Hij wijst er op dat er in veel wijken verzet is tegen aansluiting op warmtenetten en veel buurtinitiatieven willen zelf graag die meer toekomstbestendige opties. Ontwikkelende partijen kiezen vaak voor de optie van goedkopere middentemperatuur voor oplossingen waarbij AEB de warmtebron is. De heer Groen zet vraagtekens bij de stelling dat het AEB zo goed scoort op duurzaamheid. Het rijk heeft een verbrandingsbelasting doorgevoerd om verbranding van afval te ontmoedigen en scheiden te stimuleren. Hij wil wel eens horen hoe goed het AEB scoort op duurzaamheid met zijn warmte en hoe dat wordt berekend. Het college zet in op het scheiden van groen afval, maar daarmee wordt de warmte van het AEB mogelijk nog minder duurzaam. Voorts hoort hij nog graag de voortgang bij het programma LTW.

Per motie heeft de raad gevraagd bij elke voorkeur voor een buurt een aparte PKK-berekening te maken. De vraag is of de raad op basis daarvan een integrale afweging kan maken op duurzaamheid, kosten en toekomstbestendigheid. Als laatste meldt hij dat veel VvE’s besluiten af te zien van van-het-aardgas-af-gaan omdat ze moeite hebben met hun interne proces. De heer Groen weet dat corporaties soms een beetje dwars liggen bij VvE’s die tempo willen maken. Hij is benieuwd of het daarbij gaat om gespikkelde corporaties of juist om onafhankelijke en welke ondersteuning de gemeente bij dat proces biedt. De heer VINK onderschrijft de vragen van de heer Groen volmondig en ziet de antwoorden graag tegemoet. Als het gaat om de gebiedsgerichte subsidieregeling hoort hij graag hoe het nu kan dat dat veel trager verloopt dan verwacht. Amsterdammers moeten wel weten dat ze voor een subsidie in aanmerking komen. De heer Groen verwees al naar zijn motie die hij samen met D66 heeft ingediend, dus ook de heer Vink wil weten waardoor het zo lang duurt voordat het college daarop antwoord geeft en dat de voortgang zo lang op zich laat wachten.

14

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief Raadscommissieverslag, 16 december 2021

De heer VAN LAMMEREN bedankt de wethouder voor haar voortgangsbrief. De warmtenetten worden bijgestookt door Vattenfall met gas. Hij is benieuwd wanneer Vattenfall van plan is te stoppen met het bijstoken van gas op het warmtenet in het kader van aardgasvrij via de warmtenetten. De heer GROEN herinnert zich dat de Partij voor de Dieren gas verbranden prefereerde boven biomassa verbranden. De heer VAN LAMMEREN is zeker tegen het verbranden van bomen. GroenLinkswethouders hebben overal in het land biomassacentrales geplaatst. Hij gelooft helemaal niet in hoogtemperatuurwarmtenetten en hij is tegen het afbreken van de gasinfrastructuur omdat waterstof toekomstbestendig zal zijn in combinatie met de elektrificering van de maatschappij. Vattenfall heeft helemaal geen ambitie om van het gas af te gaan en daarmee wordt dat gasvrijdogma van de gemeente nooit gerealiseerd. Wethouder VAN DOORNINCK hoort nu de vraag of er een dashboard kan komen met actuele informatie maar de raad krijgt al twee keer per jaar een heel uitgebreide updatebrief. Ze kan zich nog voorstellen dat de heer Nijssen dat in een andere vorm wil met grafieken bijvoorbeeld maar ze kan zich niets voorstellen met nog een dashboard naast de aardgasvrijbrief die behalve cijfers ook laat zien waar de gemeente snelheid maakt en hoe ontwikkelingen lopen.

De heer NIJSSEN is oprecht op zoek naar het aantal huizen en kantoren waarbij hij – bijvoorbeeld per jaar – wil zien hoeveel huizen van het gas af zijn gehaald. Wethouder VAN DOORNINCK verduidelijkt dat die informatie in principe in de updatebrief staat. Wel kan ze elke zes maanden daarin meenemen wat er precies in zo’n periode aardgasvrij is gemaakt en wat het totaal dan is, de rekensom. Daar waar er subsidies zijn aangevraagd kan de gemeente zien of mensen zelf iets hebben gedaan maar niet precies was. De gemeente kan alleen een overzicht geven van de gebouwen waarbij ze zelf een aandeel heeft in het aardgasvrij maken. De heer NIJSSEN zou daar erkentelijk voor zijn. Wethouder VAN DOORNINCK gaat in op de zorgen dat in de nieuwbouw ontwikkelaars waaronder corporaties vaak kiezen voor hoogtemperatuur. De wethouder begrijpt het ongeduld bij de heer Vink dat die motie zo laat wordt afgedaan. Er wordt niet veel meer gebouwd op hoogtemperatuur maar nog wel wat. In de gebiedsontwikkeling lopen contracten al jaren en staan plannen ook al heel lang op de rol.

Vanuit die gebiedsontwikkeling werken mensen die niet per se duurzaamheidsexperts zijn, maar ze doen wel ongelooflijk hun best om partijen bij elkaar te brengen, om partijen te overtuigen dat de contracten die al gesloten zijn, de afspraken die al zijn gemaakt en de planning die ze al hebben, toch anders uit te voeren omdat de gemeenteraad en het college graag willen dat er in nieuwbouw geen hoogtemperatuur meer is. In een aantal plannen is die switch nog op het allerlaatste moment gemaakt. Dat vergt echt een gigantische inzet. Ook Vattenfall werkt mee aan hybridesystemen. De wethouder begrijpt het ongeduld, maar ze vraagt op haar beurt begrip voor het langzame proces. De gemeente grijpt echt in daar waar dat nog kan. Er zijn ook momenten waarop een ontwikkelaar of een corporatie vasthoudt aan zijn of haar recht. Daarbij gaat het meestal om een kostenafweging. Gaat het om ontzorgen of meedenken, dan staat de gemeente daarvoor aan de lat. De motie heeft veel impact gehad en heeft veel mensen anders laten kijken naar de verwarming van nieuwbouw. Zeker bij de grotere nieuwbouwgebieden gaan mensen heel enthousiast aan de slag met aquathermie en met nieuwe warmteplannen voor laagtemperatuursystemen. Amsterdam is aandeelhouder van WPW maar dat betekent niet dat een aandeelhouder zo maar alle contracten kan verscheuren.

Wel is met WPW en Vattenfall een evaluatie van die concessies afgesproken. De gemeente is daar nog druk mee bezig

15

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief Raadscommissieverslag, 16 december 2021

maar ook dat proces vergt tijd. Die concessies zijn gesloten met WPW en Vattenfall en met 9 corporaties. Het is nogal een construct. Daar waar het kan, worden andere oplossingen aangedragen maar soms lukt dat niet. De meerkosten voor een ontwikkelaar bij een alternatief van laagtemperatuurwarmtenetten schommelt tussen de 0 en 1.500 euro maar daar komt voor de bewoner nog wel een vastrecht voor koeling bij. De meerkosten verschillen sterk per project en er zijn ook verschillende laagtemperatuuroplossingen met ook elk weer verschillende kosten. De heer GROEN meent dat die meerkosten tussen de 0 en 1.500 euro per aansluiting zijn en als die laagtemperatuuraansluiting een bijdrage levert aan de duurzaamheid, dan zou de gemeente kunnen afwegen of ze dat onrendabele deel wil afdekken. Dan moet wel bekend zijn welke kosten per ton CO2 worden gemaakt. Hij verzoekt de wethouder dat in kaart te brengen. Wethouder VAN DOORNINCK gaf net al aan dat het niet altijd met kosten te maken heeft. Ze wil ernaar kijken maar ze wil ook checken hoeveel werk het vergt om dat in beeld te brengen. Ze komt hierop terug. Soms vinden ontwikkelaars het gewoon een heel gedoe en houden ze vast aan het contract dat ze nu eenmaal hebben gesloten. Ze vrezen ook vertraging. Gelukkig is het heel veel keren wel gelukt ontwikkelaars mee te krijgen en te verleiden om toch een andere keuze te maken.

Per project wordt zo’n onderzoek gedaan dus die cijfers kan de wethouder wel reproduceren. Dan de vraag over hoe het met MeerEnergie gaat. Dat gaat ontzettend goed. Vanuit het leerdossier trekken partijen met elkaar op om ervoor te zorgen dat zowel op het gebied van governance als op techniek en op participatie veel wordt geleerd. Dat wordt gedeeld met andere steden, met andere energiecoöperaties. Nu zijn Liander en MeerEnergie druk doende om de volgende stappen te nemen met name op financiële doorrekening. In de buurt is veel enthousiasme en dat is belangrijk voor de financiële doorrekening: hoe meer mensen die aansluiting nemen, hoe beter de businesscase wordt. Er is verzet tegen aardgasvrij, maar zeer onlangs droeg een bewoner van een aardgasvrij gemaakte woning het argument aan dat dit ook veel veiliger was in die buurt met veel oudere bewoners. Gelukkig zijn er vaak van die koplopers en juist die wil de gemeente ondersteunen in alternatieven en met subsidies. Om echt meters te kunnen maken is de eindafrekening voor bewoners veelal doorslaggevend. Dat betekent in bestaande bouw vaak aansluiting op een hoogtemperatuurnet. Die netten worden gebouwd want ook niet alle huizen kunnen binnen korte termijn worden geïsoleerd. Op het moment dat de isolatie wel is aangebracht, hoopt de wethouder veel duurzamere bronnen te hebben zodat de temperatuur kan worden verlaagd.

Dat is de gekozen strategie. Wat verbranding betekent voor de duurzaamheidsquote, daar moet de wethouder achterheen. Ze komt daarop terug. De gemeente is heel erg bezig met het goed scheiden van groenafval. Dat gebeurt wijk voor wijk. Of het ontzettend goed gaat, dat kan ze niet aangeven. Het is in Amsterdam echt een opgave om dat goed te doen. In nieuwbouw wordt daarmee heel innovatief omgegaan bijvoorbeeld met restvermalers, wormenhotels en moestuinen. De detaillering van het laagtemperatuurwarmtenet duurt iets langer dan verwacht. Dat komt in plaats van Q4 nu in Q1 2022 naar de raad. De vergelijking van alternatieven op kosten is een inclusieve berekening. Het is uiteindelijk altijd de gebouweigenaar die de keuze maakt. De gemeente geeft subsidie maar de gebouweigenaar maakt een keuze waarbij de gemeente natuurlijk zo veel mogelijk probeert te verleiden om de goede keuze te maken. De gemeente heeft niet echt het beeld dat het juist de gespikkelde VvE’s zijn waarbij het proces trager gaat. Lang niet altijd is het financiële aspect doorslaggevend. Soms willen mensen het natuurlijke vervangingsmoment van de ketel afwachten of soms vinden ze het veel gedoe. Dat betekent ook dat er ontzorging van de kant van de gemeente moet komen en dat gebeurt nu ook, zeker in de richting van de VvE’s. Er is een specifieke VvE-aanpak met soms zelfs een specifieke VvE-projectleider.

De gemeente ondersteunt VvE’s sowieso met het ommaken van verduurzamingsplannen ook degenen

16

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief Raadscommissieverslag, 16 december 2021

die in niet-aardgasvrij te maken wijken wonen – zie het groen meerjarenonderhoudsplan. Ook de stichting !WOON werkt daaraan mee. Tot slot nog een reactie op de vraag waarom het niet loopt. Dat is omdat mensen heel veel informatie nodig hebben. In de buurten waar de gemeente bezig is, worden huizenbezitters meegenomen. Huizenbezitters die iets willen, weten de gemeente meestal wel goed te vinden bijvoorbeeld via het netwerk 02025. Het gaat dus om degenen die er nog niet over hebben nagedacht. Voor goede ideeën hoe de gemeente deze groep nog beter kan bereiken, staat het college altijd open. Vattenfall heeft aangegeven in 2040 te stoppen met gas. Als de toekomst waterstof is en als iedereen weet dat er heel veel waterstof nodig is voor het vergroenen van energie en de elektrificering, dan vreest ze dat wachten op het ideale moment de wereld niet gaat helpen bij de strijd tegen klimaatverandering. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken. De heer Vink en de heer Groen piepen dit punt naar de raad. 10 Raadsinformatiebrief voortgang mini-burgerberaad (ZD2021-014779) Dit punt wordt doorgeschoven. Het stuk komt als tkn-stuk naar de commissie. Het onderwerp wordt direct geagendeerd voor de februarivergadering. 11 Kennisnemen van de raadsbrief Energiestrategie (RES) (ZD2021-015101)

inzake

de

Reflectiefase

Regionale

Dit punt wordt doorgeschoven. Financiën 12 Kennisnemen van de raadsinformatiebrieven over de voortgang van de opvolging van de aanbevelingen uit de verslagen van de Rekeningencommissie en de accountantsverslagen met betrekking tot Financiën (ZD2021-014807) Dit punt wordt doorgeschoven en de volgende keer behandeld in samenhang met de rapporten van de ACAM die de heer Biemond heeft gepiept. Economische Zaken 13 Kennisnemen van bijgaande raadsinformatiebrief inzake actualisering overnachtingsbeleid en afdoening toezegging aan het lid Van Soest inzake mogelijkheden intrekken onbenutte omgevingsvergunningen (TA2020-000522) (ZD2021-013104) De commissie RO is bij dit bespreekpunt uitgenodigd. Mevrouw VAN SOEST is blij met de agendering. Ze is al jaren bezig oude vergunningen van 2014 over het bouwen van hotels na te gaan. Grond wordt vastgehouden; panden worden vastgehouden. Ze hoort graag van de wethouder wat hij hieraan gaat doen. De heer BOUTKAN is heel blij met het aangescherpte beleid voor een rem op het aantal hotels. Dat is ook hard nodig. Hij heeft al vaak gevraagd het gat via bestemmingsplannen te dichten. Hij complimenteert het college met deze oplossing. Hij is ook tevreden over de oplossingen met social return en over goed werkgeverschap bij de hotels. Buurtbetrokkenheid, participatie en bereikbaarheid worden goed benoemd.