Collegevoordracht Gebiedsuitwerking Marktvisie Amsterdam 2018-2026 voor Zuidoost

Nummer

College van burgemeester en wethouders

VN2019-017606

B&W

Directie

Voordracht voor de College vergadering van 10 maart 2020

Portefeuille

Economische Zaken (16)

Agendapunt

B10

Tekst van openbare besluiten

Onderwerp

wordt gepubliceerd

Gebiedsuitwerking Marktvisie Amsterdam 2018-2026 voor Zuidoost Het college van burgemeester en wethouders besluit

1. In te stemmen met de volgende uitgangspunten voor het stelsel van de markten in Zuidoost als gebiedsuitwerking Marktvisie Amsterdam 2018-2026, bestaande uit: 1.1 Eén stadsdeelmarkt met ruim aanbod dagelijkse en niet-dagelijkse benodigdheden op zaterdag, in of direct naast het stadsdeelcentrum ArenaPoort (Bijlmer-Centrum). 1.2 Twee wijkmarkten met voornamelijk voedsel en beperkt aanbod van niet-dagelijkse artikelen. a.Een wijkmarkt nabij winkelcentrum Kameleon en bij metrostation Kraaiennest (BijlmerOost). b.Een wijkmarkt in het winkelcentrum Reigersbos (Gaasperdam, Driemond). De wijkmarkten in Bijlmer-Oost en Gaasperdam, Driemond worden op verschillende doordeweekse dagen gehouden, zoals dinsdag, woensdag, donderdag of vrijdag. Een wijkmarkt wordt één dag in de week gehouden. 1.3 De mogelijkheid om - aanvullend op de bovengenoemde stadsdeel- en wijkmarkten kleine voedselmarkten met vers en bereid voedsel in te stellen in: a. Ganzenhoef nabij metrostation Ganzenhoef en winkelcentrum Ganzenpoort (BijlmerOost). b. ArenaPoort nabij de winkels en het station (Bijlmer-Centrum). Deze voedselmarkten worden gehouden op een doordeweekse dag, waarop geen wijkmarkt is in Zuidoost. 2.

Kennis te nemen van de wijze waarop de gebiedsuitwerking Marktvisie Zuidoost tot stand gekomen is: • De gebiedsuitwerking van de Marktvisie heeft plaatsgevonden onder leiding van het dagelijks bestuur Zuidoost; • De ‘Analyse warenmarkten Amsterdam-Zuidoost’ (2019) voor het toekomstige draagvlak van de markten door een extern onderzoeksbureau; • Een intensieve consultatie is uitgevoerd onder diverse doelgroepen, zoals marktondernemers, winkeliers, bewoners en bezoekers aan de markten middels gesprekken en peilingen door Onderzoek, Informatie en Statistiek (OIS); • Actieve betrokkenheid van de stadsdeelcommissie: de portefeuillehouder Economische Zaken Zuidoost heeft de stadsdeelcommissie gedurende het bovengenoemde traject betrokken en de diverse dilemma’s voorgelegd. Op 16

Gegenereerd: v1.16

1

Portefeuille

Economische Zaken (16)

Agendapunt B10

Gemeente Amsterdam College van burgemeester en wethouders

B&W

Voordracht voor de College vergadering van 10 maart 2020

januari 2020 heeft de stadsdeelcommissie advies uitgebracht aan het DB over de gebiedsuitwerking Zuidoost. 3. Kennis te nemen van het besluit van het dagelijks bestuur Zuidoost om stapsgewijs en uiterlijk 2026, in lijn met de planning van de gebiedsontwikkelingen, uitvoering te hebben gegeven aan de gebiedsuitwerking Zuidoost, waarbij: • besluitvorming over verbeteracties vooruitlopend op maatregelen die voortvloeien uit gebiedsuitwerking Zuidoost in een volgende fase door het dagelijks bestuur plaatsvindt; • een experiment met een kleine voedselmarkt, met mogelijk enig non-food aanbod, opgestart wordt op Ganzenhoef, nabij metrostation Ganzenhoef en winkelcentrum Ganzenpoort (Bijlmer-Oost); • het dagelijks bestuur in 2022 evalueert in hoeverre de randvoorwaarden voor de stadsdeelmarkt op het Anton de Komplein als bereikbaarheid, toegankelijkheid van de markt, een aantrekkelijk marktplein met winkels en horeca in de directe omgeving, toilet- en parkeervoorzieningen in 2026 voldoende of met redelijke mate van zekerheid op orde zullen zijn om uitvoering te geven aan de gebiedsuitwerking Zuidoost. Op basis van deze evaluatie toetst het dagelijks bestuur of de gebiedsuitwerking Zuidoost uitvoerbaar is of dat bijstelling daarvan nodig is. 4.

Kennis te nemen van de uitwerking van het flankerend programma voor het versterken van ondernemerschap voor marktondernemers, met de volgende onderdelen: • Revitalisering: het versterken van ondernemerschap, waaronder de competenties van de marktondernemers. • Innovatie: marktondernemers voldoende toerusten om in te kunnen spelen op nieuwe trends. • Doorstarten: voor het optimaal functioneren van het bedrijf. • Stoppen: voor marktondernemers die niet mee kunnen of willen met de vernieuwing op de markten. Hieronder valt ook een verwijzing naar mogelijkheden voor omscholing. Kernboodschap

Het college heeft ingestemd met de uitgangspunten voor het stelsel van de markten in Zuidoost. Overeenkomstig het advies van het dagelijks bestuur van Zuidoost. In de toekomst is ruimte voor een stadsdeelmarkt op zaterdag op het Anton de Komplein en twee doordeweekse wijkmarkten: bij Kraaiennest en Reigersbos. Een kleine voedselmarkt kan ingesteld worden op Ganzenhoef en in ArenaPoort. De uitvoering van de plannen vindt stapsgewijs plaats, gelijk met gebiedsontwikkelingen gedurende 2020-2026. Tussentijds wordt getoetst of de randvoorwaarden voor de stadsdeelmarkt voldoende op orde zijn in 2026. De plannen volgen uit de Marktvisie. Bestuurlijke achtergrond

De gemeenteraad heeft de Marktvisie Amsterdam 2018-2026 vastgesteld op 19 september 2018 en ingestemd met uitwerking van de Marktvisie aan de hand van de Agenda Markten

Gegenereerd: v1.16

2

Portefeuille

Economische Zaken (16)

Agendapunt B10

Gemeente Amsterdam College van burgemeester en wethouders

B&W

Voordracht voor de College vergadering van 10 maart 2020

om de markten in Amsterdam weer vol en aantrekkelijk te maken voor bewoners en ondernemers. In de Marktvisie wordt ingezet op: • het verminderen van de leegstand op de Amsterdamse markten, bijvoorbeeld door het verminderen van het aantal marktplaatsen en marktdagen; • het verbeteren van de kwaliteit van de markt; • het versterken van individueel en collectief ondernemerschap. Deze Agenda Markten bestaat uit: • een gebiedsgerichte uitwerking van de Marktvisie voor vier windrichtingen en de non-food themamarkten[1]; • herziening van de marktverordening; • flankerend beleid, waaronder een ondersteuningsprogramma voor het versterken van individueel en collectief ondernemerschap. De gebiedsuitwerking Zuidoost heeft plaatsgevonden onder leiding van het dagelijks bestuur Zuidoost (conform collegevoordracht d.d. 10 juli 2018 en raadsvoordracht d.d. 19 september 2018). Hierbij heeft het DB actief gebruikgemaakt van haar adviesrecht aan het college. De stadsdeelcommissie heeft op 16 januari 2020 haar advies uitgebracht, dit advies is verwerkt in het voorliggende besluit. [1] Dit zijn markten met een stedelijke functie, waar voornamelijk boeken, kunst, antiek, curiosa, stoffen en tweede handsgoederen worden verkocht.

Bestuurlijke prioriteit

Winkelaanbod en lokale economie: “We hebben aandacht voor de verdwijnende functie van markten en kijken hoe we die kunnen versterken.”

Wettelijke grondslag

• Gemeentewet artikel 160 lid 1 onder h. Het college is bevoegd: (a) het dagelijks bestuur van de gemeente te voeren, voor zover niet bij of krachtens de wet de raad of de burgemeester hiermee is belast; (h) jaarmarkten of gewone marktdagen in te stellen, af te schaffen of te veranderen. • Het mandaat aan dagelijks besturen van de stadsdelen om markten in te stellen: bevoegdhedenregister bij verordening lokaal bestuur, artikel G2. Artikel 3.1 lid 1 van de Marktverordening gemeente Amsterdam: het college besluit tot het instellen, wijzigen of afschaffen van een markt. • Verordening lokaal bestuur par. 3 artikel 12: adviesrecht dagelijks besturen stadsdelen bij opstellen kaders voor bevoegdheden die aan hen zijn gemandateerd. Onderbouwing besluit

Ad 1. Instemmen met de volgende uitgangspunten voor het stelsel van de markten in Zuidoost als gebiedsuitwerking Marktvisie Amsterdam 2018-2026

Gegenereerd: v1.16

3

Portefeuille

Economische Zaken (16)

Agendapunt B10

Gemeente Amsterdam College van burgemeester en wethouders

B&W

Voordracht voor de College vergadering van 10 maart 2020

In de Marktvisie is geconstateerd dat de marktstructuur in de huidige vorm niet meer toekomstbestendig is. Behoud van het huidig aantal marktdagen in Zuidoost leidt tot verdere leegstand, verdere verschraling op de markt en een economisch ongezonde situatie. Dit wordt meer in detail bevestigd door de ‘Analyse warenmarkten AmsterdamZuidoost’ (2019) van onderzoeksbureau DTNP. In de Marktvisie zijn de volgende richtingen geformuleerd voor het marktenstelsel in Zuidoost: een brede stadsdeelmarkt in het stadsdeelcentrum, één wijkmarkt per gebied op één dag in de week bij goedlopende winkelcentra. Ad 1.1. Een stadsdeelmarkt op zaterdag in het stadsdeelcentrum Zoals vastgelegd in de Marktvisie past een markt met ruim aanbod dagelijkse en nietdagelijkse benodigdheden het beste in het stadsdeelcentrum waar winkels en de markt elkaar kunnen versterken en onderling profiteren van elkaars bezoekersstromen. Het Anton de Komplein in het stadsdeelcentrum ArenaPoort biedt de beste fysieke ruimte voor een grotere markt en functioneert als een schakelpunt tussen de woongebieden en het winkelcentrum waar ook ruimte is voor ontmoeting. Voor de markt is situering direct naast de supermarkten en de Shopperhal gunstig: markt en winkels kunnen van elkaars aanwezigheid profiteren.

Van de vier markten in Zuidoost zijn er twee markten die het meest gewaardeerd worden door Amsterdammers: Reigersbos en Anton de Komplein. Dit blijkt uit de peiling ‘Warenmarkten Zuidoost, meting voorjaar 2019’ door OIS. Op zaterdag kan een stadsdeelmarkt het meest profiteren van bestaande bezoekersstromen. De zaterdag is de beste marktdag waarop het stadsdeelcentrum bezoekers uit heel Zuidoost en de regio trekt. Dit blijkt ook uit peilingen onder bewoners en bezoekers van de markt en dit wordt onderschreven door Amsterdammers, marktondernemers, winkeliers en de winkelvastgoedeigenaar (Warenmarkten Zuidoost, meting voorjaar 2019 door OIS). Een markt op zaterdag met regionale aantrekkingskracht draagt bij aan de ambitie van het college om het gebied Amsterdamse Poort in combinatie met Arenaboulevard en Villa Arena te ontwikkelen naar een regionaal centrum (17 december 2019). Ad 1.2. Twee wijkmarkten Zoals vastgesteld in de Marktvisie is het gewenste profiel voor een wijkmarkt in Zuidoost een markt die op één dag per week wordt gehouden. De marktvisie heeft bepaald dat er ruimte is voor één wijkmarkt per gebied bij een goedlopend winkelcentrum. 1.

2.

Gegenereerd: v1.16

In Bijlmer-Oost is het winkelcentrum Kameleon de grootste van de twee winkelcentra. Vergeleken met winkelcentrum Ganzenpoort heeft dit winkelgebied meer aanloop, waarvan de markt kan profiteren. De markt Kraaiennest ligt op deze locatie gunstig nabij het metrostation en naast het winkelcentrum, waardoor wijkbewoners een bezoek aan de winkels met een bezoek aan de markt kunnen combineren. Dit is voor Ganzenpoort minder het geval. In Gaasperdam, Driemond ligt de markt in het winkelcentrum Reigersbos dat een gunstige marktlocatie is. Een bezoek aan de winkels én de markt valt ook hier goed te combineren. Marktondernemers, winkeliers en bewoners geven aan dat de woensdag een geschikte marktdag is en dat de markt goed functioneert in samenhang met het winkelcentrum dat het grootste is in dit gebied.

4

Portefeuille

Economische Zaken (16)

Agendapunt B10

Gemeente Amsterdam College van burgemeester en wethouders

B&W

Voordracht voor de College vergadering van 10 maart 2020

De marktdagen in Zuidoost worden evenwichtig over de week verspreid, wat positief is voor de consument en de ondernemers. Ad 1.3. Mogelijkheid om - aanvullend op de stadsdeel- en wijkmarkten - kleine voedselmarkten met vers en bereid voedsel in te stellen De bevolking in Zuidoost groeit de komende jaren, waardoor er naar verwachting voldoende draagvlak zal zijn voor kleine voedselmarkten in aanvulling op de stadsdeel- en wijkmarkten. 1.

2.

Voor een kleine voedselmarkt nabij Ganzenhoef in Bijlmer-Oost is er in de toekomst met de extra woningen in de buurt voldoende draagvlak. Met een kleine voedselmarkt blijft winkelcentrum Ganzenpoort een aantrekkelijke ontmoetingsplek waar vers en bereid voedsel beschikbaar is. Een kleine voedselmarkt op een centrale plek in het stadsdeelcentrum ArenaPoort (Bijlmer-Centrum) speelt in op de behoeftes van bezoekers en toekomstige bewoners. Wanneer de markt op een doordeweekse dag gehouden wordt, kan een dergelijke markt profiteren van bestaande bezoekersstromen en een positieve impuls geven aan het winkelgebied. Dit is onderbouwd door DTNP in de analyse Warenmarkten Amsterdam-Zuidoost 2019.

Ad 2. Kennisnemen van de wijze waarop de gebiedsuitwerking Marktvisie Zuidoost tot stand gekomen is: • Conform besloten in de collegevoordracht d.d. 10 juli 2018 en raadsvoordracht d.d. 19 september 2018 heeft het DB actief gebruikgemaakt van haar adviesrecht aan het college om een voorstel uit te werken voor de gebiedsuitwerking Marktvisie Zuidoost. • De gebiedsuitwerking van de Marktvisie voor Zuidoost is tot stand gekomen in afstemming met de portefeuillehouder Economische Zaken van Zuidoost met adviezen vanuit de stadsdeelorganisatie Zuidoost, het Marktbureau, Ruimte & Duurzaamheid en de verschillende projectteams voor Gebiedsontwikkeling en Ontwikkelbuurten. • Meerdere gesprekken zijn gevoerd met marktondernemers gedurende de uitwerking van de Marktvisie voor Zuidoost (bijeenkomsten in januari, april, juni en oktober 2019). Uitkomsten van de analyse, de consultatie en de opgaven uit de Marktvisie zijn aan hen voorgelegd. • Van begin 2019 tot medio 2019 zijn verschillende gesprekken gevoerd met belanghebbenden, zoals marktondernemers, winkeliers, winkelvastgoedeigenaren en bewoners. Aanvullend op de gesprekken, zijn bewoners, bezoekers, marktondernemers en winkeliers ondervraagd via peilingen door OIS (Warenmarkten Zuidoost, meting voorjaar 2019).

• Een open inloopinformatiemarkt is (in het najaar 2019) georganiseerd voor bewoners, ondernemers en vastgoedeigenaren, waar alle betrokkenen hun mening konden geven over de mogelijke keuzes. Informatie (zoals achterliggende analyse, opbrengsten uit de consultatie en verslagen van gesprekken) is gedeeld op de website van de gemeente Amsterdam. • Bij de start van de gebiedsuitwerking van de Marktvisie is de stadsdeelcommissie Zuidoost door de portefeuillehouder Economische Zaken per brief geïnformeerd over de opgaven voor de markten in Zuidoost en de uitwerking van de Marktvisie. Gedurende de uitwerking van de Marktvisie heeft de portefeuillehouder Economie

Gegenereerd: v1.16

5

Portefeuille

Economische Zaken (16)

Agendapunt B10

Gemeente Amsterdam College van burgemeester en wethouders

B&W

Voordracht voor de College vergadering van 10 maart 2020

namens het dagelijks bestuur Zuidoost meerdere gesprekken gevoerd met de stadsdeelcommissie Zuidoost. • Het dagelijks bestuur heeft de stadsdeelcommissie verzocht om op 19 december 2019, na een bespreking op 28 november 2019, een advies uit te brengen over de gebiedsuitwerking Marktvisie Zuidoost. Na overleg met de wethouder Economische Zaken heeft de stadsdeelcommissie uitstel gekregen voor het uitbrengen van een advies in januari 2020. Dit heeft geresulteerd in een advies op 16 januari 2020. Ad 3. Kennisnemen van het besluit van het dagelijks bestuur Zuidoost om uiterlijk 2026, in lijn met de planning van de gebiedsontwikkelingen, uitvoering te geven aan de gebiedsuitwerking Zuidoost De gemeenteraad heeft ingestemd met de uitwerking van de Marktvisie gedurende de periode 2018-2026. Het moment waarop het dagelijks bestuur markten opheft of instelt wordt afgestemd vanwege de onderlinge samenhang tussen de markten. Vooruitlopend op de ingrepen op de lange termijn, kunnen op de korte termijn al verbeteringen worden doorgevoerd. Voorbeelden zijn het verkennen van mogelijkheden voor het experimenteren met kleine voedselmarkten in Bijlmer-Centrum en Bijlmer-Oost en het uitwerken van een plan voor de stadsdeelmarkt die uiterlijk 2026 gerealiseerd wordt op het Anton de Komplein. Besluitvorming hierover vindt in een later stadium plaats.

Op advies van de stadsdeelcommissie vindt een evaluatie en toets over de benodigde randvoorwaarden voor de stadsdeelmarkt op het Anton de Komplein aan het eind van deze bestuursperiode door het dagelijks bestuur plaats. Ad 4. Kennisnemen van de uitwerking van het flankerend programma voor het versterken van ondernemerschap voor marktondernemers Dit betreft een uitwerking van het besluit van de gemeenteraad op 18 september 2018 om flankerend programma uit te werken ter versterking van het ondernemerschap op de markt. Het programma bestaat uit adviesgesprekken, een collectief trainingsprogramma toegespitst op de dagelijkse praktijk van de marktondernemer, individuele coaching en begeleiding. Het doel van het programma is de kwaliteit van het ondernemerschap te verbeteren en ervoor te zorgen dat ondernemers beter en sneller kunnen inspelen op nieuwe (markt)ontwikkelingen. Ook wordt aandacht besteed aan het stimuleren van de onderlinge samenwerking, waardoor gezamenlijke promotie op de markt tot de mogelijkheden gaat behoren. Hoewel ongeveer de helft van de Amsterdamse marktondernemers niet in Amsterdam woonachtig is, is het Amsterdamse programma ook beschikbaar voor deze groep marktondernemers. Over het programma voor marktondernemers heeft afstemming plaatsgevonden met de Centrale Vereniging Ambulante Handel (CVAH).

Het programma wordt tussentijds geëvalueerd en zo nodig aangepast. Het landelijke Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz), dat bestaat uit een gemeentelijke kredietregeling voor zelfstandige ondernemers en een regeling voor schuldhulpverlening, maakt onderdeel uit van het programma.

Gegenereerd: v1.16

6

Portefeuille

Economische Zaken (16)

Agendapunt B10

Gemeente Amsterdam College van burgemeester en wethouders

B&W

Voordracht voor de College vergadering van 10 maart 2020

Participatie

Marktondernemers, bewoners en anderen werkten de afgelopen maanden met het stadsdeel en Economische Zaken aan de vraag hoe de markten in Zuidoost weer vol en aantrekkelijk te krijgen. Eerst is er economisch onderzoek gedaan. Daarna zijn er bijeenkomsten geweest met marktondernemers. Er zijn enquêtes afgenomen onder bezoekers van markten en bewoners van Zuidoost. En er zijn nog gesprekken gevoerd met winkeliers en vastgoedeigenaren. Eind oktober 2019 vond ook een inloopbijeenkomst plaats waar bewoners van Zuidoost konden reageren op de voorgenomen plannen. De uitkomsten van alles consultaties heeft het dagelijks bestuur van stadsdeel Zuidoost meegewogen in het advies richting het college.

Financiële onderbouwing Overige toelichting

De besluiten die worden genomen hebben geen financiële consequenties. Voor het realiseren van het beoogde stelstel voor de markten, zijn investeringen nodig, vooral voor het aanbrengen van putkasten, stormankers en andere fysieke voorzieningen. Deze zullen deel uitmaken van de planvorming over de openbare ruimte. Dit komt ten laste van grondexploitaties (programma 10) en de inrichting van de openbare ruimte (programma 2) binnen de begroting. Hierover vindt in een later stadium besluitvorming plaats in het DB. Het flankerend programma voor het versterken van ondernemerschap (beslispunt 5) wordt gedekt uit programma 3 en 7 binnen de begroting. Besluitvorming over verbeteracties vooruitlopend op de besluiten onder 3, inclusief de financiële dekking, vindt in een later stadium door het dagelijks bestuur plaats. Conclusie

De genoemde beslispunten in de voordracht hebben geen financiële consequenties. Communicatie Binnen de gemeente

Opnemen op de besluitenlijst.

Buiten de gemeente

Er wordt een persbericht opgesteld over het collegebesluit. Na het besluit van het college volgen publicaties gericht op marktondernemers (nieuwsbrief) en op bewoners, bezoekers aan markten, winkeliers en winkelvastgoedeigenaren (website, stadsdeelkrant, social media). Documenten

Gegenereerd: v1.16

Registratienr.

Naam

AD2020-014042

Advies (pdf)

AD2020-013968

Adviesaanvraag_b_w_aan_stadsdeelbestuur.docx (msw12)

AD2019-094464

College van B&W Voordracht (pdf)

7

Portefeuille

Economische Zaken (16)

Agendapunt B10

Gemeente Amsterdam College van burgemeester en wethouders

B&W

Voordracht voor de College vergadering van 10 maart 2020

Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

Economische Zaken, Undine Stevens, 06 5392 8361, u.stevens@amsterdam.nl Besluit college van burgemeester en wethouders

Conform besloten, voorts wordt de portefeuillehouder gemachtigd tot het bepalen van het moment van openbaarmaking

Gegenereerd: v1.16

8