Businesscase Houtveiling

Bijlage: Circulair gebruik van Amsterdams Hout

Aan de leden van de gemeenteraad, Vanuit de opgedane ervaringen worden verbeteringen ingezet om het Amsterdamse hout binnen de stadsregio zo hoogwaardig mogelijk circulair te kunnen gebruiken, en om de kosten/baten positief te krijgen ten gunste van het onderhoud van het Amsterdamse Bos. Tijdens de behandeling van de Raadsinformatiebrief Evaluatie Houtveiling in de commissievergadering van 28 februari 2023 werden aanvullende vragen gesteld waarbij een toezegging tot nadere informatie werd gedaan. In deze bijlage komen de volgende onderwerpen aan de orde:  Beantwoording raadsvragen die zijn gesteld bij de behandeling van de raadsinformatiebrief Evaluatie Houtveiling in de commissievergadering van 28 februari  Reden afzeggen Houtveiling 17 juni 2023  Resultaten enquête onder de deelnemers van de houtveiling op 18 maart

Reactie naar aanleiding van raadsvragen 1. Hoe zorgen we dat het hout duurzaam in de regio blijft en niet in de biomassa terecht komt of als haardhout We maken hierbij onderscheid in stamhout en snippers omdat dit gescheiden stromen/ processen betreffen. Allereerst hierbij de ‘Route van stadsboom na kap’ schematisch weergegeven.

1.1 Controle duurzaam en circulair hergebruik van stamhout in de regio Zoals in de route van de boom na kap is weergeven, is het streven om zoveel mogelijk hout te hergebruiken in projecten binnen Amsterdam. Omdat de vraag naar hout voor projecten steeds groter wordt zal het aandeel hout om te veilen afnemen. Er werd in het voorjaar van 2023 dusdanig veel ten behoeve van projecten circulair ingezet, dat de geplande veiling van 17 juni moest worden afgezegd vanwege een gebrek aan stammen. Bij de houtveiling voor het overgebleven hout worden de inschrijvingen gecontroleerd op afkomst uit de Metropoolregio Amsterdam (MRA). De Gemeente kan alleen sturen ‘aan de voorkant’. Voor de veiling van maart 2023 werden verschillende partijen afgewezen omdat zij niet afkomstig waren uit de MRA. We hebben verder geen invloed op wat de kopers doen met hout nadat het is geveild, zowel niet vóór bewerking (direct doorverkopen), als na bewerking. Acht projecten hebben (of gaan) van stamhout gemaakte producten afnemen in 2023 (tabel 1). Deze producten omvatten boomstambanken, afzettingen, boombakken, tribunes, loopschotten, gevelbekleding, boompalen en hekwerken (waaronder het hekwerk rond de kerstboom op de Dam). Twee voorbeelden van projecten zijn boombakken voor de bomencamping(s) 1 vanuit het programma kademuren en bruggen, en de gevelbekleding voor de Stadsboerderij in Nieuw-West.

De opbrengst van deze projecten wordt voor 2023 geschat op € 100.000. In vergelijking met 2022 zien we een stijging van de hoeveelheid hout dat direct in Amsterdamse projecten wordt ingezet. Daarmee stijgen ook de inkomsten voor dit onderdeel. Tabel 1: projecten die houten producten of stamhout hebben afgenomen

Project/Locatie Pocketpark Nieuw-West Amsterdam Noord Bomencamping Minervahaven Rhonepark Tijdelijke ontgravingen hele stad Stadsboerderij Nieuw-West Colijnweg Amsterdamse Bos

Product in Amsterdam Boomstambank en stammen Boomstammen afzetting Fietspad Boombakken Tribune en diverse Loopschotten Gevelbekleding Boomstammen afzetting Hekwerken

Totaal

Bedrag € 1.500 € 5.850 € 15.000 € 12.000 € 1.000 € 60.000 € 1.500 € 5.000 € 101.850

1.2 Controle duurzaam en circulair hergebruik van Snippers in de regio Al het stamhout van <30 cm en takhout wordt versnipperd op locatie als een boom wordt gesnoeid, gekapt of omwaait door storm. Deze snippers worden direct gebruikt op locatie of naar een van onze twee centrale verzamelplekken vervoerd (Werf de Borcht of Houtwerf Amsterdamse Bos). Voorbeelden waar snippers zijn hergebruikt zijn de Tuinen van West, participatie- en buurttuinen, en parken en plantsoenen. Als bedrijven snippers willen kopen gebeurt dit tegen marktprijs. Snippers vanuit het Amsterdamse Bos komen op de Houtwerf terecht en kunnen, vanaf september 2023, worden opgehaald door particulieren of verenigingen tegen kostprijs. De hoeveelheden van deze snippers zijn nog niet inzichtelijk.

1 Bomencamping; een tijdelijke opvang voor verplantbare bomen van kademuren naar een locatie in het

Amsterdamse Bos.

De houtsnippers die niet in de stad worden hergebruikt gaan naar de Biomassa Energie Centrale (BEC). Het aantal houtsnippers dat naar de BEC gaat ligt jaarlijks rond de 10.000 ton. De BEC verwerkt per jaar gemiddeld ongeveer 50.000 ton snippers. Het aandeel van de Amsterdamse snippers is dus circa 20%. Vanaf juni 2022 is er een houtsnipper boekhouding. De opbrengsten voor geheel 2022 (€109.430) zijn berekend door de opbrengst van juni t/m december te verdubbelen. Mede op basis van de 1e twee maanden van 2023 en de opbrengsten in 2022, komen we voor 2023 op een prognose van €140.000 euro. Op het moment wordt met de aannemer gesproken over een meer marktconforme prijs. Er is nog geen exact inzicht in de verhouding van de snippers die naar de BEC gaan versus de hoeveelheid houtsnippers die worden hergebruikt op locatie of worden opgehaald door particulieren/verenigingen. We zijn bezig om deze stromen (incl. hoeveelheden) beter in beeld te krijgen en om de hoeveelheid houtsnippers voor hergebruik binnen de MRA te vergroten. Ook kijken we op welke manier we particulieren, verenigingen, stichtingen en houtverwerkende bedrijven kunnen stimuleren om houtsnippers op te halen/te gebruiken. 2.

Toelichting op kosten baten analyse en bijbehorende risicoanalyse Bij de raadsinformatiebrief die is besproken in de commissievergadering op 28 februari werd een kosten baten analyse bijgevoegd om inzicht te geven in de businesscase van de kosten/baten van de houtsnippers, de verkoop van stamhout aan gemeentelijke projecten, en voor de houtveiling (stamhout). In onderstaande tabel is de update te zien van deze kosten baten analyse. De belangrijkste veranderingen ten opzichte van het begin van het jaar zijn de opbrengsten van de laatste veilingen (dec.2022 en mrt 2023) en een beter inzicht in de opbrengsten voor stamhout voor gemeentelijke projecten in de openbare ruimte. Tabel 2: kosten en baten analyse Kosten

Raming Raads- Kosten t/m besluit sept 21 september 22

Kosten werf Borcht tbv verwerking Snippers Investeringskosten € Exploitatiekosten SW logistiek € Subtotaal € Kosten houtwerf Amsterdamse Bos Investeringskosten € Exploitatiekosten € Subtotaal € Kosten totaal SW + Adam bos Investeringskosten € Exploitatie kosten € Totaal € Opbrengsten

prognose 2024

prognose 2025

18.360 € 6.000 € 24.360 €

61.667 € 4.815 € 66.482 €

2.500 14.000 € 16.500 €

14.000 € 14.000 €

14.000 14.000

201.550 € 198.000 € 399.550 €

214.604 € 172.408 € 387.012 €

200.000 € 225.000 € 425.000 €

100.000 € 250.000 € 350.000 €

25.000 275.000 300.000

219.910 € 204.000 € 423.910 €

276.271 € 177.223 € 453.494 €

202.500 € 239.000 € 441.500 €

100.000 € 264.000 € 364.000 €

25.000 289.000 314.000

Raming Raads- Opbrengsten besluit sept 21 2022

Opbrengsten houtsnippers Verkoop snippers bedrijven en bewoners Houtsnippers naar BEC via Vosse € Subtotaal € Opbrengten (baten) rondhout lage kwaliteit (stukken en brokken) € Opbrengst Proefveiling november Opbrengst veiling december 22 (geboekt in jaar 23) Opbrengst veiling november / december Opbrengst veiling maart Opbrengst tussentijdse uitgifte april Opbrengst veiling juni Opbrengsten vanuit gemeentelijke projecten Opbrengsten zagen kopers veiling Subotaal €

kostenraming 2023

€ 185.600 € 185.600 €

Prognose opbrengsten 2023

Prognose opbrengsten 2024

Prognose opbrengsten 2025

1.810 € 109.530 € 111.340 €

2.500 € 140.000 € 142.500 €

5.000 € 140.000 € 145.000 €

7.500 140.000 147.500

€

10.000 €

10.000 €

10.000

€ € €

70.895 50.000 € 49.785 €

45.000 € 40.000 €

40.000 35.000

€ € € € 158.938 €

3.933 6.028 465 € 3.378 15.674 €

100.000 €

125.000 €

175.000

280.680 €

220.000 €

260.000

78.188 €

1.870

Opbrengsten totaal houtsnippers en stammen

€

344.538 €

127.014 €

423.180 €

365.000 €

407.500

Exploitatiesaldo houtsnippers en stammen

€

-79.373 €

-326.480 €

-18.320 €

1.000 €

93.500

NB: - De raming uit het collegebesluit (september 21) is destijds opgezet om inzicht te geven in de kosten/ baten voor het eerste jaar van de houtveiling -

De prognose voor de opbrengsten van de houtsnippers voor 2023 t/m 2025 is gebaseerd op de te verwachte hoeveelheden en prijzen op basis van voorgaande jaren. Zowel in proces als qua prijstelling zijn wij bezig met optimalisaties wat naar verwachting zal leiden tot hogere opbrengsten

-

De opbrengsten van de veiling van december 2022 staat geboekt onder het jaar 2023 en is geen prognose maar werkelijk opbrengst

In de raadsinformatiebrief behandeld op 28 februari is aangegeven dat we verwachten dat de baten stijgen tot een bedrag van ca € 400.000 in 2024. Deze verwachting staat nog steeds overeind. Op de onderbouwing hiervan zoals beschreven in de raadsinformatiebrief behandeld op 28 februari hebben we een aantal aanscherpingen: -

Aanbod aantal stammen als gevolg van kap zal gelijk blijven of iets dalen. Het aanbod van het aantal stammen als gevolg van storm zal per jaar behoorlijk kunnen verschillen.

-

Vergroting van houtafname vanuit de gemeente zelf waardoor er een gegarandeerde grote afzet is voor een marktconforme prijs (prijsstelling van laatste veiling) prijs waarmee we kunnen garanderen dat het hout circulair wordt hergebruikt binnen MRA. Consequentie is dat er dan minder hout over blijft om te veilen

-

Wij beraden ons nog over het aanbieden van gezaagde planken van gekochte stammen door kopers van de veiling. Op de veiling van juni 2022 hebben verschillende particulieren daar gebruik van gemaakt en ook uit de enquête blijkt dat de wens vanuit particulieren voor gezaagde stammen aanwezig is, en voor veel particulieren essentieel om hout op de veiling te kopen. Aan de andere kant hebben we ook oog voor de positie van de (lokale) houtbewerkers die dit als hun taak zien. Dat is de reden dat we afgelopen veiling (mrt 23) geen gezaagd hout hebben aangeboden. Wij zullen hierover in overleg met betrokkenen een voorstel uitwerken en deze ook juridisch laten toetsen.

-

Omdat de belangrijkste investeringen en aanloopkosten in 2024 zijn gedaan verwachten wij dat de prognose van 2025 representatief is voor de jaren daarna.

3. Toelichting over de inzet van groot onderhoud groen en wat de investering vanuit dekkingsbron voor gevolgen hebben In het collegebesluit van september 2021 is uitgegaan van een negatief exploitatie saldo waarbij we enkele jaren nodig hebben om dit positief te krijgen. Dit is het gevolg van aanloopkosten en bekendheid verwerven. In de raadsinformatiebrief behandeld op 28 februari 2023 staat nader gespecificeerd, in lijn met het raadsbesluit, dat het negatieve saldo van de eerste jaren van de houtveiling uit groot onderhoud budget groen wordt gedekt. Dit betreft een bedrag van € 326.480 in 2021 en 2022. Op basis van de huidige prognoses wordt het negatieve saldo voor 2023 ca €20.000. Dit is beduidend lager dan de verwachting van € 200.000 die we in het begin van het jaar hadden, toen we de opbrengsten voor 2023 minder goed in beeld hadden. Overige benodigde extra kosten na 2023 worden door het Amsterdamse Bos gedekt uit opbrengsten van de houtveiling/ houtwerf. De reden dat de aanloopkosten zijn gefinancierd vanuit het budget groot onderhoud groen, (waaruit ook vervangingsprogramma boomveiligheid wordt gefinancierd) is dat een groot deel van de te veilen stammen komen vanuit het vervangingsprogramma boomveiligheid en uit het Amsterdamse Bos. Beide zijn onderdeel van het groot onderhoud groen. Het is een investering in duurzaam en circulair omgaan met stammen uit de stad.

Deze investering heeft geen invloed gehad op de resultaten (aantal aangeplante bomen) van het vervangingsprogramma boomveiligheid.

Uitnodiging om langs te komen op de houtwerf Wij nodigen de raadsleden graag uit in het Amsterdamse bos om te komen kijken op de houtwerf en nader kennis te nemen van de voorbeelden waarbij Amsterdams gekapt hout een nieuwe duurzame bestemming in de stad krijgt. Wij kunnen dan ook nader in gaan op de vragen en ideeën die er zijn over hergebruik van houtsnippers, gebruik van hout in gemeentelijke projecten en de opzet en ontwikkeling van de houtveiling.

Reden dat houtveiling niet door is gegaan De veiling van hout van Amsterdamse gekapte bomen op 17 juni werd afgeblazen. Redenen hiervoor zijn de toename van gebruik van hout voor Amsterdamse gemeentelijke projecten, de succesvolle veilingen in december 2022 en 2023, en het uitblijven van grote stormen met omgewaaide bomen. Er is kort gezegd onvoldoende hout op voorraad om te veilen. De eerstvolgende veiling zal naar verwachting plaats vinden op zaterdag 18 november. We verwachten dat er in het laatste kwartaal van het jaar meer gekapt hout beschikbaar zal zijn. In het voorjaar en de zomer worden er weinig bomen gekapt. Als er onverwacht eerder meer hout beschikbaar komt bijvoorbeeld als gevolg van boomziekten of een storm, kunnen we besluiten eerder een veiling te organiseren.

Enquête Houtveiling 18 maart 2023 Na de houtveiling op 18 maart hebben we een enquête gestuurd naar iedereen die zich heeft ingeschreven voor de houtveiling. We willen ons blijven ontwikkelen en blijven luisteren naar de doelgroep. Over een tweetal onderwerpen liggen de antwoorden van de respondenten nogal uiteen. Het betreft het houtaanbod, en dan met name de grootte van de kavels. Ook over het aanbieden van zaagdiensten door de gemeente Amsterdam aan kopers van Amsterdams hout wordt verschillend gedacht. Bij opzet van de volgende houtveilingen zullen we de we opmerkingen van de enquête meenemen en ook in overleg blijven met de betrokkenen. Dit om vraag en aanbod goed op elkaar te blijven afstemmen met speciale aandacht voor de Amsterdamse houtondernemers. Daarnaast uiteraard vanuit de doelstelling om zoveel mogelijk Amsterdams hout te hergebruiken binnen de metropool regio. Inschrijving voor de houtveiling van 18 maart 2023 was mogelijk vanaf 3 weken voorafgaand aan de veiling. De bij ons bekende ondernemers en particulieren van vorige houtveilingen hebben wij per mail uitgenodigd om zich in te schrijven. Ook hebben we een aantal nieuwe mogelijk geinteresseerden uitgenodigd. Het aantal inschrijvingen voor de houtveiling was 42. Een aantal van 12 deelnemers heeft een of meerdere kavels gekocht. 11 daarvan zijn MKB-er of particulier, 1 daarvan is een rondhouthandelaar.

De 42 ondernemers en particulieren die zich hebben ingeschreven voor de houtveiling, hebben we na afloop van de houtveiling gevraagd een enquête in te vullen. Het aantal respondenten is 24. Daarvan heeft 83% de vragenlijst volledig ingevuld. 22,7 % is particulier, 72,7% ondernemer en 4,5% kunstenaar. 85% van de respondenten is op de dag van de veiling op de Houtwerf geweest om de kavels te bekijken, 70% was aanwezig bij de houtveiling.

De volgende redenen zijn opgegeven om niet naar de veiling te gaan:    

er zat niets interessants voor hen bij zij waren niet in de gelegenheid te gaan zij zouden de kavels niet eigenhandig kunnen laden er was geen gelegenheid de stammen handzamer te zagen op de Houtwerf

50% van de aanwezigen bij de veiling heeft op 1 of meerdere kavels geboden, 35,7% heeft daadwerkelijk een of meerdere kavels gekocht. Respondenten die niet hebben meegeboden geven aan dat:     

zij slechts oriënterend aanwezig waren of op de hoogte willen blijven zij op dat moment niet voldoende opslagruimte hadden om een aankoop te doen zij geen mogelijkheid hadden om een aankoop te vervoeren zij geen contactgegevens hadden ontvangen van een lokale zagerij (dus niet wisten waar ze terecht konden om een aankoop te laten verzagen) zij de prijs te hoog vonden

Vier onderwerpen nader toegelicht We lichten 4 onderwerpen uit de vragenlijst nader toe. Het betreft het houtaanbod, de starttarieven per kavel, het aanbieden van zaagdiensten door de gemeente en de vraag wat kopers met het hout gaan doen. Houtaanbod Het aanbod van de veiling bestond uit 60 kavels: 43 kleine(re) kavels (0,5 m3 – 14 m3) en 17 grote(re) kavels (32-36 m3). Vier respondenten geven aan dat zij belangstelling hebben voor kleinere kavels (voor MKB, particulieren en kunstenaars), 1 respondent heeft belangstelling voor grotere kavels. Meerdere deelnemers geven aan dat het aanbod van iepen erg laag was. De verklaring hiervoor is dat iepenstammen veelal hergebruikt worden voor gemeentelijke projecten, dus niet aangeboden op de veiling. Ook is er belangstelling voor eik en bijzondere houtsoorten die wellicht niet op de Houtwerf worden gebracht vanwege de te kleine diameter (naaldbomen, robinia). Het aanbod is deels als divers ervaren, in grootte van de kavels en in kwaliteit. Maar er is ook geantwoord dat de kwaliteit niet hoogwaardig was en dat de variatie niet groot was. Een respondent geeft aan dat er veel dikke stammen werden geveild, die niet niet voor elke zaag en dus ook niet voor kleinschalige ondernemers of kunstenaars hanteerbaar zijn. Kunstenaars zijn puur op zoek naar bijzondere vormen van stammen.

Enkele respondenten geven aan de herkomst van de stammen te willen weten. Aanbieden zaagdiensten door gemeente Amsterdam Op de vraag of de gemeente Amsterdam de mogelijkheid moet bieden om stammen te laten verzagen op de Houtwerf, heeft 60% van de respondenten ‘ja’ geantwoord. Als er geen zaagdiensten worden aangeboden op de Houtwerf door de gemeente, zal een koper eerst transport moeten regelen van de aankoop naar een houtzagerij en na het zagen transport moeten regelen vanaf de houtzagerij. Dit betekent zowel meer kosten voor de koper, als meer transportbewegingen. De respondenten die ‘nee’ hebben geantwoord geven aan dat de gemeente met het aanbieden van zaagdiensten concurreert met houtpartijen binnen de MRA.

Starttarieven van de kavels De startprijs per kavel wordt bepaald door een externe partij, Bosgroepen Midden Nederland. Tijdens de veiling van 18 maart 2023 zijn geen veilingkosten in rekening gebracht. Op alle kavels is door verschillende partijen geboden en alle kavels zijn verkocht. Een respondent spreekt de wens uit dat de gemeente aandacht besteedt aan de koop door kapitaalkrachtige bieders die het hout direct doorverkopen. Een respondent geeft aan dat de prijzen hoger zijn uitgevallen dan past bij de kwaliteit, ten gevolge van het kleine aanbod (schaarste). Bestemming van het hout De vraag wat kopers gaan doen met het gekochte hout, is door 7 respondenten beantwoord.  Het hout word ingezet in kunstenaars dorp vrijplaats Ruigoord en deze worden gezaagd tot planken om een mooi duurzaam wandelpad door een groengebied en het maken van kunstwerken en totempalen  zagen voor lokale makers en projecten in Amsterdam  meubels (2x)  geen commentaar (3x)