brief wethouder resultaten jeugdmonitors def

Bezoekadres Amstel 1 1011 PN Amsterdam Postbus 202 1000 AE Amsterdam Telefoon 14 020 amsterdam.nl

Retouradres: Postbus 202, 1000 AE Amsterdam

Aan de leden van de Tijdelijke Algemene Raadscommissie

Datum

24 mei 2022

Behandeld door Annemarijn Schaap, anschaap@ggd.amsterdam.nl, 06-13430249 Onderwerp

Gevolgen coronapandemie op mentale gezondheid van jongeren

Geachte leden van de commissie,

Als wethouder Zorg en Jeugd bereikten mij al voor de coronapandemie verontrustende verhalen over de verslechterde mentale gezondheid van jongeren. Dit was mede aanleiding om Amsterdam Mentaal Gezond (Thrive Amsterdam) op te zetten, waarbij jongeren een belangrijke doelgroep zijn. De afgelopen coronaperiode, vol restricties, gesloten voorzieningen en lockdowns, was voor jongeren een grote aanslag op hun (mentale) gezondheid, zij zijn hierdoor zwaar geraakt. Samenkomen en fysiek contact waren lange tijd nauwelijks mogelijk terwijl dit van groot belang is in deze levensfase. Dit raakt mij en ik maak me hier grote zorgen over. Om nog beter te weten hoe het exact zit met de cijfers en de mentale gezondheid van jongeren hebben we recent diverse onderzoeken gedaan naar de impact van de coronapandemie op de mentale gezondheid van jongeren en jongvolwassenen in Amsterdam. Vandaag worden de uitkomsten van de landelijke Corona Gezondheidsmonitor Jeugd en de resultaten van de Jongvolwassenenmonitor 2021 gepubliceerd. Beide onderzoeken zijn het afgelopen jaar voor het eerst uitgevoerd in Amsterdam. De uitkomsten zijn bijgevoegd. Ik wil u middels deze brief informeren over de uitkomsten van beide onderzoeken. Daarnaast zetten we de onderzoeksresultaten af tegen een trend in de tijd zodat u deze in perspectief kunt zien.

Tenslotte informeer ik u over wat wij al doen en nog gaan doen de komende tijd om de mentale gezondheid van jongeren te verbeteren. Uitkomsten monitors Resultaten Corona Gezondheidsmonitor Jeugd (13 -16 jaar), Amsterdam, 2021 Ook bij jongeren op het voortgezet onderwijs zien we een zorgelijk beeld voor mentale gezondheid tijdens de coronacrisis. In het najaar 2021 voelt driekwart van de Amsterdamse jongeren zich meestal (zeer) gelukkig: een kwart dus niet. Drie op de tien jongeren heeft psychische klachten, bijna één op de drie jongeren is soms tot altijd eenzaam in de laatste 4 weken en 6% heeft in het voorgaande jaar (heel) vaak suïcidale gedachten gehad. Ook zien we veel stress. De directe invloed van corona op het dagelijkse leven van de jongeren is ook onderzocht.

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.nl.

Gemeente Amsterdam

Datum 24 mei 2022 Pagina 2 van 3

Ruim één op de vijf jongeren (22%) geeft aan nog last te hebben van gebeurtenissen die hij/zij heeft meegemaakt tijdens de coronaperiode, zoals quarantaine (zelf of naaste), ziekte door corona, ziekenhuisopname of- sterfgeval (naaste) en minder werk/inkomen ouders. In Amsterdam heeft 7% van de jongeren een verhoogd risico op PTSS. Resultaten jongvolwassenenmonitor (16 -25 jaar) regio Amsterdam-Amstelland, 2021 De uitkomsten van de Jongvolwassenenmonitor 2021 regio Amsterdam-Amstelland laten zien dat de mentale gezondheid van jongvolwassenen tijdens de coronacrisis onder druk stond. De helft van de 1625-jarigen geeft voorjaar/zomer 2021 aan (heel) veel stress te ervaren, 21% is (zeer) ernstig eenzaam en meer dan de helft heeft psychische klachten. Trend jongvolwassenen (18-24 jaar) De Amsterdamse Gezondheidsmonitor (AGM) wordt wel al langdurig uitgevoerd en kan dus een trend laten zien. De AGM 2020 is al eerder gepubliceerd en hieruit blijkt dat de toename van mentale klachten onder jongvolwassenen al vóór de coronacrisis is begonnen. Nader onderzoek binnen de AGM cijfers laat zien dat onder jongvolwassenen, tussen de 18 en 24 jaar, in het najaar 2020 (angst en depressie) klachten en gevoelens van eenzaamheid vaker voorkomen dan in 2016. Voor ernstige psychische klachten en eenzaamheid zien we dat deze stijgende trend al eerder is ingezet, respectievelijk sinds 2008 en 2012.

De AGM 2020 laat overigens ook zien dat vooral jongvolwassenen (18 t/m 34 jarigen) zelf aangeven dat de coronacrisis hun mentaal en sociaal welbevinden negatief beïnvloed heeft. Wat doen we om de mentale gezondheid van onze jongeren te verbeteren? In 2019 zijn we gestart met de sociale beweging Thrive Amsterdam: Amsterdam Mentaal Gezond. Binnen deze beweging werken we samen met Amsterdammers en andere partners aan de preventie van mentale klachten. Onder de paraplu van Thrive zijn de afgelopen jaren, tijdens de coronapandemie, vele projecten gestart die gericht zijn op het verbeteren van de mentale gezondheid van jongeren. Een greep uit deze projecten zijn de hulplijn UpTalk, de Studyroomservice en lessen mentale gezondheid op het MBO. Over deze activiteiten, waarvan het merendeel nog doorloopt tot het einde van 2022, bent u op 17 maart jl. uitgebreid geïnformeerd. Naast de projecten binnen Thrive zijn er tal van andere programma’s en projecten waar het voorkomen van mentale problemen en verbeteren van de mentale gezondheid van jongeren en jongvolwassenen onderdeel van uitmaakt. Enkele voorbeelden hiervan zijn; - Het Amsterdamse preventie akkoord voor MBO-scholen. Onderdeel hiervan is extra inzet van Happy-lessen voor de leerlingen en Youth Mental Health First Aid trainingen aan docenten.

- het programma Positief Perspectief, gericht op de preventie van jeugdproblematiek door het versterken van het jongerenwerk, het verstevigen van het netwerk rondom risicojongeren en het meer preventief inzetten van de expertise vanuit de Top400. - De gezonde school aanpak, waarbinnen VO-scholen ondersteund worden om met het thema welbevinden aan de slag te gaan. Scholen die aan de slag gaan met dit thema kunnen kiezen uit een waaier van interventies, passend bij de situatie van de school. Onderdeel hiervan is een pilot op een aantal VO-scholen van het (in het basisonderwijs reeds beproefde) Hart & Ziel sociaal emotioneel leerlingvolgsysteem. Hiermee kunnen scholen het mentale welbevinden, het schoolwelbevinden en de sociale veiligheid in kaart brengen.

Gemeente Amsterdam

Datum 24 mei 2022 Pagina 3 van 3

-

-

-

De vragenlijst Jij en je gezondheid. Hiermee wordt de mentale gezondheid van 2e en 4e klassers gemonitord, waarna hulp geboden wordt door de jeugdgezondheidszorg (JGZ) indien de uitkomsten van de vragenlijsten hiertoe aanleiding geven. JouwGGD, dit is een online omgeving waar jongeren kunnen chatten en sinds kort ook online hulp kunnen krijgen bij mentale klachten. Inlooplocaties van @ease waar jongeren zonder afspraak terecht kunnen voor een gesprek. Een deel van de gelden vanuit het nationaal programma onderwijs (NPO) wordt ingezet ter verbetering van de mentale gezondheid van leerlingen. Dit gebeurt in schooljaar 22-23 vanuit het flexibel preventief aanbod jeugd en in overleg met de scholen. Vanuit het OKT bieden jeugdpsychologen ondersteuning en hulp (bijvoorbeeld bij PTSS) en worden er worden er trainingen aan jongeren aangeboden om de mentale gezondheid te verbeteren en of problemen te voorkomen.

Tenslotte zijn we aan het verkennen hoe we de zogenaamde STORM (strong teens and resilient minds)-aanpak, gericht op de preventie van depressie en suïcide onder jongeren, kunnen implementeren in Amsterdam. Deze aanpak zal in ieder geval in samenwerking met de scholen worden ontwikkeld. Hoe nu verder? We zien dat de mentale gezondheid van jongeren niet verbeterd is in de afgelopen jaren. We weten echter niet hoe de mentale gezondheid onder jongeren was geweest als we de afgelopen jaren niets hadden gedaan. Misschien waren de cijfers dan nog slechter geweest. Feit blijft dat de coronacrisis grote impact heeft gehad en dat preventie nu eenmaal een lange adem vergt. We moeten duurzaam inzetten op de preventie van mentale klachten bij jongeren en jongvolwassenen en daarbij nadrukkelijk samenwerken met de Amsterdammers en andere belanghebbende partijen in de stad. Het overgrote deel van de mentale klachten ontstaat tussen de 15-25 jaar dus alleen door langdurig in te zetten op preventie onder jongeren kunnen we het tij keren en zorgen voor toekomstige generaties Amsterdammers met minder mentale klachten. We zullen op korte termijn met jongeren, professionals en onze informele partners in gesprek gaan om te kijken wat er nog verder mogelijk en nodig is. We verwachten in het najaar van 2022 een nieuw plan van aanpak Amsterdam Mentaal Gezond Thrive te presenteren.

De uitkomsten van deze gesprekken zijn hier dan zeker onderdeel van. In het nieuwe plan van aanpak zullen we ook de koers voor de komende vier jaar uitzetten. We willen jongeren niet in de kou laten staan. Het is van groot belang dat we deze belangrijke missie blijven voortzetten de komende jaren. We blijven hierover graag met u in gesprek en vragen u om actief mee te blijven denken, zoals u dat ook de afgelopen jaren gedaan heeft. Ik hoop u zo voldoende geïnformeerd te hebben. Met vriendelijke groet,

Simone Kukenheim Wethouder