BRIEF verdeling 1800 woningen programma huisvesting kwetsbare groepen in 2022

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 24 december 2021 Wonen, Zorg, Jeugd, Vluchtelingen Jakob Wedemeijer, Simone Kukenheim, Rutger Groot-Wassink Wonen, bestuurszaken.wonen@amsterdam.nl

Onderwerp

Meerjarenprognose Huisvesting Kwetsbare Groepen en verdeling 2022

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college u over de meerjarenprognose voor de benodigde woningen voor kwetsbare groepen en de verdeling van de jaarlijks beschikbare 1800 sociale huurwoningen van corporaties voor het Programma Huisvesting Kwetsbare Groepen (PHKG). Meerjarenprognose In de bijlage vindt u het rapport van adviesbureau It’s Public waarin de vraag van kwetsbare groepen tot en met 2030 in beeld is gebracht aan de hand van drie mogelijke scenario’s. De aanleiding voor het in kaart brengen van deze meerjarenprognose is het tekort aan sociale huurwoningen voor kwetsbare groepen in 2020 en 2021. Dit rapport laat zien dat we in een gemiddeld scenario cumulatief ruim 10.000 woningen tekort komen voor kwetsbare groepen in 2030. De tekorten zijn vooral te zien bij statushouders, uitstromers uit de Maatschappelijke Opvang/Beschermd Wonen (MO/BW) en sociaal medisch urgenten. Bij een hoog scenario is het geprognotiseerde tekort 15.400 woningen in 2030. Het hoge scenario verschilt van het gemiddelde scenario omdat zich dan een vluchtelingenstroom voordoet die te vergelijken is met die uit Syrië een aantal jaar geleden. Het is op dit moment nog onduidelijk of dergelijke vluchtelingenstromen naar Nederland zijn te verwachten. Naast de kwetsbare groepen die in dit rapport zijn meegenomen, is er ook een groeiende groep ‘economisch daklozen’.

Er is gekozen om deze vraag niet meerjarig in beeld te brengen. Het tekort aan (betaalbare) woningen in Amsterdam heeft effect op alle groepen en leidt ertoe dat mensen in de knel komen. Voor de drie kwetsbare groepen waarvan de vraag in dit rapport inzichtelijk is gemaakt, zijn geen (eenvoudige) knoppen gevonden waar het college aan kan draaien om de vraag terug te brengen. Meer betaalbare woningen realiseren in Amsterdam, de Metropoolregio (MRA) en Nederland en het gemakkelijker en lonender maken om samen te wonen lijken daarom de meest passende oplossingen op langere termijn. Hiervoor wordt op basis van het adviesrapport van de commissie Ter Haar ‘een thuis voor iedereen’1 landelijk en binnen de MRA aan integrale maatregelen en oplossingen gewerkt. Tijdelijke woningbouw is hét instrument dat de afgelopen jaren is ingezet om op korte termijn in de vraag van kwetsbare groepen (met name statushouders) naar huisvesting te voorzien. Omdat 1

Klik hier voor het adviesrapport 'een thuis voor iedereen'

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 21 december 2021 Pagina 2 van 5

de aantallen kwetsbaren die een woning nodig hebben de aankomende jaren waarschijnlijk stabiel (en hoog) blijven, vraagt dat om een constant aanbod van vervangende woningen. Dit omdat de tijdelijke contracten aflopen en de woningen na 10 tot 15 jaar gesloopt worden. In de prognoses naar de vraag van vooral statushouders naar woonruimte is dit terug te zien als ‘kleine golfjes’ die een hogere vraag laten zien. Ook tijdelijke woningbouw en tijdelijke woonoplossingen leveren onvoldoende capaciteit om aan de vraag te voldoen. Ze kunnen hoogstens tijdelijk de hoogste nood ledigen. Daarom is het belangrijk en noodzakelijk dat er een nationale en regionale aanpak komt voor deze opgave. Verdeling 2022 Afgelopen januari 20212 heeft het college u geïnformeerd over de knellende situatie in de woningmarkt. En dat is het afgelopen jaar helaas niet verbeterd. Daarom ziet het college zich genoodzaakt om ook dit jaar scherpe keuzes te maken in de aantallen woningen per doelgroep. Het college benadrukt een maximale inspanning te leveren om oplossingen te vinden om voor alle Amsterdammers onderdak te realiseren. U vindt een actuele stand van zaken in de raadsbrief ‘aanscherping criteria sociaal medisch urgentie’ van 24 november 2021.

Beschikbare woningen In de Samenwerkingsafspraken 2020 – 2023 tussen de woningcorporaties, de huurderskoepels en de gemeente is afgesproken dat corporaties jaarlijks 1.800 sociale huurwoningen toewijzen aan kwetsbare doelgroepen. De gemeente besluit over de verdeling van deze woningen. Daarnaast komen jaarlijks ook nieuwe woningen in tijdelijke nieuwbouwprojecten beschikbaar waarvan de helft van de woningen beschikbaar is voor statushouders. In 2022 betreft dit 143 woningen. Benodigde woningen Dit jaar is het gat tussen de beschikbare en benodigde woningen weer fors. Met name bij statushouders is het gat groot. Met als gevolg dat het onmogelijk in te passen is met het beschikbare aanbod. Hierna een aantal toelichtingen op de vraag naar woningen: - Bij de vraag voor de groep Wonen zonder begeleiding (met name sociaal en medisch urgenten) is rekening gehouden met een aantal technische aanpassingen voor sociaal en medisch urgenten. De aanscherpingen voor inwoning en onderhuur worden teruggedraaid op basis van de aangenomen motie in de Raad van 23 december. Daarmee komt de verwachte vraag voor nieuwe sociaal medische urgenties op 494 (inclusief 50 woningen voor Blijf). Daarnaast is er een wachtlijst van 174 urgenties die in 2021 zijn verstrekt maar nog niet benut. De totale vraag voor deze groep is daarmee 668 woningen.

- Bij de vraag vanuit de groep Wonen met begeleiding is er een behoefte van 1700 woningen. Deze wordt veroorzaakt door enerzijds de wachtlijst (circa 1000) en anderzijds de nieuwe instroom in 2022 (circa 700). De uitstroom uit zorg is afhankelijk van het beschikbaar aantal woningen, financiering en begeleidingscapaciteit. - Voor statushouders is de vraag van 1237 woningen opgebouwd uit 430 woningen voor de ruggensteunregeling, een opgelopen achterstand van 219 woningen in 2021 en een taakstelling waarvoor 588 woningen nodig zijn. Hierbij wordt uitgegaan van een raming voor de taakstelling voor de 2e helft van 2022. Let wel dit zijn de aantallen woningen, niet de aantallen statushouders. De ruggensteunregeling betreft een regeling voor jonge statushouders onder 28 jaar die in eerste instantie met een tijdelijk contract in een 2

Raadsbrief Verdeling woningen Programma Huisvesting Kwetsbare Groepen 2021 dd. 26 januari 2021

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 21 december 2021 Pagina 3 van 5

jongerenwoning zijn gehuisvest. Een groot deel van hen kan niet zelfstandig vervolghuisvesting vinden. Daarom biedt het college hen nieuwe huisvesting aan. Dit betreft voornamelijk tijdelijke nieuwbouw/gemengde huisvestingsprojecten. De gemeente staat voor de opgave om de kwetsbare groepen zo goed mogelijk te helpen, en om daarbij de woningen zo goed mogelijk te verdelen. Bij die verdeling is geen keuze mogelijk op grond van de vraag welke groep de zwaarste problematiek of de meest uitzichtloze situatie heeft. Alle kwetsbare groepen hebben dringend behoefte aan woonruimte. In onze brief van januari 2021 is uitgebreider ingegaan op de consequenties om een groep meer of minder woningen toe te wijzen dan benodigd. Deze verschillen per doelgroep, maar in alle gevallen herstellen of ontwikkelen mensen zich beter in een eigen woning. Daarnaast zijn de maatschappelijke kosten van langer huisvesten in opvang of zorglocaties hoog, en ook de consequenties van langdurig te krap of ongeschikt wonen leiden tot veel andere sociale of medische problemen.

Doelgroepen

Wonen zonder begeleiding Wonen met begeleiding Statushouders3 TOTAAL

Verdeling 2021

Wachtlijst / achterstand eind 2021

Vraag in 2022

Totale vraag 2022 (achterstanden + wachtlijst)

Verdeling 2022

450

174

494

668

334

810

1000

700

1700

849

540

219

1018

1237

617

1800

1393

2212

3605

1800

De verdeling is net als in 2021 op basis van de verhoudingen tussen de doelgroepen. De vraag is berekend door te kijken naar de wachtlijst inclusief het aantal verwachte nieuwe beschikkingen in één jaar. Het grote verschil in de verdeling ten opzichte van vorig jaar wordt veroorzaakt door de aanscherping van de regels voor sociaal en medische urgenties (zie raadsbrief van 24 november 2021) en de groei van de vraag bij de statushouders. Hierdoor wordt het aantal woningen voor de groep Wonen met Begeleiding (uitstroom uit zorg) en Statushouders groter dan in 2021. De groep Wonen zonder begeleiding krijgt in vergelijking met 2021 een relatief laag aantal woningen. De wachtlijst zal daar dan ook groeien en de zoekduur oplopen. Voor de groep Wonen met begeleiding stijgt het aantal beschikbare woningen ten opzichte van 2021. Een grotere uitstroom uit intramurale zorg betekent dat er meer doorstroming komt in de opvang en zorgketen. Met dit aantal woningen is de verwachting dat de wachtlijst zal afnemen. De groei in de opgave voor statushouders komt deels door de opdracht om de ruggensteunregeling uit te voeren. Deze blijft de komende jaren groot zoals in de 3

Voor statushouders is het aantal woningen weergegeven, er wonen echter gemiddeld 1,7 personen in een woning.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 21 december 2021 Pagina 4 van 5

eerdergenoemde meerjarenprognose uitgewerkt. De achterstand loopt op tot circa 1054 statushouders eind 2022, ofwel 620 woningen eind 2022. Het college zal de provincie hierover informeren en aanbieden om gezamenlijk het gesprek met het rijk aan te gaan over de sturing op deze verschillende doelgroepen. Tot slot De verdeling van woningen voor kwetsbare groepen is gelet op de toenemende vraag en de blijvende krapte in de woningmarkt een steeds ingewikkelder vraagstuk. Het is ook een maatschappelijk pijnlijke kwestie: het grote tekort aan huizen in Nederland komt op deze manier disproportioneel terecht bij de meest kwetsbaren. Het college heeft daarom ook opdracht gegeven om een plan te ontwikkelen dat alle onderdelen van deze wooncrisis belicht. Hierbij wordt voortgebouwd op de eerder genoemde onderdelen: aanbod vergroten en bestaande woonruimte beter benutten. Het beperken en verdelen van de pijn kunnen we als gemeente niet alleen. De steun van het rijk en de regio zijn hierbij onmisbaar. Bij het rijk loopt momenteel een intensieve lobby voor landelijke en samenhangende oplossingen, zodat de mensen die het hardst een woning nodig hebben deze ook krijgen. Het college blijft alles op alles zetten de komende periode, zoals ook in deze brief is aangegeven.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Jakob Wedemeijer Wethouder Bouwen en Wonen

Simone Kukenheim Wethouder Jeugd en Zorg

Rutger Groot Wassink Wethouder Vluchtelingen en Ongedocumenteerden

Bijlagen 1. Conceptbrief reactie op brief Provincie over taakstelling statushouders in 2021 2. Brief provinciale staten NH taakstelling statushouders Amsterdam 2021 3. Rapport It’s Public Meerjarenprognose huisvesting kwetsbare groepen

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Datum 21 december 2021 Pagina 5 van 5