BRIEF Veerkracht.pdf

Bezoekadres Amstel 1 1011 PN Amsterdam Postbus 202 1000 AE Amsterdam Telefoon 14 020 amsterdam.nl

Retouradres: Postbus 202, 1000 AE Amsterdam

Aan de leden van de gemeenteraad van Amsterdam

Datum

18 december 2020

Ons kenmerk Behandeld door N. de Loos Bijlage

Actieplan Veerkracht

Onderwerp

Actieplan Veerkracht ter ondersteuning Amsterdams zelfstandigen getroffen door de coronacrisis

Geachte leden van de commissie Werk, Inkomen en Onderwijs, De Coronacrisis heeft een grote impact op de Amsterdamse arbeidsmarkt en Amsterdamse zelfstandig ondernemers in het bijzonder. Meer dan de helft van alle zelfstandigen in Amsterdam heeft een beroep gedaan op de Tozo regeling. Ook het beroep op overige landelijke ondersteuningsmaatregelen is in Amsterdam groter dan in de rest van het land. Dat komt enerzijds doordat er in Amsterdam en omstreken veel zelfstandig ondernemers wonen en werken, maak ook doordat de economische sectoren die het hardst door de corona crisis worden geraakt in Amsterdam en de regio sterker zijn vertegenwoordigd. Tegelijkertijd toont de coronacrisis ook aan hoe kwetsbaar de flexibele arbeidsmarkt is geworden. Al voor de coronacrisis zagen we dat ondernemers zoals ZZP’ers en Amsterdammers met flexibel werk soms moeilijk rond konden komen. Veel Amsterdamse ondernemers zullen als gevolg van de crisis de bedrijfsvoering moeten aanpassen of op zoek moeten naar een (bij)baan in loondienst. Ook zullen veel ondernemers mogelijk inkomensondersteuning of hulp bij schulden nodig hebben. Dat vraagt om een stevige, ambitieuze en integrale aanpak. Daarom hebben we het actieplan Veerkracht opgesteld. Het actieplan maakt deel uit van het duurzaam en sociaal herstelplan.

Het college stelt uw raad voor om in 2021 ruim 7 miljoen euro te bestemmen voor de uitvoering van het Actieplan Veerkracht. We willen voorkomen dat zelfstandig ondernemers onnodig moeten wachten op ondersteuning. Daarom starten we vooruitlopend op het vrijmaken van de middelen per direct met de uitvoering. Wat willen we bereiken Het Rijk heeft gemeenten bij de aankondiging van het derde steunpakket gevraagd om zelfstandigen een aanbod voor ‘heroriëntatie’ te doen vanaf 2021. Het college geeft graag gehoor aan deze oproep maar ziet ook dat er veel meer nodig is om zelfstandigen te ondersteunen. Door

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.nl.

Gemeente Amsterdam

Datum 18 december 2020 Kenmerk Pagina 2 van 6

de crisis geraakte zelfstandigen kampen mogelijk met schulden, met inkomensproblemen en moeten zich ondertussen op een onzekere toekomst oriënteren. Onze aanpak gaat daarom verder dan alleen het door het Rijk gewenste contactmoment met de gemeente. Het is zaak dat we problemen echt integraal aanpakken. De aanpak richt zich daarom allereerst op het bieden van bestaanszekerheid en het bieden van perspectief aan Amsterdamse ondernemers zodat ze sterker uit de crisis komen. We gaan ervoor zorgen dat zelfstandig ondernemers die financieel zijn getroffen door de coronacrisis zo snel en duurzaam mogelijk weer in het eigen levensonderhoud kunnen voorzien, dat (verborgen) armoede- en schuldenproblematiek worden aangepakt. En dat Amsterdamse ondernemers een maximale bijdrage kunnen leveren aan het herstel van de Amsterdamse economie en werkgelegenheid. We beseffen dat dit een grote uitdaging is. De Amsterdamse economie en Amsterdamse ondernemers zijn onevenredig zwaar getroffen. Maar we verwachten dat het met onze aanpak gaat lukken om sterker uit de crisis te komen. Hoe gaan we het aanpakken Al voor de crisis stond de ondersteuning voor zelfstandig ondernemers en werkende minima hoog op de agenda van het college, zo hebben we in april 2020 het plan van aanpak Werkende minima met uw raad gedeeld.

De kosteloze schuldhulpverlening aan zelfstandigen en de coachingsmogelijkheden die we bieden zijn voorbeelden voor veel andere gemeentes. De individuele en groepsbegeleiding ter voorbereiding op de start van een bedrijf vanuit de uitkering is ook al jarenlang zeer succesvol gebleken. Daarnaast zijn we in de arbeidsmarktregio Groot-Amsterdam van start gegaan met het Regionaal Werk Centrum (RWC) waar we inmiddels goede ervaringen opdoen bij het begeleiden van mensen die hun baan dreigen te verliezen naar ander werk. We gaan deze ervaring, samen met de vele inzichten die we hebben opgedaan bij de crisisdienstverlening, gebruiken om de Amsterdamse ondernemer weer perspectief op de toekomst te bieden. Daartoe gaan we de dienstverlening gericht op ondernemers flink opschalen en combineren met de dienstverlening gericht op het vinden van werk in loondienst. We blijven daarbij innoveren en investeren, en passen de aanpak aan wanneer dat nodig is. We richten ons op alle Amsterdamse ondernemers die behoefte aan ondersteuning hebben. We zijn al gestart met helpen van ondernemers zich te oriënteren op een baan in loondienst, als onderdeel van het herstelpakket. Ook kunnen ondernemers zich al sinds september rechtstreeks aanmelden bij een ondernemerscoach via het digitale platform Onderneemvaardig. Daarnaast is de capaciteit voor schuldhulpverlening aan zelfstandigen verdubbeld.

Deze acties zijn ingezet, vooruitlopend op de gestructureerde aanpak die is uitgewerkt in het actieplan Veerkracht en die naar verwachting tot eind 2022 zal lopen. Na de zomer 2021 zullen we de aanpak tussentijds evalueren en de raad hierover informeren. Vijf actielijnen De uitvoering van het plan bestaat uit vijf belangrijke actielijnen die parallel aan elkaar kunnen lopen:

Gemeente Amsterdam

Datum 18 december 2020 Kenmerk Pagina 3 van 6

1. We gaan de dienstverlening richting werk opschalen voor ondernemers. Niet alle Amsterdamse ondernemers zullen in staat zijn om verder te gaan met hun bedrijf. Voor een aantal ondernemers zal een baan in loondienst het beste perspectief bieden voor de toekomst. Alle door de coronacrisis getroffen zelfstandig ondernemers voor wie een baan in loondienst het beste perspectief biedt, kunnen daarom ondersteuning vanuit de gemeente ontvangen. Met de uitvoering van het Switch project zijn we daar als een van de eerste gemeentes in Nederland nu al mee begonnen. In dat project richt een dedicated team zich op de begeleiding van ondernemers richting loondienst. Daarbij is veel aandacht voor de bijzondere situatie van ondernemers en nemen we eventuele belemmeringen weg. We hebben geanalyseerd in welke sectoren er juist nu kansen liggen die aansluiten op de vaardigheden van ondernemers die nu een Tozo uitkering ontvangen. We gaan zorgen dat deze kansen ook benut worden en maken daarbij optimaal gebruik van de mogelijkheden van het Regionaal Werkcentrum en Hallo Werk. 2. We gaan de ondernemersdienstverlening opschalen. We intensiveren de mogelijkheden voor coaching en begeleiding van zelfstandig ondernemers. We doen dat afhankelijk van de behoefte individueel of (digitaal) in groepsverband.

Tegelijkertijd zorgen we voor bestaanszekerheid door de uitvoering van de Tozo en het Bbz (Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004) te waarborgen. Ook nadat de Tozo regeling zal eindigen, naar verwachting per juli 2021, zullen er Amsterdamse zelfstandigen zijn die een beroep op de bijstand moeten doen. We hebben tijdens de crisis geleerd onze dienstverlening snel aan te passen aan de behoefte en daarbij optimaal van digitale mogelijkheden gebruik te maken. Ook zorgen we dat onze dienstverlening optimaal aansluit aan de vraag en er voldoende ruimte voor maatwerk is. 3. We zorgen voor tijdige en intensieve de-escalerende dienstverlening. Dreigende problematische schulden, werkloosheid van personeel en geestelijke nood bij ondernemers worden tijdig gesignaleerd om escalatie te voorkomen. We hebben de capaciteit voor schuldhulpverlening daarom flink uitgebreid. We optimaliseren de dienstverlening door vanuit de madi’s dedicated schuldhulpverleners in te zetten om zelfstandig ondernemers goede ondersteuning te bieden. We verkennen hoe de succesvolle aanpak vroegsignalering in Amsterdam nog beter kan aansluiten op de specifieke schuldenproblematiek bij zelfstandig ondernemers. We ontwikkelen een vroegsignaleringsaanpak voor bedrijfsonroerend goed. Ondernemers met huurachterstanden zullen worden benaderd en gewezen op mogelijke hulpverlening.

Ook verkennen we andere kanalen voor vroegsignalering zoals boekhouders en accountants. Ook blijven we inzetten we in op vergroten van het bereik van de minimaregelingen onder zelfstandigen. We wijzen alle zelfstandigen die een beroep op de Tozo doen op Pak je Kans. 4. We optimaliseren de informatievoorziening en de toegang tot de dienstverlening naar werk in loondienst en de ondernemersdienstverlening. We zorgen ervoor dat ondernemers zich laagdrempelig kunnen aanmelden. Daarom hebben we het digitale platform Onderneemvaardig opgericht. Het platform biedt een overzicht van de

Gemeente Amsterdam

Datum 18 december 2020 Kenmerk Pagina 4 van 6

mogelijkheden en zorgt ervoor dat een ondernemer naar het juiste loket wordt doorgeleid. De ondernemersadviespunten, die nu al actief zijn in stadsdeel Zuidoost en vanaf december in Nieuw-West, worden versneld ook in andere stadsdelen ingericht. 5. De vijfde actielijn betreft alle randvoorwaarden zoals IT, informatievoorziening, processen en de programmaorganisatie die nodig zijn om actielijn 1 t/m 4 te ondersteunen. Branchegerichte ondersteuning In Amsterdam zien we nog meer dan de rest van Nederland dat een aantal branches bijzonder hard getroffen wordt door de coronacrisis. En in de sectoren die het hardst worden getroffen door de crisis zijn veel zelfstandigen werkzaam, zoals in de kunst- en cultuursector, toerisme, taxivervoer en horeca. Iedere ondernemer staat natuurlijk voor eigen individuele uitdagingen, maar deze sectoren hebben ook specifieke aandachtspunten, waar we van kunnen leren. We werken daarom ook aan een specifieke branchegerichte aanpak voor enkele sectoren. De cultuursector De kunst- en cultuursector van Amsterdam is hard getroffen door de coronacrisis en de beperkende maatregelen om het Covid-19 virus in te dammen. Bij de Tozo-aanvragers gaat het met name om uitvoerend (podiumkunsten) en beeldend kunstenaars, en auteurs/taalkundigen.

We ontwikkelen een brede aanpak voor het behoud van werkgelegenheid van kunstenaars en creatieven en andere professionals die in de cultuursector werkzaam zijn. Als binnen de sector zelf (tijdelijk) geen kansen liggen, wordt naar andere sectoren gekeken. In 2017 en 2018 heeft de afdeling Ondersteuning ondernemers samen met de stichting Cultuur+Ondernemen op verzoek van onder andere het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een programma opgezet om creatieve zelfstandigen te ondersteunen bij het ondernemerschap, Het Fundament. De evaluatie van dit programma toonde aan dat een groot deel van de deelnemers aan het programma een inkomensgroei realiseerde. In 2021 en 2022 zullen we het programma geïntensiveerd uitvoeren. Taxi en vervoer Vanuit het Tozo-Taxi project worden sinds augustus de eerste chauffeurs op weg geholpen naar ander werk. Dat gebeurt zowel via directe bemiddeling als door het aanbieden en toegankelijk maken van opleidingstrajecten. Hierbij worden de verbinding gelegd tussen de klant, de werkgevers via het WSP, het RWC en het UWV, zowel binnen Amsterdam als de regio. We zetten erop in om de mismatch tussen opleiding en skills van klanten enerzijds en de vraag vanuit werkgevers anderzijds zo veel mogelijk te verkleinen. We ondersteunen taxiondernemers bij obstakels die ze tegenkomen bij het switchen naar een andere baan.

Horeca Door twee periodes van sluiting van restaurants en cafés hebben deze ondernemers sinds de start van de coronacrisis te maken met een grote terugval in inkomsten. Ook de hotels worden hard geraakt: doordat toeristen en zakelijke reizigers wegblijven, hebben hotels in Amsterdam de afgelopen maanden slechts een gemiddelde bezetting van 10% gehad (waar 60% bezetting nodig is om kostendekkend te opereren). In Amsterdam en omgeving wordt de horeca en de tourismesector nog harder geraakt dan in de rest van het land, dit beeld wordt bevestigd door

Gemeente Amsterdam

Datum 18 december 2020 Kenmerk Pagina 5 van 6

Koninklijke Horeca Nederland (KHN). Ondernemers met een eigen horecabedrijf dreigen in veel gevallen het zicht op de bedrijfsvoering en de financiën kwijt te raken, met als gevolg dat de schulden flink toenemen. De steunmaatregelen (zoals de Tegemoetkoming vaste lasten en de NOW) blijken vaak niet voldoende om de problemen op te lossen. We gaan in overleg met KHN bekijken hoe we de schuldhulpverlening en ondersteuning vanuit Eigen Werk kunnen toespitsen op de problematiek in de horeca. Financiële investering Met het actieplan Veerkracht zetten we belangrijke stappen naar een duurzaam en sociaal herstel voor getroffen Amsterdamse ondernemers. Daar hoort een passende financiële investering bij. Om de plannen voldoende kracht bij te zetten stellen we uw raad voor om in 2021 in eerste instantie ruim 7 miljoen euro te bestemmen voor de uitvoering van het actieplan Veerkracht. We kijken ondertussen wat de behoefte is en we luisteren naar de Amsterdamse ondernemers zelf. Wanneer nodig sturen we bij en passen we de dienstverlening aan. Gelet op de grote onzekerheid over de economische ontwikkeling op de langere termijn, zullen we bij de Voorjaarsnota 2021 de begroting actualiseren op basis van de dan geldende inzichten en ook de duur van de inzet bepalen. Zo zorgen we ervoor dat Amsterdamse ondernemers sterker uit de crisis komen.

Landelijke verbeteringen nodig De moeilijke positie van veel zelfstandigen en flexibele arbeidskrachten op de arbeidsmarkt is door de crisis extra duidelijk zichtbaar geworden. De loonontwikkeling van deze groep ligt al lange tijd beduidend lager dan bij mensen met een fulltimebaan terwijl zij minder werkzekerheid hebben. Het grote beroep op de Tozo en andere steunregelingen toont aan dat de positie van zelfstandigen en flexibele arbeidskrachten structureel moet worden versterkt. Het is van belang meer te investeren in de bestaanszekerheid en de ontwikkeling van deze steeds groter wordende groep. We zien ook dat de huidige steunmaatregelen niet voldoende zijn om de door de crisis getroffen groep te helpen. Veel zelfstandigen en andere door de coronacrisis getroffen Amsterdammers hebben met hoge privé (woon)lasten te maken, die zij niet met de Tozo uitkering kunnen opgevangen. We blijven in gesprek met het Rijk om ook hier een oplossing voor te vinden. De Tozo is heel snel opgetuigd om de huidige crisis het hoofd te bieden en zelfstandigen een sociaal vangnet en overbruggingsmogelijkheid te kunnen bieden. Maar we moeten ook vooruitkijken en constateren dat er aan een beter vangnet moet worden gewerkt voor deze groep die nu het hardst getroffen wordt.

De huidige crisis laat zien dat de sociale zekerheid onvoldoende is toegerust op het bieden van ondersteuning aan het toenemende aantal flexibel werkenden en voor deze groep onvoldoende bestaanszekerheid en perspectief biedt. Er zijn fundamentele veranderingen nodig voor een arbeidsmarkt die beter bestand is tegen grote economische schokken. Bij het doorvoeren van die structurele veranderingen kunnen we de ervaringen met de Tozo en de andere steunmaatregelen benutten.

Gemeente Amsterdam

Datum 18 december 2020 Kenmerk Pagina 6 van 6

De komende jaren zullen belangrijke beslissingen worden genomen over de inrichting van de arbeidsmarkt en het sociale stelsel. Het is van belang daarbij de lessen die we trekken uit deze crisis mee te nemen. We hechten er als college aan om samen met het Rijk te werken aan belangrijke verbeteringen van de sociale zekerheid en arbeidsverhoudingen. De inzichten die we opdoen bij de uitvoering van het actieplan Veerkracht zullen daar zeer waardevol bij zijn.

Met vriendelijke groet,

Namens het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam,

Rutger Groot Wassink Wethouder Sociale Zaken