BRIEF update inkomensondersteuning zelfstandigen 21 december.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 21 december 2021 Sociale zaken Rutger Groot Wassink bestuurszaken.WPI@amsterdam.nl

Onderwerp

Inkomensondersteuning aan Amsterdamse zelfstandig ondernemers

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Per oktober 2021 zijn de steunmaatregelen voor zelfstandig ondernemers, waaronder de Tozoregeling, door het Rijk beëindigd, ondanks het dringende beroep vanuit Amsterdam en andere gemeentes om deze langer voort te zetten. Toen het kabinet opnieuw coronamaatregelen afkondigde, is een deel van de steunmaatregelen opnieuw ingesteld, maar de Tozo is niet teruggekomen. Vanaf oktober kunnen zelfstandigen alleen nog een beroep doen op het Bbz (Besluit bijstandverlening zelfstandigen), dat strengere voorwaarden kent dan de Tozo, waardoor een deel van de zelfstandigen die nu geen inkomsten heeft door de lockdown buiten de boot valt. Wel zijn de voorwaarden van het Bbz voor het laatste kwartaal van 2021 aangepast (Bbz light), om een zo soepel mogelijke overgang van de Tozo-regeling naar het Bbz te realiseren. In deze brief geef ik u een update over de inkomensondersteuning aan Amsterdamse zelfstandigen in de afgelopen maanden en ga ik in op de uitdagingen en voorlopige keuzes voor de uitvoering in 2022. Stand van zaken Bbz dienstverlening Tot half december hebben we ongeveer 3.500 aanvragen voor een uitkering voor levensonderhoud en 250 aanvragen voor een lening voor bedrijfskapitaal ontvangen van Amsterdamse zelfstandigen.

Deze aantallen liggen weliswaar lager dan bij de Tozo, maar het is een aanzienlijk aantal en deze aanvragen zijn veel arbeidsintensiever en minder makkelijk te digitaliseren, met name vanwege de beoordeling van de levensvatbaarheid van het bedrijf van de aanvrager. Het aantal Bbz aanvragen sinds 1 oktober is drie keer zoveel dan we normaal in een volledig jaar afhandelen. Dankzij de tijdelijke aanpassingen in de wetgeving, de efficiënte inrichting van het aanvraagproces en de focus op bestaanszekerheid, is het tot nu toe gelukt om de aanvragen binnen een redelijke termijn af te handelen en te zorgen dat Amsterdamse zelfstandigen in staat zijn om in het levensonderhoud te voorzien. De wettelijke termijn voor afhandeling van een Bbz aanvraag is 13 weken, maar het gros van de aanvragen wordt binnen enkele weken afgehandeld. We zien de druk wel toenemen.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 21 december 2021 Pagina 2 van 4

Actuele ontwikkelingen steunmaatregelen Vanwege de recente ontwikkelingen heeft het Rijk ervoor gekozen om de geldende steunmaatregelen nog voort te zetten in het eerste kwartaal van 2022 en deze daarna te beëindigen. We hebben er bij het Rijk stevig op aangedrongen een besluit te nemen voor een langere termijn (minimaal zes maanden), maar dit is opnieuw niet gebeurd. De voortdurende adhoc besluitvorming zonder langere termijnvisie zorgt voor onduidelijkheid en vooral voor grote zorgen over de bestaanszekerheid van Amsterdamse zelfstandigen. De crisis is duidelijk nog niet voorbij. Terwijl veel zelfstandig ondernemers nog steeds onverwacht met ingrijpende beperkende maatregelen worden geconfronteerd, wordt er onvoldoende aandacht besteed aan consistente en ruimhartige inkomensondersteuning. Op 18 december jl. is er opnieuw een strenge lockdown aangekondigd, veel zelfstandigen zitten opnieuw met vragen en onzekerheden over de toekomst. Het is nu echt van groot belang dat het kabinet keuzes voor langere termijn gaat maken zodat er niet iedere drie maanden een nieuw aanvraagproces moet worden ingeregeld. Dit geeft voor de nabije toekomst duidelijkheid voor gemeente en voor ondernemers.

Het zorgt voor een efficiënte uitvoering, geeft rust en geeft ons meer ruimte om samen met de zelfstandige te focussen op bestaanszekerheid en een structureel toekomstperspectief, door adviesgesprekken te voeren, coaching en re-integratiemogelijkheden aan te bieden en zorg te dragen voor schuldhulpverlening. Gemeentelijke dienstverlening aan zelfstandigen vanaf 2022 We zien een enorme veerkracht bij Amsterdamse zelfstandig ondernemers. Maar tegelijkertijd verwachten we dat een groot deel van de zelfstandig ondernemers die momenteel een beroep op het Bbz doet, ook vanaf januari nog ondersteuning nodig zal hebben. De complexiteit van het Bbz zorgt ervoor dat het aanvraagproces veel meer tijd kost dan bij de Tozo. Deze bijzondere tijden vragen ook om duidelijke keuzes in de uitvoering. Om voor de komende tijd optimaal in te kunnen zetten op bestaanszekerheid en zorg te dragen voor tijdige afhandeling van aanvragen hanteren we de volgende uitgangspunten:  Om de administratieve lasten voor zelfstandigen te beperken zullen we verlengingsaanvragen van Amsterdamse zelfstandigen die momenteel al een Bbzuitkering ontvangen, zoveel mogelijk zonder opvraag van nieuwe documenten afhandelen. Uiteraard blijven aanvragers te allen tijde verantwoordelijk om wijzingen in de situatie door te geven. In dat geval vragen alleen de strikt noodzakelijke documenten op.

 We blijven zoveel mogelijk inzetten op digitale mogelijkheden en gedeeltelijke automatisering bij de aanvraagafhandeling, zodat we ook ruimte hebben om maatwerk te bieden wanneer nodig;  We leggen de focus zoveel mogelijk op adviesgesprekken en integrale dienstverlening, we blijven inzetten op coaching en re-integratiemogelijkheden vanuit het actieplan Veerkracht zodat we ook echt perspectief kunnen bieden. En we bieden waar nodig schuldhulpverlening. Invorderingen Tozo bedrijfskapitalen We hebben bij het Rijk gepleit voor een collectief uitstel van betaling op verstrekte bedrijfskapitalen Tozo. Het nu verplichten om te starten met aflossen is wat ons betreft in deze

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 21 december 2021 Pagina 3 van 4

voor veel zelfstandigen onzekere tijden een verkeerd signaal en kan leiden tot extra druk op de schuldhulpverlening. Dit uitstel is er uiteindelijk gekomen, maar pas op de valreep nadat de nieuwe maatregelen zijn afgekondigd. Dat betekent dat alle Amsterdamse zelfstandigen die een Tozo lening voor bedrijfskapitaal hebben ontvangen voorlopig nog niet hoeven af te lossen of rente hoeven te betalen. Deze verplichting wordt nu verschoven naar 1 juli 2022. Het gaat in Amsterdam om ongeveer 3.100 zelfstandigen die vanaf juli 2022 maandelijks gemiddeld ongeveer € 200 per maand moeten gaan betalen. We begrijpen dat dit voor veel door de crisis getroffen zelfstandigen een fors bedrag is en willen er alvast op wijzen dat we op individuele basis uitstel van betaling kunnen en zullen verlenen wanneer mogelijk. Daarbij hebben we ook aandacht voor de branche waarin deze zelfstandige werkzaam is. We zullen wanneer mogelijk meewerken met verzoeken voor schuldregelingen. In de eerste helft van 2022 bereiden we beleidsregels terugvordering Tozo voor waarbij we een rechtvaardige terug- en invordering en het voorkomen van schulden als uitgangspunten hanteren. Tot slot De moeilijke en kwetsbare positie van veel zelfstandigen en flexibele arbeidskrachten op de arbeidsmarkt is door de crisis extra zichtbaar geworden.

De huidige regelingen zoals het Bbz en de Participatiewet doen onvoldoende recht aan een veranderde arbeidsmarkt, waarbij het niet uit zou moet maken of een uitkeringsgerechtigde doorstart als zelfstandige of via een baan in loondienst. De bestaande regelingen zijn daarnaast te complex en onvoorspelbaar. Ook na de crisis zullen daarom aanpassingen in de verschillende regelingen noodzakelijk zijn, in samenhang met een nieuwe visie op de sociale zekerheid, het toeslagenstelsel en fiscale wetgeving. Het op 15 december 2021 gepresenteerde regeerakkoord toont een voorzichtige bereidheid om hervormingen door te voeren op de arbeidsmarkt en in de sociale zekerheid. We vertrouwen erop dat de in de crisis geleerde lessen over de kwetsbare positie van zelfstandigen en de noodzaak voor een stevig en voorspelbaar sociaal vangnet niet verloren gaan. We roepen het nieuwe kabinet daarom op om tot structurele oplossingen te komen om zo alle Nederlandse zelfstandigen de mogelijkheid te geven sterker uit de crisis te komen.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Rutger Groot Wassink Wethouder Sociale zaken

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Datum 21 december 2021 Pagina 4 van 4