Brief toezeggingen explosies.pdf

Bezoekadres Straatnaam 25 0000 AA Amsterdam Postbus 000 0000 AA Amsterdam Telefoon 14 020 amsterdam.nl

Datum Behandeld door

5 december 2023 Directie Openbare Orde en Veiligheid

Onderwerp

Explosies

Geachte leden van de gemeenteraad, In uw vergaderingen van de Commissie AZ van 13 oktober 2022, 22 juni 2023 en 5 oktober 2023 heb ik toezeggingen gedaan om u nader te informeren naar aanleiding van vragen over de explosies in de stad. In deze brief wordt op deze toezeggingen ingegaan. Allereerst bied ik mijn excuses aan voor het feit dat de toezegging van 13 oktober 2022 over criminele uitbuitingen nu pas wordt afgedaan. Als gevolg van personele wisselingen binnen het ambtenarenapparaat is deze toezegging blijven liggen. In de beantwoording (op 9 mei 2023) van schriftelijke vragen van lid Martens en tijdens de technische sessie van 3 oktober 2023 is in meer algemene zin achtergrondinformatie over de explosies met u gedeeld. Aanpak illegaal vuurwerk door de politie In uw vergadering van 13 oktober 2022 heb ik toegezegd u nader te informeren over de online aanschaf van explosieven (zwaar vuurwerk) bijvoorbeeld via het darkweb. Het (zware) vuurwerk dat gebruikt wordt voor explosies, is relatief makkelijk te verkrijgen. Daarin spelen sociale media een belangrijk rol: het is via het internet en sociale media de afgelopen jaren eenvoudiger geworden om in contact te komen met illegale handelaren, verspreid over het hele land en ook het buitenland.

Daarnaast is het op sociale media mogelijk om redelijk anoniem te opereren, wat zowel voor de verkopende als kopende partij een groot voordeel is. Door de snelheid en kortstondigheid van het contact – en ook door versleuteling van berichten – is het voor de politie lastig om hier goed zicht op te krijgen. De afgelopen jaren is er door de politie en het Openbaar Ministerie veel geïnvesteerd in de aanpak van de illegale handel in vuurwerk. De pakkans is vergroot door het inzetten van meer personeel en gespecialiseerde teams, die zich enkel en alleen bezighouden met het opsporen van illegaal vuurwerk. Zo zijn er diverse vuurwerkplatforms waar illegaal vuurwerk werd verkocht gesloten, maar is tegelijkertijd ook een levendige handel ontstaan op verschillende sociale media zoals Instagram, Telegram en Snapchat. Bij de huidige aanpak van onlinehandel worden deze fora gemonitord en waar er opsporingskansen zijn wordt deze info regionaal gedeeld. Bij de online handel in illegaal vuurwerk blijft ook telkens sprake van verschuiving naar andere bestaande, dan wel nieuwe open en gesloten communicatiemethoden. De signalen die hieruit voortkomen worden uitgezet bij de districtsrecherche en basisteams afhankelijk van het soort melding.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 5 december 2023 Kenmerk [Ons kenmerk] Pagina 2 van 3

Signalen van uitbuiting binnen de groepen jeugdige daders Met betrekking tot de toezegging, gedaan door de plaatsvervangend politiechef tijdens de vergadering van 22 juni 2023 over eventuele signalen van (criminele) uitbuiting van groepen jeugdige daders, kan ik u het volgende melden. In de analyse van zaken ziet het Team Migratiecriminaliteit en Mensenhandel van politie signalen die duiden op criminele uitbuiting. Zo is er een casus waarbij een minderjarige in zijn verhoor aangeeft onder bedreiging handelingen te hebben gepleegd. Het vermoeden bestaat dat dit in meerdere casussen voor komt. Echter, jongeren willen over het algemeen niet verklaren. Eén van de redenen hiervoor is dat jongeren bang voor represailles zijn. Zonder verklaring van de jongere zal het overige bewijs groot moeten zijn om criminele uitbuiting te kunnen bewijzen. Dat maakt alleen bij een sterke bewijslast voor criminele uitbuiting kan worden vervolgd. Sociale media campagne Tijdens de commissie Algemene Zaken is toegezegd te bezien of een gerichte campagne onder jongeren nodig is om de gevaren van en de straffen op het plaatsen van explosies onder de aandacht te brengen. Er is een campagne in voorbereiding die hier goed op aansluit. Gesprekken met Stadswerken & woningcorporaties over herstel schade De explosies in de stad leiden tot wisselende mate van materiele schade.

Zowel voor getroffene(n) als omwonenden is het – onder andere in het kader van nazorg en herstel van veiligheidsgevoel – van belang dat deze schade zo snel mogelijk wordt hersteld. Door de toename van het aantal explosies vraagt dit ook veel (zowel in capaciteit als financieel) van de woningcorporaties. Er vinden gesprekken plaats met de Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties (AFWC) over de onderlinge samenwerking, het verlenen van nazorg en informatie-uitwisseling. De corporaties hebben aangegeven een intern handelingskader op te gaan stellen dat aansluit bij het gemeentelijk handelingskader nazorg. Hierin zal ook aandacht zijn voor de reactiesnelheid met betrekking tot het herstellen van schade. In de meeste gevallen is er sprake van geen of zeer beperkte schade in de openbare ruimte na een explosie. In die gevallen dat er wel schade is in de openbare ruimte is de afspraak dat dit via de calamiteitendienst van Stadswerken zo snel mogelijk wordt gerepareerd. Hotspots In Amsterdam, maar ook landelijk, wordt een toename van explosies waargenomen. In Amsterdam ziet de politie momenteel geen groot overkoepelend conflict waar de meerderheid van de explosies aan te linken is. De omstandigheden, motieven en locaties zijn divers. Er is dan ook bijna geen deel van de stad dat in 2023 niet te maken heeft gehad met tenminste één explosie.

Daarom kan er niet gesproken worden van hotspots. Wel vindt er soms herhaling plaats en zijn er delen van de stad waar een zwaartepunt ligt. Voor 2023 betreft dat tot dusver Nieuw-West, Zuidoost en Oost. Mogelijkheden anoniem informatie delen en Meld Misdaad Anoniem Op uw verzoek heb ik onderzocht hoe vaak er gebruik wordt gemaakt van de mogelijkheid om anoniem informatie te delen over explosies. Via Meld Misdaad Anoniem kan anoniem melding gedaan worden bij een onafhankelijke organisatie. Om de anonimiteit te waarborgen, komt alleen

Gemeente Amsterdam

Datum 5 december 2023 Kenmerk [Ons kenmerk] Pagina 3 van 3

niet-herleidbare informatie in de melding. Deze meldingen kunnen over allerhande onderwerpen gaan, waaronder explosies. Er wordt relatief weinig gemeld over explosies in de stad: de gemeente heeft tussen 2019 t/m 18 oktober 2023 14 MMA-meldingen ontvangen (hierin zitten ook meerdere meldingen over hetzelfde incident, het betreft dus niet 14 verschillende incidenten). Dit gaat in de meeste gevallen om informatie nadien een explosie heeft plaatsgevonden. In een enkel geval gaat het om een melding over een explosie die nog plaats zal vinden of over explosieven. Vervolging van verdachten & samenstelling dadergroep In 2022 en 2023 is door het OM tegen 38 unieke verdachten vervolging ingesteld die in verband kunnen worden gebracht met 27 explosies in Amsterdam. Bij sommige explosies is er sprake van meerdere verdachten. 25 van deze 38 verdachten zijn onder de 23 jaar, waarvan 12 minderjarig. De jongste verdachte is 13 jaar. Een groot deel van de strafzaken is nog niet inhoudelijk behandeld bij de rechtbank. In de zaken waar dit al wel is gebeurd zijn 10 verdachten veroordeeld. De gevangenisstraffen die hierbij zijn opgelegd variëren afhankelijk van de ernst van het delict en de rol (opdrachtgever of uitvoerder) en leeftijd van de verdachte. De hoogste straf die is opgelegd is 6 jaar. Tegen 7 verdachten is de zaak geseponeerd vanwege onvoldoende bewijs.

Eén verdachte is vrijgesproken en twee verdachten zijn voor meerdere incidenten vervolgd en daarbij deels veroordeeld en deels vrijgesproken. Handelingskader nazorg Tijdens de commissie heb ik u toegezegd het handelingskader nazorg met u te delen. Dit betreft een handelingskader voor professionals in de stadsdelen waarin staat opgenomen welke acties er kunnen worden uitgevoerd ten behoeve van de nazorg aan een buurt na een explosie. Dit handelingskader heeft u inmiddels ontvangen. Zoals daarbij aangegeven is het handelingskader een werkdocument in ontwikkeling, zo wordt deze de komende tijd uitgebreid met de mogelijkheden tot het inzetten van het bestuurlijk instrumentarium. Met vriendelijke groet,

Femke Halsema Burgemeester