Brief Rino-GZ-OG Uva ortho inzake protest tegen bezuinigingen Jeugdhulp Amsterdam en omstreken

Amsterdam, 14 augustus 2023 Betreft: bezuiniging op de Enkelvoudig Specialistische Jeugdhulp

Geachte leden van de gemeenteraad van Amsterdam Wij hebben verontrust kennis genomen van het voornemen van Wethouder Moorman om flink te bezuinigen op de Enkelvoudige Specialistische Jeugdhulp, en van het protest dat de getroffen instellingen voor Jeugdzorg aan uw adres hebben laten horen. Een aantal van deze praktijkinstellingen zijn verbonden aan ons postacademische Amsterdamse Regionaal Instituut voor Opleiding en Nascholing (RINO). Hier vindt de opleiding plaats van cruciale professionals zoals GZpsychologen en Orthopedagogen-Generalist. Ook op deze opleidingen hebben de maatregelen een verregaande impact, wat wij heel zorgelijk vinden. We realiseren ons dat de gemeente zich in een moeilijke 'go-between' positie bevindt vanwege de door de rijksoverheid opgelegde bezuinigingen. Ons bewust van de last van deze gemeentelijke positie, willen we alsnog wijzen op de volgende drie onwenselijke consequenties van de (gemeentelijke/ overheids-) bezuinigingen. Daarna doen we u enkele voorstellen. Onvoldoende hulp voor jongeren in Amsterdam en omstreken Volgens schattingen krijgen door de bezuiniging ongeveer 2500 jongeren niet de hulp die zij nodig hebben. Een groot deel van deze jongeren zal op de wachtlijst van de veel duurdere Hoog Specialistische Jeugdhulp terechtkomen. De jeugdzorg heeft een systeem van getrapte zorg.

Naarmate problemen ernstiger en complexer zijn, zullen lichtere vormen van zorg rondom kind en gezin niet meer toereikend zijn. Dan is meer deskundigheid vereist en wordt meer specialistische zorg ingeschakeld en, bij onvoldoende effect, doorverwezen naar de hoog specialistische zorg. Het extra geld dat men wil uittrekken om de voorziene wachtlijstproblematiek te voorkomen, lijkt ons een duur en inadequaat middel, ook al is het noodzakelijk de Hoog Specialistische Jeugdhulp intact te laten. Maar, hulp komt voor veel jongeren te laat, namelijk als hun problemen sterk en onnodig zijn verergerd. Er is, en blijft nu dus, een enorm gebrek aan hulp voor gezinnen met ernstiger problemen die überhaupt geen hulp weten te vinden totdat het crisis is, en politie en artsen op de stoep staan. De zeer kwetsbare kinderen uit die gezinnen dienen al veel eerder met enkelvoudige specialistische hulp bereikt te worden. Kwaliteitsdaling van de hulp aan jongeren en van de scholing van zorgprofessionals in Amsterdam en omstreken In de specialistische jeugdzorg werken relatief veel academisch opgeleide psychologen en orthopedagogen met een vervolgopleiding tot GZ-psycholoog resp. Orthopedagoog-Generalist (OG). Door de bezuiniging zal de deskundigheid in de jeugdhulp afnemen.

Gezien de grote vraag naar GZpsychologen in den lande alsook de nood aan Orthopedagoog-Generalisten (OG’s) verwachten wij een uittocht uit Amsterdam. Deze GZ-psychologen en OG’s komen moeilijk terug mocht het beleid, zoals wij verwachten, slecht uitpakken. Landelijk is de beleidsmatige trend precies omgekeerd. Vanuit VWS wordt geld geïnvesteerd, onder andere via het programma Advies Psychologische Vervolgopleidingen (APV), om de kwaliteit van de professionals in de zorg te vergroten. Bij VWS wordt beleid ontwikkeld om het aantal GZpsychologen juist toe te laten nemen en de OG’s beter in positie te krijgen zoals door bekostigde opleidingsplaatsen. In Amsterdam en omstreken worden ze ‘weggestuurd’. Dat heeft ook tot gevolg dat het aantal opleidingsplaatsen in deze en wellicht ook andere regio’s voor GZ-psychologen en OG’s zal afnemen.

Verhoging van de werkdruk van Amsterdamse leraren De duizenden leerlingen die geen toegang meer hebben tot de specialistische jeugdhulp, gaan in principe allemaal naar school. Grote aantallen leraren krijgen zo meer leerlingen in de klas met onbehandelde ernstige problemen. Juist die kinderen zorgen voor extra werkdruk bij leraren. De werkdruk en gevoelens van machteloosheid bij dit soort leerlingen zijn vaak mede de reden dat leraren het onderwijs verlaten. Het tekort aan leraren in onze regio Amsterdam is nijpend en vanuit de Gemeente wordt uit alle macht geprobeerd om dit te verhelpen. Maar met deze bezuinigingen op de specialistische jeugdhulp fnuikt het ene beleid -rond Jeugdhulp- het andere beleid: rond Onderwijs. Wij vragen u allereerst om het nu ingezette beleid rond Jeugdhulp te corrigeren op de genoemde punten. Wij dragen met onze kennis graag bij aan een meer effectieve afbakening van welke hulp voor welke kinderen en gezinnen door wie geboden kan worden. Daarnaast zullen we, naar we aannemen net als de gemeente Amsterdam, samen met de getroffen praktijkinstellingen protest aan tekenen bij de voor de bezuinigingen verantwoordelijke Minister, ook met onze landelijke gremia. Wellicht kunnen wij hierin ook meer samen optrekken en afstemmen?

Met vriendelijke groet, Hoofdopleiders BIG-opleidingen tot GZ-psycholoog en Orthopedagoog-Generalist, en Directie RINOAmsterdam, Prof. Dr. Marrie Bekker, Hoofdopleider GZ-opleiding RINO Amsterdam Prof. Dr. Helma Koomen, Hoofdopleider OG-opleiding RINO Amsterdam Drs. Martijn Lamberts, namens Directie RINO Amsterdam Namens Hoogleraren Orthopedagogiek UvA, Prof. Dr. Bram Orobio de Castro