brief resultaten handhaving woonfr leegs woningkw incas 2022 23 mei_.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 23 mei 2023 Volkshuisvesting Zita Pels Directie Wonen Resultaten handhaving woonfraude, leegstand, woningkwaliteit en incasso 2022

Geachte leden van de gemeenteraad, Hoewel de immer stijgende woningprijzen van de laatste jaren momenteel een iets dalende lijn laten zien, is er nog altijd een groot tekort aan met name betaalbare woningen in Amsterdam. Woningen leveren veel geld op, waardoor frauderen met Amsterdamse woningen erg verleidelijk blijft. De woningschaarste geeft aan dat het bestrijden van woningleegstand van belang blijft. Ook de aanpak van kwalitatief slechte woningen blijft een belangrijk thema waar het college vol op inzet. Duidelijke regels, handhaving en het aangaan van samenwerkingsverbanden met verschillende partijen zijn daarom van essentieel belang. Jaarlijks rapporteert het college over de resultaten met betrekking tot woonfraude, woningleegstand, woningkwaliteit en de incassoresultaten. In tegenstelling tot voorgaande jaren wordt u nu niet apart geïnformeerd over de resultaten van woningkwaliteit. In deze brief informeert het college u over de geboekte resultaten 2022 met betrekking tot deze onderwerpen. Samenvattend vallen de volgende resultaten uit 2022 op: - Het totaal aantal meldingen woonfraude, leegstand en woningkwaliteit is uitgekomen op 2.951, een verhoging ten opzichte van 2021 (2.277) en 2020 (2.289); - Het totaal aantal sancties (boetes, lasten onder dwangsom, intrekking shortstay) komt neer op 251.

Dit aantal, inclusief de sancties woningkwaliteit, is hoger dan in 2021 (206) en minder dan 2020 (471); - De woningleegstand is in 601 gevallen beëindigd. Dit is toename vergeleken met 2021 (490) en 2020 (493); - De woningkwaliteit is in 335 gevallen verbeterd na een interventie (vriendelijk traject en handhaving) van de gemeente. - Er is voor € 2.138.166 aan sancties gefactureerd ten behoeve van de incasso van opgelegde boetes en dwangsommen. In 2021 was dit € 1.762.745. De inning van boetes en dwangsommen bedroeg € 2.021.798. In 2021 is voor € 2.234.188 geïnd. Het nog openstaande bedrag aan te innen boetes en dwangsommen is tussen eind 2021 en eind 2022 gedaald van € 8.852.711 naar € 7.573.104.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 mei 2023 Pagina 2 van 13

Indeling van de brief Deze brief is in vijf delen opgebouwd. In het eerste deel wordt u geïnformeerd over de ontvangen meldingen van woonfraude, leegstand en woningkwaliteit. Het tweede deel heeft betrekking op de inzet en resultaten van de verschillende thema’s zoals woningdelen, toeristische verhuur, woningleegstand en woningkwaliteit1. Daarbij worden de behaalde handhavingsresultaten in 2022 vergeleken met de resultaten uit 2020 en 2021. Het derde deel beschrijft de voortgang van woningleegstand, woningkwaliteit en vrijgemaakte woningen. In het vierde deel van de brief worden de beleidswijzigingen die in 2022 zijn doorgevoerd kort besproken. En in het vijfde deel wordt u geïnformeerd over het incassoproces in 2022. Gevolgen Corona De handhaving op woonfraude, het aanpakken van leegstand en woningkwaliteit werd na het eerste kwartaal 2020 en het gehele jaar 2021 bemoeilijkt door coronamaatregelen. Pas vanaf 1 maart 2022 vervielen alle coronamaatregelen. Het jaar 2022 stond dan ook in het teken van ‘weer terug naar normaal’. Hierdoor konden in 2022 weer aanzienlijk meer buitendienstonderzoeken worden uitgezet ten opzichte van de vorige twee jaren. Of het loslaten van de coronaregels ook weer heeft geleid tot meer overtredingen van de toeristische verhuurregels is lastig aan te geven nu het opleggen en innen van administratieve boetes per juni 2022 was stilgelegd.

Duidelijk is wel dat het aantal meldingen over toeristische verhuur ook nog niet op het niveau is van de pre-corona jaren.2

1. Aantal meldingen woonfraude, leegstand en woningkwaliteit Op de website van de gemeente (SIA) kunnen Amsterdammers vermeend onrechtmatig gebruik van woningen, leegstand en achterstallig onderhoud melden. Daarnaast ontvangt de gemeente via andere kanalen signalen over ondermijnende activiteiten in woningen, zoals hennepplantages en illegale seksuele dienstverlening. Het totaal aantal meldingen van Amsterdammers en andere signalen in 2022 bedraagt 2.951. Aangezien 2020 en 2021 coronajaren waren, worden in deze raadsinformatiebrief bij de onderverdeling per thema, voor een goede vergelijking, ook de precorona jaren 2018 en 2019 meegenomen. Tabel 1. Soorten meldingen SIA en Zoeklicht doorzon 2018- 2022 Soort melding 2018 2019 2020

2021

2022

Toeristische verhuur

1.433

1.082

625

403

539

Onderverhuur en adreskwaliteit

697

592

686

859

858

Lege woning

132

164

188

219

341

1

De resultaten woningkwaliteit worden dit jaar voor het eerst meegenomen in de resultaten handhaving woonfraude. De afgelopen jaren werd voor het programma Woningkwaliteit een aparte rapportage opgesteld waarin de resultaten werden opgenomen. 2

Zie ook toeristische verhuur onder paragraaf 1

2

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 mei 2023 Pagina 3 van 13

Kamerverhuur

285

349

512

503

350

Ondermijning

267

254

204

201

110

Woningkwaliteit*

128

250

280

378

438

Overig Wonen3

-

-

74

92

315

Totaal

2.814

2.441

2.289

2.277

2.951

* In 2020 is het online Meldpunt Woningonderhoud ondergebracht in SIA (Signalen Informatie Voorzieningen).

Toeristische verhuur Het aantal meldingen van toeristische verhuur in 2022 (539) is hoger dan in 2021. Het aantal komt echter nog niet in de buurt van het niveau van de pre-corona jaren. De toename van het aantal meldingen in 2022 ten opzichte van 2021 laat zien dat het toerisme weer aantrekt. Meer toerisme zorgt voor meer verhuringen van woonruimte en dit leidt ertoe dat Amsterdammers meer overlast van toeristische verhuur ervaren. Onderhuur Het aantal meldingen over onderhuur in 2022 (858) is vergelijkbaar met het aantal in 2021 (859) en aanzienlijk hoger dan in de jaren daarvoor. Ook in 2022 vormt onderhuur het grootste deel van het aantal meldingen. In de vorige raadsinformatiebrief woonfraude werd als mogelijke verklaring gegeven dat men in 2021 veel meer thuis was, waardoor gevallen van onderhuur in de directe omgeving ook eerder opvallen en/of tot overlast leiden. Overlast kan immers de neiging vergroten om te melden, waar men dit eerder misschien nog niet meldenswaardig vond. Doordat de samenleving in 2022 weer werd ‘geopend’, lijkt dat niet de enige verklaring te zijn; aangezien het aantal meldingen niet is gedaald. Mogelijk zorgt de wooncrisis an sich ertoe dat derden oneigenlijk gebruik van (sociale) huurwoningen strenger beoordelen en daardoor meer meldingsbereid zijn.

Woningleegstand In 2022 is ten opzichte van voorgaande jaren door burgers meer melding gedaan van leegstaande woningen: 341 meldingen. Door onder meer het wijzigen van de leegstandverordening is woningleegstand in 2022 meermaals in de publiciteit geweest. Dit heeft er mogelijk aan bijgedragen dat er meer gemeld is door Amsterdammers. Of er ook feitelijk meer woningen leegstaan kan het college niet zeggen, aangezien het college hierbij afhankelijk is van meldingen door omwonenden en eigenaren of door middel van constateringen.

3 Onder ‘Overig Wonen’ in tabel 1 valt het hoge aantal meldingen op. Bij nader onderzoek over de inhoud van deze

meldingen blijkt dat circa 200 van deze meldingen zijn gedaan door één melder die betrekking hebben op een aantal adressen in de Dirk Sonoystraat in Nieuw-West. In al deze gevallen bleek het te gaan om meldingen waarbij geen sprake was van enige vorm van woonfraude.

3

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 mei 2023 Pagina 4 van 13

Kamerverhuur Bij illegale kamerverhuur zien we in 2022 een daling van het aantal meldingen (350) ten opzichte van 2021 (503) en 2020 (512). Ondermijning Het aantal meldingen voor ondermijning in 2022 is ongeveer de helft van voorgaande jaren. Dat vloeit onder andere voort uit een sterk verminderd aantal geregistreerde meldingen van drugszaken in woningen in vergelijking met eerdere jaren. Of er ook aanzienlijk minder meldingen ondermijning zijn gedaan is echter niet waarschijnlijk. De reden voor de grote teruggang ligt waarschijnlijk in het feit dat door het nieuwe aanmeldingssysteem niet alle meldingen in 2022 met betrekking tot ondermijning als een melding ondermijning zijn geregistreerd. De verwachting is dat dit volgend jaar zal zijn verbeterd en dat het aantal meldingen dan weer op het niveau ligt van eerdere jaren. Woningkwaliteit Vanuit Woningkwaliteit is eind februari 2018 het Meldpunt Woningonderhoud online gegaan. Het doel van het meldpunt is om bewoners één eenduidig en herkenbaar aanspreekpunt te bieden om klachten over achterstallig onderhoud digitaal bij de gemeente te melden. De meldingen komen voor afhandeling terecht bij het betrokken stadsdeel. In 2022 is 438 keer een melding gedaan over kwaliteit van woningen. In 2018 ging het nog om 128 meldingen. De doorgaande stijging van de laatste jaren laat zien dat steeds meer bewoners het meldpunt weten te vinden.

2. Inzet en resultaten handhaving 2.1 Buitendienstonderzoeken Meldingen en signalen van mogelijk frauduleus gebruik van woningen, leegstand en achterstallig onderhoud vormen de aanleiding voor nader onderzoek naar adressen. Daarnaast zet de gemeente Amsterdam zelf ook in op het digitaal rechercheren van woonfraude. Veel van de meldingen en signalen worden uitgezet voor onderzoek ter plaatse door toezichthouders, oftewel een buitendienstonderzoek. In 2022 zijn 6.185 buitendienstonderzoeken uitgezet in het kader van woonfraude, leegstand en woningkwaliteit. 4 Ook in het kader van de Opkoopbescherming zijn in 2022 buitendienstonderzoeken uitgezet. Het komt voor dat meerdere buitendienstonderzoeken worden uitgezet voor een adres, voordat er daadwerkelijk een succesvol onderzoek kan plaatsvinden op het adres. De buitendienstonderzoeken worden sinds 2021 op een andere wijze geregistreerd. Een deel van de informatie komt echter nog uit de oude registratie, omdat buitendienstonderzoeken langere tijd kunnen openstaan. Uit de nieuwe registratie blijkt dat in ongeveer 59% van de onderzoeken ter plaatse (4.996) niemand aanwezig was op het adres. In ongeveer 31,5% van de gevallen werd toegang verleend en in ongeveer 9,5% van de gevallen werd de toegang geweigerd. Uiteraard ligt

4

Zie nadere uitwerking van de resultaten leegstand en woningkwaliteit in de paragrafen 2.2 en 2.3

4

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 mei 2023 Pagina 5 van 13

het percentage van ‘niemand aanwezig’ bij leegstandonderzoeken (81%) hoger dan bijvoorbeeld bij vakantieverhuur (56,5%) en kamerverhuur (47%). Kijkend naar de ‘toegang geweigerd’ dan komt dat relatief het meest voor bij kamerverhuur, namelijk in 15,1% van de gevallen. 2.2 Sancties Na constatering van overtredingen van de woonregels, worden verschillende sancties opgelegd. De sancties die voor woonfraude (kunnen) worden opgelegd zijn: bestuurlijke boete, last onder dwangsom, last onder bestuursdwang, waarschuwingen en intrekkingen shortstay. In 2022 zijn in totaal 251 sancties woonfraude opgelegd, waaronder 88 sancties voor Woningkwaliteit.5 De sancties worden hieronder weergegeven in twee tabellen. Tabel 2 geeft een overzicht van de soorten sancties met de aantallen per jaar. In tabel 3 worden de opgelegde sancties per thema in 2022 weergegeven. Tabel 2. Sancties 2020

2021

2022

Bestuurlijke boete

307

139

122

Last onder dwangsom

161

56

128

Shortstay ingetrokken

2

2

1

Shortstay waarschuwing

1

0

0

Totaal

471

199

251

Sancties

Tabel 3. Sancties per thema 2022 Thema

Sanctie

2022

Toeristische verhuur

Bestuurlijke boete Last onder dwangsom Shortstay ingetrokken

50 12 1

Kamerverhuur

Bestuurlijke boete Last onder dwangsom

54 25

Ondermijning

Bestuurlijke boete Last onder dwangsom

7 2

Onderhuur

Bestuurlijke boete

8

5 De sancties Woningkwaliteit zijn voor het eerst opgenomen in de resultaten handhaving woonfraude

5

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 mei 2023 Pagina 6 van 13

Leegstand

Bestuurlijke boete Last onder dwangsom

2 2

Woningkwaliteit

Bestuurlijke boete Lasten onder dwangsom

1 87

Totaal

251*

*163 sancties exclusief Woningkwaliteit.

Bestuurlijke boetes In 2022 zijn in totaal 122 bestuurlijke boetes opgelegd. Dat dit aantal ook lager ligt dan in de voorgaande coronajaren kan verklaard worden door de opschorting van de administratieve boetes bij vakantieverhuur vanaf halverwege 2022. Last onder dwangsom Naast bestuurlijke boetes kan bij de verschillende vormen van woonfraude tevens een last onder dwangsom worden opgelegd. Deze herstelsanctie wordt opgelegd met het doel overtredingen van de woonregels te beëindigingen en het rechtmatig gebruik van woningen te herstellen. Soms wordt een last onder dwangsom dan ook in combinatie met een bestuurlijke boete opgelegd. In 2022 zijn 128 lasten onder dwangsom opgelegd. In 2020 waren het er 161 en in 2021 56. Shortstay In 2022 is één shortstay vergunning ingetrokken. Voor shortstay in woningen geldt een uitsterfbeleid. Het aantal intrekkingen zal om die reden almaar minder worden.

3. Voortgang woningleegstand, woningkwaliteit en vrijgemaakte woningen 3.1 resultaten woningleegstand Per 1 december 2022 heeft Amsterdam, zoals gezegd, een nieuwe leegstandverordening en kan woningleegstand door de gemeente adequater worden aangepakt. Signalen van leegstand komen vanuit verschillende bronnen bij de gemeente binnen. De signalen komen onder andere van de Basisregistratie Personen (BRP), waar langdurig administratief leegstaande woningen naar boven komen. Als langere tijd geen personen ingeschreven staan op een adres, betekent dit echter niet altijd dat een woning niet wordt bewoond. Niet elke bewoner schrijft zich namelijk (direct) in op het adres waar hij woont. Verder komen signalen binnen via vastgoedeigenaren en burgers. In de periode voor corona was een flinke voorraad aan dossiers ontwikkeld, deze dossiers konden echter in de coronajaren niet adequaat worden opgepakt. Hierdoor zijn in zowel 2021 als in 2022 het aantal buitendienstonderzoeken gedaald. Waar in 2021 al wel een verbetering was te zien qua handhavingsacties, is in 2022 de draad weer volledig opgepakt. Dit heeft geresulteerd in meer aanschrijvingen, leegstandbeschikkingen en feitelijke resultaten. In 2022 zijn 601 feitelijke

6

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 mei 2023 Pagina 7 van 13

resultaten van leegstand behaald. Het gaat hierbij om leegstaande woningen die na een leegstandsmelding van de eigenaar/beheerder of na melding van derden en onderzoek door de gemeente weer in gebruik zijn genomen. Door na de melding contact te leggen met de eigenaar en afspraken te maken over het gebruik van de woning, staan deze woningen niet meer leeg. In tabel 4 zijn de resultaten van de aanpak leegstand weergegeven. Tabel 4. Overzicht resultaten aanpak leegstand

Buitendienstonderzoeken Aanschrijvingen Leegstandsbeschikking Last onder dwangsom Bestuurlijke boete Resultaten opgeloste feitelijke leegstand*

2019

2020

2021

2022

2.306 165 28 1 5 342

1.960 60 0 0 0 493

1.078 108 0 2 5 490

1.053 208 42 2 2 601

* Feitelijke leegstand betekent dat een woning niet wordt gebruikt/ bewoond.

Resultaten na inwerkingtreding van de nieuwe Leegstandverordening: Vanaf 1 december tot aan het eind van 2022 zijn 30 meldingen van omwonenden binnengekomen en van eigenaren zijn in die maand 26 meldingen binnengekomen. In die maand zijn geen boetes opgelegd. Deze cijfers zijn reeds in totaalcijfers verwerkt. Vanaf 1 januari tot 22 mei 2023 zijn in totaal 139 meldingen van omwonenden binnengekomen en 115 van eigenaren. Tot nu toe zijn in 2023 twee boetes opgelegd. Dit is uitdrukkelijk een eerste voorlopige tussenstand, waar nog geen conclusies aan kunnen worden verbonden over de effectiviteit van de nieuwe verordening. Dit omdat in de meeste gevallen de termijn van zes maanden leegstand moet worden afgewacht. De cijfers over heel 2023 komen volgend jaar in de resultatenbrief over 2023. 3.2 Voortgang woningkwaliteit Elke Amsterdammer heeft recht op een goed, gezond en veilig huis om in te wonen. Het kwalitatief op orde houden van de woningvoorraad vraagt voortdurende aandacht van de eigenaar. Een kwalitatief voldoende woning is voor veel Amsterdammers helaas niet vanzelfsprekend. Enkele aspecten van woningkwaliteit waar het vaak aan schort zijn vocht- en schimmel, loden leidingen en slecht verwarmbare woningen en het verbeteren van galerijflatvloeren. Om de kwaliteit van bestaande woningen te verbeteren is sinds 2017 via een programmatische aanpak gewerkt op woningkwaliteit.

Onderdeel hiervan is het activeren van het toezicht op de kwaliteit van de woningvoorraad dat wordt uitgevoerd door de stadsdelen. Daarnaast wordt binnen het stadsbrede programmateam ingezet op complexere handhavingszaken en stadsbrede themaprojecten waarbij ook actieve opsporing wordt ingezet, zoals het opsporen en saneren van loden leidingen, het aanpakken van vocht en schimmelproblemen, het aanjagen van projecten voor woningisolatie en het verbeteren van galerijflatvloeren. Verder richt Woningkwaliteit zich met voorlichting en thematische websites op

7

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 mei 2023 Pagina 8 van 13

bewustwording van woningkwaliteit het voorkomen dat de kwaliteit van woningen verslechteren en stimuleert het dat extra kwaliteiten worden gerealiseerd. Resultaten woningkwaliteit De afgelopen jaren werd apart gerapporteerd over het programma Woningkwaliteit omdat het een tijdelijk programma betrof. Sinds 2022 is Woningkwaliteit een permanent onderdeel geworden van het toezicht- en de handhaving op kwalitatief slechte woningen. Resultaten van Woningkwaliteit zijn daarom in deze brief meegenomen. Zie tabel 5. De inzet van Woningkwaliteit raakt ook sterk aan de ontwikkeling van het isolatieoffensief en daarover wordt de raad apart gerapporteerd. Toezicht en handhaving op een slechte woning is vaak een langdurig en intensief traject dat uit verschillende fases bestaat. Daarbij is het doel dat de woning verbeterd wordt. Hiervoor wordt vaak eerst een gesprek gevoerd met de woningeigenaar. Pas als dat niet tot de gewenste resultaten leidt wordt handhaving opgestart met een voornemen tot een last onder dwangsom en daarna pas uiteindelijk de last onder dwangsom. Woningkwaliteit werkt projectmatig aan de uitvoering van stadsbrede themaprojecten gericht op het borgen van de wettelijke woningkwaliteit. De bestuurlijke boete en beheerovername zijn zeer ingrijpende en nieuwe instrumenten op het gebied van woningkwaliteit en hiermee wordt nog ervaring opgedaan.

De verschillende projecten dragen bij aan meer kennis over kwaliteitsaspecten in Amsterdam en de ontwikkeling van stadsbreed handhavingsbeleid. Tabel 5. Resultaten Woningkwaliteit

Buitendienstonderzoeken Last onder dwangsom Bestuurlijke boete Beheerovername Opgeknapte woningen n.a.v. handhaving

2019

2020

2021

2022

*** *** 0 0 485

*** *** 0 0 662

234 545** 9 2 192

161 87 1 0 335*

Cijfers van de stadsdelen VTH zijn niet meegenomen. Ook niet in tabel 5 * Waarvan 218 galerijflatwoningen/ project galerijflats **Waarvan 463 lasten onder dwangsom in verband met ondeugdelijke galerijflatvloeren/ project galerijflats *** Gegevens niet geregistreerd

Belangrijkste resultaten op de inzet van de themaprojecten:  In 2022 is gewerkt aan de volgende twaalf themaprojecten gericht op de wettelijke minimumkwaliteit: herhaaldelijke overtreders, vocht- en schimmel, loden leidingen, quick scan voorgevels, galerijflatvloeren, balkons, meldingen, funderingen, Japanse duizendknoop, beheerovername, boetetrajecten en afdwingen energetische kwaliteit.  Veel aandacht in 2022 is besteed aan de aanpak van herhaaldelijk overtreders en bestuurlijke boete. Dit betreft de uitvoering van twee ingezette beheerovernames en negen bestuurlijke boetetrajecten. Bij de beheerovername neemt de gemeente het

8

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief







Datum 23 mei 2023 Pagina 9 van 13

beheer van het gebouw over. Het overnemen van het beheer is complex, arbeidsintensief en kostbaar. In 2023 worden deze projecten afgerond en geëvalueerd. In particuliere woningen treffen !WOON en de gemeente door de bloksgewijze aanpak nog steeds loden leidingen aan. De aanpak wordt in 2023 voortgezet. Verder is een stadsbrede richtlijn loden leidingen opgesteld. Deze maakt inzichtelijk welke stappen de gemeente onderneemt bij de aanwezigheid van een loden leiding en biedt handvatten voor de handhaving. Ook kondigt het kabinet aan te komen met verbod op loden leidingen voor kindlocaties en huurwoningen. In 2022 zijn de laatste galerijflatvloeren van 218 galerijwoningen hersteld. Sinds 2017 zijn er 110 galerijflatcomplexen met in totaal 7695 woningen aangeschreven op hun onderzoeksplicht naar mogelijk constructieve gebreken. Er zijn in afgelopen jaren bij 13 complexen de galerijflatvloeren van 843 woningen hersteld. Daarmee is het project Galerijflatvloeren afgesloten. Woningkwaliteit heeft sinds 2017 een handhavingsaanpak vocht en schimmel. De handhavingsaanpak werkt goed en de gebreken worden veelal weggewerkt binnen de gestelde termijn. 212 adressen zijn ingebracht, waarvan 135 bouwtechnische gebreken vertoonde en zijn verbeterd. Vaak gaan de klachten over vocht en schimmel gepaard met meerdere achterstallige onderhoudsklachten. Alle gebreken worden dan meegenomen.

De komende periode is de verwachting dat de vochtproblematiek toeneemt omdat woningen minder goed worden verwarmd door de stijgende energieprijzen. Vocht en schimmel heeft daarom in 2023 blijvende aandacht. Op 5 april 2023 is de raad hierover ook apart geïnformeerd middels een raadsinformatiebrief.

Om bewoners bewust te maken van de kwaliteit van hun woning en hoe ze zelf kunnen bijdragen aan het verbeteren van die woningen zijn in 2022 verschillende kanalen ingezet:  De website met informatie over woningkwaliteit, waar je op moet letten en wat je kunt doen als er sprake is van klachten wordt regelmatig aangevuld. Dat geldt ook voor specifieke websites zoals het funderingsloket.  Vanaf In 2022 zijn drie campagnes uitgevoerd. Campagnes woningkwaliteit hebben een goed bereik ten opzichte van andere campagnes van de gemeente. Er wordt ook naar verhouding veel doorgeklikt naar de landingspagina’s. De campagnes over ventileren scoorde tot nu toe het beste. 1. De eerste campagne in 2022 ging over koolmonoxidemelders waarbij de nadruk lag op de houdbaarheidsdatum. Bereik via facebook 334.403 mensen, Instagram 195.077 mensen en via advertenties op andere websites 2.374.036 mensen 2. De tweede campagne ging over rookmelders. Rookmelders werden in juli 2022 wettelijk verplicht. Insteek van de campagne was om rookmelders op een goede plek te hangen. Bereik via facebook 252.704 mensen, Instagram 363.967 mensen en via advertenties op andere websites 1.074.774 mensen. 3. De derde campagne, Veilig en warm de winter door, was een campagne van de brandweer over het verantwoord verwarmen van je huis in tijden van hoge energieprijzen.

Woningkwaliteit heeft extra middelen ingezet om de campagne

9

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 mei 2023 Pagina 10 van 13

breder uit te zetten naast de middelen die de brandweer heeft ingezet. Vanuit Woningkwaliteit zijn ook alle corporaties aangehaakt, zodat zij hetzelfde materiaal van de brandweer konden gebruiken in hun voorlichting. Het bereik was groot, maar daar zijn geen cijfers van omdat de campagne via verschillende partijen is uitgezet. Zo zijn er advertenties geweest in apotheken en bij huisartsen op digitale displays, posters bij stadsdeelloketten, flyers uitgedeeld door wijkbeheerders van corporaties, is een bus op verschillende markten gaan staan en is het filmpje verspreid in whatsapp-buurtgroepen Ook zijn er in 2022 stappen gezet om breder inzicht te krijgen in de kwaliteit van de bestaande woningvoorraad:  Het kwaliteitsoverleg tussen corporaties, huurders en gemeente heeft geresulteerd in verbeterde kaarten over de kwaliteit van corporatiewoningen. Hierover is de raad op 7 december 2022 geïnformeerd.  De in ontwikkeling kwaliteitsmonitor brengt verschillende bronnen met informatie die relevant is voor de kwaliteit van woningen bijeen. Deze informatie helpt meer inzicht te krijgen in de omvang van de problematiek, deze te monitoren en meer opgavegericht te werken, ook rond het isolatieoffensief.

Met vertegenwoordigers van particuliere verhuurders is gesproken over de Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting en het Isolatieoffensief, en meer specifiek het signaleren en versneld wegwerken van achterstallig onderhoud.6 Uitkomst van de gesprekken is dat partijen open staan voor samenwerking en de urgentie delen om te verduurzamen. Door het verduurzamen van woningen wordt ook het risico op vocht en schimmel verkleind. Verhuurders kunnen aan de hand van conditiemetingen wel de staat van het gebouw bepalen maar niet van de woning. Hiervoor is een signaal van de huurder nodig. De signalen uit de gesprekken worden meegenomen in het isolatieoffensief. 3.3 Vrijgemaakte woningen Door het opleggen van sancties (163)7 bij niet naleven van de woonregels, zorgt de gemeente ervoor dat oneigenlijk gebruik van woningen wordt beëindigd. Daarnaast bestrijdt de gemeente woningleegstand met de Amsterdamse leegstandverordening. Door oneigenlijk gebruik en leegstand (601) van woningen te bestrijden, komt woonruimte weer beschikbaar voor bewoning. In de huidige krappe woningmarkt is dat winst. Het optreden van de gemeente tegen onrechtmatig gebruik en leegstand heeft ervoor gezorgd dat in 2022 in totaal 764 woningen zijn vrijgekomen voor bewoning.

Oneigenlijk gebruik en leegstand van woningen komt niet alleen voor in de particuliere sector, maar ook de Amsterdamse woningcorporaties lopen hier tegenaan. De 6 Hiermee wordt invulling gegeven aan motie 837. De motie roept op met vertegenwoordigers van particuliere

beleggers in gesprek te gaan over hoe achterstallig onderhoud gesignaleerd kan worden en welke maatregelen ervoor zorgen dat achterstanden versneld weggewerkt kunnen worden. Het college heeft in de brief toegezegd u te informeren na afloop van de gesprekken. 7 De lasten onder dwangsom en de boete die in het kader van woningkwaliteit zijn opgelegd, zijn niet meegenomen bij het aantal vrijgemaakte woningen. Deze lasten en boete hebben bijgedragen aan het verbeteren van de kwaliteit van woningen en niet aan het vrijmaken van woningen voor bewoning.

10

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 mei 2023 Pagina 11 van 13

gemeente en corporaties werken voor een deel samen tegen oneigenlijk gebruik van corporatiewoningen. Dit gebeurt in zogenaamde combiteams. Dit zijn teams bestaande uit toezichthouders van de gemeente en medewerkers woonfraude van de corporaties. De corporaties pakken ook buiten de samenwerking met de gemeente oneigenlijk gebruik van hun woningen aan. In 2022 hebben de corporaties 586 woningen na een interventie vrijgemaakt voor nieuwe bewoning. In 2021 ging het om 654 woningen en in 2020 om 563 woningen. Net als in de afgelopen jaren was onderhuur de meest voorkomende vorm van oneigenlijk gebruik. In 357 corporatiewoningen werd illegale onderhuur geconstateerd. Daarnaast kwamen de corporaties een aantal andere vormen van oneigenlijk gebruik tegen, te weten: hennepkwekerij (41), gekraakte woning (11), seksuele dienstverlening (10), vakantieverhuur (4), drugs (20), wapens (1) en (overige) situaties die niet onder voornoemde categorieën vallen (66). Ook leegstand van corporatiewoningen komt voor. In 76 gevallen is feitelijke leegstand opgelost.

4. Beleidswijzigingen 2022 Op 1 april 2022 is in Amsterdam de opkoopbescherming van kracht gegaan. Met de opkoopbescherming beschermen we goedkope en middeldure koopwoningen tegen opkoop door beleggers. Voor woningen die na de inwerkingtreding van de regeling zijn overgedragen aan de nieuwe eigenaar geldt de opkoopbescherming als de WOZ-waarde op het moment van overdracht € 512.000 of minder was. Als iemand een woning verhuurt tegen de regels van de opkoopbescherming, dan krijgt diegene een boete van € 21.750,- per woning. Als wel een vergunning of ontheffing voor verhuur aangevraagd had kunnen worden is de boete € 8.700. In 2022 zijn hiervoor geen boetes opgelegd. Op 1 december 2022 is de nieuwe Leegstandverordening in werking getreden. Deze verordening geldt ook voor Weesp. Er zijn in 2022 geen sancties opgelegd op grond van de nieuwe verordening. Voorts is van belang om te melden dat in juni 2022 werd besloten om de oplegging en inning van boetes voor een administratieve overtreding bij toeristische verhuur tijdelijk stil te leggen.8 Deze stillegging heeft tot het einde van 2022 geduurd. Dit is ook terug te zien in de resultaten in deze brief. Het aantal boetes voor vakantieverhuur is aanzienlijk lager dan in eerdere jaren.

5. Incasso bestuurlijke boetes en lasten onder dwangsom Naast de handhavingsresultaten informeert het college de raad ook jaarlijks over de inning van de opgelegde boetes. Dit is een belangrijk onderwerp, omdat goede uitvoering van de sancties een onmisbaar onderdeel is van een doelmatige handhaving. Tegelijkertijd is de incasso van opgelegde sancties ook vaak een langdurig en ingewikkeld traject. Veel woningeigenaren gaan in bezwaar tegen een opgelegde boete. Sommige schuldenaren wachten betalingsherinneringen, aanmaningen en deurwaarders af voordat ze overgaan tot betaling. Als na het sturen van een factuur, een aanmaning en het inschakelen van een deurwaarder niet wordt betaald dan resteert

8 Op basis coalitieakkoord 2022-2026 is nieuw proportionaliteitsbeleid ontwikkeld voor de eerste boete bij een

administratieve overtreding vakantieverhuur. In verband met deze ontwikkeling is de incasso tijdelijk stopgezet.

11

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 mei 2023 Pagina 12 van 13

nog slechts het leggen van beslag om ervoor te zorgen dat een schuldenaar tot betaling overgaat. Het komt ook met regelmaat voor dat overtreders niet meer te traceren zijn en boetes uiteindelijk oninbaar zijn. Tot slot biedt de gemeente betalingsregelingen aan voor overtreders die de boete niet in één keer kunnen betalen. 5.1 Incassoresultaten 2022 In het boekjaar 2022 is er voor € 2.100.000 gefactureerd. Dat is 10% meer dan in 2021, waarmee de dalende trend van de voorgaande jaren is doorbroken. Desalniettemin komt dit bedrag nog niet in de buurt van de pre-corona periode. Oorzaak hiervan ligt met name in het opschorten van het opleggen en innen van alle administratieve vakantieverhuurboetes vanaf juni 2022. Verder is aan circa € 940.000 sanctiegelden gecrediteerd/verminderd naar aanleiding van bezwaar en beroep, wat niet veel afwijkt van de afgelopen twee jaren. Er is een bedrag van € 417.422 als oninbaar afgeboekt. Dat is wel een forse toename van het daar daarvoor. Naast het invorderen van recente sancties (2019 tot en met 2022), is een extra inspanning geleverd op het afwikkelen oudere zaken (2018 en ouder). Een deel van deze oude vorderingen bleek uiteindelijk oninbaar en is daarom afgesloten. Dit is terug te zien in de cijfers. Tabel 6.

Resultaten incasso 2022 ten opzichte van 2021, 2020 en 2019 2019 2020 2021 8.536.800 Opgelegd 4.212.025 1.702.745 1.204.440 Gecrediteerd 1.063.950 926.950 121.506 Oninbaar 82.767 52.747 2.895.928 Geïnd 2.622.213 2.234.189 10.371.626 Openstaand 31 dec 10.344.626 8.852.711

2022 2.138.166 940.435 417.422 2.021.798 7.573.104

5.2 Openstaande bedragen Zoals hierboven toegelicht, hebben overtreders de mogelijkheid om tegen hun boete of last onder dwangsom in bezwaar en in beroep te gaan. Daarnaast zijn zij niet altijd in staat om het bedrag ineens te betalen. Deze processen kosten tijd en dus kunnen bedragen soms lang open blijven staan. Op 31 december 2022 stond nog € 7.573.104 open aan te innen boetes en dwangsommen. Vanaf 2021 is duidelijk een dalende lijn van het nog openstaande totaalbedrag te zien ten opzichte van de jaren daarvoor. Dat is uiteraard positief, maar er moeten nog veel slagen gemaakt worden om het totaalbedrag verder naar beneden te brengen. Het invorderen van sancties die drie jaar en ouder zijn, is hierbij van groot belang. Daarom is in 2022 de focus gelegd op het afsluiten van openstaande vorderingen van 2018 en ouder. Het saldo van openstaande vorderingen van 2018 en ouder bedroeg begin 2022 € 2.700.000. Eind 2022 was dit bedrag met € 950.000 gedaald naar € 1.800.000. Van deze € 950.000 is een bedrag van € 710.000 geïnd, bleek € 140.000 oninbaar en is € 100.000 gecrediteerd naar aanleiding van bezwaar- en beroepzaken. Het oninbaar percentage voor de heffingsjaren 2018 en ouder ligt daarmee begin 2023 onder de 5%. Van het openstaande totaalbedrag van € 7.500.000 eind 2022, is circa € 3.700.000 in behandeling bij de gerechtsdeurwaarder.

Eind 2021 en 2020 was dat nog respectievelijk € 2.500.000 en

12

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 mei 2023 Pagina 13 van 13

€ 1.000.000. Het aandeel in behandeling bij de deurwaarder is daarmee in twee jaar tijd gestegen van 9% naar 49%. De andere voornaamste categorieën binnen het openstaand saldo zijn lopende bezwaar- en beroepsprocedures en betalingsregelingen. 5.3 Incassoproces 2023 Het plan van aanpak dat ten grondslag ligt aan de behaalde resultaten wordt in 2023 voortgezet. Het doel daarbij is het verder verlagen van het openstaande bedrag en het percentage ouder dan drie jaar omlaag brengen. Daarbij wordt rekening gehouden met de persoonlijke en financiële omstandigheden van de boeteplichtigen door passende maatwerkoplossingen te bieden voor betalingsproblemen. Het motto is dat wij de burger helpen bij het nakomen van zijn betalingsverplichting; soepel waar het kan, streng als het moet.

Conclusies Ook in 2022 werd zowel door de gemeente als de woningcorporaties oneigenlijk gebruik van woningen bestreden en werd leegstand en woningkwaliteit aangepakt. Deze inspanningen hebben ertoe geleid dat 1.350 Amsterdamse woningen zijn vrijgemaakt voor nieuwe bewoning. In de huidige krappe woningmarkt is iedere woning die vrijkomt voor bewoning winst. Daarnaast zijn ongezonde en gevaarlijke situaties in en om woningen verholpen. Er zijn 321 woningen opgeknapt en daardoor weer goed bewoonbaar. Deze resultaten laten zien dat de aandacht voor woonfraude, langdurige woningleegstand en de kwaliteit van woningen niet mag verslappen. Er is nog een lange weg te gaan. Daarom blijft het college inzetten op het opsporen en handhaven van woonfraude, oplossen van woningleegstand en het optreden tegen kwalitatief slechte woningen. Zoals zo vaak gezegd, zijn woningen om in te wonen, maar dat horen dan geen kwalitatief slechte woningen te zijn. Tegen eigenaren en bewoners die de Amsterdamse woonregels overtreden, wordt opgetreden. Het opleggen van sancties heeft tot doel preventief en actief oneigenlijk gebruik van woningen tegen te gaan. Alleen het opleggen van sancties aan overtreders is hierbij niet voldoende. Sancties hebben pas effect als deze daadwerkelijk worden geïncasseerd.

Daarom zet het college in op consequente incasso, waarbij uitdrukkelijk rekening wordt gehouden met de persoonlijke en financiële omstandigheden van de boeteplichtigen door passende maatwerkoplossingen waar nodig. Het college blijft ook hier vol op inzetten. Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Zita Pels Wethouder Volkshuisvesting 13