BRIEF raad capaciteit kinderopvang 27jan2021.pdf

Bezoekadres Amstel 1 1011 PN Amsterdam Postbus 202 1000 AE Amsterdam Telefoon 14 020 amsterdam.nl

Retouradres: Postbus 202, 1000 AE Amsterdam

Aan de leden van de gemeenteraad van Amsterdam

Datum

27 januari 2021

Ons kenmerk Bijlage

Martijn Posthumus, martijn.posthumus@amsterdam.nl 1

Onderwerp

Capaciteit kinderdagopvang – onderzoek en maatregelen

Behandeld door

Geachte raadsleden, In 2019 kwamen er drie casussen onder mijn en deels uw aandacht waarbij een kinderdagverblijf (kdv) een huisvestingsprobleem had, als gevolg van huuropzegging. Het vinden van nieuwe huisvesting bleek een bijna onmogelijke opgave, wat ook vragen opriep over de capaciteit van de kinderdagopvang in de stad. Ik heb naar aanleiding van de casussen opdracht gegeven de capaciteit van kinderdagopvang en voorscholen in de stad te onderzoeken en te monitoren. In elf van de tachtig wijken blijkt de capaciteit zodanig, dat je van een tekort kunt spreken. Gebrek aan geschikte huisvesting en personeelstekorten zijn twee belangrijke oorzaken daarvan. In de huisvesting heb ik mogelijkheden om te sturen. In deze brief licht ik dat toe. Voldoende kinderopvangaanbod in de stad is van groot belang. Ieder kind verdient alle kansen om zich optimaal te kunnen ontwikkelen. Dit is het startpunt van de Onderwijsvisie 2019-2025 die op 27 februari 2019 door uw Raad is vastgesteld. Eén van de concrete voorstellen uit de visiebrief betreft het zo vroeg mogelijk beginnen met het tegengaan van onderwijsachterstanden. Daarom kunnen alle Amsterdamse peuters vanaf 2 jaar samen naar de voorschool. Deze voorschool is onderdeel van een kinderdagverblijf.

Kinderopvang is daarmee een belangrijke maatschappelijke voorziening voor de stad, zowel vanuit het oogpunt van de ontwikkeling van jonge kinderen als ook vanuit het oogpunt van arbeidsparticipatie.

Gemeente Amsterdam Pagina 2 van 4

Onderzoek In 2019 en 2020 is er onderzoek gedaan naar de kinderopvangcapaciteit in tachtig wijken in Amsterdam. Landelijke en gemeentelijke data zijn gecombineerd om tot een zo goed mogelijk beeld te komen. In veel wijken blijkt de capaciteit van de kinderdagopvang en de voorscholen (ruim) toereikend en in elf wijken is er sprake van een tekort. Dat leidt bij kleine wijken meestal niet tot problemen, aangezien aangrenzende wijken de capaciteit vaak toereikend maken. In de bijlage treft u plattegronden aan waarop de capaciteit meteen zichtbaar wordt. In deze bijlage staat ook een uitgebreide toelichting op het onderzoek. Maatregelen op het gebied van huisvesting leiden inmiddels al tot verbetering van de capaciteit. Dat is vooral goed zichtbaar bij de voorscholen. Hieronder volgt een toelichting daarop.

Sturingsmogelijkheden huisvesting De gemeente bezit vastgoed en verhuurt dit onder andere aan kinderopvangaanbieders. De gemeente is eveneens economisch eigenaar van de schoolgebouwen en Integrale Kindcentra (IKC’s). In veel scholen is ook kinderopvang gevestigd, zowel voorscholen (2-4 jaar) kinderdagopvang (0-4 jaar) als buitenschoolse opvang (4-12 jaar). En de gemeente subsidieert de voorscholen, onderdeel van de kinderdagopvang. Op deze terreinen kan de gemeente sturen. En in de praktijk gebeurt dat ook al. Hieronder volgt een toelichting. 1. Langdurige en substantiële leegstand in scholen Langdurige en substantiële leegstand in scholen in de rode gebieden kan in enkele gevallen worden benut voor de uitbreiding van kinderdagopvang met voorschools aanbod. Belangrijk is dat schoolbesturen en kinderopvangaanbieders een mogelijkheid gezamenlijk oppakken en dat de ruimte evident beschikbaar is en blijft. De voordelen hiervan zijn de toegankelijkheid, de relatieve betaalbaarheid van de uitbreiding, bestendigheid en de goede aansluiting bij het gemeentelijk IKCbeleid. Een nadeel is dat bij een zeer onverwachte toename van de onderwijsbehoefte in de betreffende omgeving de m² niet langer beschikbaar zijn. Een eerste inventarisatie liet vorig jaar zien dat er in de rode gebieden (zie bijlage) circa 25 % theoretische leegstand is in 9 scholen.

Theoretisch betekent: zoals geregistreerd in de bestanden van onderwijshuisvesting. In de praktijk is een deel van de leegstand echter vaak ingevuld door de scholen en zijn niet alle meters beschikbaar of efficiënt bruikbaar. In 4 a 5 van deze scholen bleken daadwerkelijk opties te zijn om de leegstand te benutten. Dat is een klein, maar niet onbelangrijk deel en dit kan in een bepaald gebied toereikend zijn. Voor de bekostiging van eventuele aanpassingen zijn de huidige reserves vve door het college gereserveerd t/m 2021. In de stadsdelen Centrum (Nieuwmarkt en Lastage) en Oost (Indische Buurt Oost) liggen de beste kansen voor deze oplossing. Daar is relatief veel leegstand in de scholen en is geschikt vastgoed bijna niet voorhanden. In het centrum heeft het al geleid tot concrete plannen. In de zomer van 2021 zal daar in goede samenspraak een voorschool gevestigd worden in een deel van de leegstand van een school; een door alle betrokken partijen gewenste oplossing op die locatie.

Gemeente Amsterdam Pagina 3 van 4

2. Nieuwbouw In alle nieuw te bouwen IKC’s bouwen we de ruimte voor de kinderopvang mee. Dit is in de afgelopen twee jaar opgestart (verankerd in het integraal-/onderwijshuisvestingsplan) en gaat de komende jaren het aanbod in alle gebieden verbeteren, naarmate er meer scholen worden opgeleverd. Het lost waarschijnlijk niet alle knelpunten op, omdat er in nieuwe gebieden ook weer nieuwe vraag ontstaat. Een praktijkvoorbeeld: recent is door de gemeente geïnvesteerd in de tijdelijke huisvesting van het kinderopvangdeel binnen een IKC in stadsdeel Noord. De school had recht op de tijdelijke huisvesting (wachtend op een nieuw gebouw), de kinderopvang niet. Door ook te investeren in de tijdelijke huisvesting van de kinderopvang, is meteen bijgedragen aan een oplossing voor het tekort aan kinderopvang in dat deel van Noord. De kinderopvang kan nu meegroeien met de school, op weg naar gezamenlijke permanente huisvesting. 3. Gemeentelijk vastgoed De gemeente bezit zelf vastgoed. Conform het vastgoedbeleid worden diverse gemeentelijke panden die leeg komen te staan, aangeboden aan de beleidsafdelingen om te claimen worden voor maatschappelijke doeleinden (‘leurprocedure’). Ook voor kinderopvang wordt dit aanbod in de gaten gehouden.

Een voor kinderopvang geschikt pand in een rood gebied kan veel uitkomst bieden, indien uitbreiding in de scholen op de gewenste en urgente plekken niet mogelijk blijkt te zijn. (ter informatie: de gemeente bezit momenteel circa 15% van het vastgoed voor kinderopvang in de stad; circa 35% van de opvang zit in scholen en 50% zit in overig vastgoed).

Conclusie Deze nieuwe, jaarlijkse monitor capaciteit kinderopvang geeft nieuw inzicht in waar investeringen en uitbreidingen noodzakelijk en gewenst zijn. Samen met de brancheverenigingen kinderopvang kunnen we daar nu gerichter naar kijken. De nieuwbouw van IKC’s en de uitbreiding in scholen hebben in 2019 en 2020 al tot verbetering geleid van het aanbod in de rode gebieden (en ook daarbuiten). Deze wijze van uitbreiden sluit ook goed aan bij het stimuleren van de samenwerking tussen kinderopvang en onderwijs in de stad (onderdeel PIEKaanpak; gemeentelijk beleid). Ik verwacht dat in meerdere gebieden de capaciteit zal blijven verbeteren volgend jaar.

Gemeente Amsterdam Pagina 4 van 4

Eind 2021 informeer ik u graag over de vorderingen.

Met vriendelijke groet,

Marjolein Moorman Wethouder Onderwijs