BRIEF_Om en Bijscholing voor ondertekening.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 14 januari 2022 Sociale zaken en Beroepsonderwijs en Toeleiding arbeidsmarkt Rutger Groot Wassink en Simone Kukenheim Directie Werk, bestuurszaken.wpi@amsterdam.nl

Onderwerp

Om- en Bijscholingsmiddelen

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad,

Met deze brief informeert het college over de extra middelen uit ‘Samen sterker uit de crisis’1 voor Om- en Bijscholing. Met deze middelen geeft het college een positieve impuls aan de brede behoefte van werkgevers, werkenden en niet-werkenden aan meer om- en bijscholing. Immers, de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt volgen elkaar steeds sneller op en zijn onvoorspelbaar. De praktijk van de veranderende arbeidsmarkt is direct zichtbaar om ons heen, in alle sectoren. We zien dat in veel sectoren zowel bedrijven als werkenden het lastig hebben en aan het worstelen zijn om met de vele verstrekkende veranderingen goed om te (kunnen) gaan. Met name ook in sectoren waaraan we grote belangen hechten (als zorg, techniek, duurzaamheid), omdat we daar grote verantwoordelijkheden voelen dan wel ambities hebben. De sleutel om aan het werk te gaan en blijven ligt vooral bij de individuele werkgever, de individuele werknemer en werkzoekende zelf. Maar het systeem wat hen hierin moet ondersteunen is veelomvattend en werkt niet vanzelf. De dynamiek tussen individuele werkgevers, sociale partners, publieke en private opleiders, UWV en gemeenten levert een divers maar ook zeer versnipperd aanbod op. En de markt is vooralsnog niet zelf in staat gebleken om dit te bundelen in een voor de werkende, de werkzoekende en de werkgever toegankelijk en gestroomlijnd aanbod.

Zo ontstaat de drijfveer waarom Amsterdam proactief investeert in een beter en wenselijker functioneren van de arbeidsmarkt. Dit doet Amsterdam enerzijds omdat zij hier een belang bij heeft: Amsterdam is gebaat bij een goed gekwalificeerde en actieve beroepsbevolking en een goed functionerende arbeidsmarkt, vanwege de kansen die dit biedt voor haar inwoners en de economische groei die ermee gepaard gaat. En vanwege het belang van voldoende arbeidskrachten in bepaalde sectoren (zoals o.a. zorg, onderwijs en veiligheid) welke essentieel zijn voor het niveau van de maatschappelijke dienstverlening in de stad. Anderzijds is Amsterdam 1

https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/9122665/2/971B_20_Notitie%20Samen%20sterker% 20uit%20de%20crisis

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 14 januari 2022 Pagina 2 van 5

één van de partijen met een belangrijke bijdrage in het systeem, door het leveren van expertise en de potentiele kandidaten uit de bijstand. Amsterdam wil nadrukkelijk niet de regie op zich nemen, maar wil gericht investeren om kansrijke initiatieven te versnellen en om ervoor te zorgen dat alle betrokken partijen gezamenlijk de verantwoordelijk gaan nemen in een structuur die burgers – werkend of niet-werkend – verder helpt, bedrijven en andere organisaties desgewenst ondersteunt en de stad Amsterdam als geheel versterkt. Investeringen in Om- en Bijscholing Als reactie op de lopende coronacrisis, koos het college vorig jaar om ”fors ‘anticyclisch’ te investeren in de stad om zo veel mogelijk mensen aan het werk te krijgen en te houden”. Een belangrijk onderdeel van de uitgesproken voornemens in het coalitieakkoord ‘Samen sterker uit de crisis’ is/was: “..om te investeren in een programma voor MBO- opleidingen, scholingsvouchers en cofinanciering en het vlottrekken van beschikbare middelen voor om- en bijscholing (in samenwerking met private partners, MBO’s, UWV en House of Skills)”2. Voor deze extra investering in Om- en Bijscholing is een bedrag van in totaal €4 miljoen gereserveerd. De investeringen in om- en bijscholing welke in de komende jaren in gang worden gezet staan niet op zich.

Zij zullen daar waar opportuun nadrukkelijk aansluiten en in lijn staan met diverse andere lopende initiatieven. Initiatieven waarmee Amsterdam momenteel hard bezig is een bijdrage te leveren aan de broodnodige instroom en behoud van voldoende vakmensen en professionals in belangrijke sectoren, zoals daar onder meer zijn: Programma Duurzame Stad Duurzame Banen (DSDB), acties Van-Werk-Naar-Werk via Regionaal Werkcentrum (RWC), Programma Bruggen en Kademuren (PBK), Aanpak personeelstekorten zorg en welzijn, Masterplan Zuidoost en Masterplan Nieuw-West, MBO-Agenda, Uitvoeringsagenda Onderwijs – Arbeidsmarkt en diverse publiek-private samenwerkingsacties. Inzet op aanpakken van knelpunten Het college gaat met de besteding van de €4 miljoen om- en bijscholingsmiddelen knelpunten te lijf die zich nu voordoen bij de invulling van het scholingsvraagstuk in het complexe systeem en de praktijk van alledag. Zowel aan de vraagzijde bij werkgevers als aan de aanbodzijde bij (potentiële) werkenden worden knelpunten ervaren die het effectief inzetten van benodigde scholing frustreren. Knelpunten zoals de mismatch die bestaat doordat (potentiële) werknemers niet precies voldoen aan de door een werkgever gestelde eisen, maar partijen onbekend zijn hoe dit gat te dichten.

Of knelpunten die bestaan doordat mensen onvoldoende bekend zijn met het gunstige perspectief dat scholing oplevert voor een (meer) duurzame carrière. En dan zijn er nog knelpunten waarbij mensen een gebrek aan voldoende financiële ondersteuning hebben om gewenste scholing te kunnen inzetten.

2

Zie: Samen sterker uit de crisis; sep 2020, pg.7.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 14 januari 2022 Pagina 3 van 5

Naast het aanpakken van bestaande knelpunten met betrekking tot het scholingsvraagstuk, wordt met de middelen voor om- en bijscholing tevens ingezet op een beter functioneren van de arbeidsmarkt. Huidige structuren op de arbeidsmarkt zijn immers aan revisie toe.3 Het college gelooft er in dat nú en sámen met andere verantwoordelijke arbeidsmarktpartijen (als bedrijfsleven en onderwijs) investeren in een gewenste vernieuwing en verbetering van arbeidsmarktsystemen, op de langere termijn werkenden, werkzoekenden, werkgevers en de stad als geheel profijt zal brengen. Kort samengevat kiest het college met de inzet op het aanpakken van knelpunten om investeringen om- en bijscholing te doen, waarmee: 1. belemmeringen voor individuen worden weggenomen en zij beter eigen keuzes kunnen maken; 2. knelpunten in het ‘systeem’ worden aangepakt en werkbare loopbaanpaden ontstaan om mensen stappen naar nieuw en passend werk te laten maken en bedrijven te voorzien van voldoende goed gekwalificeerd aanbod; 3. kansrijke en noodzakelijke acties kunnen worden gevoed welke aansluiten bij de behoeften van en samenwerking met andere belangrijke spelers uit de domeinen bedrijfsleven en onderwijs/scholing. Het college zal bij de inzet van de investeringen om- en bijscholing soms afwijken van staand beleid.

Dit om daar waar gewenst doorbraken te kunnen forceren en hierna eventueel waardevolle aanpassingen in staand beleid te kunnen doen. Enkele concrete acties In de afgelopen periode heeft de gemeente in afstemming met partijen uit het veld gewerkt aan het omzetten van de hierboven geschetste inzet naar concrete acties. Bij die omzetting naar concrete acties speelt het steeds een belangrijke rol dat de beoogde resultaten (en bijbehorende monitoring) goed aansluiten bij de inzet om knelpunten met betrekking tot het scholingsvraagstuk voor individuen en belangrijke sectoren succesvol aan te pakken. Vanaf begin 2022 worden concrete activiteiten in gang gezet, waarvan enkele reeds zijn gestart.  Slechten van financiële barrières Bij het inzetten van noodzakelijke scholing, ontstaan voor de individuele kandidaat naast de directe scholingskosten vaak nog andere kosten als verletkosten, reiskosten, kinderopvang, etc. Voor het merendeel van de kandidaten geldt dat veel van deze kosten over het algemeen niet (geheel) worden vergoed, waardoor de inkomenspositie tijdens studie een groot vraagstuk wordt. Met als gevolg dat ofwel de kandidaat hoge extra kosten heeft, ofwel dat de scholing niet plaatsvindt. Vandaar dat middelen worden ingezet om de diverse financiële scholingsmogelijkheden goed in kaart te brengen en toegankelijk(er) te maken.

3

Zie hiervoor o.a. het rapport van de Commissie Regulering van Werk (‘commissie Borstlap’) – In welk land willen wij leven? / https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2020/01/23/rapport-in-watvoor-land-willen-wij-werken

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 14 januari 2022 Pagina 4 van 5

Daarnaast worden middelen bestemd om onder andere individuen financiële ondersteuning bij scholingstrajecten te kunnen bieden (zoals middels betaling van individuele studiekosten en het verstrekken van scholingsvouchers) en het eventueel bieden van inkomensondersteuning tijdens scholing mogelijk te maken. Als voorbeeld hiervan wordt momenteel gewerkt aan het opschalen van de pilot TechMeUp, waarmee financiële voorschotten (renteloze om- en bijscholingsleningen) voor ongeveer 50 kandidaten zullen worden verstrekt om studie- en andere noodzakelijke kosten te dekken welke tijdens een omscholingstraject ontstaan.  Gezamenlijk ontwikkelen van kansrijke loopbaanpaden Bestaande arbeidsmarkt- en scholingsstructuren blijken vaak niet goed aan te sluiten om bijscholing of intersectoraal omscholen mogelijk te maken. Met als gevolg dat het scholingsaanbod vaak onvoldoende aansluit bij de vraag vanuit werkgevers dan wel vanuit kandidaten. Met verschillende verantwoordelijke partijen wordt samengewerkt aan het ontwikkelen van concrete en werkbare loopbaanpaden, waarmee kandidaten (werkend en nietwerkend) geschoold worden om succesvol in te stromen in met name kanssectoren als techniek en zorg.

Onder andere worden middelen ingezet in inmiddels al gevormde samenwerkingsverbanden en ontwikkelde trajecten, zoals voor kansrijke (zij-)instroom in bijvoorbeeld de installatiebranche (ASTA) en de zorg (Slotervaart Gezondheidscentrum). Een concrete actie welke begin 2022 is gestart, behelst een opleidingstraject richting installateur zonnepanelen (Programma DSDB, onderdeel zonmotor). Dit omscholingstraject is in samenwerking met partners (werkgevers/branche, opleidingsinstituut, scholingsfonds) tot stand gekomen. In een eerste lichting worden in totaal 12 kandidaten (m.n. uitkering vanuit bijstand dan wel WW) hiermee tot het instapniveau voor monteur of werkvoorbereider (installatie zonnepanelen) omgeschoold om zo in te stromen bij werkgevers welke een commitment hebben gegeven om hen hierna in dienst te nemen. Een belangrijkste factor bij het verminderen van personeelstekorten in kanssectoren, is het succesvol vinden van kandidaten. Initiële uitstroom uit het onderwijs op MBO niveau is in aantal onvoldoende en ook worden de grote personeelstekorten niet opgelost op met kandidaten vanuit het werkzoekendenbestand (met een uitkering vanuit bijstand dan wel WW). Begin 2022 is gestart met de ontwikkeling van een wervingscampagne gericht op het werven van zij-instromers voor omscholingstrajecten in de energietransitie.

 Bevorderen van kansrijke en/of noodzakelijke initiatieven i.s.m. andere stakeholders Momenteel is veel geld beschikbaar voor het scholingsvraagstuk en er wordt ook al jaren veel geïnvesteerd door verschillende partijen. Echter, de complexe vraagstukken van de arbeidsmarkt vragen meer samenhang en bundeling van de bij de stakeholders van de arbeidsmarkt aanwezige activiteiten, energie en middelen. De gemeente wordt daarbij door werkgevers, publieke en private opleiders en diverse samenwerkingsverbanden vaak aangesproken om hiervoor de samenwerking in de keten te helpen faciliteren en op gang te brengen. Als voorbeeld hoe dit op te pakken en zo werkbare oplossingen voor de behoeften vanuit een sector op te halen, wordt met de gezamenlijke inzet vanuit stakeholders de faciliteit van een dedicated team (o.a. sectorale ‘regiehouder’, financieel adviseur) uitgewerkt. Hiermee wordt het met inzet van om- en bijscholingsmiddelen mogelijk

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 14 januari 2022 Pagina 5 van 5

gemaakt om initiatieven welke door stakeholders in de keten als kansrijk en/of als noodzakelijk worden gezien, ook actief op te halen en te (co)financieren. Inmiddels zijn diverse projectplannen in een vergevorderd stadium om uitgevoerd te worden. Het college zal de raad periodiek actief informeren over de voortgang van de diverse acties en de resultaten die uit de inzet van de €4 miljoen om- en bijscholingsmiddelen voortvloeien. Door nu in deze roerige tijd actief te handelen, geeft het college aan dat Amsterdam verantwoordelijkheid wil nemen en deelgenoot wenst te zijn om samen met individuen en organisaties écht werkbare oplossingen te vinden en te stimuleren voor de huidige complexe uitdagingen op de arbeidsmarkt.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam,

Rutger Groot Wassink Wethouder Sociale zaken

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Simone Kukenheim Wethouder Beroepsonderwijs en Toeleiding arbeidsmarkt