BRIEF Monitor Samenwerkingsafspraken over 2023.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 10 september 2024 Volkshuisvesting en Woningbouw Dirk de Jager en Reinier van Dantzig Directie Wonen - bestuurszaken.wonen@amsterdam.nl

Onderwerp

Monitor Samenwerkingsafspraken over 2023

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad,

Voor u ligt de vierde en laatste monitor van de Samenwerkingsafspraken 2020 t/m 2023 met de resultaten in het jaar 2023 en over de gehele afsprakenperiode. We zitten midden in een wooncrisis, daar hebben woningzoekenden in Amsterdam veel last van. Voor veel woningzoekenden is het té moeilijk om een passende woning te vinden, zeker ook in de sociale huursector. De betaalbaarheid van het wonen staat onder druk, evenals de ongedeelde stad met wijken waarin alle inkomensgroepen een plekje kunnen vinden. Er is nog een grote opgave in kwaliteit en duurzaamheid van de bestaande woningen. De rente en de kosten van materialen stijgen, waardoor het duurder wordt om huizen te bouwen en te verbeteren. Binnen deze context zijn we als woningcorporaties, huurderskoepels en gemeente trots op de stappen die we in de afgelopen vier jaar hebben kunnen zetten. We hebben een groei van het aantal sociale en middeldure huurwoningen gerealiseerd, woningen zijn verduurzaamd en corporaties hebben de afgesproken aantallen huishoudens uit kwetsbare groepen gehuisvest. Veel huurders hebben huurverlaging gekregen en er zijn woningen beschikbaar gesteld voor beroepsgroepen die we graag aan de stad willen binden.

Terwijl de bouwsector in zwaar weer kwam, zijn de corporaties onverminderd doorgegaan met de start van nieuwbouwprojecten en we werken intensiever samen in de wijken waar de leefbaarheid en de kansen voor de bewoners onder druk staan. Tegelijkertijd blijft de vraag naar betaalbare woningen groot en realiseren we ons dat onze inzet niet mag verslappen. Twee belangrijke onderwerpen verdienen extra aandacht, namelijk de groei van het aantal sociale huurwoningen en duurzaamheid. Groei van het aantal sociale huurwoningen Bij het opstellen van de Samenwerkingsafspraken eind 2019 was de belangrijkste insteek van de drie partijen een groei van het aantal sociale huurwoningen in Amsterdam, na een jarenlange afname. Die gewenste trendbreuk is inmiddels duidelijk zichtbaar. Vanaf 2021 is de groei ingezet en in totaal zijn er in de afgelopen vier jaar 2.095 zelfstandige sociale huurwoningen bijgekomen.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 10 september 2024 Pagina 2 van 6

De afspraak voor de periode 2020-2023 was een groei met 3.000 sociale huurwoningen woningen en is destijds bewust ambitieus gemaakt. Deze afspraak is helaas niet gehaald. De woningen die nog niet zijn opgeleverd komen er wel aan, maar corporaties hebben te maken met vertragingen door knelpunten in de bouwsector en bij de aansluiting op nutsvoorzieningen. Gelukkig zien we dat de corporaties in grote aantallen blijven bijdragen aan de nieuwbouw in de stad ook tijdens deze moeilijke omstandigheden in de bouw. Dit is een goed resultaat van intensieve samenwerking. De trendbreuk die nu zichtbaar is, was waarschijnlijk niet mogelijk geweest zonder de ambitieuze plannen. Dit geeft vertrouwen dat we ook de komende jaren, ondanks de veranderde omstandigheden, verder kunnen werken aan het realiseren van méér woningen voor hen die het zo hard nodig hebben. Duurzaamheid De afgesproken resultaten op duurzaamheid zijn allemaal behaald. Dat is een ander beeld dan een jaar geleden voorlag. Corporaties hebben, na het afschaffen van de verhuurderheffing en met de afspraken in de Nationale Prestatieafspraken (NPA), de versnelling op verduurzaming in gang gezet. Ook heeft het deels te maken met een inhaalslag in de administratieve verwerking van de uitgevoerde werkzaamheden.

Tenslotte heeft de energiecrisis en de daarmee gepaard gaande stijging van de energietarieven ervoor gezorgd dat veel Amsterdamse huurders minder energie zijn gaan gebruiken. Er is afgelopen jaren meer aandacht en geld gekomen voor de kwaliteit en de verduurzaming van de bestaande woningvoorraad. Alle partijen hebben zich hiervoor ingespannen. Deze lijn zetten we door in de inmiddels ondertekende prestatieafspraken voor de komende jaren. Resultaten over 2023 en over de hele periode De resultaten in 2023 zijn op hoofdlijnen hieronder samengevat. In de bijlage bij deze brief vindt u de Monitor Samenwerkingsafspraken 2020 t/m 2023 met daarin alle gegevens. Ontwikkeling van de voorraad - In 2023 zijn door de corporaties 1.546 zelfstandige sociale huurwoningen opgeleverd en hebben de corporaties 632 sociale huurwoningen verkocht en 194 woningen gesloopt. Over 2023 is het aantal zelfstandige sociale huurwoningen per saldo met 596 woningen toegenomen. In 2023 zijn geen tijdelijke woningen opgeleverd. - Daarmee is de voorraad zelfstandige sociale huurwoningen in de gehele periode 20202023 met 2.095 gegroeid. De afspraak was destijds groei van 3.000 sociale huurwoningen. In september 2023 is al naar buiten gebracht dat we dat niet zouden halen. Middeldure huur - In 2023 is het aantal middeldure huurwoningen gestegen met 557 woningen.

In de gehele periode van 2020 - 2023 is het aantal middeldure woningen verhuurd door corporaties met (netto) 2.519 woningen gegroeid. Deze groei is een som van nieuwbouw, (ont)liberalisatie van sociale huur en het verlagen van dure huur naar middeldure huur.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 10 september 2024 Pagina 3 van 6

Nieuwbouw - We hebben afgesproken dat in de afsprakenperiode jaarlijks gestart wordt met de bouw van gemiddeld 2.500 permanente sociale huurwoningen in de gemeente Amsterdam. In 2023 is de bouw van 2.658 zelfstandige sociale huurwoningen gestart. In de hele periode van 2020 t/m 2023 zijn per jaar gemiddeld ruim 2.200 woningen in aanbouw genomen. - Van de 2.658 zelfstandige sociale huurwoningen die in 2023 in aanbouw zijn genomen, zijn 1.271 jongeren- en studentenwoningen. Het gemiddelde oppervlak van een jongerenen studentenwoning in 2023 is 25 m2 gbo. Van de overige 1.387 in aanbouw genomen sociale corporatiewoningen is het gemiddelde oppervlakte 57 m2 gbo. - Afgesproken is dat tenminste negentig procent van de in aanbouw genomen woningen in de sociale huur, dit is exclusief jongeren- en studentenwoningen, aanpasbaar gebouwd wordt. Geconstateerd is dat de methode van monitoren van deze afspraak in de praktijk op verschillende manieren wordt uitgevoerd, waardoor resultaten niet eenduidig zijn. Daarom hebben de gemeente en de woningcorporaties besloten tot nader onderzoek van de cijfers en de programma’s van eisen. Daarin wordt ook bekeken hoe we komende jaren kunnen zorgen voor een goede afstemming en uitvoering om de afspraak te borgen. De raad wordt hierover in een later stadium geïnformeerd. - We hebben afgesproken om plannen te maken voor geclusterde ouderenwoningen.

Het resultaat in 2023 is de start bouw van 122 geclusterde seniorenwoningen. In totaal hebben de corporaties in 2020 t/m 2023 541 geclusterde seniorenwoningen in de sociale huur in aanbouw genomen Betaalbaarheid - In 2023 is 77% van de woningen aangeboden onder de aftoppingsgrenzen, op stadsdeelniveau varieert dit van 72% tot 85%. In de afgelopen vier jaar zien we een toename van toewijzingen aan de secundaire doelgroep in de gebieden buiten de ring en een toename van de toewijzingen aan de primaire doelgroep binnen de ring. De primaire doelgroep van een woningcorporatie zijn de huishoudens met een inkomen tot aan de huurtoeslaggrens, de secundaire doelgroep heeft een inkomen boven de huurtoeslaggrens tot aan de inkomensgrens voor de sociale huursector. - In 2023 lag de gemiddelde aanvangshuur van door corporaties in het middensegment verhuurde woningen op €975. 74% van deze woningen is met voorrang aangeboden aan kandidaten die een sociale huurwoning in de regio achterlaten. 92% van de middenhuur woningen zijn met voorrang aangeboden aan kandidaten met een middeninkomen. - De corporaties konden de huursom van hun sociale huurwoningen in 2023 met maximaal 2,6% laten stijgen. Deze landelijke norm is conform de Nationale Prestatieafspraken vastgesteld op basis van de CAO-loonontwikkeling van 1 december 2021 tot december 2022 (3,1% minus 0,5 procentpunt).

De (ongewogen) gemiddelde huursomstijging van de Amsterdamse corporaties komt in 2023 uit op 2,4%; dat is 0,7% onder de CAOloonontwikkeling - In lijn met afspraken in de NPA hebben de corporaties de huurprijzen van huurders met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum verlaagd naar €575. In totaal hebben zo’n

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 10 september 2024 Pagina 4 van 6

54.000 huishoudens in Amsterdam in 2023 een huurverlaging gekregen van gemiddeld €62 per maand. De gemiddelde huursomstijging van 2,4% is exclusief deze huurverlaging. Woningzoekenden en doelgroepen - In 2023 is 59% van de vrijkomende woningen toegewezen aan regulier woningzoekenden. Dat is ruim meer dan de minimaal afgesproken 50%. - In 2023 hebben de corporaties 1.976 woningen geleverd voor de huisvesting van kwetsbare mensen. Dat is meer dan het afgesproken aantal van 1.950. Daarnaast zijn 43 huishoudens geholpen met een rolstoelwoning of een verbouwde rolstoelgeschikte woning en zijn 59 woningen verhuurd aan slachtoffers van de toeslagenaffaire. - De corporaties hebben in 2023 183 woningen aangeboden aan de beroepsgroepen, waarna er 119 woningen zijn toegewezen. In totaal zijn in de afgelopen vier jaar 531 sociale huurwoningen door corporaties verhuurd aan beroepsgroepen en 115 middeldure huurwoningen. In de afspraken was opgenomen dat jaarlijks 50 tot 100 sociale huurwoningen zouden worden aangeboden aan beroepsgroepen, en een even groot aantal in de middeldure huur. Dat heeft vooral te maken met de samenstelling van de doelgroep. Het merendeel hiervan komt in aanmerking voor een sociale huurwoning. - De afspraak is dat maximaal 33% van het reguliere aanbod met een jongerencontract mag worden aangeboden aan jongeren en starters (tot 28 jaar).

In 2023 is 27% van het totale aantal verhuringen (7.651) via WoningNet aangeboden met een jongerencontract. In de afgelopen vier jaar is dit aandeel vrijwel gelijk. - In 2023 is 7% van de grotere woningen verhuurd met een jongerencontract. Woningkwaliteit en duurzaamheid - Samen met de corporaties is in 2023 een meerjarige gezamenlijke schimmelaanpak opgesteld en eind 2023 ingegaan. Deze aanpak vergt nog aandacht en gaan we samen met de partners evalueren om verbeteringen aan te brengen. - Ten opzichte van 2022 is de CO2-uitstoot in 2023 met 8,5% teruggebracht. De CO2 reductie wordt bepaald aan de hand van het feitelijk verbruik van bewoners. De CO2uitstoot in 2023 is ten opzichte van het peiljaar 2019 met 14,4% gedaald. Dat is ruim boven de afgesproken 9%. - Afgesproken is dat de corporaties in de periode 2020-2023 2.000 woningen van het aardgas afhalen. In het laatste jaar zijn er 1.426 woningen van het gas af gehaald. In het de hele afsprakenperiode zijn dat er in totaal 3.503. - In de Samenwerkingsafspraken is opgenomen dat de corporaties in de periode 2020-2023 15 MW aan zonne-energie installeren. In de periode 2020-2023 is er in totaal 28,2 MW extra vermogen aan zonne-energie opgesteld. In 2021 en 2022 heeft de gemeente onder de noemer van de Zonmotor in totaal €4 miljoen subsidie beschikbaar gesteld voor extra zonnepanelen op corporatiedaken.

Dit heeft geleid tot een sterke verhoging van panelen ten opzicht van voorgaande jaren. - Afgesproken is dat de corporaties 50.000 labelstappen realiseren in de periode 2020-2023. In deze afsprakenperiode zijn er in totaal 53.396 labelstappen gerealiseerd in de bestaande woningvoorraad van woningcorporaties, alleen voor 2023 zijn dat er 20.598.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 10 september 2024 Pagina 5 van 6

Leefbaarheid en ontwikkelbuurten - Sinds 1 juli 2023 behoren Het Masterplan Zuidoost en het Nationaal Programma Samen Nieuw-West tot het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid. Hier is een langjarige inzet van Rijk met de gemeente en lokale partijen om de veiligheid en leefbaarheid weer op orde te krijgen en de bewoners weer perspectief te bieden. -

Bij de start van Aanpak Noord was de urgentie voor verandering en actie groot, daarom is niet gewacht tot het plan klaar was om alvast aan de slag te gaan met de grootste knelpunten. Het Plan van Aanpak Noord is op 13 februari 2024 vastgesteld.

Financiën - De begrotingen van de corporaties voor Amsterdam laten een forse stijging zien in investeringen in de bestaande bouw en nieuwbouw. Dit past bij de nieuwe prestatieafspraken die gemaakt zijn voor de periode 2024 t/m 2027. Corporaties financieren die inzet met een deel eigen geld, waardoor de liquide middelen afnemen, en met geleend geld. - Het investeringsprogramma blijft ambitieus. Daar waar de ene landelijk vastgestelde financiële ratio ruimte biedt, wordt dit door de andere ratio beperkt. Door alle investeringen knellen bij de Amsterdamse corporaties de komende jaren vooral de ICR (Interest Coverage Ratio, ofwel in hoeverre de corporatie in staat is aan zijn betalingsverplichtingen op de leningen te voldoen) en het leningplafond (borgingsplafond staat op 3,5 miljard per corporatie). Nieuwe afsprakenperiode 2024 t/m 2027 Inmiddels zijn we gestart met de nieuwe afsprakenperiode. Het jaar 2023 stond in het teken van het maken van nieuwe afspraken voor de periode 2024 t/m 2027, over verduurzaming, verdere groei van het aantal sociale huurwoningen, huisvesten van diverse doelgroepen en samenwerken in de gebieden. We willen met elkaar het verschil maken voor de stad in tijden van een wooncrisis. We hebben op basis van de ervaringen in deze afgelopen vier jaar, gekozen voor meer realistische afspraken, met een bandbreedte.

Waarmee we duidelijk maken dat de beoogde resultaten deels afhangen van omstandigheden waar we maar gedeeltelijk zelf invloed op hebben. Daar waar we de uitvoering kunnen bevorderen, zoeken we elkaar op en zetten we ons in om belemmeringen weg te nemen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 10 september 2024 Pagina 6 van 6

Met de resultaten van de afgelopen vier jaar hebben we een goede basis voor die samenwerking. Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam,

Dirk de Jager Wethouder Volkshuisvesting

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Reinier van Dantzig Wethouder Woningbouw en Stedelijke Ontwikkeling