BRIEF GETEKEND raadsinformatiebrief stand van zaken onderzoek boetes vakantieverhuur DEF.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 25 oktober 2022 Portefeuille Volkshuisvesting Zita Pels Directie Wonen, Albert Eefting (bestuurszaken.wonen@amsterdam.nl) Stand van zaken aanpak verlaging eerste administratieve boetes vakantieverhuur

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeer ik u namens het college over de stand van zaken betreffende de ‘aanpak verlaging eerste administratieve boetes vakantieverhuur’. Dit in vervolg op de brief van het college van 8 juli 2022 hierover. In deze brief zijn verschillende fases onderscheiden. De termijn van de eerste fase is afgelopen, bij deze informeer ik u over de uitvoering, voortgang en bevindingen van fase 1, de periode tot en met september 2022. Wellicht ten overvloede, maar voor de volledigheid nogmaals de afbakening van het onderzoek. Het betreft alleen administratieve overtredingen voor vakantieverhuur. Dit zijn: - Overtreding van de meldplicht (ingevoerd per 1 oktober 2017, handhaving vanaf 1 januari 2018); - Overtreding van de vergunningplicht (invoering en handhaving per 1 juli 2020); - Overtreding van de registratieplicht (invoering per 1 april 2021 en handhaving per 1 oktober 2021); - Een combinatie van overtreding van de meld-, vergunning- of registratieplicht. Deze overtredingen moeten zijn gepleegd door de feitelijke bewoners. Dit kunnen eigenaarbewoners zijn of huurders in de particuliere sector. Het gaat hierbij uitdrukkelijk alleen om de eerste boete voor een administratieve overtreding die is opgelegd door de gemeente. Alle andere opgelegde boetes worden niet meegenomen in het proportionaliteitsbeleid.

Stand van zaken onderzoek fase 1 (juli tot en met september 2022) In deze fase zijn de volgende acties toegezegd en als volgt uitgevoerd: a. Tijdelijk stopzetten invordering administratieve boetes vakantieverhuur: uitgevoerd. Toelichting: De boetes voor overtredingen die mogelijk worden aangepast in het kader van het nog door het college vast te stellen proportionaliteitsbeleid zijn opgeschort. Helaas is daarbij door Dienst Belastingen per abuis een te vroege einddatum (1 september 2022) in het systeem ingevoerd waardoor bij 31 personen de invorderingsprocedure weer werd geactiveerd. De einddatum is inmiddels aangepast en de betrokken personen hebben van Dienst Belastingen een brief met excuses ontvangen.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 25 oktober 2022 Pagina 2 van 6

b. Aanhouden bezwaar- en beroepszaken die binnen de afbakening vallen en betrokkenen in bezwaar persoonlijk informeren: uitgevoerd. Toelichting: Lopende bezwaarzaken zijn aangehouden. Er zijn door de gemeente geen nieuwe hoorzittingen ingepland. Bij reeds geplande hoorzittingen heeft de gemeente de bezwaarde ingelicht en verteld dat de keuze aan bezwaarde is om de zitting wel of niet door te laten gaan De gemeente heeft uitgezocht welke beroepen er bij de rechtbank en Raad van State liggen en heeft contact opgenomen met degenen die beroep hebben ingesteld om hen de situatie uit te leggen en aan te geven dat zij om aanhouding kunnen vragen. c. Aanhouden van alle voornemens tot boeteoplegging en betrokkenen hierover persoonlijk infomeren. Het traject van reeds verstuurde voornemens tot boeteoplegging is tijdelijk stopgezet. De betrokkenen ontvangen een brief met de mededeling dat hun zaak is aangehouden en wat de uitkomst van het nader onderzoek is: deels uitgevoerd. Toelichting: De procedure is stopgezet, maar de tijd ontbrak om op genoemde wijze de betrokken burgers te informeren. De analyse van de boetezaken en de reguliere werkzaamheden (die meer omvatten dan alleen vakantieverhuur en B&B) namen te veel tijd in beslag om deze dubbele informatieslag uit te voeren.

Burgers die zelf contact hebben genomen, is uiteraard de procedure uiteengezet en zij ontvangen ook persoonlijk bericht na het besluit van het college over het nieuwe proportionaliteitsbeleid. Er hebben maar weinig burgers contact opgenomen. d. Toezicht en handhaving gaan door, maar boetetraject wordt aangehouden: uitgevoerd. Toelichting: Onderzoeken naar overtredingen van de regels van toeristische verhuur zijn voortgezet. Bij constatering van een administratieve overtreding van vakantieverhuur door feitelijke bewoners, is de zaak aangehouden in afwachting van het nieuwe proportionaliteitsbeleid. e. Onderzoeken boetes opgelegd vanaf 1 juli 2020 tot heden: uitgevoerd. Toelichting: Vanaf 1 juli 2020 is de vergunningplicht vakantieverhuur van kracht. Het onderzoek naar deze boetes is uitgevoerd. Fase 1 betrof niet Dienst Belastingen, omdat daar geen inhoudelijke toetsing meer plaatsvindt op een reeds afgeronde zaak. De eerste resultaten vindt u onder punt g en de bijbehorende tabellen in de bijlagen. Er zijn naast de directie nog twee andere directies betrokken, namelijk het Juridisch Bureau en Belastingen. Een dossier waar bezwaar op wordt ingediend (wat vaak het geval is) gaat naar het Juridische Bureau en wordt vervolgens na afwijzing van het bezwaar (wat vaak ook het geval is) aan Belastingen wordt overgedragen voor de inning van de boetes.

De complexiteit en de ermee gepaard gaande tijd en capaciteit van het onderzoek is helaas in eerste instantie niet goed ingeschat. Het gaat om verschillende directies die elk met verschillende systemen werken, systemen waarin bovendien alleen de voor de desbetreffende directie relevante gegevens worden opgeslagen. Dat betekent dat dossiers handmatig moeten worden onderzocht door ter zake kundige medewerkers terwijl het dagelijks werk door moet gaan. Het onderzoek van fase 1 kan dus door het college worden meegenomen bij het te nemen besluit over het proportionaliteitsbeleid. Dit besluit en de onderzoeksresultaten kunnen in de vergadering van de Commissie Woningbouw en Volkshuisvesting van 7 december 2022 worden besproken.

2

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

f.

Datum 25 oktober 2022 Pagina 3 van 6

Communicatie naar betrokkenen

Niet alle betrokkenen volgen het nieuws vanuit de gemeente op de voet. Daarom stuurt de gemeente aan het eind van fase 1 een brief naar de betrokkenen die sinds de publicatie van het coalitieakkoord een administratieve boete opgelegd hebben gekregen. Ook de betrokkenen die op dit moment nog een lopend boete- of invorderingstraject (inclusief bezwaar en beroep) bij de gemeente hebben voor administratieve overtredingen ontvangen aan het eind van fase 1 een brief: uitgevoerd. Toelichting: Na de publicatie van het coalitieakkoord is geen enkele boete vakantieverhuur of B&B opgelegd. g.

Onderzoek administratieve boetes vanaf 1 juli 2020

De directie Wonen heeft onderzoek gedaan naar boetes toeristische verhuur die zijn opgelegd vanaf 1 juli 2020 tot heden. Dit is opgesplitst in twee delen: de periode 1 juli 2020 tot 1 oktober 2021 en de periode na 1 oktober 2021, te beginnen met de meest recente cijfers vanaf 1 oktober 2021. Het onderscheid in deze periodes is gemaakt, omdat 1 juli 2020 en 1 oktober 2021 twee data zijn waarop belangrijke wijzigingen zijn doorgevoerd in de regels van toeristische verhuur, namelijk de invoering van de vergunningplicht, respectievelijk de invoering van de registratieplicht. Dit heeft logischerwijs invloed op de handhaving gehad. Alle cijfers met betrekking tot opgelegde boetes en bezwaarschriften in de bovengenoemde periodes zijn in tabellen geplaatst en deze vindt u terug in de bijlage. Hieronder wordt een toelichting gegeven op de cijfers. Zoals gezegd, het per dossier uitpluizen van elke boete per periode per soort boete per stadium is in de praktijk lastig en tijdrovend gebleken. Aantal boetes vakantieverhuur voor administratieve- en leefbaarheidsovertredingen vanaf 1 oktober 2021 In de periode na 1 oktober 2021 zijn 16 boetes in het kader van vakantieverhuur opgelegd, waarvan 2 boetes voor kortstondig verblijf van toeristen (langer dan zeven dagen en korter dan zes maanden) zonder vergunning.

Daarnaast meerdere keren een administratieve boete opgelegd voor vakantieverhuur zonder vergunning (13). Een keer is een boete voor een leefbaarheidsovertreding opgelegd, namelijk voor het overschrijden van het nachtencriterium. De 16 boetes hebben geleid tot 10 bezwaarschriften. Zie tabel 1 in de bijlage Aantal gecumuleerde boetes administratieve- en leefbaarheidsovertredingen vakantieverhuur en B&B vanaf 1 oktober 20211 Vakantieverhuurders en B&B-exploitanten hebben 23 keer een boete gekregen voor het niet houden aan meerdere eisen en voorwaarden tijdens de verhuur. Dit zijn gecumuleerde overtredingen waarvoor gestapelde (gecumuleerde) boetes worden opgelegd. Het vaakst is een gecumuleerde boete opgelegd voor twee administratieve overtredingen tegelijkertijd (19). De 23 boetes hebben geleid tot 15 bezwaarzaken. Zie tabel 2 in de bijlage. 1

Deze cijfers zijn grof geselecteerd. Hierdoor zijn er ook enkele boetes voor een B&B meegenomen in de aantallen.

3

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 25 oktober 2022 Pagina 4 van 6

Aantal boetes vakantieverhuur (1 juli 2020 tot 1 oktober 2021) In de periode 1 juli 2020 tot 1 oktober 2021 zijn in het kader van vakantieverhuur in totaal 40 boetes opgelegd. Wat opvalt is dat de meeste boetes (34) zijn opgelegd voor administratieve overtredingen. In verband met de toen heersende corona-pandemie werd daar toen ook voornamelijk op ingezet, omdat inspecties aan huis toen nauwelijks mogelijk waren. Zie tabel 3 in de bijlage. Zienswijzen (1 juli 2020 tot 1 oktober 2021) Bij constatering van een overtreding van de woonregels stuurt de gemeente eerst een brief naar de betrokkene. In deze brief wordt aangegeven dat de gemeente voornemens is een boete op te leggen. Dit is (nog) geen boetebesluit. Naast een toelichting op de constatering en de boeteoverweging, wordt de betrokkene de gelegenheid geboden een zienswijze te geven op de gang van zaken. In 30 van de 40 zaken is dit gebeurd. De meest genoemde argument was dat de regels niet bekend waren bij de overtreder, gevolgd door het argument dat men de regels wel kende, maar dat sprake was van een vergissing of onoplettendheid. Zie tabel 4 en tabel 5 in de bijlage. Ondanks dat betrokkenen een zienswijze indienen, wordt meestal een boete opgelegd. De gemeente hanteert namelijk een lik-op-stuk aanpak bij het overtreden van de regels.

Bij de beoordeling of de boete moet worden opgelegd of moet worden gematigd, vindt altijd een historisch onderzoek plaats naar alle meldingen en verhuringen. Er wordt gekeken hoeveel verhuringen hebben plaatsgevonden en hoe vaak is gemeld, of het melden consequent is gebeurd en of de verhuurder een vergunning had of heeft gehad. Slechts in twee gevallen bleek sprake te zijn van één keer niet melden, terwijl dat de overige keren wel gedaan was. In alle andere gevallen was vaker niet of nooit gemeld. In alle gevallen is uiteindelijk een boete opgelegd. Zie tabel 7 in de bijlage. Bezwaarschriften (1 juli 2020 tot 1 oktober 2021) De meeste betrokkenen die een boete voor het overtreden van de regels vakantieverhuur hebben gekregen, maken bezwaar tegen die beslissing. Van de 40 opgelegde boetes hebben 22 betrokkenen een bezwaarschrift ingediend. Wat opvalt is dat in de meeste bezwaarzaken nooit is gemeld als we kijken naar het aantal verhuringen sinds de invoering van de meldplicht in 2017. Zie tabel 6 en tabel 7 in de bijlage. Conclusie onderzoeken Het college concludeert dat bij administratieve overtredingen vrijwel altijd een boete is opgelegd van minimaal 8.700 euro conform de geldende boetetabel.

Er werd op grond van het nu geldende beleid bijna nooit aanleiding gezien om de boete te matigen, hetgeen op grond van het beleid en de verordening ook maar in beperkte mate mogelijk was. Daarbij moet aangetekend worden dat een gedetailleerd dossieronderzoek van de zaken vanaf 1 juli 2020 heeft uitgewezen dat veel overtreders al langere tijd actief waren zonder hun verhuur te melden. Dat sprake was van een in brede zin ongenuanceerde toepassing van de regels, kan dan ook volgens het college niet gesteld worden. Wel dat dat de boete hoog is, reden waarom in het coalitieakkoord is opgenomen dat het

4

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 25 oktober 2022 Pagina 5 van 6

college de boete op (louter) administratieve overtredingen gaat verlagen. Dit wordt opgenomen in het nieuwe proportionaliteitsbeleid. Schriftelijke vragen CDA) Op 8 juli 2022 heeft het college een deel van de vragen van het raadslid Boomsma (CDA) beantwoord. Voor een volledig antwoord konden de gevraagde tabellen die betrekking hebben op alle zaken vakantieverhuur en B&B vanaf 2018, niet op korte termijn geleverd worden. Een volledig onderzoek naar alle boetes die sinds 2018 zijn opgelegd voor vakantieverhuur en B&B zou ruim 1700 dossiers betreffen die handmatig moeten worden bekeken, temeer daar in de eerste jaren deze dossiers onder de algemene noemer ‘woningonttrekking’ waren opgeslagen (de Wet toeristische verhuur werd pas op 1 januari 2021 van kracht). Onder e) is reeds toegelicht dat een dossieronderzoek veel tijd en capaciteit kost. Om die reden heeft Commissielid WV, de heer Havelaar (CDA) in een gesprek met ambtenaren van de Directie Wonen aangegeven dat wat het CDA betreft kan worden volstaan met een onderzoek naar alleen die dossiers waar een besluit nog niet onherroepelijk is geworden. Mocht dit een groot aantal blijken te zijn, dan volstaat een steekproef waarbij de afdeling Onderzoek & Statistiek (O&S) kan bepalen hoe groot een wetenschappelijk verantwoorde steekproef moet zijn.

Na het gesprek bleek dat het gaat om 198 dossiers woningonttrekking die nog openstaan sinds 2018, waarvan 126 betrekking hebben op vakantieverhuur en B&B. Volgens O&S is dit te weinig om een wetenschappelijk verantwoorde steekproef op uit te kunnen voeren. Daarom worden nu al deze 126 openstaande dossiers nader onderzocht door Directie Wonen, Juridisch Bureau en Dienst Belastingen. Over de bevindingen van dit onderzoek informeert het college de raad nog voordat op 7 december 2022 het door het college vastgestelde proportionaliteitsbeleid in de Commissie Woningbouw en Volkshuisvesting wordt behandeld. Gezien het voorgaande heeft het college besloten om het in de brief van 8 juli 2022 genoemde onderzoek van fase 2 (inhoudende een onderzoek en analyse van de boetes van 1 januari 2018 tot 1 juli 2020) te beperken tot de 126 niet onherroepelijke dossiers. Het college is van mening dat een onderzoek naar de dossiers die nog niet zijn afgesloten, zoals voorgesteld door de heer Havelaar, een goed alternatief is voor een onderzoek naar alle dossiers en voldoende informatie biedt voor een goede afweging ten behoeve van het proportionaliteitsbeleid. Dit temeer daar het zaken betreft die nog in de bezwaar- of beroepsfase zijn, waarbij de betrokken burgers hun argumenten uitgebreid hebben kunnen toelichten, zodat de achtergrond van elke zaak duidelijk is.

Aanbevelingen Ombudsman Op 5 oktober 2022 heeft de Ombudsman Metropool Amsterdam een brief naar de gemeenteraad gestuurd waarin een aantal aanbevelingen zijn opgenomen. Het college neemt deze aanbevelingen mee in de afwegingen bij het formuleren van het proportionaliteitsbeleid en gaat daarnaast apart reageren op de brief van de Ombudsman. De raad wordt hierover tegelijkertijd met het besluit van het college betreffende het nieuwe proportionaliteitsbeleid geïnformeerd.

5

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 25 oktober 2022 Pagina 6 van 6

Vervolg proces Het college neemt naar verwachting op 15 november 2022 een besluit over het proportionaliteitsbeleid. Dan wordt ook de reactie van het college op de brief van de Ombudsman Metropool Amsterdam vastgesteld. Tenslotte worden dan de antwoorden op de schriftelijke vragen van de heer Boomsma (CDA) vastgesteld. Alle besluiten worden ter kennisname geagendeerd voor de vergadering van de Commissie WV van 7 december 2022.Het college vertrouwt erop u met deze brief voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Zita Pels Wethouder Volkshuisvesting

6