Brief G4_azc groep die nog moet inburgeren.pdf

Aan: Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) T.a.v. Dhr. Drs. A.D. Wiersma Postbus 90801 2509 LV Den Haag CC: Vaste Kamercommissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid T.a.v. mw. H. Post (griffier) Postbus 20018 2500 EA Den Haag

9 nov 2021 Betreft: zorgen over grote groep inburgeraars in het azc die nog moeten inburgeren onder wi2013

Geachte staatssecretaris Wiersma, Op 1 januari gaat de nieuwe Wet inburgering in. Als gemeenten krijgen we in het nieuwe stelsel weer de regie op de uitvoering van de inburgering van statushouders. Graag delen wij onze zorgen met u over de forse groep die ondanks de nieuwe wet (de zogenaamde ‘ondertussengroep’), toch onder de oude wet zal moeten inburgeren. Wij hopen dat u zich wilt inspannen om te zorgen dat zoveel mogelijk statushouders onder de voorwaarden van de nieuwe wet kunnen inburgeren. Huidig stelsel Het huidige inburgeringssysteem faalt: mensen leren de taal niet snel genoeg, werken niet of onder hun niveau en worden soms slachtoffer van frauderende taalscholen. Onder de huidige wet is de inburgering aan de vrije markt overgelaten. Het gaat ervanuit dat mensen die hier naartoe zijn gevlucht en de Nederlandse taal niet spreken, hun inburgeringslessen zelf kunnen organiseren. Zij worden hierdoor grotendeels aan hun lot overgelaten. Als ze niet op tijd voldoen aan hun inburgeringsplicht kunnen ze boetes krijgen en moet hun DUO-lening van €10.000 mogelijk worden terugbetaald. De conclusie dat dit stelsel niet werkt, is al in 2018 getrokken. De planning was dat het nieuwe stelsel in 2020 in zou gaan, waarmee de regie op inburgering weer bij gemeenten zou komen. Zoals u weet is de ingang van dit stelsel daarna drie keer uitgesteld.

Hierdoor wordt de groep inburgeraars die onder het oude stelsel moet inburgeren steeds groter. Dit is voor nieuwkomers én de rest van de maatschappij een gemiste kans.

G4-gemeenten klaar voor nieuwe wet Op 1 januari 2022 gaat de nieuwe inburgeringswet eindelijk in. We hebben de afgelopen jaren hard gewerkt om een beter inburgeringsstelsel te bouwen. Onze aanbestedingen voor inburgeringsvoorzieningen zijn straks afgerond en onze uitvoerders worden op dit moment getraind om statushouders te begeleiden onder het nieuwe stelsel. Veel inburgeraars vallen toch onder oude wet Het Rijk heeft bepaald dat vluchtelingen die vóór 1 januari 2022 hun vluchtelingenstatus krijgen (en daarmee statushouder worden) onder de oude wet blijven vallen, ook als zij nog in het asielzoekerscentrum zitten en pas ná 2022 in de gemeente gehuisvest worden. Alleen vluchtelingen die vanaf 1 januari 2022 hun status krijgen, kunnen inburgeren onder het nieuwe stelsel waarin de gemeente de regie heeft. Het is druk in de vluchtelingenketen en er zijn grote tekorten aan woningen. Statushouders moeten vaak lang in het asielzoekerscentrum wachten op een woning. Daarom starten ze vaak pas maanden (en in enkele gevallen zelfs jaren) na het verkrijgen van hun vluchtelingenstatus met hun inburgering. Gevolg hiervan is dat wij per 2022 klaar staan met goed en passend inburgeringsonderwijs en intensieve begeleiding. Maar we kunnen dat aan veel statushouders niet aanbieden, omdat zij onder het oude inburgeringsregime vallen.

Zoals u weet duurt een inburgeringstraject soms wel 5 jaar, waardoor er tot 2027 nog statushouders onder het systeem zullen vallen, waarvan is vastgesteld dat het niet werkt. Landelijk zitten er nog rond de 11.000 statushouders in de azc’s in afwachting van een woning in hun gemeente. Hier zijn mogelijke nieuwe vluchtelingen uit Afghanistan nog niet bij gerekend. Het beste inburgeringsonderwijs voor zoveel mogelijk statushouders Als verantwoordelijk wethouders vinden wij het pijnlijk dat we straks de ene statushouder de garantie geven van kwalitatief onderwijs en voldoende ondersteuning, en diens buurman of partner, die iets eerder een vluchtelingenstatus kreeg, niet. Ook voor deze groep inburgeraars willen wij zoveel mogelijk gelijke kansen creëren. We maken ons grote zorgen over deze grote groep statushouders die niet kan profiteren van het nieuwe stelsel. Als grote gemeenten kunnen en willen wij onze verantwoordelijkheid voor de inburgering van alle nieuwe statushouders nemen. Vanuit het Rijk hebben gemeenten middelen gekregen om de groep onder de Wet inburgering 2013 extra ondersteuning te bieden. Maar we blijven hierin te maken hebben met de beperkingen van het huidige stelsel, zoals geringe gemeentelijke bevoegdheden en beperkte mogelijkheden voor gegevensuitwisseling. Daardoor blijft deze ondersteuning suboptimaal.

In het Bestuurlijk Overleg van 2 februari 2021 hebben wij met uw ambtsvoorganger verschillende oplossingen besproken voor de groep statushouders die door het uitstel van de wet onder een falend inburgeringssysteem moet inburgeren. Bijvoorbeeld om de Wet inburgering 2021 wel van toepassing te laten zijn op statushouders die voor 1 januari 2022 nog niet zijn verhuisd naar de gemeente, maar al wel hun status hebben verkregen. Ambtelijk wordt nu gewerkt aan een verbeterplan voor de Wet inburgering 2013. Dit is een stap vooruit, maar wij zien het liefst dat zo veel mogelijk statushouders kunnen inburgeren onder een systeem waarvoor een dergelijk verbeterplan niet nodig is. Over minder dan twee maanden treedt de nieuwe wet in werking. We willen deze weeffout daarom nogmaals onder uw aandacht brengen en u oproepen een ultieme inspanning te verrichten, om ervoor te kunnen zorgen dat zoveel mogelijk statushouders onder de voorwaarden

van de nieuwe wet kunnen inburgeren. We hopen dat u voor deze groep statushouders tot een goede oplossing wilt komen. Want uiteindelijk willen we allemaal de beste inburgeringsmogelijkheden voor álle statushouders. Ten behoeve van het wetgevingsoverleg Integratie en maatschappelijke samenhang van 22 november a.s. doen we een afschrift van deze brief toekomen aan de Kamercommissie SZW.

Met vriendelijke groet, Mede namens de wethouders van de G4, Wethouder Arjen Kapteijns, gemeente Den Haag Wethouder Vincent Karremans, gemeente Rotterdam Wethouder Maarten van Ooijen, gemeente Utrecht

Marjolein Moorman, Wethouder Onderwijs, Armoede en Inburgering Gemeente Amsterdam