brief driehoek aan Raad beheersbare markt.pdf

Bezoekadres Amstel 1 1011 PN Amsterdam Postbus 202 1000 AE Amsterdam Telefoon 14 020 amsterdam.nl

Retouradres: Postbus 202, 1000 AE Amsterdam

Aan de leden van de gemeenteraad

Datum Behandeld door

8 januari 2021 OOV

Onderwerp

Beheersbare cannabismarkt

Geachte leden van de gemeenteraad,

In het voorjaar van 2020 heb ik u toegezegd te verkennen of de cannabismarkt meer beheersbaar en transparant kan worden gemaakt. Met 166 coffeeshops heeft Amsterdam namelijk bijna 30% van alle coffeeshops in Nederland binnen haar gemeentegrenzen. Uit een onderzoek van Onderzoeksbureau Breuer & Intraval (dat ik als bijlage meezend) blijkt dat Amsterdam hiermee voorziet in een aanzienlijk deel van de vraag voor Nederlandse inwoners en buitenlandse toeristen. Rekening houdend met de prognoses voor groei van de bevolking en van het toerisme (waarbij niet is gecorrigeerd voor de effecten van de covidpandemie) is de verwachting dat er bij ongewijzigd beleid in 2025 coffeeshops bij moeten. In 2010 hebben de Ministers van VWS en J&V zich uitgesproken voor een kleinschalige en lokale cannabismarkt, het voorkomen van cannabisgebruik onder jongeren en het terugdringen van drugstoerisme. Het Amsterdamse bestuur heeft zich daar expliciet bij aangesloten en door de introductie van blowverboden, door sluiting van coffeeshops en de invoering van een afstandscriterium tussen coffeeshops en scholen getracht de markt te verkleinen en beheersbaar te maken. Weliswaar is het aanbod in coffeeshops teruggelopen (in 20 jaar van 283 naar 166) maar dit heeft niet verhinderd dat de vraag naar cannabis (met name door de groei van het toerisme) is gegroeid.

Niet alleen staat de cannabismarkt op dit moment op gespannen voet met de eigen doelstellingen van de gemeente van kleinschaligheid en beheersbaarheid, de toegenomen en nog steeds toenemende vraag heeft negatieve effecten op de maatschappelijke verhoudingen in de stad. Door de aanhoudende vraag neemt de softdrugshandel toe terwijl zicht ontbreekt op de keten van de productie tot aan de levering van de cannabis aan de coffeeshops. Met de toegenomen afzet en omzet vloeit meer geld uit de gedoogde verkoop van cannabis naar het niet-gedoogde illegale

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Pagina 2 van 4

hennepteeltcircuit. Daarbij heeft de politie ernstige vermoedens dat dit circuit, als de belangen groter worden en er meer geld in omgaat, zich vermengt met organisaties die actief zijn in harddrugshandel. Tegelijkertijd is het harddrugsmilieu geprofessionaliseerd en fors verhard, waarbij vaker sprake is van geweld, intimidatie en ondermijning van de legale economie en samenleving. Daarnaast kunnen we vaststellen dat het aanbod van coffeeshops in met name de binnenstad een stevige prikkel is voor buitenlandse toeristen. Uit een eerder aan uw raad toegestuurd onderzoeksrapport bleek dat voor 57% van de buitenlandse respondenten in het wallen/singelgebied een bezoek aan een coffeeshop een (zeer) belangrijke reden was om naar Amsterdam te komen 1. Niet zelden leidt deze vorm van softdrugstoerisme tot overlast voor de inwoners. Al langer is uw raad in meerderheid voorstander van een gereguleerde ‘achterdeur’ van coffeeshops (als alternatief voor de niet-gedoogde keten van productie tot levering van cannabis aan de coffeeshops) en hebben de coalitiepartijen in het Coalitieakkoord opgenomen te willen onderzoeken welke (soft)drugs gedecriminaliseerd kunnen worden en zich daarvoor sterk te willen maken bij het rijk.

Juist met het oog op het gevaar van vermenging van soft- en harddrugshandel (en het geweld en de ondermijning die daarbij horen) en omwille van de volksgezondheid is de scheiding van markten van softdrugs en harddrugs van groot belang. Dit geldt voor zowel de verkoop, de distributie als de teelt. Zoals in de notitie uiteen wordt gezet levert het reguleren van de ‘achterdeur’ spanning op met nationale en internationale wetgeving. Tegelijkertijd staan ook de omvang van de Amsterdamse softdrugsmarkt, de complexiteit, de grote zakelijke belangen die ermee zijn gemoeid en de oncontroleerbaarheid als een gevolg daarvan, verdere regulering in de weg. Hoewel er meerdere redenen waren waarom het gemeentebestuur en de driehoek helaas moesten afzien van het door het kabinet aangekondigde ‘Experiment gesloten coffeeshops’, was de verplichte integrale deelname van alle coffeeshops een belangrijke overweging. Op de schaal van Amsterdam met het grote aantal coffeeshops was dit niet uitvoerbaar. Met andere woorden, het beheersbaar en kleinschaliger maken van de softdrugsmarkt (door de groei te stuiten en de vraag te beperken) staat niet tegenover de wens tot verdergaande regulering maar is een noodzakelijke voorwaarde ervoor.

Naar een beheersbare cannabismarkt Als driehoek zijn wij ons er zeer van bewust dat de discussie over softdrugsbeleid en coffeeshops politiek beladen is en in uw raad dikwijls leidt tot tegengestelde stellingnamen. Tegelijkertijd veronderstellen wij overeenstemming over de doelstellingen van het gemeentelijk beleid om het cannabisgebruik onder jongeren terug te dringen, de softdrugsmarkt te beschermen tegen de negatieve effecten van de handel in harddrugs en het softdrugstoerisme te verminderen. De afgelopen jaren hebben geleerd dat het terugdringen van het aanbod (door het aantal coffeeshops te verminderen en een afstandscriterium in te voeren) niet volstaat als de vraag naar softdrugs ongemoeid wordt gelaten. Met de groei van het toerisme heeft een kleiner maar nog altijd zeer aanzienlijk aantal coffeeshops een toename in afzet en omzet gezien. Dit betekent dat onvermijdelijk ook de vraag naar cannabis moet worden verminderd. Voor de driehoek betekent dit 1

OIS Amsterdam: ‘Coffeeshops, prostitutie en toerisme in het Singel/Wallengebied’, november 2019

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Pagina 3 van 4

dat de aantrekkingskracht van de stad op toeristen voor wie een bezoek aan de coffeeshops (zeer) belangrijk is aanzienlijk moet worden verminderd. Uit het eerder aangehaalde onderzoek van Breuer & Intraval blijkt namelijk dat het aantal coffeeshops dat nodig is om de lokale markt te bedienen zich beperkt tot 68 in 2020 en 73 in 2025. In de bijgevoegde notitie ‘Naar een beheersbare cannabismarkt’ wordt verkend op welke manieren transparantie en kleinschaligheid kunnen worden bevorderd, maar ook hoe (praktische) knelpunten in het huidige gedoogbeleid kunnen worden opgelost. Daarbij wordt ook in ogenschouw genomen dat er voor consumenten voldoende keuze blijft en ondernemers die op legale wijze een boterham willen verdienen zich voldoende gesteund weten door het bevoegd gezag. Op basis van de verkenning in de notitie komt de driehoek tot het voorstel om gelijktijdig een drietal betekenisvolle stappen te zetten. Deze zullen niet van vandaag op morgen kunnen worden ingevoerd maar vereisen een overgangstermijn, grondige voorbereiding (d.m.v. een uitvoeringsplan) en begeleiding door middel van wetenschappelijk onderzoek naar de gewenste en ongewenste effecten. Uitgaand van de noodzaak om de vraag terug te dringen en het aanbod kleinschaliger en meer lokaal te maken en zodoende te komen tot een beheersbare en transparante cannabismarkt stelt de driehoek drie stappen voor: 1.

Het (gefaseerd) lokaal reguleren van de cannabismarkt, door het instellen van een Amsterdams coffeeshopkeurmerk. Voor bij het keurmerk aangesloten coffeeshops zal een milder bestuurlijk handhavingsregime gelden bij (in eerste instantie) vervoer van cannabis naar de coffeeshop, opslag van cannabis ten behoeve van de coffeeshop en bij een grotere handelsvoorraad dan 500 gram in de coffeeshop. Hiermee kan stapsgewijs en in overleg met de landelijke overheid geleidelijk het reguleren van de ‘achterdeur’ in beeld komen; 2. Het beperken van ketenvorming van coffeeshops (door bijv. het stellen van een nader te bepalen maximum aantal coffeeshops per keten). Zo worden monopolieposities voorkomen en worden complexe en niet-transparante ondernemings- en financieringsconstructies tegengegaan. 3. Het handhaven van het ingezetenencriterium voor coffeeshops. Het I-criterium voor coffeeshops houdt in dat uitsluitend ingezetenen van Nederland in een coffeeshop mogen worden toegelaten. De driehoek heeft oog voor bijkomende kwesties als handhaving en mogelijke verschuiving van softdrugshandel naar de illegale markt, maar beschouwt de invoering ervan niettemin als haalbaar.

Daarbij wordt nadrukkelijk in ogenschouw genomen dat het weren van toeristen uit de coffeeshops wat betreft de driehoek geen doel op zich zou moeten zijn maar een middel om de lokale cannabismarkt meer in overeenstemming te brengen met andere delen van het land en de aantrekkingskracht van Amsterdam als pleisterplaats van softdrugstoerisme te verminderen. Op deze manier wordt de markt meer beheersbaar, wat ten dienste staat van verdergaande regulering van de cannabismarkt. Zoals gezegd, wij realiseren ons dat de te nemen stappen betekenisvol zijn en zorgvuldige en grondige voorbereiding vergen. Met name de invoering van het I-criterium zou als ongewenst neveneffect een (tijdelijke) verschuiving naar de illegale cannabismarkt kunnen hebben. Ook moet

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Pagina 4 van 4

rekening moet worden gehouden met een redelijke overgangstermijn. De driehoek wil deze tijd dan ook gebruiken om onderzoek te laten doen naar de mogelijk ongewenste effecten van de maatregelen en de manier waarop deze effecten kunnen worden gedempt. Graag bespreek ik deze voorstellen met u om nadien in de driehoek afspraken over verdergaand onderzoek te maken en een uitvoeringsplan voor een beheersbare softdrugsmarkt te kunnen opstellen. Deze leggen wij opnieuw aan u voor. Met vriendelijke groet, Namens de Amsterdamse driehoek,

Femke Halsema Burgemeester

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl