brief bij Raadsadres Zet verharding Lutkemeerpolder on hold

Geachte leden van de gemeenteraad van Amsterdam, Wij zijn een groep onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam die nauw heeft samengewerkt met de gemeenschap van de Lutkemeerpolder. Door deze samenwerking hebben wij uit eerste hand kunnen zien wat deze plek betekent voor de duurzaamheid van deze stad op de lange termijn. Toen we hoorden dat de gemeente had besloten het overgrote deel van dit gebied om te vormen tot industriële opslagruimtes, voelden we de dringende noodzaak om u te wijzen op de economische en maatschappelijke nadelen die deze keuze met zich meebrengt. Zowel als onderzoekers als mensen die deze plek kennen, beschouwen wij de Lutkemeerpolder als een gebied dat veel meer te bieden heeft dan alleen landbouwgrond. Zo organiseerden wij onlangs een excursie voor studenten uit Ghana — een ervaring die liet zien hoe dit gebied mensen verbindt en inspireert, ver buiten de grenzen van Amsterdam. De Lutkemeerpolder is het laatste grote stuk vruchtbare zeekleigrond in Amsterdam en was tot voor kort ook een belangrijk broedgebied voor een grote verscheidenheid aan vogels.1 Bovendien worden de gewassen hier geteeld zonder gebruik van pesticiden, wat uniek is in vergelijking met de huidige geïndustrialiseerde landbouwsystemen.2 De unieke mariene kleigrond is bij uitstek geschikt voor diverse gewassen, waardoor het een cruciale plek is voor de voedselzekerheid in de stad.

Dit blijkt onder meer uit de historische rol die de polder speelde bij de voedselvoorziening van de Amsterdammers tijdens de Tweede Wereldoorlog. Helaas zijn deze kwaliteiten opgeofferd ten gunste van de door buitenlandse investeerders gefinancierde distributiehallen, waarvan er vele gedeeltelijk leegstaan en zo ruimte verspillen die voor zulke zinvolle maatschappelijke doeleinden had kunnen dienen.3 Bovendien worden de distributiehallen in toenemende mate in verband gebracht met verhoogde risico’s op criminele activiteiten, met name wat betreft drugsgerelateerde delicten.4 Als onderzoekers die zich inzetten voor een rechtvaardige en duurzame stad, zijn wij van mening dat het behoud van de Lutkemeerpolder een absolute noodzaak is. Daarin staan we niet alleen. Meer dan 25.000 mensen hebben een petitie ondertekend waarin wordt opgeroepen tot bescherming van de Lutkemeerpolder, wat aantoont hoezeer deze ruimte in de hele stad wordt gewaardeerd.5 Het contrast tussen de inspanningen van de burgers om de Lutkemeerpolder te behouden en de koers die de gemeente vaart, roept vragen op over het bredere vraagstuk van democratie en burger vertegenwoordiging. Andere EU-steden geven al in toenemende mate prioriteit aan lokale voedselproductie en biodiversiteit. In Barcelona bijvoorbeeld zijn landbouwgebieden formeel bij wet beschermd als een nieuwe categorie van landgebruik in de stad.

Milaan, Brussel en Rotterdam hebben voor een vergelijkbare koers gekozen.6 Dit toont aan dat een werkelijk vooruitstrevende stad haar laatste groene ruimtes niet bestraat, maar juist beschermt. Deze voorbeelden wijzen een weg die verder gaat dan ‘greenwashing’ – iets waarvan velen beweren dat de gemeenteraad, een van de groenste van het land, zich wat betreft de Lutkemeerpolder voornamelijk daarmee heeft beziggehouden.7 Wij vragen ons dan ook af of er voldoende oog is voor de maatschappelijke meerwaarde van dit gebied. De Lutkemeerpolder heeft het potentieel om een iconisch Europees voorbeeldproject te worden op het gebied van voedsel, educatie en recreatie — een voorbeeld dat Amsterdam internationaal op de kaart zou zetten als stad die gemeenschappelijke ruimte niet offert aan kortetermijnwinst, maar juist investeert in een gedeelde toekomst. De Lutkemeerpolder is bovenal een leefruimte voor de Amsterdammers. Het is een lokaal voedselcentrum — een plek waar voedsel wordt verbouwd en gedeeld. Het is ook een plek waar mensen samenkomen, leren en voor elkaar zorgen. Bovendien ligt dit gebied op fiets- en wandelafstand van veel Amsterdammers. Die nabijheid is op zichzelf al waardevol — het maakt voedselproductie zichtbaar en toegankelijk, en biedt unieke mogelijkheden voor educatie en recreatie voor bewoners van alle leeftijden.

Dit soort ruimtes worden steeds zeldzamer in stedelijke omgevingen. Wanneer winst belangrijker is dan het algemeen belang, betaalt de gemeenschap vaak de prijs. De Lutkemeer heeft in de loop der jaren haar grond stukje bij beetje zien slinken. Wat er vandaag de dag nog overblijft – drie hectare, die dienstdoen als een groeiend netwerk van agro-ecologische initiatieven – is wat de gemeenschap heeft weten te behouden. Zij vragen de gemeenteraad ervoor te zorgen dat ook dit niet wordt afgenomen. We kunnen niet beweren dat we een eerlijke en inclusieve stad bouwen terwijl we de bevordering van gemeenschapsontwikkeling actief tegenhouden. Het huidige beleid van de gemeenteraad leidt ertoe dat dit laatste stuk vruchtbare gemeenschapsgrond wordt overgedragen aan winstgerichte belangen die particuliere en buitenlandse investeerders bevoordelen ten koste van de eigen bevolking. Ruim vijftien jaar geleden maakte de Amsterdamse bevolking duidelijk wat zij met het terrein wilde: dit moest geen industriepark worden. Wat zij

1

wel voor ogen had, was een stedelijk Voedselpark. Een plek voor agro-culturele voedselproductie, onderwijs, onderzoek en een natuurlijke toevluchtsoord tegen de toenemende stedelijke hitte. Die visie is niet veranderd; de gemeenschap is er nog steeds mee bezig. De voortdurende ontwikkeling rond de Lutkemeerpolder eist nu al zijn tol van het lokale milieu. De industrialisering van dit gebied door distributiecentra vormt een goed gedocumenteerde bedreiging, die leidt tot hittestress, luchtvervuiling, verlies aan biodiversiteit en ernstige schade aan het waterbeheer en de waterkwaliteit.8 Lokale voedselproductie verkort daarentegen de voedselketen. Dit betekent minder transport, lagere uitstoot, versere producten, minder afval en een eerlijkere prijs voor de boeren. De keuze tussen deze twee toekomsten voor dit gebied kan niet scherper zijn. Nu de wereldwijde voedselzekerheid steeds meer wordt bedreigd als gevolg van aanhoudende conflicten, economische schokken en de klimaatcrisis, moeten we gebieden als de Lutkemeerpolder in stand houden. We begrijpen dat de stad zich moet ontwikkelen. We vragen echter wel om een ontwikkelingsmodel dat niet ten koste gaat van gemeenschappelijke groene ruimtes en hun marginalisering op de politieke agenda.

Een model dat hand in hand gaat met ecologische rechtvaardigheid, gezonde voedselproductie en het behoud van vruchtbare gronden, die onmisbaar zijn voor de inclusieve en duurzame ontwikkeling van Amsterdam. De klimaatverandering heeft nu al gevolgen voor de gezondheid en veiligheid van burgers, met als gevolg vaker voorkomende hittegolven, een toegenomen overstromingsrisico en meer luchtvervuiling. Daarom vragen wij de gemeente met klem: stop verdere verharding en industriële ontwikkeling van de Lutkemeerpolder. We vragen u om gehoor te geven aan de zorgen en stemmen van de Amsterdammers, en het welzijn van toekomstige generaties voorop te stellen. Laten we streven om samen te werken aan een duurzame en gezonde oplossing voor iedereen — een oplossing die is gebaseerd op zorg en collectief welzijn. Met vriendelijke groet, Ewelina Lipska, Hatice Kasap, Mina Alyat

Studenten van UBIDS University (Ghana) en de Universiteit van Amsterdam tijdens de excursie naar de Lutkemeerpolder, juni 2026.

2

Eindnoten 1.​ https://voedselparkamsterdam.nl/toevluchtsoord-voor-zeldzame-vogels-in-gevaar/. 2.​ https://voedselparkamsterdam.nl/wp-content/uploads/2025/01/Research_PlanetaryHealth_Lutkemeerpolder.pdf. 3.​ https://voedselparkamsterdam.nl/vraag-naar-distributiecentra-ingestort-leegstand-neemt-toe/. https://fd.nl/economie/1572199/distributiecentra-staan-leeg-door-turbulentie-in-wereldhandel. 4.​ https://nltimes.nl/2023/10/12/one-teen-killed-one-critically-injured-amsterdam-nieuw-west-shooting. https://www.rijksoverheid.nl/themas/recht-veiligheid-en-defensie/ondermijning/ondermijnende-criminaliteit. 5.​ https://voedselparkamsterdam.nl/. 6.​ https://www.gebiedsontwikkeling.nu/artikelen/de-kwestie-lutkemeerpolder-bedrijventerrein-of-eco-voedselpark/. https://deltametropool.nl/nieuws/landbouwparken/. 7.​ https://amsterdam.partijvoordedieren.nl/nieuws/greenwashing-van-de-lutkemeerpolder. 8.​ https://www.gebiedsontwikkeling.nu/artikelen/de-kwestie-lutkemeerpolder-bedrijventerrein-of-eco-voedselpark/. https://www.parool.nl/podcasts/op-de-dam-lag-de-gevoelstemperatuur-al-eens-boven-de-50-graden-hoe-komt-dat~b192a404/.

3