brief aandacht verleende omgevingsvergunning activiteit milieu.pdf

Stichting PILP Keizersgracht 177 1016 DR Amsterdam Nederland

Geadresseerde Gemeenteraad Amsterdam Amstel 1 1011 PN Amsterdam

Contact T +31(0)20 261 0191 M contact@pilp.nu W pilp.nu

Onderwerp Besluiten op aanvraag omgevingsvergunning activiteit milieu van 15 juli 2025 t.a.v. drie datacentra (torens) aan Plimsollweg

Registratie KVK 88508536 RSIN 864659246

Datum 10 december 2025

Geachte Gemeenteraad Amsterdam, Namens hieronder genoemde organisaties, richten wij ons tot u met het volgende. Een kopie van deze brief is ook verzonden aan de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied, Provinciale Staten NoordHolland en het College van Gedeputeerde Staten van de Provincie Noord-Holland (hierna: het college). Met zorg hebben ondertekenaars kennisgenomen van de verleende omgevingsvergunningen activiteit milieu op 15 juli 2025 aan FalconConnect 1 B.V., FalconConnect 2 B.V. en FalconConnect 3 B.V. ten aanzien van de bouw van drie datacenter torens aan de Plimsollweg 3, 13 en 23 in Amsterdam. De kern van deze zorgen is dat er groen licht is gegeven voor een hyperscale datacenter ontwikkeling in de stad Amsterdam dat een beslag van 100MW legt op het elektriciteitsnet. Dit betekent effectief dat andere bedrijven en woningbouw daardoor niet kunnen aansluiten op het reeds overvolle stroomnet in Amsterdam. De noodzaak van deze nieuwe datacenter torens is evenmin duidelijk, aangezien dit project al sinds 2019 in ontwikkeling is, maar er zes jaar later geen enkele indicatie is dat er binnen afzienbare termijn ook daadwerkelijk datacenters gaan worden gebouwd op dit terrein.

De gemeente Amsterdam wordt nu geconfronteerd met een, zoals het er nu naar uitziet, speculatieve hyperscale ontwikkeling, terwijl er landelijk en lokaal al jaren een moratorium bestaat op dergelijke hyperscale datacenters. Ondertekenaars vinden het moeilijk uit te leggen dat er gelet op deze omstandigheden en tijdens een klimaatcrisis ruimte wordt geboden aan een hyperscale ontwikkeling die – indien deze uiteindelijk gerealiseerd zou worden – net zoveel elektriciteit zou verbruiken als alle Amsterdamse huishoudens bij elkaar. In een goed functionerende democratie moet het mogelijk zijn om dit ter sprake te stellen en eerder genomen besluiten te heroverwegen. Met deze brief brengen wij daarom de zorgen en vragen van ondertekenaars over deze hyperscale ontwikkeling in Amsterdam onder uw aandacht. Daarnaast verzoeken wij u om een uitnodiging voor een gesprek. Achtergrond: de zorgen rondom hyperscale datacenters Momenteel verbruiken datacenters in Nederland ongeveer 4,7 terawatuur (TWh) aan elektriciteit per jaar volgens het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL, KEV 2025, p. 61), ongeveer 4% van ons nationale elektriciteitsverbruik. In 2030, verwacht het PBL dat dit al kan verdrievoudigen tot 15 TWh (KEV 2025, p. 61).

In een rapport van mei van dit jaar, schatte Netbeheer Nederland zelfs in dat de elektriciteitsvraag van datacenters zou kunnen oplopen tot 70% van het huidige elektriciteitsverbruik in Nederland in 2050 (NBNL 2025, p. 87). Gelet op reeds bestaande uitdagingen in Nederland, NoordHolland en Amsterdam rondom netcongestie, hoge energieprijzen en de energietransitie, vormt de snelgroeiende elektriciteitsvraag van datacenters een additioneel probleem. Het college verwacht dat het elektriciteitsverbruik van de datacentra op de Plimsollweg uiteindelijk tussen de 600 en 880 miljoen kWh zal bedragen (pagina 5 besluit m.e.r. beoordeling van het college).

Stichting PILP is gevestigd in Amsterdam, en ingeschreven in het handelsregister onder nummer 88508536 en met BTW-nummer 864659246. Alle diensten en (andere) werkzaamheden worden verricht uit hoofde van een overeenkomst van opdracht met Stichting PILP. Op de overeenkomst zijn onze Algemene Voorwaarden van toepassing, die op de website van Stichting PILP in te zien zijn en waarin onder meer een beperking van de aansprakelijkheid is opgenomen. Stichting PILP heeft geen Stichting Derdengelden ter beschikking.

Dit staat gelijk aan het totale elektriciteitsverbruik van alle woningen in Amsterdam (volgens de klimaatmonitor was dit in 2024 869,4 miljoen kWh). Gelet op hun hoge elektriciteitsvraag en de grote hoeveelheid servers en andere IT-apparatuur in hyperscale datacenters, dragen datacenters ook in toenemende mate bij aan de emissie van broeikasgassen en de klimaatcrisis. Onlangs nog waarschuwde het VN-Milieubureau, UNEP, dat datacenters de snelst groeiende bron van emissies zijn wereldwijd (UNEP 2025, p. 9). Volgens eigen berekeningen van Leitmotiv, op basis van duurzaamheidsdata die datacenters in Nederland verplicht zijn te rapporteren aan de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO), waren datacenters in Nederland in 2024 verantwoordelijk voor minstens 2 megaton CO2-equivalent op basis van hun elektriciteitsverbruik, emissies gerelateerd aan de productie van servers en andere IT-apparatuur en emissies door diesel noodaggregaten. Naast de bijdrage van datacenters aan de klimaatcrisis, wordt er door wetenschappers en activisten wereldwijd in toenemende mate ook gewaarschuwd voor de impact van deze sector op waterverbruik, elektronisch afval en verlies van biodiversiteit. Tot slot bestaan er zorgen rondom de impact van hyperscale datacenters op onze democratie.

Enkele jaren geleden bijvoorbeeld berichtten verschillende Nederlandse media over de weinig transparante lobbypraktijken van Meta rondom de beoogde bouw van een hyperscale datacentrum in Zeewolde (NRC Handelsblad, 30 maart 2022). Nederland is in dat opzicht niet uniek. In Hollands Kroon in NoordHolland presenteerde Microsoft onlangs nog plannen over de uitbreiding van haar hyperscale datacentra aldaar in een besloten bijeenkomst voor de gemeenteraad (NOS, 9 september 2025). Ook in het thuisland van veel Big Tech hyperscalers bijvoorbeeld, de Verenigde Staten, hebben media bericht over geheimzinnige praktijken in de aanloop naar de ontwikkeling van nieuwe hyperscale datacenters (The New York Times, 15 september 2024). Bovenstaande staat nog los van zorgen die bestaan over wat er precies in deze datacenters gebeurt. Zo kwam het Microsoft datacentrum in Hollands Kroon onlangs in opspraak omdat het Israëlische leger daar tientallen miljoenen uren aan opnamen van telefoongesprekken van Palestijnen zou hebben opgeslagen (De Volkskrant, 7 augustus 2025). Landelijke regelgeving en regionaal en gemeentelijk beleid ten aanzien van hyperscale datacenters Deze zorgen rondom hyperscale datacenters hebben zich eveneens vertaald in de totstandkoming van landelijke regelgeving en de ontwikkeling van regionaal en gemeentelijk beleid.

Op 16 februari 2022 heeft de Minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening een eerste voorbereidingsbesluit genomen op grond van artikel 4.3, vierde lid, van de Wet ruimtelijke ordening. Hierin staat dat moet worden voorkomen dat nieuwe hyperscale datacenters in Nederland worden vergund, opgericht en gevestigd, voordat nadere instructieregels ten aanzien van hyperscale datacenters wettelijk zijn vastgelegd. Artikel 2, tweede lid, omvat het verbod om het gebruik van gronden en bouwwerken zodanig te wijzigen dat een hyperscale datacenter opgericht kan worden.

pilp.nu

Bij besluit van 20 december 2023, houdende wijziging van Besluit kwaliteit leefomgeving in verband met een instructieregel voor hyperscale datacentra, heeft de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties een verbod ingesteld op het mogelijk maken van nieuwe hyperscale datacentra, met uitzondering van twee locaties in de gemeente Hollands Kroon en Het Hogeland. Naast dit landelijke moratorium is ook op regionaal en gemeentelijk niveau beleid ontwikkeld waarin de bouw van hyperscale datacenters niet wordt toegestaan. In januari 2025 heeft de provincie NoordHolland een Datacenterstrategie 2025-2027 opgesteld, waarin valt te lezen: “Gedurende de looptijd van deze Datacenterstrategie staan we geen nieuwe initiatieven voor hyperscale-datacenters toe in de provincie Noord-Holland.” (pagina 3). Eerder, op 6 juli 2023, werd het coalitieakkoord van de provincie Noord-Holland ‘Verbindend Vooruit 2023-2027’ gepubliceerd, waarin de coalitie ook al schreef dat zij de komende collegeperiode geen ruimte zag voor hyperscale datacenters, gelet op de

2

impact op de (woon) omgeving en de toenemende congestie op het elektriciteitsnet (pagina 9). Ten slotte heeft de gemeente Amsterdam zich in het ‘Concept Vestigingsbeleid datacenters gemeente Amsterdam 2020/2030’ van 2020 reeds terughoudend opgesteld ten aanzien van de realisatie of uitbreiding van datacenters in algemene zin (dus niet specifiek ten aanzien van hyperscale datacenters). In het concept uit 2020 stond dat nieuwe datacenterprojecten en initiatieven door de gemeente in principe niet in behandeling werden genomen tenzij deze zich richtten op realisatie na 2025. De Burgemeester en wethouders hebben daarna bij besluit van 19 december 2023 ‘het ontwerp paraplubestemmingsplan Datacenters Amsterdam’ vastgesteld waarin het vestigingsbeleid voor datacenters is aangescherpt naar ‘Nee, tenzij’. Op de tenzij-clausule kan een beroep worden gedaan indien het datacenter een aantoonbaar Amsterdams belang dient. Datacentra aan de Plimsollweg kwalificeren als ‘hyperscale datacenter’ Dat het bij de datacentra aan de Plimsollweg om een hyperscale campus gaat, beschouwen ondertekenaars als evident gelet op de omvang van de voorgenomen campus en het substantiële gevraagde vermogen. Artikel 5.161ba van het Besluit kwaliteit leefomgeving definieert ‘hyperscale’ als een datacentrum met “een bebouwd vloeroppervlakte van meer dan 10 ha en een elektrisch aansluitvermogen van 70 MW of meer”.

Uit het besluit m.e.r. beoordeling van het college van 7 april 2022 (zaaknummer 10632921), blijkt dat de drie datacentra een totaal bruto vloeroppervlakte van circa 100,000 m2 (10 hectare) beslaan (inclusief open tussenruimtes) en een totaal vermogen van 100 MW hebben (pagina 4). Indien het college meent dat er geen sprake is van een hyperscale campus, ofwel omdat het hier om torens gaat (en er dus sprake is van een bebouwd oppervlak op de grond van <10 hectare) ofwel omdat het hier niet gaat om de bouw door een Big Tech bedrijf zoals Microsoft, Google of Amazon (zie pagina 11 van de Datacenterstrategie Noord-Holland), vernemen ondertekenaars graag hoe dat uiteindelijk relevant is in het licht van de daadwerkelijk te verwachten impact van de datacentra aan de Plimsollweg op het verbruik van schaarse elektriciteit en capaciteit op het net, alsmede daarmee samenhangende significante klimaatimpact en geringe toegevoegde waarde voor de lokale en regionale economie (nog los van hun totale omvang, zelfs als het oppervlakte op de grond <10 hectare bedraagt).

pilp.nu

In de toelichting op het Voorbereidingsbesluit hyperscale datacenters van 16 februari 2022 staat daarnaast dat - naast het ruimte- en energiegebruik - een kenmerk van hyperscale datacenters is dat zij single-tenant zijn. Dit betekent dat zij in eigendom, zeggenschap of beheer zijn van één partij, bedrijf of organisatie, en dat het datacentrum door die partij wordt gebruikt voor de eigen interne of externe dienstverlening. Een hyperscale datacenter kan bestaan uit meerdere, kleinere, datacenters op eenzelfde locatie die in eigendom, zeggenschap of beheer en gebruik één geheel vormen. De datacenters aan de Plimsollweg kwalificeren ook op basis hiervan als hyperscale datacenter als bedoeld in artikel 2, eerste lid, van het voorbereidingsbesluit. Uit een rapport van Mees Ruimte & Milieu inzake FalconConnect 2 B.V. blijkt dat de drie rechtspersonen FalconConnect 1 B.V., FalconConnect 2 B.V. en FalconConnect 3 B.V. tot dezelfde holding behoren (pagina 4). Op pagina 69 van het Besluit op aanvraag Omgevingsvergunning van 15 juli 2025 wordt SilverFalcon Holding B.V. genoemd. Op de website van SilverFalcon Holding B.V. wordt een maquette van de drie torens getoond, vergezeld van de beschrijving dat SilverFalcon “a state-ofthe-art data centre campus in Amsterdam” ontwikkelt. Zowel SilverFalcon Holding B.V. als de drie FalconConnect B.V.’s zijn gevestigd aan de Radarweg 29 Amsterdam.

Alleen daaruit volgt al dat de drie FalconConnect B.V.’s in eigendom, zeggenschap of beheer zijn van één bedrijf, namelijk SilverFalcon Holding B.V. Uit eerdere communicatie over deze hyperscale campus volgt bovendien dat er oorspronkelijk ook slechts een ‘anchor tenant’ voorzien was, namelijk EscherCloud (inmiddels failliet, voor zover wij kunnen nagaan). Nadere informatie over de ondernemingsstructuur van de vennootschappen en potentiële ‘tenant’ is echter niet openbaar beschikbaar. Eveneens ontbreekt informatie over de aard van de data die in de

3

centra zullen worden opgeslagen en waarvoor de rekenkracht van deze datacentra zal worden gebruikt. Het ontbreken van transparantie en duidelijke informatie met betrekking tot de verwerking van data in hyperscale datacentra achten de ondertekenaars, zoals eerder aangegeven, een zorgelijke ontwikkeling vanuit een democratisch perspectief. Conclusie en vervolgstappen Sinds 2019 bestaan er plannen voor datacenter ontwikkeling op dit perceel. Deze plannen zijn in de afgelopen zes jaar niet gerealiseerd. De eerste ontwikkelaar was Caransa Groep die het project heeft overgedragen aan Great Grey Investments in 2021. In 2024 is het project vervolgens overgenomen door SilverFalcon. Op 18 november 2025 heeft Stichting Leitmotiv de omgeving van het perceel aan de Plimsollweg bezocht. Vanaf de openbare weg is te zien dat het terrein momenteel niet in ontwikkeling is: er staan geen kranen, er ligt geen bouwmateriaal, en het land staat half onder water (zie aangehechte foto’s). Er lijkt dus sprake van een speculatief project: ontwikkelaars lijken de grond te hebben gekocht met het voornemen om het vervolgens met winst door te verkopen, al dan niet met werkzame datacenters op het perceel.

Het aanbod aan datacentercapaciteit in Amsterdam en Nederland als geheel lijkt momenteel echter groter dan de vraag, waardoor de ontwikkeling van het project op de Plimsollweg mogelijk is stilgevallen (zie ook: https://leitmotiv.digital/publications/four-key-conclusions-datacenter-environmental-transparency-neth). Er lijkt momenteel niets met de aangevraagde vergunningen te gebeuren en de oorspronkelijke aanvragers zijn verdwenen en vervangen door nieuwe partijen. Hierdoor blijft er een groot stuk grond gereserveerd voor een hyperscale datacenter campus op een aantrekkelijke locatie voor andere bestemmingen, terwijl dergelijke datacenters, zoals gezegd, grote problemen met zich meebrengen op het gebied van netcongestie, elektriciteitsconsumptie, milieu-en klimaatproblematiek, lokale overlast en vervuiling. Ondertekenaars menen dat de stad Amsterdam een perceel van deze omvang vlakbij station Sloterdijk en de bijbehorende 100MW capaciteit op het elektriciteitsnet productiever kan gebruiken dan voor een wellicht nooit te realiseren hyperscale datacenter. Ondertekenaars zouden graag met u in gesprek gaan over bovengenoemde zorgen en vragen. Daarbij zijn zij in het bijzonder benieuwd naar uw visie op de vraag hoe deze hyperscale ontwikkeling in Amsterdam zich verhoudt tot bovengenoemde verboden en moratoria.

Gelet op de in deze brief benoemde context is het op voorhand namelijk moeilijk te begrijpen hoe een mogelijk speculatief project dat al sinds 2019 in de pijplijn zit en nog niet gerealiseerd is, in de toekomst alsnog doorgang zou mogen vinden - jaren na het in werking treden van van een nationale en lokale stop op hyperscale datacenters. Hoogachtend, namens Leitmotiv, Advocates for the Future, Bits of Freedom, critical infrastructure lab en DeGoedeZaak,

pilp.nu

Advocaat

Juridisch Medewerker

4

pilp.nu

Fotobijlage

5

6

pilp.nu

7

pilp.nu